Câu 1. (2 điểm)

Văn bản Cái đẹp trong truyện ngắn “Muối của rừng” của Nguyễn Huy Thiệp có tính thuyết phục cao nhờ sự kết hợp hài hòa giữa lập luận chặt chẽ, dẫn chứng tiêu biểu và giọng văn giàu cảm xúc. Trước hết, tác giả xác định rõ vấn đề nghị luận: cái đẹp trong truyện ngắn không chỉ nằm ở thiên nhiên hoang sơ mà còn ở sự thức tỉnh nhân tính của con người. Các luận điểm được triển khai mạch lạc, từ vẻ đẹp của cảnh rừng vừa trang trọng vừa tình cảm đến sự chuyển biến trong nhận thức và hành động của nhân vật chính. Dẫn chứng được lựa chọn chính xác, tiêu biểu, bám sát văn bản gốc, giúp người đọc thấy rõ sự hòa quyện giữa con người và thiên nhiên, giữa cái đẹp bên ngoài và cái đẹp nội tâm. Bên cạnh đó, ngôn ngữ nghị luận giàu hình ảnh, giọng văn nhẹ nhàng nhưng sâu sắc, thể hiện sự trân trọng đối với thiên nhiên và con người, tạo được sự đồng cảm nơi người đọc. Chính sự kết hợp giữa lý lẽ xác đáng và cảm xúc chân thành đã làm cho văn bản trở nên thuyết phục, góp phần làm nổi bật giá trị nhân văn của truyện ngắn Muối của rừng.

Câu 2. (4 điểm)

Trong những năm gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện ngày càng nhiều clip ghi lại hình ảnh các bạn trẻ tự nguyện thu gom rác thải tại ao hồ, chân cầu, bãi biển trên khắp cả nước. Hiện tượng này không chỉ lan tỏa mạnh mẽ mà còn gợi ra nhiều suy nghĩ tích cực về vai trò và trách nhiệm của người trẻ đối với môi trường sống.

Trước hết, những clip dọn rác của giới trẻ là minh chứng rõ nét cho ý thức bảo vệ môi trường đang dần được nâng cao. Thay vì chỉ lên tiếng phê phán ô nhiễm, nhiều bạn trẻ đã lựa chọn hành động thiết thực: xắn tay áo, trực tiếp làm sạch những nơi bị rác thải bủa vây. Những hành động tưởng chừng nhỏ bé ấy lại mang ý nghĩa lớn, góp phần cải thiện cảnh quan, bảo vệ hệ sinh thái và nhắc nhở cộng đồng về hậu quả của việc xả rác bừa bãi. Đặc biệt, việc lan tỏa các hoạt động này trên mạng xã hội đã tạo hiệu ứng tích cực, truyền cảm hứng cho nhiều người khác cùng tham gia.

Từ góc nhìn của người trẻ, đây còn là cách thể hiện trách nhiệm công dân trong thời đại mới. Người trẻ hôm nay không thờ ơ với các vấn đề xã hội mà sẵn sàng dấn thân, hành động vì lợi ích chung. Việc thu gom rác không cần những khẩu hiệu to tát mà bắt đầu từ những việc làm cụ thể, gần gũi. Chính điều đó cho thấy sự trưởng thành trong nhận thức: bảo vệ môi trường không phải nhiệm vụ của riêng ai mà là trách nhiệm của mỗi cá nhân, đặc biệt là thế hệ trẻ – những người sẽ trực tiếp thừa hưởng tương lai của Trái Đất.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng một số clip có thể mang tính “làm hình ảnh”, chưa xuất phát hoàn toàn từ ý thức lâu dài. Điều quan trọng không phải là quay được bao nhiêu video hay nhận được bao nhiêu lượt thích, mà là duy trì hành động bảo vệ môi trường một cách bền bỉ trong đời sống hằng ngày: không xả rác bừa bãi, phân loại rác, sử dụng đồ tái chế, nhắc nhở người xung quanh cùng chung tay giữ gìn môi trường xanh – sạch – đẹp.

Tóm lại, những clip thu gom rác của các bạn trẻ trên mạng xã hội là một tín hiệu đáng mừng, thể hiện tinh thần trách nhiệm và lối sống tích cực của thế hệ trẻ hôm nay. Khi ý thức được chuyển hóa thành hành động cụ thể, môi trường sống sẽ dần được cải thiện. Là người trẻ, mỗi chúng ta cần bắt đầu từ những việc làm nhỏ nhất để góp phần bảo vệ thiên nhiên, bởi bảo vệ môi trường cũng chính là bảo vệ cuộc sống của chính mình và các thế hệ mai sau.

Câu 1.

Luận đề của văn bản là: Phân tích và làm rõ cái đẹp trong truyện ngắn Muối của rừng của Nguyễn Huy Thiệp, thể hiện qua vẻ đẹp của thiên nhiên, vẻ đẹp của sự hướng thiện trong con người và sự hài hòa giữa thiên nhiên với con người.

Câu 2.

Một câu văn thể hiện rõ tính khẳng định trong văn bản là:

“Rõ ràng cái đẹp của thiên nhiên không chỉ đánh thức mĩ quan mà còn khơi dậy nhận thức, suy nghĩ tích cực của ông Diểu về vẻ đẹp của chính nó.”

Câu 3.

Nhan đề “Cái đẹp trong truyện ngắn Muối của rừng của Nguyễn Huy Thiệp” có mối quan hệ chặt chẽ với nội dung văn bản. Nhan đề khái quát đúng và trực tiếp vấn đề trung tâm mà văn bản triển khai: cái đẹp được thể hiện trong truyện ngắn Muối của rừng. Toàn bộ nội dung văn bản tập trung làm sáng tỏ các biểu hiện của cái đẹp như vẻ đẹp thiên nhiên, vẻ đẹp tâm hồn con người, sự thức tỉnh lương tri và mối quan hệ hài hòa giữa con người với tự nhiên. Nhan đề vừa định hướng nội dung, vừa thể hiện rõ mục đích nghị luận của người viết.

Câu 4.

Biện pháp tu từ liệt kê trong câu văn có tác dụng:

Khắc họa sự phong phú, đa dạng và giàu sức sống của thiên nhiên rừng núi (chim xanh, gà rừng, khỉ, núi non, hang động, rừng xanh…).

Tạo ra sự đối lập mạnh mẽ giữa vẻ đẹp yên bình, quấn quít của muông thú với tiếng súng săn dữ dội, tiếng kêu đau đớn, qua đó nhấn mạnh hành động tàn nhẫn của con người.

Làm nổi bật tác động sâu sắc của thiên nhiên và bi kịch săn bắn đối với tâm lí nhân vật ông Diểu, góp phần đánh thức lương tri và sự thức tỉnh hướng thiện trong nhân vật.

Câu 5.

Qua văn bản, có thể thấy mục đích của người viết là làm sáng tỏ giá trị nhân văn và cái đẹp sâu sắc trong truyện ngắn Muối của rừng, đồng thời gửi gắm thông điệp về mối quan hệ đúng đắn giữa con người và thiên nhiên. Quan điểm của người viết nghiêng về việc đề cao vẻ đẹp của thiên nhiên, phê phán hành vi tàn sát tự nhiên, khẳng định thiên nhiên có khả năng cảm hóa, thức tỉnh lương tri con người. Tình cảm của người viết thể hiện rõ sự trân trọng, yêu mến thiên nhiên, cảm thông và trân quý sự thay đổi hướng thiện trong tâm hồn nhân vật ông Diểu, đồng thời bày tỏ niềm tin vào những giá trị tốt đẹp, nhân ái của con người.

Câu 1. (2 điểm)

Trong văn bản ở phần Đọc hiểu, hình tượng đất nước hiện lên vừa cụ thể, gần gũi vừa thiêng liêng, lớn lao. Đất nước không chỉ là không gian địa lí với đường số Một, nhịp cầu, làng xóm, mà còn là kết tinh của con người Việt Nam trong kháng chiến và kiến thiết. Đó là những “bàn tay vun quén”, những “vóc dáng cần cù” đang ngày đêm dựng xây lại quê hương từ tro tàn bom đạn. Đất nước còn được cảm nhận qua các thế hệ nối tiếp: em bé tung tăng đến lớp, cô gái may áo cưới – những con người sinh ra từ chiến tranh nhưng mang trong mình khát vọng hòa bình, hạnh phúc. Qua đó, đất nước hiện lên như một thực thể sống, biết đau thương, hy sinh nhưng cũng giàu sức sống, bền bỉ vươn lên. Hình tượng đất nước trong văn bản không trừu tượng mà gắn liền với nhân dân, với sự hy sinh thầm lặng và niềm tin mãnh liệt vào tương lai, qua đó khơi dậy tình yêu, niềm tự hào và trách nhiệm của mỗi con người đối với Tổ quốc.

Câu 2. (4 điểm)

Có ý kiến cho rằng: “Chúng ta không xúc động trước những bài giảng lịch sử. Chúng ta xúc động trước những người làm nên lịch sử.” Đây là một nhận định sâu sắc, nhấn mạnh vai trò của con người trong việc tạo nên giá trị sống động và cảm xúc cho lịch sử.

Lịch sử, nếu chỉ tồn tại dưới dạng những con số, mốc thời gian hay sự kiện khô khan, rất dễ trở nên xa lạ với con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Những bài giảng lịch sử đôi khi chưa đủ sức lay động bởi chúng thiên về truyền đạt kiến thức hơn là khơi gợi cảm xúc. Tuy nhiên, khi lịch sử được nhìn qua số phận, cuộc đời, sự hy sinh của những con người cụ thể, nó trở nên gần gũi, chân thực và chạm đến trái tim người nghe. Chính con người – với máu, nước mắt, lòng yêu nước và khát vọng sống – đã thổi hồn cho lịch sử.

Những người làm nên lịch sử có thể là các anh hùng dân tộc, các chiến sĩ vô danh, những bà mẹ tiễn con ra trận hay những em bé lớn lên giữa bom đạn. Họ không chỉ tạo ra chiến thắng hay dấu mốc lịch sử mà còn để lại những câu chuyện đầy xúc động về lòng dũng cảm, sự hi sinh và tinh thần trách nhiệm với đất nước. Khi ta xúc động trước họ, đó là lúc lịch sử không còn là chuyện của quá khứ mà trở thành bài học sống động cho hiện tại và tương lai.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là phủ nhận vai trò của những bài giảng lịch sử. Ngược lại, bài giảng sẽ thực sự có ý nghĩa khi biết đặt con người vào trung tâm, kể lịch sử bằng những câu chuyện người thật – việc thật, giúp người học hiểu rằng lịch sử được tạo nên từ chính nhân dân. Khi ấy, lịch sử không chỉ để ghi nhớ mà còn để trân trọng, biết ơn và noi theo.

Tóm lại, chúng ta xúc động trước những người làm nên lịch sử bởi họ mang đến cho lịch sử hơi thở của cuộc sống. Nhận định trên nhắc nhở mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần học lịch sử bằng cả lý trí và trái tim, để từ đó sống có trách nhiệm hơn với hiện tại và tương lai của đất nước.

Câu 1.

Đoạn trích được viết theo thể thơ tự do.

→ Dấu hiệu nhận biết:

Số chữ trong mỗi dòng thơ không đều.

Không bị ràng buộc bởi niêm luật, vần điệu chặt chẽ như thơ lục bát hay thất ngôn.

Nhịp điệu linh hoạt, phù hợp với cảm xúc và dòng suy tư của tác giả.

Câu 2.

Đoạn thơ thể hiện cảm xúc tự hào, xúc động, yêu thương và tin tưởng của nhân vật trữ tình đối với đất nước và con người Việt Nam.

Đó là niềm tự hào về một đất nước đã trải qua chiến tranh khốc liệt, giàu sức sống, giàu nghị lực; đồng thời là niềm tin vào tương lai hòa bình, hạnh phúc được xây dựng từ những hy sinh lớn lao trong quá khứ.

Câu 3.

Biện pháp tu từ nổi bật trong đoạn thơ là điệp ngữ kết hợp với đối lập (“Mỗi… đều…”).

Việc lặp lại cấu trúc “Mỗi… đều…” nhấn mạnh rằng: từ em bé, cô gái – những con người rất đỗi bình thường – đều mang trong mình dấu ấn của chiến tranh.

Hình ảnh đối lập giữa:

“tung tăng vào lớp Một”, “may áo cưới” (hiện tại yên bình, hạnh phúc)

với “triệu tấn bom rơi”, “công sự bom vùi” (quá khứ chiến tranh khốc liệt)

→ Qua đó, tác giả làm nổi bật giá trị của hòa bình và sự hy sinh thầm lặng mà to lớn của cả dân tộc.

Câu 4.

“Vị ngọt” trong câu thơ cuối là vị ngọt của độc lập, tự do, hòa bình và hạnh phúc.

Vị ngọt ấy có được từ:

Máu xương, sự hy sinh của nhiều thế hệ trong chiến tranh.

Thành quả của Cách mạng Tháng Tám và quá trình đấu tranh bền bỉ của dân tộc Việt Nam.

→ Đó là vị ngọt không chỉ của hiện tại mà còn lan tỏa, nuôi dưỡng các thế hệ mai sau.

Câu 5.

Đoạn trích gợi cho em suy nghĩ sâu sắc về ý nghĩa của lòng yêu nước.

Lòng yêu nước không chỉ thể hiện trong những thời khắc cầm súng ra chiến trường mà còn hiện diện trong lao động, học tập, xây dựng và gìn giữ hòa bình hôm nay. Yêu nước là biết trân trọng quá khứ, biết ơn những hy sinh của cha anh; đồng thời sống có trách nhiệm với hiện tại và tương lai của đất nước. Với thế hệ trẻ, lòng yêu nước cần được thể hiện bằng những việc làm cụ thể: học tập tốt, sống nhân ái, tuân thủ pháp luật và góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.