Chủ đề 1 ĐẤT NƯỚC VÀ CON NGƯỜI VIỆT NAM Bài 1. VỊ TRÍ ĐỊA LÍ, LÃNH THỔ, ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH, QUỐC KÌ, QUỐC HUY, QUỐC CA Sau bài học này, em sẽ: Xác định được vị t

CHÚ GIẢI ★ HÀ NỘI: Thủ đô ĐÀ NẴNG: Tên thành phố NGHỆ AN: Tên tỉnh ---: Địa giới hành chính tỉnh, thành phố -.-.-: Biên giới quốc gia Sông Hồ San hô Các chữ viế

Vị trí địa lí có ảnh hưởng lớn đối với tự nhiên và hoạt động sản xuất ở nước ta.
ẢNH HƯỞNG
Thiên nhiên mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa
Thích hợp phát triển cây trồng, vật nuôi của vùng nhiệt đới
Thuận lợi phát triển giao thông vận tải biển; hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu
Nhiều thiên tai (đặc biệt là bão)
Hình 4. Một số ảnh hưởng của vị trí địa lí đối với tự nhiên và hoạt động sản xuất ở nước ta
2. Lãnh thổ và đơn vị hành chính
Đọc thông tin và quan sát hình 3, em hãy:
– Mô tả hình dạng lãnh thổ phần đất liền của Việt Nam.
– Nêu số lượng đơn vị hành chính cấp tỉnh và kể tên một số tỉnh, thành phố của nước ta.
Lãnh thổ Việt Nam gồm vùng đất, vùng biển và vùng trời. Vùng đất của nước ta gồm toàn bộ phần đất liền và các đảo, quần đảo của Việt Nam trên Biển Đông. Phần đất liền của nước ta có dạng hình chữ S, hẹp ngang và trải dài theo chiều bắc – nam.
Tính đến năm 2025, Việt Nam có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh. Trong đó, có 6 thành phố (Hà Nội, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ) và 28 tỉnh. Hà Nội là Thủ đô của Việt Nam.
3. Quốc kì, Quốc huy, Quốc ca nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Đọc thông tin và quan sát các hình 5, 6, em hãy nêu ý nghĩa của Quốc kì, Quốc huy, Quốc ca nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
a) Quốc kì nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Quốc kì nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam hình chữ nhật, chiều rộng bằng hai phần ba chiều dài, nền đỏ, ở giữa có ngôi sao vàng năm cánh. Trong đó, nền đỏ tượng trưng cho cách mạng, màu vàng tượng trưng cho dân tộc Việt Nam. Năm cánh sao tượng trưng cho năm tầng lớp: trí thức, nông dân, công nhân, thương nhân, binh sĩ cùng đoàn kết trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam.
Hình 5. Quốc kì nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Quốc kì thể hiện cho sự thống nhất, độc lập, tự chủ và hoà bình của dân tộc Việt Nam.
b) Quốc huy nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Quốc huy nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam hình tròn, nền đỏ, ở giữa có ngôi sao vàng năm cánh, xung quanh có bông lúa, ở dưới có nửa bánh xe răng và dòng chữ "Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam". Trong đó, hình ảnh bông lúa vàng bao quanh tượng trưng cho nông nghiệp, bánh xe tượng trưng cho công nghiệp.
Quốc huy thể hiện khát vọng về một nền hoà bình,
độc lập, tự do và về một nước Việt Nam phát triển, thịnh
vượng, sánh vai cùng các quốc gia trên thế giới. c) Quốc ca nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt, Nam
Quốc ca nước Cộng hoà xã hội
chủ nghĩa Việt Nam là nhạc và lời của bài Tiến quân ca. Quốc ca thể hiện sự hi sinh to lớn, chiến thắng vinh quang của thế hệ đi trước, đồng thời cũng thể hiện khát vọng độc lập, tự do và phát triển của Việt Nam.
Quốc kì, Quốc huy, Quốc ca là biểu tượng của thể hiện ý chí, truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn, đất nước và con người Việt Nam, kết của dân tộc Việt Nam.
Hình 6. Quốc huy nước Cộng hoà
xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Bài hát "Tiến quân ca" do nhạc sĩ Văn Cao sáng tác vào năm 1944, để cổ vũ tinh thần đấu tranh cách mạng của dân tộc. Năm 1946, Quốc hội khoá I đã quyết định chọn "Tiến quân ca" làm Quốc ca của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.
Xác định trên bản đồ hành chính Việt Nam năm 2025 sáu thành phố, quần đảo Trường Sa và quần đảo Hoàng Sa.
Tìm hiểu và chia sẻ với bạn về việc sử dụng Quốc kì, Quốc huy và Quốc ca nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong trường học hoặc tại nơi em sống.

Bài 2. Thiên nhiên Việt Nam Sau bài học này, em sẽ: Trình bày được một số đặc điểm của một trong những thành phần của thiên nhiên Việt Nam (ví dụ: địa hình, khí

Vùng đồi núi có nhiều thuận lợi để phát triển khai thác khoáng sản, thuỷ điện, chăn nuôi gia súc lớn (trâu, bò), trồng cây công nghiệp,... Tuy nhiên, địa hình hiểm trở nên giao thông khó khăn, dân cư thưa thớt. Đồng bằng là nơi thuận lợi để phát triển nhiều ngành kinh tế, dân cư đông đúc. Bên cạnh đó, vùng đồng bằng cũng chịu ảnh hưởng của một số thiên tai như bão, ngập lụt, xâm nhập mặn,...
b) Khoáng sản
?
Đọc thông tin và quan sát các hình 1, 2, em hãy: - Kể tên và xác định trên bản đồ một số khoáng sản ở nước ta. - Nêu vai trò của tài nguyên khoáng sản đối với sự phát triển kinh tế.
Việt Nam có tài nguyên khoáng sản phong phú với nhiều loại khác nhau. Khoáng sản được khai thác làm nguyên liệu, nhiên liệu cho nhiều ngành công nghiệp (nhiệt điện, sản xuất kim loại, hoá chất,…) và một phần để xuất khẩu.
Một số khoáng sản có trữ lượng lớn ở nước ta là dầu mỏ và khí tự nhiên, bô-xít (bauxite), đá vôi, than đá, a-pa-tít (apatite), sắt, ti-tan (titanium),…
Hình 2. Giàn khoan dầu khí ở mỏ Bạch Hổ
(Thành phố Hồ Chí Minh)
2. Khí hậu và sông, hồ
a) Khí hậu
?
Đọc thông tin, bảng nhiệt độ trung bình của Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, quan sát các hình 3, 4, em hãy: - Trình bày đặc điểm chính của khí hậu nước ta. - Nêu những thuận lợi và khó khăn của khí hậu đối với đời sống và hoạt động
sản xuất.
Việt Nam có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa. Nhiệt độ trung bình năm trên cả nước đều lớn hơn 20o C (trừ vùng núi cao). Lượng mưa lớn, trung bình năm từ 1 500 đến 2 000 mm. Một năm có hai mùa gió chính: gió mùa đông chủ yếu có hướng đông bắc và gió mùa hạ chủ yếu có hướng tây nam, đông nam.
Khí hậu giữa miền Bắc và miền Nam (ranh giới là dãy núi Bạch Mã) có sự khác nhau. Ở miền Bắc có hai mùa chính: mùa hạ nóng, mưa nhiều và mùa đông lạnh, mưa ít. Ở miền Nam nóng quanh năm, có hai mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô.
Khí hậu nước ta còn có sự phân hoá theo độ cao. Ở khu vực núi cao, khí hậu mát mẻ.

$BẢNG NHIỆT ĐỘ TRUNG BÌNH CỦA HÀ NỘI VÀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Địa điểm, Nhiệt độ trung bình ($^{\circ}C$) / Cả năm, Nhiệt độ trung bình ($^{\circ}C$) / Tháng 1,$

Sông, hồ cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt, tạo điều kiện phát triển đánh bắt và nuôi trồng thuỷ sản, du lịch, giao thông đường thuỷ, thuỷ điện,… Hình 5.

b) Rừng ? Đọc thông tin và quan sát các hình 9, 10, em hãy: - Trình bày đặc điểm của rừng ở nước ta. - Nêu vai trò của rừng đối với đời sống và hoạt động sản xu

Khai thác hợp lí, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả tài nguyên Dự báo Trồng rừng và và cảnh báo sớm bảo vệ rừng thiên tai BIỆN PHÁP Rèn luyện các kĩ năng phòng, chố

Bài 3. Biển, đảo Việt Nam Học xong bài này, em sẽ: Xác định được vị trí địa lí của vùng biển, một số đảo, quần đảo lớn của Việt Nam trên bản đồ hoặc lược đồ. Tr

Em có biết? Vịnh Hạ Long có gần 2 000 hòn đảo lớn, nhỏ với nhiều đảo đá, hang động và bãi tắm đẹp. Vịnh Hạ Long được UNESCO ghi danh là Di sản thiên nhiên thế g

ĐỘI HOÀNG SA
Chúa Nguyễn Phúc Nguyên đã lập ra đội Hoàng Sa, gồm 70 người từ xã An Vĩnh (nay thuộc đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi). Đội có nhiệm vụ ra quần đảo Hoàng Sa để thu lượm, khai thác sản vật,... Hằng năm, cứ từ tháng 3 đến tháng 8, họ giong buồm vượt biển ra quần đảo Hoàng Sa, mang lương thực đủ ăn trong sáu tháng, đi ba ngày ba đêm thì đến. Hình 5. Tem về đội Hoàng Sa
(phát hành năm 1988) Trong điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt, chỉ với những chiếc thuyền câu nhỏ bé và các vật dụng thô sơ nên nhiều người đã không thể trở về. Để cầu bình an cho những người đi làm nhiệm vụ, đồng thời tri ân những người có công trong việc bảo vệ biển, đảo quê hương, người dân ở đảo Lý Sơn đã tổ chức lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa. (Theo Nguyễn Hữu Tâm, Những mẩu chuyện bảo vệ biên cương trong lịch sử, NXB Chính trị quốc gia, 2016)
Các vua Triều Nguyễn tiếp tục xác lập và thực thi chủ quyền bằng việc cắm cờ, dựng cột mốc,... trên quần đảo Hoàng Sa. Vua Minh Mạng cho vẽ Đại Nam nhất thống toàn đồ, trong đó thể hiện rõ quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam.
TƯ LIỆU.Năm 1836, vua Minh Mạng cử Phạm Hữu Nhật
chỉ huy đội binh thuyền ra quần đảo Hoàng Sa, mang theo 10 cái bài gỗ (cột mốc). Mặt bài khắc những chữ: "Minh Mệnh thứ 17, năm Bính Thân... Phạm Hữu Nhật vâng mệnh đi Hoàng Sa trông nom, đo đạc đến đây lưu dấu để ghi nhớ".
(Theo Quốc sử quán Triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, Tập bốn, NXB Giáo dục, 2007, tr. 867)
Thời Pháp thuộc, người Pháp cho dựng bia chủ quyền, lập đơn vị hành chính ở quần đảo Hình 6. Bia chủ quyền của Việt Nam Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa,… trên đảo Hoàng Sa được xây dựng năm 1938 Đến nay, Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam tiếp tục có nhiều hoạt động bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông như:

thành lập các đơn vị hành chính ở quần đảo Trường Sa và quần đảo Hoàng Sa; ban hành các văn bản pháp luật khẳng định chủ quyền biển đảo; tham gia Công ước của L

Bài 4. Dân cư và dân tộc ở Việt Nam Sau bài học này, em sẽ: Nêu được số dân và so sánh được quy mô dân số Việt Nam với một số nước trong khu vực Đông Nam Á. Nhậ

Việt Nam là nước đông dân trên thế giới. Năm 2024, số dân nước ta là hơn 101,3 triệu người (đứng thứ 3 khu vực Đông Nam Á). 2. Gia tăng dân số ? Đọc thông tin v

Hình 2. Bản đồ phân bố dân cư Việt Nam năm 2024

Dân cư phân bố không đồng đều dẫn đến nơi thừa, nơi thiếu lao động; gây khó khăn cho việc khai thác tài nguyên thiên nhiên và sử dụng hợp lí nguồn lao động.
4. Dân tộc
?
Đọc thông tin, em hãy: - Kể tên một số dân tộc sinh sống ở nước ta. - Kể lại một số câu chuyện về tình đoàn kết của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
Việt Nam có 54 dân tộc cùng sinh sống. Trong đó, dân tộc Kinh có số dân đông nhất.
Các dân tộc Việt Nam có truyền thống yêu nước, đoàn kết trong quá trình bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước. Mỗi dân tộc có bản sắc văn hoá riêng thể hiện qua ngôn ngữ, trang phục, ẩm thực, lễ hội,…
Theo kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019 của Việt Nam, 10 dân tộc có số dân đông nhất ở nước ta lần lượt là Kinh, Tày, Thái, Hoa, Khơ-me (Khmer), Mường, Nùng, Mông, Dao, Gia Rai.
, ĐOÀN KẾT DÂN TỘC
TRONG PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG
Cuối thế kỉ XIX, thực dân Pháp xâm lược Việt Nam, Triều đình nhà Nguyễn đã đầu hàng nhưng nhân dân ta vẫn không chịu khuất phục. Năm 1885, vua Hàm Nghi ban Dụ Cần vương, kêu gọi nhân dân giúp vua cứu nước. Đồng bào các dân tộc đã hưởng ứng phong trào này. Trong những ngày ở núi rừng Tân Sở, vua Hàm Nghi đã được đồng bào các dân tộc nơi đây tận tình giúp đỡ. Đồng bào Bru - Vân Kiều, Tà Ôi, Cơ Tu,… đã cung cấp lương thực, đốn gỗ, xây dựng doanh trại cho nghĩa quân. Đồng bào còn giữ bí mật về hành trình của vua Hàm Nghi và tuỳ tùng, làm cho giặc Pháp nhiều lần không tìm thấy tung tích, đành phải trở về. Đây là một minh chứng về tinh thần yêu nước, nối tiếp truyền thống đoàn kết của các dân tộc Việt Nam từ nghìn xưa. (Theo Lã Văn Lô, Bước đầu tìm hiểu các dân tộc thiểu số ở Việt Nam trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước, NXB Khoa học xã hội, 1973)

TÍNH CẢM YÊU THƯƠNG CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC Ở TÂN TRÀO ĐỐI VỚI BÁC HỒ Tân Trào là căn cứ địa cách mạng của cả nước, ghi dấu những năm tháng Bác Hồ ở và làm việc, n

Chủ đề 2 NHỮNG QUỐC GIA ĐẦU TIÊN TRÊN LÃNH THỔ VIỆT NAM Bài 5. Nhà nước Văn Lang, Nhà nước Âu Lạc Sau bài học này, em sẽ: Trình bày được sự ra đời của nước Văn

a. Rìu đồng b. Trống đồng Hình 1. Một số hiện vật thuộc văn hoá Đông Sơn Nhà nước Văn Lang được chia thành 15 bộ, đứng đầu là Hùng Vương, tương truyền trải qua

Hình 4. Nồi gốm Hình 5. Lưỡi cày đồng Hình 6. Vòng tay bằng đồng
TRUYỀN THUYẾT SƠN TINH, THUỶ TINH
Hùng Vương thứ mười tám có một người con gái tên là Mỵ Nương, người đẹp như hoa, tính nết hiền dịu. Vua muốn kén cho con gái một người chồng thật xứng đáng. Một hôm, có hai chàng trai đến cầu hôn. Một người ở vùng núi Tản Viên, gọi là
Sơn Tinh. Một người ở miền biển, gọi là Thuỷ Tinh. Hai người đều có tài khiến Vua Hùng băn khoăn không biết chọn ai. Nhà vua bèn ra điều kiện: Ai mang lễ vật đến trước thì sẽ gả con gái cho. Lễ vật gồm: một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng, voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao, mỗi thứ một đôi.
Hôm sau, Sơn Tinh đem đầy đủ lễ vật đến trước nên được rước Mỵ Nương về.
Thuỷ Tinh đến sau, nổi giận hô mưa gọi gió và dâng nước sông lên cao. Sơn Tinh không hề nao núng dùng phép thuật bốc từng quả đồi, dời từng dãy núi chặn dòng nước lũ. Hai bên đánh nhau ròng rã mấy tháng trời. Cuối cùng, Thuỷ Tinh kiệt sức đành rút quân. Tuy nhiên, hằng năm, Thuỷ Tinh vẫn dâng nước lũ đánh
Sơn Tinh và lần nào cũng thua trận.
(Theo Nguyễn Đổng Chi, Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam, Tập 1, NXB Giáo dục, 2000)
3. Công cuộc đấu tranh chống ngoại xâm của Nhà nước Văn Lang và
Nhà nước Âu Lạc
?
Đọc thông tin, em hãy:
- Mô tả một số nét chính về công cuộc đấu tranh chống ngoại xâm của Nhà nước Văn Lang
và Nhà nước Âu Lạc.
-Kể lại một câu chuyện chống ngoại xâm, bảo vệ Nhà nước Văn Lang và Nhà nước Âu Lạc.
Từ rất sớm, cư dân Văn Lang, Âu Lạc đã phải đấu tranh chống ngoại xâm.
Cuối thế kỉ III TCN, vua Tần cho quân sang xâm lược Văn Lang. Người Việt đã
tôn Thục Phán lên làm tướng, lãnh đạo nhân dân kháng chiến. Cuộc chiến đấu kiên cường, quyết liệt của người Việt đã buộc quân Tần phải rút về nước. Cuộc
kháng chiến chống quân Tần thắng lợi.

Công cuộc đấu tranh chống ngoại xâm của Nhà nước Văn Lang và Nhà nước Âu Lạc còn được phản ánh sinh động qua một số truyền thuyết như: Thánh Gióng, Sự tích nỏ thần,...
Câu chuyện Lịch sử SỰ TÍCH NỎ THẦN
Sau khi lập ra Nhà nước Âu Lạc, An Dương Vương cho xây thành Cổ Loa, nhưng xây đến đâu thì đổ đến đó. Về sau, nhờ sự giúp đỡ của thần Kim Quy, thành đã xây xong. Thần Kim Quy còn cho nhà vua một cái móng vuốt để làm nỏ thần. Khi Triệu Đà đưa quân sang xâm lược Âu Lạc, An Dương Vương đã dùng nỏ thần đánh bại. Triệu Đà bèn dùng kế xin hoãn binh, cho con trai là Trọng Thuỷ kết hôn với con gái An Dương Vương là Mị Châu và ở rể tại Âu Lạc. Khi lấy được lòng tin của Mị Châu, Trọng Thuỷ đánh cắp nỏ thần rồi lấy cớ về thăm cha. Có nỏ thần trong tay, Triệu Đà đem quân đánh Âu Lạc. An Dương Vương ỷ thế có nỏ thần nên không tổ chức phòng bị dẫn đến thua trận.
Cuộc kháng chiến chống Triệu Đà của An Dương Vương thất bại. Từ đây, đất nước rơi vào ách đô hộ của các triều đại phong kiến phương Bắc.
(Theo Nguyễn Đổng Chi, Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam, Tập 1, Sđd)
LUYỆN TẬP
1. Hoàn thành bảng (theo gợi ý dưới đây vào vở) về Nhà nước Văn Lang và Nhà nước Âu Lạc.
Nội dung, Nhà nước Văn Lang, Nhà nước Âu Lạc
Thời gian ra đời, ?, ?
Kinh đô, ?, ?
Người đứng đầu nhà nước, ?, ?
2. Kể một truyền thuyết khác liên quan đến Nhà nước Văn Lang hoặc Nhà nước Âu Lạc.
VẬN DỤNG
Chọn và thực hiện một trong hai nhiệm vụ dưới đây:
1. Tìm hiểu từ sách, báo, internet,... hãy kể tên một số di tích lịch sử liên quan đến thời Văn Lang – Âu Lạc.
2. Kể tên một số hoạt động kinh tế có từ thời Văn Lang – Âu Lạc còn đến ngày nay.

Bài 6. Vương quốc Phù Nam Sau bài học này, em sẽ: Trình bày được sự thành lập của nước Phù Nam qua truyền thuyết lập nước và một số bằng chứng khảo cổ học. Mô t

Hỗn vương cùng, Thấy thuyền lạ xâm phạm lãnh thổ, Liễu Diệp mang quân chặn đánh. Từ xa, Điền giương cung bắn, mũi tên xuyên qua mạn thuyền của Liễu Diệp. Nữ buộ

Các hiện vật khác được tìm thấy như đồ trang sức, tượng thần, tượng Phật,... cho thấy đời sống tinh thần khá phong phú của cư dân Phù Nam. Hình 6. Khuyên tai bằ

Bài 7. Vương quốc Chăm-pa Sau bài học này, em sẽ: Kể được tên và xác định được trên bản đồ hoặc lược đồ một số đền tháp Chăm-pa còn lại cho đến ngày nay. Sưu tầ

Hình 2. Bản đồ phân bố một số đền tháp Chăm ở Việt Nam hiện nay Thánh địa Mỹ Sơn là một quần thể kiến trúc với khoảng hơn 70 đền tháp, nằm trong một thung lũng

tháp chính là những ngôi tháp nhỏ. Tường bên ngoài tháp được trang trí các hoạ tiết hoa văn hình hoa lá (hoa cúc, hoa sen,...), hình động vật (voi, sư tử,...),.

SỰ TÍCH THÁP BÀ PÔ NA-GA Câu chuyện Lịch sử Thuở xưa, trên núi Đại An (tỉnh Khánh Hoà) có một thiếu nữ vốn là tiên nữ giáng trần làm con nuôi trong một gia đình

Chủ đề 3 XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC VIỆT NAM Bài 8. ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP THỜI KÌ BẮC THUỘC Sau bài học này, em sẽ: Kể được tên và vẽ được trục thời gian thể

Hai Bà Trưng (40 - 43), Bà Triệu (248), Lý Bí - Triệu Quang Phục (542 - 602),
Mai Thúc Loan (713 - 722), Phùng Hưng (766 - 779), Khúc Thừa Dụ (905). Chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền (938) đã kết thúc thời kì Bắc thuộc, mở ra thời kì
độc lập, tự chủ lâu dài của dân tộc.
2. Kể chuyện về một số nhân vật lịch sử tiêu biểu trong cuộc đấu tranh
chống Bắc thuộc
?
Đọc thông tin và quan sát các hình từ 1 đến 3, em hãy:
Kể câu chuyện về một nhân vật lịch sử tiêu biểu trong cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc. - Chia sẻ điều em biết được qua câu chuyện đó. Trong cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc của nhân dân ta xuất hiện nhiều tấm gương anh dũng, tiêu biểu như: Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Phùng Hưng, Ngô Quyền,…
TRƯNG VƯƠNG TRỪ GIẶC HÁN
Thuở xưa, nước ta bị nhà Hán đô hộ. Chúng ra sức vơ vét của cải, bóc lột nhân dân ta. Bấy giờ, ở huyện Mê Linh (nay thuộc thành phố Hà Nội) có hai chị em gái tên là Trưng Trắc và Trưng Nhị rất giỏi võ nghệ, sớm nuôi chí giành lại non sông. Chồng bà Trưng Trắc là Thi Sách bị Thái thú Tô Định giết hại. Trưng Trắc đã cùng với em gái phất cờ khởi nghĩa để "đền nợ nước, trả thù nhà". Cuộc khởi nghĩa được nhân dân nhiều nơi hưởng ứng. Nghĩa quân làm chủ Mê Linh, rồi tiến xuống Cổ Loa (nay thuộc xã Đông Anh, thành phố Hà Nội), tấn công Luy Lâu (nay thuộc phường Trí Quả, tỉnh Bắc Ninh). Cuộc khởi nghĩa giành thắng lợi, Trưng Trắc được tôn làm vua, gọi là Trưng Vương. Đất nước được độc lập trong hơn ba năm (40 - 43). Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng đã chứng tỏ tinh thần đấu tranh bất khuất của nhân dân ta, tạo tiền đề cho việc khôi phục nền độc lập, tự chủ của nước nhà sau này. (Theo Nguyễn Thi, Thành Nam, Lương Duyên, Hai Bà Trưng và cuộc khởi nghĩa chống quân đô hộ nhà Hán, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017)
Hình 1.Trưng Vương trừ giặc Hán (tranh dân gian Đông Hồ)

LÝ BÍ VÀ NHÀ NƯỚC VẠN XUÂN Vào thế kỉ VI, Cuộc khởi nghĩa, dưới ách đô hộ tàn bạo của nhà Lương, Lý Bí - một hào Lý Bí thể hiện lòng yêu nước, khẳng định sự trư

Nghe tin Hoằng Tháo sắp đến, Ngô Quyền cho người đem cọc lớn vạt nhọn, đầu bịt sắt đóng ngầm trên sông Bạch Đằng. Khi thuỷ triều lên, Ngô Quyền cho thuyền ra kh

Bài 9. Triều Lý và việc định đô ở Thăng Long Sau bài học này, em sẽ: Sưu tầm và giới thiệu được một số tư liệu lịch sử (câu chuyện, văn bản, tranh ảnh,...) liên

TƯ LIỆU. Trong Chiếu dời đô có đoạn: "... làm như thế cốt để mưu nghiệp lớn, chọn ở chỗ
giữa, làm kế cho con cháu muôn vạn đời, trên kính mệnh trời, dưới theo ý dân, nếu có chỗ tiện thì dời đổi, cho nên vận nước lâu dài, phong tục giàu thịnh". ... Thành Đại La "ở giữa khu vực trời đất, được thế rồng cuộn hổ ngồi, chính giữa nam bắc đông tây, tiện nghi núi sông sau trước. Vùng này mặt đất rộng mà bằng phẳng, thế đất cao mà sáng
sủa, dân cư không khổ thấp trũng tối tăm, muôn vật hết sức tươi tốt phồn thịnh. Xem khắp nước Việt đó là nơi thắng địa, thực là chỗ hội tụ quan yếu của bốn phương, đúng là nơi thượng đô kinh sư mãi muôn đời."
(Theo Ngô Sỹ Liên và các sử thần Triều Hậu Lê,
Đại Việt sử ký toàn thư, Tập I, Hình 2. Bản Chiếu dời đô trên bức bình phong NXB Khoa học xã hội, 1998, tr. 241) tại Đền Đô (tỉnh Bắc Ninh)
Chiếu dời đô thể hiện tầm nhìn sáng suốt của vua Lý Thái Tổ, đồng thời mở ra thời kì phát triển mới của đất nước.
VỊ VUA SÁNG LẬP TRIỀU LÝ
Vào thời Tiền Lê, ở châu Cổ Pháp (nay
thuộc phường Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh) có đôi vợ chồng sinh được một cậu bé, đặt tên là Lý Công Uẩn. Lớn lên, Lý Công Uẩn được gửi theo học nhà sư Vạn Hạnh. Vừa nhìn thấy Lý Công Uẩn, nhà sư đã đoán ngay: "Đứa bé này không phải là người thường, sau này lớn lên ắt có thể giải nguy, gỡ rối, làm bậc minh chủ trong thiên hạ".
Lý Công Uẩn làm quan đến chức Điện tiền Chỉ huy sứ trong Triều Tiền Lê. Khi vua Lê Long Đĩnh mất mà không có người nối dõi, ông được các quan tôn lên làm vua, lập ra Triều Lý. Tương truyền, khi dời đô từ Hoa Lư ra
Đại La, lúc đoàn thuyền của vua đỗ dưới thành Hình 3. Tượng đài vua Lý Thái Tổ thì có rồng vàng hiện lên. Vì thế, nhà vua đã (thành phố Hà Nội) đặt tên cho kinh đô mới là Thăng Long. Vua Lý Thái Tổ được ca ngợi là "người khoan từ nhân thứ, tính ôn nhã, có lượng đế vương". (Theo Ngô Sỹ Liên và các sử thần Triều Hậu Lê, Đại Việt sử ký toàn thư, Tập I, Sđd)

2. Triều Lý xây dựng và bảo vệ đất nước
Đọc thông tin, em hãy:
– Nêu một số nét chính về công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước của Triều Lý.
– Cho biết đóng góp của Lí Thường Kiệt đối với dân tộc.
Trải qua hơn 200 năm, Triều Lí đã đạt được nhiều thành tựu trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Bộ máy nhà nước được hoàn thiện, thống nhất từ trung ương đến địa phương. Nhà nước có nhiều biện pháp khuyến khích sản xuất nông nghiệp, nhờ đó, nhiều năm mùa màng bội thu.
Dưới thời nhà Lí, trong việc trị nước nổi bật lên vai trò của một người phụ nữ, đó là Nguyên phi Ỷ Lan.
Câu chuyện Lịch sử NGUYÊN PHI Ỷ LAN GIÚP VUA TRỊ NƯỚC
Vào thời nhà Lí, ở làng Thổ Lỗi (nay thuộc xã Gia Lâm, thành phố Hà Nội) có một cô gái nổi tiếng xinh đẹp. Một lần, vua Lí Thánh Tông về chùa Dâu (tỉnh Bắc Ninh) để cầu "quốc thái dân an". Khi kiệu vua đi qua cánh đồng, thấy một người con gái hái dâu xinh đẹp, đứng nép trong bụi cỏ lan, bèn cho vời tới rồi đưa về cung, phong làm Ỷ Lan phu nhân. Khi Ỷ Lan hạ sinh được Hoàng tử Càn Đức thì được vua phong là Nguyên phi.
Bà là người hiểu biết, ham học hỏi,... từng được vua Lí Thánh Tông giao trông coi việc nước khi nhà vua đưa quân đi đánh giặc. Năm 1076, quân Tống xâm lược nước ta. Vì vua Lí Nhân Tông còn nhỏ tuổi nên bà đã cùng với Lí Thường Kiệt, Lí Đạo Thành bàn kế sách và lãnh đạo nhân dân kháng chiến. Bà được sử sách ghi nhận là người phụ nữ có nhiều đóng góp dưới Triều Lí.
(Theo Nguyễn Khắc Thuần, Việt sử giai thoại, Tập 2, NXB Giáo dục, 2003)
Trong thời kì này, Phật giáo phát triển thịnh đạt. Các vua Triều Lí như: Lí Thái Tổ, Lí Thái Tông, Lí Nhân Tông đều theo đạo Phật. Nhiều nhà sư được giữ chức vụ quan trọng trong triều đình, tiêu biểu như Từ Đạo Hạnh.
Trong những năm 1075 – 1077, Triều Lí đã lãnh đạo nhân dân kháng chiến chống quân Tống giành thắng lợi. Cuộc kháng chiến này có đóng góp rất quan trọng của Lí Thường Kiệt.
Em có biết?
Từ Đạo Hạnh quê ở Hà Nội, là một thiền sư am tường Phật giáo, thông hiểu Nho giáo, Đạo giáo. Ông là người đặt nền móng cho Phật giáo mang bản sắc dân tộc và cũng là nhà thơ nổi tiếng.

LÝ THƯỜNG KIỆT VÀ CUỘC KHÁNG CHIẾN
CHỐNG QUÂN TỐNG
Khi quân Tống chuẩn bị xâm lược nước ta,
Triều đình đã cử Lý Thường Kiệt làm Tổng chỉ huy cuộc kháng chiến. Với chủ trương "ngồi yên đợi giặc không bằng đem quân đánh trước để chặn mũi nhọn của giặc". Lý Thường Kiệt đã cho quân tập kích, phá tan các căn cứ của nhà Tống ở gần biên giới Đại Việt để giành thế chủ động. Năm 1076, quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy tiến đánh nước ta. Lý Thường Kiệt cho xây dựng phòng tuyến bên bờ bắc sông Như Nguyệt (tỉnh Bắc Ninh) để chặn thế giặc. Quách Quỳ cho quân tấn công nhiều lần nhưng chúng không thể phá được phòng tuyến của ta. Mùa xuân năm 1077, Lý Thường Kiệt cho quân đánh thẳng vào doanh trại quân Tống. Tương truyền, để khích lệ tinh thần quân sĩ, ông cho người vào đền thờ bên bờ sông, ngâm Hình 4. Tượng đài Lý Thường Kiệt vang bài thơ Nam quốc sơn hà. Quân sĩ hăng tại đền thờ Lý Thường Kiệt hái xông thẳng vào doanh trại địch. Quân Tống (tỉnh Bắc Ninh) khiếp đảm, giẫm đạp lên nhau mà chạy, chết đến quá nửa. Ngay lúc ấy, Lý Thường Kiệt chủ động giảng hoà. Quách Quỳ mừng rỡ, liền đồng ý và vội vàng hạ lệnh rút quân về nước. Cuộc kháng chiến chống quân Tống kết thúc thắng lợi, bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc.
(Theo Đỗ Đức Hùng, Danh tướng Việt Nam trong lịch sử, NXB Thanh niên, 2010)
1. Hãy vẽ sơ đồ tư duy thể hiện những nét chính của lịch sử Việt Nam dưới Triều Lý.
2. Kể chuyện về một nhân vật lịch sử thời Lý mà em yêu thích.
Sưu tầm tư liệu (tranh ảnh, câu chuyện,…) về một di tích hoặc nhân vật lịch sử thời nhà Lý và chia sẻ với bạn.

Bài 10. Triều Trần xây dựng đất nước và kháng chiến chống quân Mông – Nguyên xâm lược Sau bài học này, em sẽ: Sưu tầm và giới thiệu được một số tư liệu lịch sử

THƯỢNG HOÀNG TRẦN, NHÂN TÔNG DẠY VUA (Theo Nguyễn Khắc Thuần, Việt sử giai, thoại, Tập 3, NXB Giáo dục, 1997) Quân đội thời nhà Trần được tổ chức quy củ, chặt c

Thời Trần, ở Chuyện kể, phủ Thiên Trường (nay thuộc tỉnh Ninh Bình) có một cậu bé rằng, khi sứ thần nhà Nguyên sang nước ta, để thử tài người
Việt, sứ thần đưa ra một con ốc xoắn nhờ xâu qua ruột nó bằng một sợi chỉ mảnh. Nhà vua truyền cho các quan xâu thử nhưng không được, bèn cho hỏi Nguyễn Hiền. Ông lập tức có câu trả lời:
Sau đó, Nguyễn, Hiền được vua trao giữ chức Thượng thư Bộ Công. Những
năm làm quan trong triều, Nguyễn Hiền có nhiều kế sách hay giúp vua trị nước.
TRẠNG NGUYÊN TRẺ TUỔI NHẤT VIỆT NAM
Tích tịch tình tang! Bắt con kiến vàng buộc chỉ ngang lưng Bên thì lấy giấy mà bưng, Bên thì bôi mỡ kiến mừng kiến sang. (Theo Mai Hồng, Các trạng nguyên nước ta, NXB Giáo dục, 1989)
NGƯỜI THẦY LƯU DANH MUÔN ĐỜI
Chu Văn An sinh ra trong một gia đình nông dân ở Thanh Đàm (nay thuộc phường Thanh Liệt, thành phố Hà Nội). Ông là người có tính cương trực, học vấn tinh thông nổi tiếng gần xa. Đời vua Trần Minh Tông, Chu Văn An thi đỗ Thái học sinh và được mời ra làm quan nhưng ông từ chối. Ông về quê mở trường dạy học, học trò theo học rất đông. Nhiều học trò của ông đỗ đạt cao, có công giúp nước như: Phạm Sư Mạnh, Lê Quát,… Nhờ thế, danh tiếng của Chu Văn An được cả nước biết đến. Ông được vua Trần mời làm Tư nghiệp (người đứng đầu) Quốc Tử Giám và trực tiếp dạy học cho các hoàng Hình 2. Tượng thờ Chu Văn An tử, trong đó có hai vị vua là Trần Hiến Tông và Trần Dụ Tông sau này. tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám Dưới thời vua Trần Dụ Tông, triều chính rối ren, quan lại lộng hành, nhân dân cực khổ,… Bất bình, Chu Văn An dâng Thất trảm sớ, đòi chém bảy viên quan nịnh thần, nhưng nhà vua không nghe. Ông liền từ quan và về vùng đất Chí Linh (nay thuộc thành phố Hải Phòng) tiếp tục dạy học, viết sách. Sau khi mất, ông được thờ ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội). (Theo Đinh Xuân Lâm, Trương Hữu Quýnh (Chủ biên), Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, Sđd)

2. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên
Đọc thông tin và quan sát các hình từ 3 đến 5, em hãy:
– Kể tóm tắt về chiến thắng Bạch Đằng năm 1288.
– Kể câu chuyện về một nhân vật có đóng góp trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên.
Thời Trần, quân Mông – Nguyên ba lần xâm lược Đại Việt vào các năm 1258, 1285, 1287 – 1288. Triều đình cùng quân dân nhà Trần đã chủ động bàn kế sách đánh giặc và tích cực chuẩn bị kháng chiến.
Em có biết?
Năm 1258, khi quân Mông Cổ xâm lược Đại Việt, vua Trần Thái Tông hỏi ý kiến Thái sư Trần Thủ Độ. Quan Thái sư trả lời: “Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo”. Lời nói của quan Thái sư đã củng cố quyết tâm kháng chiến cho vua Trần Thái Tông.
Câu chuyện Lịch sử
LÁ CỜ THÊU SÁU CHỮ VÀNG
Thất bại trong cuộc xâm lược lần thứ nhất, giặc Nguyên ráo riết chuẩn bị xâm lược nước ta lần nữa. Để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến, nhà vua mở Hội nghị Bình Than (tỉnh Bắc Ninh) bàn kế sách đánh giặc. Biết tin, Trần Quốc Toản đến xin dự họp. Thấy Quốc Toản còn nhỏ tuổi nhưng có chí khí, vua khen và ban thưởng cho quả cam. Căm giận quân xâm lược, lại vì không được dự họp, Quốc Toản đã bóp nát quả cam trong tay lúc nào mà không biết.
Trở về, Quốc Toản tập hợp gia nô và người nhà, ngày đêm luyện tập, rèn đúc vũ khí, thêu lên lá cờ sáu chữ: "Phá cường địch, báo hoàng ân" (Phá giặc mạnh, báo ơn vua). Đội quân của Quốc Toản đã tham gia nhiều trận đánh lớn. Trong một trận chiến đấu, Quốc Toản đã hi sinh khi mới 18 tuổi.
(Theo Nguyễn Huy Tưởng, Lá cờ thêu sáu chữ vàng, NXB Kim Đồng, 2017)
Em có biết?
Đầu năm 1285, Thượng hoàng triệu tập các vị bô lão trong nước họp ở điện Diên Hồng (kinh đô Thăng Long). Khi được hỏi về chủ trương nên hoà hay đánh quân Mông – Nguyên, muôn người như một đều đồng thanh hô: “Đánh!”.
Hình 3. Các bô lão trong Hội nghị Diên Hồng (tranh vẽ)

Với tinh thần quyết tâm tiêu diệt giặc, quân dân nhà Trần đã đánh bại quân Mông - Nguyên bằng các chiến thắng quan trọng như Đông Bộ Đầu, Chương Dương (thành phố Hà Nội), Tây Kết, Hàm Tử (tỉnh Hưng Yên),... và đặc biệt là chiến thắng Bạch Đằng (tỉnh Quảng Ninh - thành phố Hải Phòng).
TRẬN THUỶ CHIẾN TRÊN SÔNG BẠCH ĐẰNG NĂM 1288
Năm 1287 - 1288, vua Nguyên tiếp tục
cho quân xâm lược Đại Việt. Dù chiếm được Thăng Long nhưng quân giặc vẫn lâm vào tình thế khó khăn và cuối cùng buộc phải rút quân về nước theo hai đường thuỷ, bộ. Cánh quân thuỷ rút theo đường sông Bạch Đằng. Nhân đó, quân dân nhà Trần dưới sự chỉ huy của Trần Quốc Tuấn đã bố trí trận địa cọc ở cửa sông Bạch Đằng để chặn giặc. Khi đoàn thuyền giặc rút gần đến cửa sông thì bị quân Trần bất ngờ tấn công, buộc chúng phải rút lui theo đường dẫn đến bãi cọc. Nhân lúc thuỷ triều lên, Trần Quốc Tuấn cho quân đưa thuyền ra khiêu chiến rồi giả thua bỏ chạy. Quân giặc mải đuổi theo và đã lọt vào trận địa mai phục của quân ta đúng lúc thuỷ triều rút nhanh. Lúc này, Hình 4. Cọc gỗ Bạch Đằng (1288)
quân mai phục ở hai bên bờ đổ ra tấn trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia công quyết liệt. Thuyền giặc vướng vào cọc, bị vỡ, đắm rất nhiều, làm tắc cả một
khúc sông. Tướng giặc là Ô Mã Nhi
bị bắt sống. Quân Nguyên chết nhiều không kể xiết.
(Theo Ngô Sỹ Liên và các sử thần Triều Hậu Lê, Đại Việt sử ký toàn thư, Tập I, Sđd)
Chiến thắng Bạch Đằng (1288) đã kết thúc hoàn toàn cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên của quân dân Đại Việt. Sự kiện này cũng chứng tỏ tài năng quân sự xuất sắc của Trần Quốc Tuấn.

Đường rút lui của quân Nguyên Quân ta đánh nhử địch vào trận địa Quân ta mai phục, chặn đánh địch Quân triều đình tiếp ứng Quân ta chặn đánh và tiến công Bãi cọ

Ôn tập Câu 1. Hãy vẽ sơ đồ tư duy thể hiện các nội dung sau vào vở: vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ và đơn vị hành chính, đặc điểm địa hình, đặc điểm khí hậu củ

Bài 12. Khởi nghĩa Lam Sơn và Triều Hậu Lê Sau bài học này, em sẽ: Sưu tầm và giới thiệu được một số tư liệu lịch sử (câu chuyện, văn bản, tranh ảnh,...) liên q

Năm 1418, khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo nổ ra tại vùng rừng núi Lam Sơn (tỉnh Thanh Hoá). Trải qua 10 năm (1418 - 1427) chiến đấu gian khổ với nhiều trận đánh ác liệt, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã giành được thắng lợi hoàn toàn.
LÊ LỢI DỰNG CỜ KHỞI NGHĨA
Dưới ách thống trị tàn bạo của nhà Minh, nhân
dân phải chịu cảnh lầm than, cơ cực. Lê Lợi - một hào trưởng ở vùng Lam Sơn (tỉnh Thanh Hoá) sớm nuôi chí lớn đánh đuổi giặc ngoại xâm. Năm 1416, Lê Lợi cùng 18 anh hùng hào kiệt tổ chức Hội thề Lũng Nhai, nguyện chung sức đồng lòng đánh đuổi giặc Minh ra khỏi bờ cõi. Năm 1418, Lê Lợi xưng là Bình Định Vương, dựng cờ khởi nghĩa ở vùng rừng núi Lam Sơn. Ông khẳng định: "Ta cất quân đánh giặc không phải là có lòng ham muốn phú quý, mà chính vì muốn để ngàn năm về sau, người đời biết ta không chịu làm tôi tớ cho bọn giặc tàn ngược". Cuộc khởi nghĩa đã thu hút nhiều người yêu nước và Hình 2. Lê Lợi và Nguyễn Trãi trở thành phong trào dân tộc rộng lớn. ở căn cứ Lam Sơn (tranh sơn dầu (Theo Vũ Ngọc Khánh, Lê Lợi, Nguyễn Trãi của hoạ sĩ Hoàng Mai Hoa) và đất Lam Sơn, NXB Văn hoá dân tộc, 2018)
Thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn còn gắn với vai trò và Trong khởi nghĩa Lam Sơn, Nguyễn Trãi đã dâng lên Lê Lợi đóng góp quan trọng của bản "Bình Ngô sách" với phương châm chủ yếu là thu nhiều nhân vật tiêu biểu khác phục lòng người. Ông cũng viết nhiều văn thư dụ hàng như: Nguyễn Trãi, Lê Lai, Trần quân Minh. Đặc biệt, Nguyễn Trãi đã thay mặt Lê Lợi Nguyên Hãn, Nguyễn Chích,... viết bảy bức thư gửi cho Vương Thông ở thành Đông
Quan, thậm chí sẵn sàng vào thành để trao đổi con tin.
LÊ LAI QUÊN MÌNH CỨU CHÚA
Năm 1418, giặc Minh vây kín núi Chí Linh (thuộc vùng Lam Kinh, tỉnh Thanh Hoá). Lê Lợi hỏi các tướng: "Ai có thể thay ta mặc áo hoàng bào, xông ra giết giặc để quân tướng có đường thoát?". Khi các tướng còn yên lặng, Lê Lai đã bước lên nói: "Thần nguyện làm điều đó". Lê Lai mặc áo bào, cưỡi ngựa xông trận. Giặc tưởng Lê Lai là Lê Lợi vội dồn hết quân vây bắt. Lê Lợi cùng nghĩa quân nhân đó rút khỏi vòng vây, sau đó từng bước khôi phục lực lượng, tiếp tục khởi nghĩa.

Nhớ ơn Lê Lai, Lê Lợi đã căn dặn: "Nếu ta chết ngày nào thì trước một ngày là ngày giỗ Lê Lai". Ngày 22 - 8 (âm lịch), Lê Lợi băng hà. Nhớ lời căn dặn, hằng năm

2. Triều Hậu Lê và công cuộc xây dựng đất nước
?
Đọc thông tin, em hãy: - Nêu một số nét chính về lịch sử Việt Nam Triều Hậu Lê. - Kể lại câu chuyện về một nhân vật lịch sử tiêu biểu Triều Hậu Lê.
Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi vua, lập ra Triều Hậu Lê, khôi phục Quốc hiệu Đại Việt, đóng đô ở Đông Kinh (Thăng Long).
Dưới Triều Hậu Lê, bộ máy nhà nước được tổ chức quy củ, chặt chẽ. Nhà nước đặc biệt coi trọng và khuyến khích phát triển nông nghiệp. Nhờ đó, sản xuất nông nghiệp được phục hồi và phát triển, đời sống nhân dân ổn định. Đất nước thịnh đạt, nhất là dưới thời trị vì của vua Lê Thánh Tông (1460 - 1497).
LÊ THÁNH TÔNG - NHÀ CHÍNH TRỊ TÀI BA
Vua Lê Thánh Tông là con của vua Lê Thái Tông và bà phi Ngô Thị Ngọc Dao, là vị vua trị vì lâu nhất của Triều Hậu Lê. Trong thời kì trị vì của mình, vua Lê Thánh Tông đã tiến hành cải cách trên nhiều lĩnh vực, chú trọng bảo vệ biên cương, mở mang bờ cõi. Ông cho vẽ Hồng Đức bản đồ, ban hành bộ Quốc triều hình luật,... Vua còn cho tổ chức đều đặn các khoa thi Tiến sĩ để tuyển chọn quan lại, lập bia đá ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám để vinh danh những người đỗ đạt. Nhà vua cũng kiên quyết ngăn chặn những hành động xâm phạm biên giới của nhà Minh, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ đất nước. Ông từng nói với quan phụ trách việc bảo vệ biên cương Lê Cảnh Huy rằng: "Một thước núi, một tấc sông của ta, lẽ nào lại tự tiện vứt bỏ đi được... Nếu ngươi dám đem một thước một tấc đất của Thái Tổ làm mồi cho giặc thì tội phải tru di". Lê Thánh Tông được đánh giá là vị vua "anh minh quyết đoán, có hùng tài đại lược, võ giỏi... Các sách kinh sử, các sách lịch toán,… cái gì cũng tinh thông". (Theo Đinh Xuân Lâm, Trương Hữu Quýnh (Chủ biên), Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, Sđd)
Văn học và khoa học dưới Triều Hậu Lê cũng đạt được nhiều thành tựu với các tác gia Ngô Sỹ Liên là một nhà sử học tiêu biểu với tác phẩm "Đại Việt sử ký toàn tiêu biểu như: Nguyễn Trãi, Ngô Sỹ Liên, thư", ghi lại lịch sử nước ta từ thời Lương Thế Vinh,... Hùng Vương đến Triều Hậu Lê.

Câu chuyện Lịch sử TRẠNG LƯỜNG LƯƠNG THẾ VINH Ở làng Cao Hương (nay thuộc xã Thành Lợi, tỉnh Ninh Bình) có một cậu học trò tên là Lương Thế Vinh, nổi tiếng thôn

Bài 13. Triều Nguyễn Sau bài học này, em sẽ: Sưu tầm và giới thiệu được một số tư liệu lịch sử (câu chuyện, văn bản, tranh ảnh,...) liên quan đến Triều Nguyễn.

Vua Gia Long ban hành bộ Hoàng Việt luật lệ nhằm củng cố trật tự xã hội. Trong những năm 1831 - 1832, vua Minh Mạng tiến hành cải cách hành chính, chia cả nước thành 30 tỉnh và 1 phủ.
Các vị vua Triều Nguyễn tiếp tục các hoạt động thực thi chủ quyền biển, đảo, đặc biệt là đối với quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.
MINH MẠNG VỚI SỰ NGHIỆP TRỊ NƯỚC AN DÂN
Minh Mạng là vị vua thứ hai của Triều Nguyễn. Trong
thời trị vì của mình, vua Minh Mạng đã đề xuất nhiều biện pháp cải cách như chia cả nước thành các tỉnh và phủ, cử quan chỉ đạo khai hoang ở vùng ven biển, cho mở lại các kì thi Hội, thi Đình,... Nhà vua đặc biệt đề cao sự nghiêm minh của pháp luật. Chuyện kể rằng, vào năm 1823, quan Lý Hữu Diệm lấy trộm hơn một lạng vàng và bị phát hiện. Theo luật vua ban, tội ăn trộm tiền của nhà nước dù là ít hay nhiều đều bị xử tội chết. Tuy nhiên, khi xét xử, Bộ Hình thấy Lý Hữu Diệm có nhiều công trạng nên đã tha tội chết, chỉ bắt đi đày. Khi án được tâu lên, vua Minh Mạng không Hình 2. Vua Minh Mạng đồng ý, ban lệnh cho Bộ Hình phải xử Lý Hữu Diệm theo (tranh vẽ) đúng quy định để mọi người trông theo đó mà sửa mình.
Minh Mạng được đánh giá là vị vua tinh thông Nho học và là nhà cải cách lớn trong lịch sử Việt Nam. (Theo Lê Thái Dũng, Những câu chuyện lí thú về hoàng đế Minh Mạng, NXB Lao động, 2018)
b) Công cuộc khai hoang dưới Triều Nguyễn
?
Đọc thông tin và quan sát hình 3, em hãy: - Nêu kết quả của công cuộc khai hoang dưới Triều Nguyễn. - Kể chuyện về Nguyễn Công Trứ và nêu đóng góp của ông.
Nhiều vua Triều Nguyễn đã nỗ lực tổ chức khai hoang, mở rộng diện tích canh tác ở vùng ven biển Bắc Bộ và đồng bằng Nam Bộ để ổn định đời sống nhân dân. Một số quan lại đã có những đóng góp tích cực trong công cuộc khai hoang là: Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Tri Phương,...

NGUYỄN CÔNG TRỨ VÀ CÔNG CUỘC KHAI HOANG LẤN BIỂN Đầu thế kỉ XIX, nhiều nông dân không có ruộng đất cày cấy, phải bỏ làng đi phiêu tán và nổi dậy chống triều đìn

Nguyễn Trường Tộ, Nguyễn Lộ Trạch,... đã đề xuất một số biện pháp cải cách. Họ gửi lên vua Tự Đức các đề xuất chấn chỉnh bộ máy quan lại, mở mang thương nghiệp, củng cố quốc phòng,... Tuy nhiên, hầu hết những đề nghị đó không được thực hiện.
KHÁT VỌNG CANH TÂN ĐẤT NƯỚC
Nguyễn Trường Tộ quê ở xã Yên Trung (tỉnh Nghệ An).
Từ nhỏ, ông sớm bộc lộ tư chất thông minh, học một biết mười, được ca ngợi là "Trạng Tộ". Thuở thiếu thời, Nguyễn Trường Tộ được theo học các thầy giáo ở quê nhà. Sau đó, ông được học thêm tiếng Pháp và các môn khoa học khác. Ông may mắn được tiếp xúc trực tiếp với nhiều thành tựu, kĩ nghệ phương Tây nên sớm có hoài bão canh tân đất nước. Sau chuyến đi Pháp và một số nước khác ở châu Âu, châu Á trở về, Nguyễn Trường Tộ đã đệ trình lên vua Tự Đức nhiều bản điều trần, bày tỏ mong muốn làm cho đất nước giàu mạnh. Ông đề nghị mở rộng quan hệ với Hình 4. Nguyễn Trường Tộ nước ngoài, mở các trường dạy đóng tàu, đúc súng,… (tranh vẽ) Trước những đề nghị của Nguyễn Trường Tộ, các quan trong triều có nhiều ý kiến trái ngược nhau, do đó những đề nghị của ông không được thực hiện. Dù vậy, ông vẫn được coi là một đại diện tiêu biểu cho trào lưu canh tân đất nước cuối thế kỉ XIX.
(Theo Nguyễn Đình Đầu, Nguyễn Trường Tộ với Triều đình Tự Đức, NXB Trẻ, 2013)
2. Phong trào Cần vương chống Pháp
?
Đọc thông tin, em hãy: - Cho biết những nét chính về phong trào Cần vương cuối thế kỉ XIX. - Kể câu chuyện về Phan Đình Phùng và cuộc khởi nghĩa Hương Khê.
Năm 1884, Triều đình nhà Nguyễn kí hiệp ước công nhận quyền đô hộ của thực dân Pháp trên toàn bộ đất nước Việt Nam.
Tuy nhiên, một bộ phận quan lại thuộc phái chủ chiến, đứng đầu là vua Hàm Nghi, vẫn nêu cao tinh thần chống Pháp, mong muốn khôi phục độc lập dân tộc. Năm 1885, lấy danh nghĩa vua
Hình 5. Vua Hàm Nghi Hình6.Tôn Thất Thuyết
(tranh vẽ) (tranh vẽ)

Hàm Nghi, Tôn Thất Thuyết ban bố Dụ Cần vương, kêu gọi nhân dân đồng lòng giúp vua cứu nước. Phong trào Cần vương bùng nổ và phát triển mạnh mẽ, gắn với tên tuổ

Bài 14. Cách mạng tháng Tám năm 1945 Sau bài học này, em sẽ: Sưu tầm một số tư liệu (câu chuyện, văn bản, tranh ảnh,...) kể lại được thắng lợi ở một số địa phươ

địch như: Phủ Khâm sai, Toà Thị
chính và các công sở khác,… Tối cùng ngày, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội kết thúc thắng lợi. Tại Huế, ngày 23 -8, hàng vạn nhân dân nội, ngoại thành đã kéo về kinh thành Huế mít tinh, sau đó chuyển thành biểu tình vũ trang, toả đi chiếm các công sở, giành lại chính quyền. Tại Sài Gòn, sáng 25 - 8, hàng
chục vạn nhân dân thành phố và Hình 2. Nhân dân Hà Nội chiếm Phủ Khâm sai (19 - 8 - 1945) các tỉnh lân cận kéo về trung tâm để tham dự mít tinh chào mừng thắng lợi của cuộc khởi nghĩa. Chính quyền cách mạng ra mắt nhân dân.
Đến cuối tháng 8 - 1945, Tổng khởi nghĩa đã giành thắng lợi hoàn toàn trên phạm vi cả nước.
2. Kể chuyện về một số nhân vật lịch sử
?
Đọc thông tin, em hãy kể lại một trong các câu chuyện về Bác Hồ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, anh Kim Đồng.
THÀNH LẬP ĐỘI VIỆT NAM
TUYÊN TRUYỀN GIẢI PHÓNG QUÂN
Ngày 22 - 12 - 1944, trong khu rừng đại ngàn thuộc châu Bình Nguyên (tỉnh Cao Bằng), đồng chí Võ Nguyên Giáp đã tuyên bố thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân gồm 34 chiến sĩ với chủ trương "chính trị trọng hơn quân sự, tuyên truyền trọng hơn tác chiến". Đứng dưới cờ, toàn đội đồng thanh đọc mười lời thề danh dự do Võ Nguyên Giáp soạn thảo, xen kẽ là những tiếng hô "Xin thề!" dõng dạc, đanh thép. Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân - tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam đã ra đời. Võ Nguyên Giáp được tôn vinh như người "anh cả" của Quân đội nhân dân Việt Nam. (Theo Từ nhân dân mà ra, trích Tổng tập hồi kí của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, NXB Quân đội nhân dân, 2006)

Hình 3. Bức phù điêu mô tả cảnh đồng chí Võ Nguyên Giáp giao nhiệm vụ cho 34 chiến sĩ trong buổi lễ thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân NGƯỜI ĐỘ

BÁC HỒ VỚI BẢN TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP (tỉnh Tuyên Quang) về Hà Nội. Chiều 25 - 8, Bác đến ở tại ngôi nhà số 48 phố Hàng Ngang. Đây là nhà của ông Trịnh Văn Bô - một

Bài 15. Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 Sau bài học này, em sẽ: Kể lại được diễn biến chính của chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 có sử dụng tư liệu lịch sử (

Đợt 1: Tiến công tiêu diệt cứ điểm Him Lam
Đợt 2: Tiến công và chiếm các cứ điểm phía đông
từ ngày 30 - 3 -1954 phân khu Trung tâm. đến ngày 26 - 4 - 1954
Tiến công vào trung tâm Mường Thanh Đợt 3: và phân khu Nam. từ ngày 1 - 5 - 1954 • Chiều 7 - 5, tướng Đờ Ca-xtơ-ri (De Castries) đến ngày 7 - 5 - 1954 và toàn bộ quân địch đầu hàng, chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi.
Hình 2. Sơ đồ diễn biến chính của chiến dịch Điện Biên Phủ
KÉO PHÁO Ở ĐIỆN BIÊN PHỦ
Với tinh thần "Tất cả để
chiến thắng địch ở Điện Biên Phủ", bộ đội ta đã dùng sức
người mở đường, kéo pháo
vào trận địa. Phải vượt qua nhiều trọng điểm thường xuyên bị máy bay và pháo binh Pháp bắn phá, rồi suối sâu, đèo cao, đường trơn trượt,... nhưng các đơn vị pháo binh vẫn kéo pháo vào trận địa đúng với dự kiến Hình 3. Bộ đội ta kéo pháo trong chiến dịch Điện Biên Phủ ban đầu, sẵn sàng chờ lệnh nổ súng tấn công. Khi pháo vừa vào đến trận địa thì được lệnh phải lui quân, kéo pháo ra để đảm bảo cho chiến dịch chắc thắng. Kéo pháo vào trận địa là một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm thì kéo pháo ra lại càng gian khổ nguy hiểm hơn. Trong quá trình kéo pháo ra, xuống các con dốc có độ nghiêng lớn lại bị máy bay địch liên tục bắn phá, pháo dễ có nguy cơ bị rơi xuống vực thẳm. Với quyết tâm "Thà hi sinh, quyết bảo vệ pháo", đã có nhiều tấm gương anh dũng hi sinh, tiêu biểu như Tô Vĩnh Diện. Nhờ những nỗ lực và quyết tâm của bộ đội pháo binh, nhiệm vụ kéo pháo vào, kéo pháo ra đều hoàn thành, góp phần vào thắng lợi của chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. (Theo Pháo binh quân đội nhân dân Việt Nam trong chiến dịch Điện Biên Phủ, NXB Quân đội nhân dân, 2004)

CHUYỆN BẮT SỐNG TƯỚNG ĐỜ CA-XTƠ-RI
Tạ Quốc Luật được giao nhiệm vụ dẫn đầu tổ xung kích gồm năm người chia nhau bao vây hầm sở chỉ huy của tướng Đờ Ca-xtơ-ri. Hầm sở chỉ huy của địch nằm sâu dưới lòng đất, rộng và rất kiên cố, có đủ chỗ cho toàn bộ cơ quan tổng chỉ huy của địch Hình 4. Tướng Đờ Ca-xtơ-ri và các sĩ quan cao cấp người làm việc. Tổ xung kích xông vào Pháp đầu hàng quân đội Việt Nam chiều 7 - 5 - 1954 hầm và hô lớn: "Giơ tay lên!". Hai mươi ba sĩ quan Pháp từ trong hầm run rẩy, sợ sệt chui ra, đi đầu là tướng Đờ Ca-xtơ-ri đồng thanh nói lớn: "Chúng tôi xin hàng!". Tướng Đờ Ca-xtơ-ri và toàn bộ bộ chỉ huy của quân Pháp bị bắt sống. Đến 17 giờ 30 phút ngày 7 - 5 - 1954, lá cờ "Quyết chiến, quyết thắng" tung bay trên nóc hầm Đờ Ca-xtơ-ri, đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn "pháo đài quân sự bất khả xâm phạm" của quân Pháp tại Điện Biên Phủ.
(Theo Trần Quốc Hùng, 50 năm chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ,
NXB Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, 2004)
2. Chuyện kể về những tấm gương anh hùng trong chiến dịch Điện Biên Phủ
?
Đọc thông tin, em hãy kể lại câu chuyện về một anh hùng trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Em học được gì từ tấm gương anh hùng đó?
Để góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", đã có nhiều tấm gương chiến đấu anh dũng của bộ đội ta, tiêu biểu như: Bế Văn Đàn, Tô Vĩnh Diện, Phan Đình Giót, Trần Can,...
BẾ VĂN ĐÀN LẤY THÂN MÌNH LÀM GIÁ SÚNG
Bế Văn Đàn sinh năm 1931, là người dân tộc Tày, quê ở xã Bế Văn Đàn, (tỉnh Cao Bằng). Trong trận đánh ở Mường Pồn (tỉnh Điện Biên) cuối năm 1953, chống lại cuộc phản kích quyết liệt của quân Pháp, đơn vị của Bế Văn Đàn đã bị thương vong nhiều. Trong tình thế cấp bách, Bế Văn Đàn đã lao đến chỗ đồng đội và quỳ xuống, cầm hai chân đế của khẩu súng đặt lên vai, giữ chặt và hô to: "Bắn ngay!". Nhờ có giá súng chính là thân mình của anh, đồng đội đã bóp cò,

trút lửa đạn về phía quân địch. Hàng chục tên bị hạ gục, đợt phản kích của chúng bị bẻ gãy. Bế Văn Đàn đã hi sinh trong tư thế hai tay vẫn ghì chặt súng trên vai. Năm 1955, Bế Văn Đàn được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì. (Theo Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân trong chiến dịch Điện Biên Phủ, Tập 1, NXB Quân đội nhân dân, 1996)
PHAN ĐÌNH GIÓT LẤY THÂN MÌNH LẤP LỖ CHÂU MAI
Chiều 13 - 3 - 1954, cả cứ điểm Him Lam (tỉnh Điện Biên) rung chuyển mù mịt sau nhiều loạt pháo. Các chiến sĩ Đại đội 58 của Phan Đình Giót lao lên mở đường, liên tiếp đánh đến tám quả bộc phá. Phan Đình Giót đánh quả thứ chín và bị thương ở đùi, nhưng vẫn xung phong đánh quả tiếp theo. Quân Pháp tập trung hoả lực trút đạn như mưa xuống trận địa. Bộ đội ta bị thương vong rất nhiều. Lòng căm thù quân giặc lên cao, Phan Đình Giót lao lên đánh liên tiếp hai quả bộc phá nữa, phá toang hàng rào cuối cùng, mở thông đường để đồng đội tiến lên. Đạn của giặc từ lỗ châu mai bắn ra nhiều khiến bộ đội ta không dễ dàng xông lên phía trước. Phan Đình Giót dù bị thương nặng nhưng anh đã dùng sức lực còn lại nâng tiểu liên lên bắn mạnh vào lỗ châu mai và hét to: "Quyết hi sinh vì... Đảng vì... dân!", rồi rướn người lấy đà lao vào bịt kín lỗ châu mai lô cốt địch. Hoả điểm lợi hại nhất của quân Pháp bị dập tắt. Toàn đơn vị ào ạt xông lên như vũ bão, tiêu diệt gọn cứ điểm Him Lam nhưng Phan Đình Giót đã hi sinh anh dũng. Ngày 31 - 3 - 1955, Phan Đình Giót được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
(Theo Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân trong chiến dịch Điện Biên Phủ, Tập 1, Sđd)
1. Hãy kể lại một câu chuyện về chiến dịch Điện Biên Phủ.
Nêu cảm nghĩ của em về những tấm gương anh hùng trong chiến dịch Điện Biên Phủ .
Sưu tầm tranh, ảnh hoặc bài thơ, bài hát nói về chiến dịch Điện Biên Phủ và chia sẻ với bạn.

Bài 16. Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975 Sau bài học này, em sẽ: Kể lại được diễn biến chính của Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975, có sử dụng lược đồ, tư liệu lịc

Hình 2. Lược đồ Chiến dịch Hồ Chí Minh 2. Kể chuyện lịch sử về Chiến dịch Hồ Chí Minh ? Đọc thông tin, hãy kể lại một câu chuyện lịch sử về Chiến dịch Hồ Chí Mi

và Trần Văn On. Chỉ trong hơn ba ngày, cả phi đội quyết tâm học chuyển loại và lái được máy bay A-37.
Ngày 28 – 4 – 1975, phi đội thực hiện nhiệm vụ được giao. Nhiều máy bay quân sự của địch ở sân bay Tân Sơn Nhất bị phá huỷ, một kho xăng bốc cháy,... Sân bay này hoàn toàn bị tê liệt, tạo điều kiện cho bộ binh và xe tăng của quân ta tiến đánh các mục tiêu và nhanh chóng giải phóng Sài Gòn.
(Theo Lịch sử Không quân nhân dân Việt Nam (1955 – 1977), NXB Quân đội nhân dân, 1993)
Câu chuyện Lịch sử
THỜI KHẮC CUỐI CÙNG CỦA CHÍNH QUYỀN SÀI GÒN
Ngày 30 – 4 – 1975, khi lá cờ cách mạng kiêu hãnh tung bay trên nóc Dinh Độc Lập, Tổng thống cuối cùng của chính quyền Sài Gòn Dương Văn Minh đã phải đến Đài phát thanh Sài Gòn đọc lời tuyên bố đầu hàng không điều kiện: "Tôi – Đại tướng Dương Văn Minh, Tổng thống chính quyền Sài Gòn, kêu gọi quân lực Việt Nam Cộng hoà hạ vũ khí đầu hàng không điều kiện Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam. Tôi tuyên bố chính quyền Sài Gòn từ trung ương đến địa phương phải giải tán hoàn toàn, trao lại chính quyền cho Chính phủ cách mạng lâm thời miền Nam Việt Nam".
Chính quyền Sài Gòn sụp đổ hoàn toàn. Thời khắc đó, hàng triệu người đã bật khóc: Toàn thắng rồi!
Hình 4. Dương Văn Minh trên đường đến Đài phát thanh Sài Gòn trưa 30 – 4 – 1975
(Theo Hồ sơ lưu trữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia II, Thành phố Hồ Chí Minh)
LUYỆN TẬP
Hoàn thiện trục thời gian (theo gợi ý dưới đây vào vở) về một số sự kiện lịch sử trong Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975.
26 – 4 – 1975, ?, ?
Thời gian, ?, ?, ?
Sự kiện
Viết một đoạn văn (khoảng 5 câu) nêu cảm nghĩ của em về một câu chuyện lịch sử trong bài học.
VẬN DỤNG
Sưu tầm tranh ảnh, câu chuyện về Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975 và chia sẻ với bạn.

Bài 17. Đất nước Đổi mới Sau bài học này, em sẽ: Sưu tầm một số tư liệu (tranh ảnh, hiện vật,...) và mô tả được một số hiện vật của thời bao cấp và thời kì Đổi

nhà nước, các nhà máy, xí nghiệp,... chủ yếu qua chế độ tem phiếu. Lương thực, thực phẩm được phân phối theo đầu người, thông qua tem, phiếu, sổ, bìa, trong đó

XEM TRUYỀN HÌNH THỜI BAO CẤP
ti vi đen trắng. Thời đó, trẻ em rất háo hức với chương trình Những bông hoa nhỏ. Người lớn thì quan tâm đến chương trình Thời sự, những bộ phim hay của điện ảnh Việt Nam hoặc của các nước xã hội chủ nghĩa như: Liên Xô, Trung Quốc,… Thường thì vào những buổi tối, nhà nào có ti vi cũng chật ních người đến cùng xem các chương trình truyền hình được phát sóng. Trong căn phòng khách rộng chừng hơn chục mét vuông, chiếc ti vi được đặt ở vị trí trang trọng và dễ theo dõi nhất. Mọi người ngồi trật tự và chăm chú như nuốt từng lời thoại của nhân vật trong phim. Bác chủ nhà tốt bụng và rất nhiệt tình, hằng ngày đều mang bình ắc quy đi sạc để buổi tối có đủ điện phục vụ mọi người. Chẳng gia đình có ti vi nào cảm thấy phiền hà khi trong nhà tối nào cũng chật ních người đến xem truyền hình như vậy. Tình người thời đó thật đáng quý.
(Theo Chuyện thời bao cấp, Tập 1, NXB Thông tấn, 2007)
2. Đất nước thời kì Đổi mới
?
Đọc thông tin và quan sát các hình từ 6 đến 9, em hãy nêu một số thành tựu về kinh tế - xã hội của đất nước thời kì Đổi mới.
2. Hãy mô tả một hiện vật hoặc một công trình của thời kì Đổi mới ở nước ta.
Từ năm 1986 đến nay, cả nước bước vào thời kì Đổi mới. Thời kì này, kinh tế ngày
càng phát triển, hàng hoá dồi dào. Nhiều sản phẩm không những cung cấp đủ nhu cầu trong nước mà còn được xuất khẩu như: gạo, nông sản, thuỷ sản,... Từ chỗ thiếu lương thực, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng được cải
thiện,... Vị thế và uy tín của Việt Nam được nâng cao trên trường quốc tế.
Hình 6. Gạo của Việt Nam được đưa xuống tàu để Hình 7. Dây chuyền sản xuất ô tô
xuất khẩu tại cảng Sài Gòn (Thành phố Hồ Chí Minh) tại một nhà máy ở Việt Nam

Hình 8. Một góc Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay Hình 9. Một sản phẩm máy vi tính, Máy tính có nhiều loại khác nhau. Qua thời gian máy tính được cải tiến ngày càn

Chủ đề 4 CÁC NƯỚC LÁNG GIỀNG Bài 18. Nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa Sau bài học này, em sẽ: Xác định được vị trí địa lí của Trung Quốc trên bản đồ hoặc lược đ

Hình 2. Bản đồ Trung Quốc trong châu Á 2. Đặc điểm tự nhiên ? Đọc thông tin và quan sát hình 3, em hãy nêu một số đặc điểm tự nhiên của Trung Quốc. Điều kiện tự

Miền Tây gồm các dãy núi cao, sơn nguyên đồ sộ xen lẫn các bồn địa. Miền Tây có khí hậu khắc nghiệt, mưa ít nên hình thành những vùng hoang mạc và bán hoang mạc

Dân cư Trung Quốc phân bố không đều, tập trung chủ yếu ở miền Đông. Ngược lại, miền Tây dân cư thưa thớt, nhiều khu vực hầu như không có người ở. 4. Một số công

Vạn Lý Trường Thành được coi là một biểu tượng của nền văn minh Trung Quốc. Hình 5. Một đoạn Vạn Lý Trường Thành TIẾNG KHÓC CỦA NÀNG MẠNH KHƯƠNG Thời Tần, Tần T

Hình 6. Cố cung Bắc Kinh Em có biết? Nguyễn An quê ở Hà Đông (nay thuộc thành phố Hà Nội) nổi tiếng về tài kiến trúc. Khi nhà Minh đô hộ nước ta, chúng bắt nhiề

Bài 19. Nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào Học xong bài này, em sẽ: Xác định được vị trí địa lí của nước Lào trên bản đồ hoặc lược đồ. Nêu được một số đặc điểm

Hình 1. Bản đồ tự nhiên Lào Năm 2024, Lào có số dân khoảng 7,7 triệu người. Phần lớn dân cư là dân tộc Lào, sống chủ yếu ở vùng đồng bằng. Các dân tộc khác như

3. Một số công trình tiêu biểu ? Đọc thông tin và quan sát các hình từ 2 đến 4, em hãy: - Kể tên một số công trình tiêu biểu của Lào. - Mô tả một công trình mà

Thạt Luổng Thạt Luổng (tiếng Lào có nghĩa là tháp lớn) là một công trình kiến trúc nổi tiếng ở Viêng Chăn, được xây dựng khoảng thế kỉ XVI. Tháp có hình nậm rượ

Bài 20. Vương quốc Cam-pu-chia Sau bài học này, em sẽ: Xác định được vị trí địa lí của Cam-pu-chia trên bản đồ hoặc lược đồ. Nêu được một số đặc điểm cơ bản về

Hình 2. Bản đồ tự nhiên Cam-pu-chia Năm 2024, Cam-pu-chia có số dân khoảng 16,6 triệu người. Dân tộc chủ yếu ở Cam-pu-chia là người Khơ-me. Phần lớn dân cư sống

Ăng-co Vát Ăng-co Vát là quần thể đền tháp được xây dựng từ đầu thế kỉ XII ở thành phố Xiêm Riệp (Siem Reap) ngày nay. Khu đền chính gồm ba tầng với những ngọn

Tượng đài hữu nghị Việt Nam - Cam-pu-chia Tượng đài hữu nghị Việt Nam - Cam-pu-chia nằm ở trung tâm Thủ đô Phnôm Pênh (Phnom Penh). Điểm nổi bật nhất của tượng

Bài 21. Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Sau bài học này, em sẽ: Xác định được vị trí địa lí của khu vực Đông Nam Á và các nước trong khu vực Đông Nam Á trên bả

Hình 2. Bản đồ các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á 2. Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) a) Sự ra đời của ASEAN ? Đọc thông tin, em hãy: - Nêu sự ra đời

Cờ ASEAN có bốn màu sắc chủ đạo, mang ý nghĩa khác
nhau. Màu xanh tượng trưng cho hoà bình và sự ổn định. Màu đỏ thể hiện sự năng động và lòng can đảm. Màu trắng biểu tượng cho sự tinh khiết. Màu vàng tượng trưng cho sự thịnh vượng. Vòng tròn màu đỏ viền trắng thể hiện sự thống nhất của cộng đồng ASEAN. Hình ảnh bó lúa tượng trưng cho ước mơ về một ASEAN gắn bó trong tình hữu nghị và đoàn kết. Lá cờ đại diện cho một ASEAN năng Hình 3.Cờ ASEAN động, thống nhất, hoà bình và ổn định.
b) Việt Nam trong ASEAN
?
Đọc thông tin và quan sát hình 4, em hãy nêu ý nghĩa của việc Việt Nam gia nhập ASEAN.
Ngày 28 - 7 - 1995, Việt Nam chính thức gia nhập ASEAN và trở thành thành viên thứ 7 của Hiệp hội. Đây là một sự kiện có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu quá trình hội nhập khu vực của Việt Nam và tiến trình hợp tác, liên kết của cả khu vực. Gia nhập ASEAN tạo cho Việt Nam nhiều cơ hội để phát triển kinh tế nhờ mở rộng thị trường tiêu thụ và thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Đồng thời, nước ta có thể mở rộng giao lưu văn hoá, tạo cơ hội việc làm và nâng cao năng lực của người lao động. Từ đó, vị thế của nước ta trong ASEAN và trên thế giới được nâng cao.
Từ khi gia nhập ASEAN đến nay, Việt Nam đã đảm nhận nhiều vai trò và đăng cai nhiều hội nghị như: Chủ nhà Hội nghị cấp cao ASEAN 6, Chủ tịch Uỷ ban thường trực ASEAN (2000 - 2001), Chủ tịch ASEAN (năm 2010, năm 2020),...
Hình 4. Hội nghị Cấp cao ASEAN 6 tại Hà Nội năm 1998
Dựa vào bản đồ các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, hãy xác định các quốc gia thành viên của ASEAN trên bản đồ.
Sưu tầm và chia sẻ với bạn về hình ảnh quốc kì của một số quốc gia thành viên ASEAN.

Chủ đề 5 TÌM HIỂU THẾ GIỚI Bài 22. Các châu lục và đại dương trên thế giới Sau bài học này, em sẽ: Xác định được vị trí địa lí của các châu lục, một số dãy núi,

Hình 1. Bản đồ các châu lục và đại dương trên thế giới b) Đặc điểm tự nhiên Đọc thông tin, sử dụng quả Địa Cầu và quan sát các hình từ 2 đến 10, em hãy: – Kể tê

- Châu Âu Đồng bằng ở châu Âu chiếm 2 diện tích lãnh thổ và kéo dài từ tây sang đông. Đồi núi chiếm 1 diện tích lãnh thổ, hệ thống núi cao tập trung ở phía nam.

Thiên nhiên của châu lục rất đa dạng. Hệ thống sông, hồ khá dày. Một số sông lớn là Mi-xi-xi-pi (Mississippi), A-ma-dôn (Amazon),... Một số hồ lớn là hồ Thượng,

2. Các đại dương trên thế giới Đọc thông tin, quan sát hình 1 và bảng 2, em hãy: – Kể tên và xác định vị trí địa lí của các đại dương trên bản đồ. – So sánh diệ

Bài 23. Dân số và các chủng tộc chính trên thế giới Sau bài học này, em sẽ: Sử dụng bảng số liệu dân số thế giới, so sánh được dân số giữa các châu lục trên thế

2. Các chủng tộc trên thế giới a) Đặc điểm ngoại hình của các chủng tộc ? Đọc thông tin và quan sát hình 1, em hãy: - Kể tên các chủng tộc chính trên thế giới.

Ngoài ra, còn có các nhóm người lai, là kết quả của quá trình cùng chung sống giữa các chủng tộc. Ngày nay, với sự phát triển của xã hội loài người, các chủng t

Bài 24. Văn minh Ai Cập Học xong bài này, em sẽ: Xác định được vị trí địa lí của nước Ai Cập hiện nay trên bản đồ hoặc lược đồ. Sưu tầm một số tư liệu (tranh ản

▲ Hình 2. Lược đồ Ai Cập ngày nay Thời cổ đại, cư dân Ai Cập đã sáng tạo nên một nền văn minh vô cùng rực rỡ với nhiều thành tựu nổi bật như: kim tự tháp, đồng

dưới ánh nắng mặt trời, thời gian được xác định dựa trên sự thay đổi về hướng và chiều dài của bóng cột: bóng đổ ngắn là thời gian gần trưa, bóng đổ dài là thời

NỮ HOÀNG CỜ-LÊ-Ô-PÁT Ở đất nước Ai Cập cổ đại có một vị nữ hoàng nổi tiếng thông minh, xinh đẹp tên là Cờ-lê-ô-pát. Bà có thể nói nhiều thứ tiếng, có vốn kiến t

Bài 25. Văn minh Hy Lạp Sau bài học này, em sẽ: Xác định được vị trí địa lí của nước Hy Lạp hiện nay trên bản đồ hoặc lược đồ. Sưu tầm một số tư liệu (tranh ảnh

Hình 2. Lược đồ Hy Lạp ngày nay Kiến trúc Hy Lạp cổ đại có nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng như: đền thờ thần Dớt (Zeus), đền thờ thần A-pô-lô (Apollo), đền

Điêu khắc
Điêu khắc của Hy Lạp thể hiện khát vọng vươn tới sự hoàn hảo trong vẻ đẹp hình thể của con người. Các tác phẩm tiêu biểu là: tượng lực sĩ ném đĩa, tượng thần Vệ nữ Mi-lô (Milo), tượng thần Dớt và các phù điêu,... Tượng lực sĩ ném đĩa khắc hoạ hình ảnh một vận động viên trong tư thế ném đĩa. Bức tượng có tỉ lệ cơ thể cân đối, dáng vẻ cường tráng. Đây là bức tượng độc đáo của điêu khắc Hy Lạp cổ đại, tượng trưng cho sự tự tin và khát vọng chiến thắng trong thể thao.
Hình 4. Tượng lực sĩ ném đĩa
2. Chuyện kể về các vị thần và lịch sử Ô-lim-píc
?
Đọc thông tin, em hãy:
Kể lại một câu chuyện về lịch sử Ô-lim-píc hoặc các vị thần của Hy Lạp. - Em ấn tượng với câu chuyện nào nhất? Vì sao?
A-TÊ-NA - NỮ THẦN TRÍ TUỆ VÀ TÀI NĂNG
Theo truyền thuyết, A-tê-na là con của thần Dớt
và Me-tít (Metis). A-tê-na thông minh, xinh đẹp và có nhiều tài năng. Bà dạy phụ nữ biết cách dệt, may, làm nghề thủ công,... dạy đàn ông cách trồng trọt, làm vườn, luôn bảo vệ các anh hùng khi họ tham gia chiến trận,... Trong cuộc tìm kiếm vị thần bảo hộ thành phố A-tíc (Thủ đô A-ten sau này), có hai thần là Pô-xê-đông (Poseidon) - thần Biển cả và A-tê-na dự thi. Pô-xê-đông đâm ngọn giáo xuống đất, tạo cột nước lớn để tặng người dân, nhưng đáng tiếc lại là cột nước mặn, không thể sử dụng được. Đến lượt mình, A-tê-na cũng đâm ngọn giáo xuống đất và trồng vào đó một cây ô liu với mong muốn đem lại hoà bình, thịnh vượng. A-tê-na được coi là vị thần của trí tuệ, nghề thủ công, thần bảo hộ Thủ đô A-ten. (Theo Nguyễn Văn Khoả, Thần thoại Hy Lạp, Hình 5. Tượng thần A-tê-na NXB Văn học, 2022) (Hy Lạp)

LỊCH SỬ Ô-LIM-PÍC Lễ hội Thể thao Ô-lim-píc ra đời ở Hy Lạp cổ đại bởi thần Hê-cra-lét (Heracles) (con trai của thần Dớt), được tổ chức lần đầu tiên vào năm 776

Chủ đề 6 CHUNG TAY XÂY DỰNG THẾ GIỚI Bài 26. Xây dựng thế giới xanh – sạch – đẹp Sau bài học này, em sẽ: Nêu được một số vai trò của thiên nhiên đối với cuộc số

2. Một số vấn đề môi trường trên thế giới ? Đọc thông tin và quan sát các hình từ 2 đến 5, em hãy: - Kể tên một số vấn đề môi trường con người đang phải đối mặt

Hình 4. Cháy rừng ở Oa-sinh-tơn (Washington), Hoa Kì tháng 8 – 2015 Hình 5. Hồ nước bị ô nhiễm do khai thác đồng ở Ru-ma-ni (Romania) năm 2017 3. Biện pháp xây

Bài 27. Xây dựng thế giới hoà bình Học xong bài này, em sẽ: Sử dụng một số tư liệu (tranh ảnh, một số câu chuyện về Liên hợp quốc, truyền thuyết về chim bồ câu

Trong lịch sử, nhân loại luôn thể hiện mong ước và nỗ lực chung tay xây dựng một thế giới hoà bình. Điều đó được thể hiện qua truyền thuyết Chim bồ câu và cành ô liu, qua những hoạt động cụ thể như: tổ chức Thế vận hội Ô-lim-píc, phong trào Chữ thập đỏ, thành lập Liên hợp quốc,...
Câu chuyện Lịch sử
TRUYỀN THUYẾT VỀ CHIM BỒ CÂU VÀ CÀNH Ô LIU
Truyền thuyết kể rằng, khi con người sinh sống trên mặt đất mỗi lúc một đông thì cái ác cũng xuất hiện ngày một nhiều hơn. Vì vậy, Thượng đế đã trừng phạt con người bằng một trận đại hồng thuỷ. Chỉ có chàng Nô-ê lương thiện nên nhận được ân sủng của Thượng đế. Theo sự mách bảo của Ngài, Nô-ê đóng một chiếc thuyền lớn, đưa người và tất cả động vật lên thuyền. Trận đại hồng thuỷ kéo dài hàng trăm ngày, làm ngập chìm tất cả núi cao, nhà cửa,... Một hôm, Nô-ê thả cho một con chim bồ câu bay ra khỏi thuyền. Lần thứ nhất, con chim chỉ lượn hết một vòng rồi bay về. Nô-ê biết rằng khắp nơi vẫn còn là nước. Bảy ngày sau, bồ câu lại được thả ra, lần này nó bay trở về với cành ô liu tươi ngậm trên mỏ. Điều này chứng tỏ nước đã rút một phần để lộ ra những nhánh cây non. Sau đó, Nô-ê tiếp tục thả bồ câu ra, lần này thì nó bay đi và không về nữa, chứng tỏ nước đã rút hết. Thế là, Nô-ê đưa cả gia đình trở về, bắt đầu xây dựng một cuộc sống mới.
Từ truyền thuyết đó, hình ảnh chim bồ câu ngậm cành ô liu được coi là biểu tượng của hoà bình.
(Theo Đặng Đức An (Chủ biên), Những mẩu chuyện lịch sử thế giới, Sđd)
Thế vận hội Ô-lim-píc
Thế vận hội Ô-lim-píc có nguồn gốc từ đại hội thể thao của người Hy Lạp cổ đại. Sau này, Ô-lim-píc được hồi sinh để tôn vinh nền hoà bình thế giới. Năm 1896, Thế vận hội Ô-lim-píc được tổ chức lần đầu tiên tại A-ten (Hy Lạp) và từ đó trở thành cuộc tranh tài thể thao giữa các quốc gia trên toàn thế giới.
Hình 2. Lễ khai mạc Ô-lim-píc Tô-ki-ô (Nhật Bản) năm 2020
Em có biết?
Biểu tượng của Thế vận hội Ô-lim-píc là năm vòng tròn đan vào nhau trên nền màu trắng. Năm vòng tròn đại diện cho năm châu lục trên thế giới. Việc các vòng tròn đan xen vào nhau thể hiện sự liên kết, đoàn kết thống nhất và bình đẳng giữa các châu lục.

Phong trào Chữ thập đỏ
Phong trào Chữ thập đỏ là một phong trào nhân đạo quốc tế, được thành lập để bảo vệ cuộc sống và sức khoẻ của con người. Phong trào này cũng giúp tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau, sự hợp tác, hữu nghị, hoà bình giữa các dân tộc trên thế giới.
Liên hợp quốc
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, nhân loại có nguyện vọng bảo vệ hoà bình và ngăn chặn các cuộc chiến tranh thế giới mới.Vì vậy, năm 1945, các nước đã thống nhất thành lập một tổ chức quốc tế để giữ gìn, bảo vệ nền hoà bình và an ninh thế giới lấy tên là Liên hợp quốc, trụ sở đặt tại Niu Oóc (New York, Hoa Kỳ). Trong lời tựa của Hiến chương Liên hợp quốc có đoạn: "Chúng tôi, nhân dân các quốc gia liên hiệp lại, quyết tâm: phòng ngừa cho những thế hệ tương lai khỏi thảm hoạ chiến tranh...".
Cờ của Liên hợp quốc có hai màu là trắng và xanh. Các nhánh ô liu bao quanh là biểu tượng của hoà bình, bên trong là bản đồ thế giới, đại diện cho các quốc gia và công dân trên quả địa cầu.
quốc Hình 3. Quân nhân Việt Nam lên đường làm nhiệm vụ Hình 4. Cờ của Liên hợp
tại Phái bộ Gìn giữ hoà bình của Liên hợp quốc ở Nam Xu-đăng
Liên hợp quốc đã và đang triển khai nhiều hoạt động giữ gìn hoà bình, góp phần chấm dứt các cuộc xung đột và đóng góp vào việc ổn định tình hình ở nhiều quốc gia.
2. Một số biện pháp xây dựng thế giới hoà bình
?
Đọc thông tin và quan sát hình 5, hãy thảo luận và nêu một số biện pháp để xây dựng thế giới hoà bình.
Ngày nay, trên thế giới, một số tổ chức đấu tranh vì hoà bình đã được thành lập như: Hội đồng Hoà bình thế giới, Toà án Công lí quốc tế,...
Nhiều hoạt động vì hoà bình được tổ chức ở các quốc gia như: đi bộ vì hoà bình; mít tinh, lấy chữ kí phản đối chiến tranh; viết thư và gửi quà ủng hộ trẻ em, nhân dân các vùng có chiến tranh;...
Để xây dựng một thế giới hoà bình cần sự chung tay của toàn nhân loại với các biện pháp cụ thể như:

– Tìm hiểu và tích cực tham gia các hoạt động vì hoà bình. – Tuyên truyền ý thức bảo vệ hoà bình. – Xây dựng mối quan hệ đoàn kết, hữu nghị, nhân ái; không kì t

Ôn tập Câu 1. Hoàn thành bảng (theo gợi ý dưới đây vào vở) về một số nét chính của lịch sử Việt Nam dưới Triều Hậu Lê và Triều Nguyễn. STT, Triều đại, Một số né

Câu 4. Chọn và kể lại câu chuyện về một nhân vật lịch sử của Triều Hậu Lê hoặc Triều Nguyễn. Bày tỏ cảm nghĩ của em về nhân vật lịch sử đó. Câu 5. Chọn và kể lạ

Báo lỗi

Giao bài

Đang tải dữ liệu câu hỏi