Thông báo
Bạn đã xem hết nội dung đọc thử. Hãy trở thành hội viên hoặc mua lẻ để đọc hết nội dung tài liệu.
SGV - Giáo dục thể chất 11 (Bóng đá)
0/0
Nền
Đọc offline
Lưu sách trên máy
Đang kiểm tra...
Mục lục
Mục lục
Học liệu
Đang xem trang 0
Học liệu dưới đây tương ứng với nội dung bạn đang đọc
Không có học liệu bổ trợ
PHẦN B. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CÁC CHỦ ĐỀ
PHẦN I. KIẾN THỨC CHUNG
Chủ đề. SỬ DỤNG CÁC YẾU TỐ TỰ NHIÊN, DINH DƯỠNG ĐỂ RÈN LUYỆN SỨC KHOẺ VÀ PHÁT TRIỂN THỂ CHẤT
A – CẤU TRÚC NỘI DUNG VÀ KẾ HOẠCH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ
I CẤU TRÚC NỘI DUNG CHỦ ĐỀ
Chủ đề gồm hai nội dung:
– Sử dụng các yếu tố tự nhiên để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất.
– Sử dụng dinh dưỡng trong luyện tập TDTT để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất.
II KẾ HOẠCH DẠY HỌC
Chủ đề có thể được tổ chức thực hiện theo hai phương án:
– Thực hiện các tiết học theo hình thức lên lớp lí thuyết.
– Phân chia và lồng ghép nội dung, thời lượng của chủ đề trong tiến trình thực hiện các chủ đề kĩ thuật bóng đá.
B – MỤC TIÊU VÀ YÊU CẦU CẦN ĐẠT CỦA CHỦ ĐỀ
I MỤC TIÊU
Trang bị cho HS kiến thức và kĩ năng:
– Sử dụng các yếu tố tự nhiên để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất.
– Sử dụng dinh dưỡng trong luyện tập TDTT để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất.
PHẦN I. KIẾN THỨC CHUNG
Chủ đề. SỬ DỤNG CÁC YẾU TỐ TỰ NHIÊN, DINH DƯỠNG ĐỂ RÈN LUYỆN SỨC KHOẺ VÀ PHÁT TRIỂN THỂ CHẤT
A – CẤU TRÚC NỘI DUNG VÀ KẾ HOẠCH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ
I CẤU TRÚC NỘI DUNG CHỦ ĐỀ
Chủ đề gồm hai nội dung:
– Sử dụng các yếu tố tự nhiên để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất.
– Sử dụng dinh dưỡng trong luyện tập TDTT để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất.
II KẾ HOẠCH DẠY HỌC
Chủ đề có thể được tổ chức thực hiện theo hai phương án:
– Thực hiện các tiết học theo hình thức lên lớp lí thuyết.
– Phân chia và lồng ghép nội dung, thời lượng của chủ đề trong tiến trình thực hiện các chủ đề kĩ thuật bóng đá.
B – MỤC TIÊU VÀ YÊU CẦU CẦN ĐẠT CỦA CHỦ ĐỀ
I MỤC TIÊU
Trang bị cho HS kiến thức và kĩ năng:
– Sử dụng các yếu tố tự nhiên để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất.
– Sử dụng dinh dưỡng trong luyện tập TDTT để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất.
II YÊU CẦU CẦN ĐẠT
Giúp HS:
1. Kiến thức
Hiểu được vai trò và ảnh hưởng của một số yếu tố tự nhiên đối với cơ thể con người trong hoạt động TDTT.
Hiểu được vai trò của dinh dưỡng đối với cơ thể và nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể trong hoạt động TDTT. Biết cách sử dụng dinh dưỡng trong luyện tập TDTT.
2. Kĩ năng
Sử dụng được các yếu tố tự nhiên và dinh dưỡng để rèn luyện sức khoẻ, phát triển các tố chất thể lực.
3. Thái độ
Tích cực, chủ động vận dụng kiến thức, kĩ năng sử dụng các yếu tố tự nhiên và dinh dưỡng trong luyện tập TDTT, rèn luyện thân thể.
C - NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHỦ ĐỀ
1. Mở đầu
Giới thiệu nội dung, yêu cầu của chủ đề. - Sử dụng phương tiện trực quan giới thiệu khái quát về các yếu tố tự nhiên và dinh dưỡng có tác động đến hoạt động TDTT.
Đặt câu hỏi thu hút sự tập trung chú ý của HS đối với nội dung chủ đề. - Tổng hợp, nhận xét ý kiến trả lời của HS và đưa ra đáp án.
2. Kiến thức mới
2.1. Giới thiệu nội dung kiến thức mới
Giới thiệu mục đích, tác dụng học tập chủ đề. - Sử dụng phương tiện trực quan giới thiệu các nội dung cơ bản của chủ đề. - Sử dụng các yếu tố tự nhiên để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất: + Ảnh hưởng của một số yếu tố tự nhiên đối với hoạt động TDTT. + Sử dụng các yếu tố tự nhiên trong hoạt động TDTT nhằm rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất.
Giúp HS:
1. Kiến thức
Hiểu được vai trò và ảnh hưởng của một số yếu tố tự nhiên đối với cơ thể con người trong hoạt động TDTT.
Hiểu được vai trò của dinh dưỡng đối với cơ thể và nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể trong hoạt động TDTT. Biết cách sử dụng dinh dưỡng trong luyện tập TDTT.
2. Kĩ năng
Sử dụng được các yếu tố tự nhiên và dinh dưỡng để rèn luyện sức khoẻ, phát triển các tố chất thể lực.
3. Thái độ
Tích cực, chủ động vận dụng kiến thức, kĩ năng sử dụng các yếu tố tự nhiên và dinh dưỡng trong luyện tập TDTT, rèn luyện thân thể.
C - NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHỦ ĐỀ
1. Mở đầu
Giới thiệu nội dung, yêu cầu của chủ đề. - Sử dụng phương tiện trực quan giới thiệu khái quát về các yếu tố tự nhiên và dinh dưỡng có tác động đến hoạt động TDTT.
Đặt câu hỏi thu hút sự tập trung chú ý của HS đối với nội dung chủ đề. - Tổng hợp, nhận xét ý kiến trả lời của HS và đưa ra đáp án.
2. Kiến thức mới
2.1. Giới thiệu nội dung kiến thức mới
Giới thiệu mục đích, tác dụng học tập chủ đề. - Sử dụng phương tiện trực quan giới thiệu các nội dung cơ bản của chủ đề. - Sử dụng các yếu tố tự nhiên để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất: + Ảnh hưởng của một số yếu tố tự nhiên đối với hoạt động TDTT. + Sử dụng các yếu tố tự nhiên trong hoạt động TDTT nhằm rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất.
Sử dụng dinh dưỡng trong luyện tập TDTT để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất: + Vai trò của dinh dưỡng đối với cơ thể. + Nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể. + Sử dụng dinh dưỡng trong luyện tập TDTT.
2.2. Tổ chức hoạt động hình thành kiến thức mới
Nêu vấn đề, đặt câu hỏi định hướng nội dung HS cần đọc và trao đổi. - Dẫn dắt, gợi ý để HS hiểu đúng nội dung và yêu cầu của chủ đề.
2.2.1. Sử dụng các yếu tố tự nhiên để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất
a) Ảnh hưởng của một số yếu tố tự nhiên đối với hoạt động TDTT
Môi trường tự nhiên tác động trực tiếp hằng ngày, hằng giờ đến hoạt động sống, hoạt động thể lực của con người. Bên cạnh các yếu tố có lợi, môi trường tự nhiên còn có những tác động không có lợi đối với hoạt động TDTT và phát triển thể chất:
Nhiệt độ không khí cao ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của hệ thần kinh trung ương và bộ máy thần kinh - cơ, làm giảm tốc độ, độ chuẩn xác trong phối hợp động tác, giảm mức độ nỗ lực ý chí của người tập, đặc biệt là khi người tập thực hiện các bài tập căng thẳng, kéo dài dưới trời nắng nóng. Nhiệt độ cao còn gây khó khăn cho hoạt động của hệ tuần hoàn, hệ hô hấp,… làm giảm khả năng hoạt động thể lực, cản trở quá trình hồi phục sau vận động của cơ thể.
Nhiệt độ không khí thấp làm giảm tính đàn hồi của cơ và dây chằng, khi tiến hành các hoạt động TDTT dễ gây ra các chấn thương ở vùng cơ và khớp ở tay, chân.
Độ ẩm không khí có ảnh hưởng rõ rệt đến sự toả nhiệt của cơ thể. Khi độ ẩm của không khí tăng cao, quá trình thải nhiệt của cơ thể bị hạn chế do sự bay hơi của mồ hôi từ bề mặt da gặp khó khăn.
Tốc độ chuyển động của không khí (tốc độ gió) là yếu tố môi trường có ảnh hưởng rõ rệt đến quá trình trao đổi nhiệt của cơ thể và có mối liên quan chặt chẽ với các yếu tố khác của không khí là độ ẩm và nhiệt độ. Khi nhiệt độ không khí thấp, tốc độ gió cao sẽ làm cơ thể nhanh chóng bị mất nhiệt (bị lạnh). Khi nhiệt độ không khí cao và trong điều kiện tốc độ gió cũng cao sẽ làm tăng quá trình thải nhiệt của cơ thể.
Ngoài các yếu tố nêu trên, các yếu tố tự nhiên khác (như áp suất không khí, ánh sáng mặt trời, môi trường nước, địa hình,…) cũng là căn cứ quan trọng để lựa chọn và xây dựng chế độ vận động hợp lí nhằm nâng cao sức khoẻ, phát triển các tố chất thể lực.
2.2. Tổ chức hoạt động hình thành kiến thức mới
Nêu vấn đề, đặt câu hỏi định hướng nội dung HS cần đọc và trao đổi. - Dẫn dắt, gợi ý để HS hiểu đúng nội dung và yêu cầu của chủ đề.
2.2.1. Sử dụng các yếu tố tự nhiên để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất
a) Ảnh hưởng của một số yếu tố tự nhiên đối với hoạt động TDTT
Môi trường tự nhiên tác động trực tiếp hằng ngày, hằng giờ đến hoạt động sống, hoạt động thể lực của con người. Bên cạnh các yếu tố có lợi, môi trường tự nhiên còn có những tác động không có lợi đối với hoạt động TDTT và phát triển thể chất:
Nhiệt độ không khí cao ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của hệ thần kinh trung ương và bộ máy thần kinh - cơ, làm giảm tốc độ, độ chuẩn xác trong phối hợp động tác, giảm mức độ nỗ lực ý chí của người tập, đặc biệt là khi người tập thực hiện các bài tập căng thẳng, kéo dài dưới trời nắng nóng. Nhiệt độ cao còn gây khó khăn cho hoạt động của hệ tuần hoàn, hệ hô hấp,… làm giảm khả năng hoạt động thể lực, cản trở quá trình hồi phục sau vận động của cơ thể.
Nhiệt độ không khí thấp làm giảm tính đàn hồi của cơ và dây chằng, khi tiến hành các hoạt động TDTT dễ gây ra các chấn thương ở vùng cơ và khớp ở tay, chân.
Độ ẩm không khí có ảnh hưởng rõ rệt đến sự toả nhiệt của cơ thể. Khi độ ẩm của không khí tăng cao, quá trình thải nhiệt của cơ thể bị hạn chế do sự bay hơi của mồ hôi từ bề mặt da gặp khó khăn.
Tốc độ chuyển động của không khí (tốc độ gió) là yếu tố môi trường có ảnh hưởng rõ rệt đến quá trình trao đổi nhiệt của cơ thể và có mối liên quan chặt chẽ với các yếu tố khác của không khí là độ ẩm và nhiệt độ. Khi nhiệt độ không khí thấp, tốc độ gió cao sẽ làm cơ thể nhanh chóng bị mất nhiệt (bị lạnh). Khi nhiệt độ không khí cao và trong điều kiện tốc độ gió cũng cao sẽ làm tăng quá trình thải nhiệt của cơ thể.
Ngoài các yếu tố nêu trên, các yếu tố tự nhiên khác (như áp suất không khí, ánh sáng mặt trời, môi trường nước, địa hình,…) cũng là căn cứ quan trọng để lựa chọn và xây dựng chế độ vận động hợp lí nhằm nâng cao sức khoẻ, phát triển các tố chất thể lực.
b) Sử dụng các yếu tố tự nhiên trong hoạt động TDTT để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất
* Vai trò của yếu tố tự nhiên đối với hoạt động TDTT Trong hoạt động GDTC và luyện tập TDTT, các yếu tố tự nhiên có những vai trò sau: - Là điều kiện và phương tiện để tiến hành có hiệu quả các hoạt động TDTT; trực tiếp hoặc gián tiếp cấu thành lượng vận động của buổi tập, của quá trình luyện tập.
Chi phối việc lựa chọn nội dung, hình thức hoạt động thể lực, bài tập vận động nhằm đảm bảo tính phù hợp với tình trạng sức khoẻ, trình độ thể lực của người tập.
Có ảnh hưởng đối với việc lựa chọn thời điểm, thời gian tiến hành các hoạt động GDTC và luyện tập TDTT; là một trong những căn cứ và yêu cầu để hình thành các biện pháp phòng ngừa chấn thương trong luyện tập TDTT và hồi phục sau luyện tập.
Là một trong những căn cứ để xây dựng kế hoạch luyện tập TDTT của mỗi người, kế hoạch GDTC của nhà trường.
* Sử dụng các yếu tố tự nhiên để tiến hành hoạt động TDTT Để sử dụng có hiệu quả các yếu tố tự nhiên, quá trình luyện tập TDTT cần đáp ứng những yêu cầu sau:
Sử dụng các yếu tố có lợi của môi trường tự nhiên một cách thường xuyên để tăng cường hiệu quả hoạt động TDTT; tích cực, chủ động triển khai các biện pháp nhằm hạn chế những tác động bất lợi của môi trường tự nhiên đối với quá trình rèn luyện sức khoẻ và phát triển các tố chất thể lực.
Nội dung, kế hoạch luyện tập và lượng vận động phải được lựa chọn, điều chỉnh phù hợp với đặc điểm cá nhân (lứa tuổi, giới tính, trình độ thể lực), đặc điểm khí hậu, thời tiết của vùng miền.
Đối với các môn thể thao ngoài trời, chủ động giảm khối lượng bài tập khởi động trong điều kiện nắng nóng (do không cần phải làm nóng cơ thể nhiều), tăng khối lượng bài tập khởi động trong điều kiện giá lạnh (do cơ, dây chằng bị giảm khả năng co giãn).
Lựa chọn và sử dụng các yếu tố tự nhiên để xây dựng chế độ, liệu pháp hồi phục hợp lí, khoa học; tiến hành các bài tập và hình thức thả lỏng, hồi phục cơ thể sau vận động.
2.2.2. Sử dụng dinh dưỡng trong luyện tập thể dục thể thao để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất
a) Vai trò của dinh dưỡng đối với cơ thể Các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể sống gồm:
* Vai trò của yếu tố tự nhiên đối với hoạt động TDTT Trong hoạt động GDTC và luyện tập TDTT, các yếu tố tự nhiên có những vai trò sau: - Là điều kiện và phương tiện để tiến hành có hiệu quả các hoạt động TDTT; trực tiếp hoặc gián tiếp cấu thành lượng vận động của buổi tập, của quá trình luyện tập.
Chi phối việc lựa chọn nội dung, hình thức hoạt động thể lực, bài tập vận động nhằm đảm bảo tính phù hợp với tình trạng sức khoẻ, trình độ thể lực của người tập.
Có ảnh hưởng đối với việc lựa chọn thời điểm, thời gian tiến hành các hoạt động GDTC và luyện tập TDTT; là một trong những căn cứ và yêu cầu để hình thành các biện pháp phòng ngừa chấn thương trong luyện tập TDTT và hồi phục sau luyện tập.
Là một trong những căn cứ để xây dựng kế hoạch luyện tập TDTT của mỗi người, kế hoạch GDTC của nhà trường.
* Sử dụng các yếu tố tự nhiên để tiến hành hoạt động TDTT Để sử dụng có hiệu quả các yếu tố tự nhiên, quá trình luyện tập TDTT cần đáp ứng những yêu cầu sau:
Sử dụng các yếu tố có lợi của môi trường tự nhiên một cách thường xuyên để tăng cường hiệu quả hoạt động TDTT; tích cực, chủ động triển khai các biện pháp nhằm hạn chế những tác động bất lợi của môi trường tự nhiên đối với quá trình rèn luyện sức khoẻ và phát triển các tố chất thể lực.
Nội dung, kế hoạch luyện tập và lượng vận động phải được lựa chọn, điều chỉnh phù hợp với đặc điểm cá nhân (lứa tuổi, giới tính, trình độ thể lực), đặc điểm khí hậu, thời tiết của vùng miền.
Đối với các môn thể thao ngoài trời, chủ động giảm khối lượng bài tập khởi động trong điều kiện nắng nóng (do không cần phải làm nóng cơ thể nhiều), tăng khối lượng bài tập khởi động trong điều kiện giá lạnh (do cơ, dây chằng bị giảm khả năng co giãn).
Lựa chọn và sử dụng các yếu tố tự nhiên để xây dựng chế độ, liệu pháp hồi phục hợp lí, khoa học; tiến hành các bài tập và hình thức thả lỏng, hồi phục cơ thể sau vận động.
2.2.2. Sử dụng dinh dưỡng trong luyện tập thể dục thể thao để rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất
a) Vai trò của dinh dưỡng đối với cơ thể Các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể sống gồm:
Các chất sinh năng lượng (chất đạm, chất béo, chất bột đường). - Các chất không sinh năng lượng (vitamin, chất khoáng và nước).
∗ Chất đạm (Protein)
Chất đạm là chất dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng đối với cơ thể. Nhu cầu về chất đạm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong chế độ dinh dưỡng đối với người tham gia luyện tập TDTT. Chất đạm có các vai trò:
Cấu tạo và đổi mới các cơ quan trong cơ thể, là thành phần quan trọng cấu tạo nên tế bào, là cơ sở vật chất của sự sống.
Điều tiết chức năng sinh lí và xúc tác cho các phản ứng sinh hoá của cơ thể; là một thành phần của máu, tham gia vào quá trình vận chuyển oxygen; là các kháng thể có chức năng bảo vệ cơ thể,...
Cung cấp năng lượng cho cơ thể trong các hoạt động thể thao có thời gian dài (khi chất béo và chất bột đường không đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng cho cơ thể).
∗ Chất béo (Lipid)
Là thành phần cấu tạo quan trọng của chất nguyên sinh, nhân và màng tế bào. - Là dung môi hoà tan nhiều vitamin quan trọng cho cơ thể. - Là nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu cho cơ thể trong quá trình luyện tập các môn thể thao diễn ra trong thời gian dài.
∗ Chất bột đường (Carbohydrate)
Là thành phần quan trọng cấu tạo nên mô và tế bào, tổ chức liên kết, tổ chức thần kinh. - Là nguồn năng lượng rất quan trọng duy trì hoạt động của vỏ đại não. - Là nguyên liệu chủ yếu cung cấp năng lượng cho cơ thể. So với chất đạm và chất béo, nguồn năng lượng từ chất bột đường dễ hấp thụ hơn, sản sinh năng lượng nhanh hơn, tiêu hao oxygen ít hơn. Khi luyện tập TDTT, cơ thể tiêu hao một lượng đường lớn hơn nhiều so với lúc không luyện tập. Vì vậy, khả năng dự trữ đường trong cơ thể càng lớn thì năng lực vận động càng cao.
∗ Vitamin
Vitamin tuy không tham gia vào cấu tạo cơ thể và không phải là nguồn cung cấp năng lượng cho cơ thể nhưng có vai trò đặc biệt đối với các quá trình sinh hoá xảy ra trong cơ thể.
Cơ thể không tự tổng hợp được hầu hết các vitamin (ngoại trừ vitamin D) mà phải lấy từ thức ăn, do vậy phải lựa chọn loại lương thực, thực phẩm hợp lí và chế biến ở nhiệt độ thích hợp để cơ thể có thể hấp thụ được lượng vitamin cần thiết.
∗ Chất đạm (Protein)
Chất đạm là chất dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng đối với cơ thể. Nhu cầu về chất đạm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong chế độ dinh dưỡng đối với người tham gia luyện tập TDTT. Chất đạm có các vai trò:
Cấu tạo và đổi mới các cơ quan trong cơ thể, là thành phần quan trọng cấu tạo nên tế bào, là cơ sở vật chất của sự sống.
Điều tiết chức năng sinh lí và xúc tác cho các phản ứng sinh hoá của cơ thể; là một thành phần của máu, tham gia vào quá trình vận chuyển oxygen; là các kháng thể có chức năng bảo vệ cơ thể,...
Cung cấp năng lượng cho cơ thể trong các hoạt động thể thao có thời gian dài (khi chất béo và chất bột đường không đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng cho cơ thể).
∗ Chất béo (Lipid)
Là thành phần cấu tạo quan trọng của chất nguyên sinh, nhân và màng tế bào. - Là dung môi hoà tan nhiều vitamin quan trọng cho cơ thể. - Là nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu cho cơ thể trong quá trình luyện tập các môn thể thao diễn ra trong thời gian dài.
∗ Chất bột đường (Carbohydrate)
Là thành phần quan trọng cấu tạo nên mô và tế bào, tổ chức liên kết, tổ chức thần kinh. - Là nguồn năng lượng rất quan trọng duy trì hoạt động của vỏ đại não. - Là nguyên liệu chủ yếu cung cấp năng lượng cho cơ thể. So với chất đạm và chất béo, nguồn năng lượng từ chất bột đường dễ hấp thụ hơn, sản sinh năng lượng nhanh hơn, tiêu hao oxygen ít hơn. Khi luyện tập TDTT, cơ thể tiêu hao một lượng đường lớn hơn nhiều so với lúc không luyện tập. Vì vậy, khả năng dự trữ đường trong cơ thể càng lớn thì năng lực vận động càng cao.
∗ Vitamin
Vitamin tuy không tham gia vào cấu tạo cơ thể và không phải là nguồn cung cấp năng lượng cho cơ thể nhưng có vai trò đặc biệt đối với các quá trình sinh hoá xảy ra trong cơ thể.
Cơ thể không tự tổng hợp được hầu hết các vitamin (ngoại trừ vitamin D) mà phải lấy từ thức ăn, do vậy phải lựa chọn loại lương thực, thực phẩm hợp lí và chế biến ở nhiệt độ thích hợp để cơ thể có thể hấp thụ được lượng vitamin cần thiết.
∗ Chất khoáng
Chất khoáng không sinh năng lượng nhưng có vai trò đa dạng và quan trọng đối với cơ thể, là thành phần cấu tạo của một số tổ chức tế bào, quyết định áp suất thẩm thấu của các dịch, hoạt tính của các men, tham gia vào quá trình co cơ. Trong quá trình trao đổi chất, cơ thể phải thải ra ngoài một lượng đáng kể các chất khoáng. Do vậy, cần phải bổ sung chất khoáng cho cơ thể qua thức ăn và nước uống.
∗ Nước uống
Nước tham gia trực tiếp vào nhiều biến đổi hoá học, là môi trường thuận lợi cho hoạt động tiêu hoá, hấp thụ, bài tiết và vận chuyển các chất dinh dưỡng. Trong hoạt động TDTT, cung cấp đủ nước cho cơ thể là điều kiện để thực hiện và duy trì có hiệu quả các bài tập vận động.
Nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể
Cơ thể con người luôn có nhu cầu được cung cấp, bổ sung năng lượng để bù đắp năng lượng đã tiêu hao cho chuyển hoá cơ sở và hoạt động thể lực: - Năng lượng tiêu hao cho chuyển hoá cơ sở là năng lượng cần thiết cho sự sống của tế bào, duy trì trương lực cơ và hoạt động của các cơ quan chức năng trong cơ thể ở điều kiện hoàn toàn không vận động cơ bắp. Mức tiêu hao năng lượng cho chuyển hoá cơ sở của một người phụ thuộc vào lứa tuổi, giới tính, trọng lượng và cấu trúc cơ thể, nhiệt độ môi trường,… - Năng lượng tiêu hao cho hoạt động thể lực là năng lượng đáp ứng nhu cầu đi lại, sinh hoạt và lao động. Mức tiêu hao năng lượng cho hoạt động thể lực phụ thuộc vào điều kiện và nhu cầu hoạt động cá nhân, đặc điểm và tính chất của hoạt động lao động,… Để bù đắp năng lượng đã tiêu hao cho các hoạt động cơ bản của sự sống (gồm chuyển hoá cơ sở và hoạt động thể lực), cơ thể con người luôn có nhu cầu được cung cấp năng lượng từ thức ăn dưới dạng chất đạm, chất béo và chất bột đường. Mức tiêu hao năng lượng hằng ngày là cơ sở hình thành nhu cầu dinh dưỡng và là căn cứ để xác định chế độ dinh dưỡng thích hợp của mỗi người. Nhu cầu dinh dưỡng bao gồm: Các chất sinh năng lượng, các chất khoáng (sắt, calcium, iodine, muối ăn và các yếu tố vi lượng khác,…), vitamin và nước.
b) Sử dụng dinh dưỡng trong luyện tập thể dục thể thao Việc sử dụng dinh dưỡng trong luyện tập TDTT cần đáp ứng các yêu cầu sau: - Đủ về số lượng, đáp ứng nhu cầu năng lượng của cơ thể (đảm bảo chế độ ăn 3 bữa trong một ngày).
Chất khoáng không sinh năng lượng nhưng có vai trò đa dạng và quan trọng đối với cơ thể, là thành phần cấu tạo của một số tổ chức tế bào, quyết định áp suất thẩm thấu của các dịch, hoạt tính của các men, tham gia vào quá trình co cơ. Trong quá trình trao đổi chất, cơ thể phải thải ra ngoài một lượng đáng kể các chất khoáng. Do vậy, cần phải bổ sung chất khoáng cho cơ thể qua thức ăn và nước uống.
∗ Nước uống
Nước tham gia trực tiếp vào nhiều biến đổi hoá học, là môi trường thuận lợi cho hoạt động tiêu hoá, hấp thụ, bài tiết và vận chuyển các chất dinh dưỡng. Trong hoạt động TDTT, cung cấp đủ nước cho cơ thể là điều kiện để thực hiện và duy trì có hiệu quả các bài tập vận động.
Nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể
Cơ thể con người luôn có nhu cầu được cung cấp, bổ sung năng lượng để bù đắp năng lượng đã tiêu hao cho chuyển hoá cơ sở và hoạt động thể lực: - Năng lượng tiêu hao cho chuyển hoá cơ sở là năng lượng cần thiết cho sự sống của tế bào, duy trì trương lực cơ và hoạt động của các cơ quan chức năng trong cơ thể ở điều kiện hoàn toàn không vận động cơ bắp. Mức tiêu hao năng lượng cho chuyển hoá cơ sở của một người phụ thuộc vào lứa tuổi, giới tính, trọng lượng và cấu trúc cơ thể, nhiệt độ môi trường,… - Năng lượng tiêu hao cho hoạt động thể lực là năng lượng đáp ứng nhu cầu đi lại, sinh hoạt và lao động. Mức tiêu hao năng lượng cho hoạt động thể lực phụ thuộc vào điều kiện và nhu cầu hoạt động cá nhân, đặc điểm và tính chất của hoạt động lao động,… Để bù đắp năng lượng đã tiêu hao cho các hoạt động cơ bản của sự sống (gồm chuyển hoá cơ sở và hoạt động thể lực), cơ thể con người luôn có nhu cầu được cung cấp năng lượng từ thức ăn dưới dạng chất đạm, chất béo và chất bột đường. Mức tiêu hao năng lượng hằng ngày là cơ sở hình thành nhu cầu dinh dưỡng và là căn cứ để xác định chế độ dinh dưỡng thích hợp của mỗi người. Nhu cầu dinh dưỡng bao gồm: Các chất sinh năng lượng, các chất khoáng (sắt, calcium, iodine, muối ăn và các yếu tố vi lượng khác,…), vitamin và nước.
b) Sử dụng dinh dưỡng trong luyện tập thể dục thể thao Việc sử dụng dinh dưỡng trong luyện tập TDTT cần đáp ứng các yêu cầu sau: - Đủ về số lượng, đáp ứng nhu cầu năng lượng của cơ thể (đảm bảo chế độ ăn 3 bữa trong một ngày).
Các chất dinh dưỡng cơ bản phải phù hợp với nhu cầu của cơ thể: Khẩu phần ăn mỗi bữa cần đa dạng về loại thực phẩm với đủ các nhóm chất.
Đảm bảo cân bằng năng lượng: Bổ sung năng lượng đã tiêu hao; đáp ứng nhu cầu năng lượng theo độ tuổi, giới tính và đặc điểm hoạt động của môn thể thao được lựa chọn để luyện tập.
Cung cấp đủ lượng nước cho cơ thể phù hợp với tình trạng thời tiết, thời gian vận động, loại hình hoạt động của môn thể thao.
3. Vận dụng
Tổ chức, hướng dẫn HS vận dụng theo hướng: Tự đánh giá những điều đã làm được, chưa làm được trong việc sử dụng các yếu tố tự nhiên và dinh dưỡng để rèn luyện sức khoẻ, phát triển các tố chất thể lực.
Gợi ý HS trả lời các câu hỏi trong SGK. + Câu 1. Các yếu tố tự nhiên có vai trò như thế nào đối với việc luyện tập TDTT? (Đồng thời là điều kiện và phương tiện để tiến hành có hiệu quả các hoạt động TDTT vì mục đích sức khoẻ; …; là căn cứ và yêu cầu để hình thành các biện pháp phòng ngừa chấn thương trong luyện tập TDTT và hồi phục sau luyện tập.)
Câu 2. Ngoài các yếu tố tự nhiên, hiệu quả của hoạt động luyện tập TDTT còn bị chi phối bởi những yếu tố nào? (Dinh dưỡng, bài tập, nhu cầu luyện tập, cơ sở vật chất, trình độ người tập,...)
Câu 3. Nội dung và yêu cầu cơ bản trong việc sử dụng các yếu tố tự nhiên để luyện tập TDTT là gì? (Đồng thời sử dụng các yếu tố có lợi của môi trường tự nhiên một cách rộng rãi để tăng cường hiệu quả hoạt động TDTT; … Lựa chọn và sử dụng các yếu tố tự nhiên để xây dựng chế độ, liệu pháp hồi phục hợp lí, khoa học; tiến hành các bài tập và hình thức thả lỏng, hồi phục cơ thể sau vận động.)
Câu 4. Nhu cầu dinh dưỡng trong việc luyện tập TDTT như thế nào? (Trong quá trình luyện tập TDTT, năng lượng tiêu hao nhiều cho hoạt động thể lực cao. Vì vậy, nhu cầu dinh dưỡng cần đáp ứng đầy đủ các chất sinh năng lượng và chất không sinh năng lượng.)
Câu 5. Sử dụng dinh dưỡng trong quá trình luyện tập TDTT cần thực hiện những yêu cầu nào? (Đủ về số lượng, đáp ứng nhu cầu năng lượng của cơ thể; tỉ lệ các chất dinh dưỡng cơ bản phải phù hợp với nhu cầu của cơ thể; đảm bảo cân bằng năng lượng; cung cấp đủ nước cho cơ thể.)
Nhận xét (có thể đánh giá sản phẩm và cho điểm đánh giá thường xuyên).
Đảm bảo cân bằng năng lượng: Bổ sung năng lượng đã tiêu hao; đáp ứng nhu cầu năng lượng theo độ tuổi, giới tính và đặc điểm hoạt động của môn thể thao được lựa chọn để luyện tập.
Cung cấp đủ lượng nước cho cơ thể phù hợp với tình trạng thời tiết, thời gian vận động, loại hình hoạt động của môn thể thao.
3. Vận dụng
Tổ chức, hướng dẫn HS vận dụng theo hướng: Tự đánh giá những điều đã làm được, chưa làm được trong việc sử dụng các yếu tố tự nhiên và dinh dưỡng để rèn luyện sức khoẻ, phát triển các tố chất thể lực.
Gợi ý HS trả lời các câu hỏi trong SGK. + Câu 1. Các yếu tố tự nhiên có vai trò như thế nào đối với việc luyện tập TDTT? (Đồng thời là điều kiện và phương tiện để tiến hành có hiệu quả các hoạt động TDTT vì mục đích sức khoẻ; …; là căn cứ và yêu cầu để hình thành các biện pháp phòng ngừa chấn thương trong luyện tập TDTT và hồi phục sau luyện tập.)
Câu 2. Ngoài các yếu tố tự nhiên, hiệu quả của hoạt động luyện tập TDTT còn bị chi phối bởi những yếu tố nào? (Dinh dưỡng, bài tập, nhu cầu luyện tập, cơ sở vật chất, trình độ người tập,...)
Câu 3. Nội dung và yêu cầu cơ bản trong việc sử dụng các yếu tố tự nhiên để luyện tập TDTT là gì? (Đồng thời sử dụng các yếu tố có lợi của môi trường tự nhiên một cách rộng rãi để tăng cường hiệu quả hoạt động TDTT; … Lựa chọn và sử dụng các yếu tố tự nhiên để xây dựng chế độ, liệu pháp hồi phục hợp lí, khoa học; tiến hành các bài tập và hình thức thả lỏng, hồi phục cơ thể sau vận động.)
Câu 4. Nhu cầu dinh dưỡng trong việc luyện tập TDTT như thế nào? (Trong quá trình luyện tập TDTT, năng lượng tiêu hao nhiều cho hoạt động thể lực cao. Vì vậy, nhu cầu dinh dưỡng cần đáp ứng đầy đủ các chất sinh năng lượng và chất không sinh năng lượng.)
Câu 5. Sử dụng dinh dưỡng trong quá trình luyện tập TDTT cần thực hiện những yêu cầu nào? (Đủ về số lượng, đáp ứng nhu cầu năng lượng của cơ thể; tỉ lệ các chất dinh dưỡng cơ bản phải phù hợp với nhu cầu của cơ thể; đảm bảo cân bằng năng lượng; cung cấp đủ nước cho cơ thể.)
Nhận xét (có thể đánh giá sản phẩm và cho điểm đánh giá thường xuyên).
