câu 1:

Con người nên biết yêu thương vạn vật bởi đó không chỉ là biểu hiện của lòng nhân ái mà còn là nền tảng để thế giới này tồn tại hài hòa. Vạn vật quanh ta – từ con người, thiên nhiên đến những sinh linh bé nhỏ – đều có sự sống, cảm xúc và giá trị riêng. Khi con người biết yêu thương, trân trọng cây cỏ, sông ngòi, muông thú, ta sẽ sống chậm lại, cư xử nhẹ nhàng hơn, tránh gây ra những tổn thương vô tình. Ngược lại, sự thờ ơ và ích kỉ khiến thiên nhiên bị tàn phá, môi trường ô nhiễm, các mối quan hệ giữa con người với nhau trở nên lạnh lẽo, xa cách. Yêu thương vạn vật cũng chính là yêu thương chính mình, bởi con người là một phần không thể tách rời của thế giới tự nhiên. Khi ta làm đau thiên nhiên, cuối cùng chính ta là người gánh chịu hậu quả. Một lối sống nhân hậu, biết nâng niu những điều nhỏ bé sẽ giúp con người hoàn thiện nhân cách, xây dựng một xã hội bền vững, nơi sự sống được tôn trọng và lan tỏa những giá trị tốt đẹp.

câu 2:

Hoàng Cầm là nhà thơ gắn bó sâu nặng với quê hương Kinh Bắc, nơi thấm đẫm hồn dân tộc và những giá trị văn hóa truyền thống. Đoạn thơ trích từ bài thơ “Bên kia sông Đuống” đã khắc họa rõ nét sự biến đổi đau xót của quê hương trước và sau khi chiến tranh xảy ra, qua đó thể hiện nỗi xót xa, căm phẫn và tình yêu quê hương tha thiết của nhà thơ.

Trước hết, quê hương Kinh Bắc hiện lên trong những câu thơ đầu với vẻ đẹp yên bình, trù phú và đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. “Quê hương ta lúa nếp thơm nồng” gợi lên hình ảnh làng quê no ấm, thanh bình với hương lúa nếp thân quen. Không chỉ giàu có về vật chất, quê hương còn giàu có về tinh thần qua những nét văn hóa truyền thống đặc sắc: “Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong / Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”. Những bức tranh dân gian Đông Hồ với màu sắc tươi sáng, hồn hậu đã trở thành biểu tượng cho vẻ đẹp văn hóa lâu đời của vùng đất Kinh Bắc. Tất cả tạo nên một bức tranh quê hương thanh bình, ấm áp, tràn đầy sức sống và niềm tự hào. Thế nhưng, từ khi chiến tranh ập đến, quê hương ấy đã đổi thay một cách đau đớn và tang thương. Cụm từ “từ ngày khủng khiếp” như một dấu mốc bi thương, chia cắt quá khứ yên bình với hiện tại tàn khốc. Hình ảnh giặc “kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn” gợi ra cảnh xâm lăng dữ dội, bạo tàn. Quê hương không còn sự sống trù phú mà chìm trong cảnh hoang tàn, đổ nát: “Ruộng ta khô / Nhà ta cháy”. Những hình ảnh ngắn, dồn dập đã diễn tả sự mất mát đến tận cùng. Không chỉ của cải vật chất bị hủy hoại, mà cả sự sống và tình thân cũng bị chia lìa: “Mẹ con đàn lợn âm dương / Chia lìa trăm ngả”. Hình ảnh mang tính biểu tượng này thể hiện nỗi đau chia cắt, tan tác của cuộc sống làng quê khi chiến tranh tràn qua. Đặc biệt, hình ảnh “Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã / Bây giờ tan tác về đâu?” cho thấy sự đối lập sâu sắc giữa quá khứ và hiện tại. Một bức tranh dân gian từng rộn ràng, vui tươi nay trở nên tan hoang, mất dấu. Câu hỏi tu từ ở cuối đoạn thơ vang lên đầy xót xa, đau đớn, thể hiện nỗi tiếc nuối khôn nguôi của nhà thơ trước vẻ đẹp quê hương bị chiến tranh hủy diệt.

Qua đoạn thơ, Hoàng Cầm đã khắc họa thành công sự biến đổi của quê hương Kinh Bắc từ yên bình, giàu đẹp sang đau thương, tan tác bởi chiến tranh. Đoạn thơ không chỉ là tiếng khóc xót xa cho quê hương mà còn là lời tố cáo chiến tranh tàn bạo, đồng thời thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng và niềm trân trọng những giá trị văn hóa dân tộc của nhà thơ.

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm (kết hợp nghị luận và miêu tả). Câu 2: Văn bản nhắc nhở con người hãy sống nâng niu, trân trọng thế giới và con người xung quanh, bởi những hành động tưởng chừng nhỏ bé, vô tình của ta cũng có thể gây ra tổn thương. Đồng thời phê phán lối sống thô ráp, vô tâm của con người hiện đại. Câu 3: Biện pháp tu từ: Nhân hoá (kết hợp điệp ngữ “quen”). Phân tích: Trong đoạn (7), các sự vật như mặt đất, đại dương, cánh rừng, dòng sông, đoá hoa, giấc mơ… được gán cho những phẩm chất của con người như tha thứ, độ lượng, nhẫn nhịn, bao dung. → Biện pháp này làm nổi bật sự hiền lành, bao dung và nhẫn nại của thiên nhiên, từ đó đối lập với sự thô bạo, vô tâm của con người, tăng sức lay động và giá trị cảnh tỉnh. Câu 4: Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì đó là một ẩn dụ. → “Gai đâm” tượng trưng cho những đau đớn, mất mát, tổn thương mà con người phải trải qua. → Chỉ khi cảm nhận được nỗi đau thật sự, con người mới giật mình tỉnh thức, biết rằng tổn thương không phải điều trừu tượng mà là có thật, có hậu quả, từ đó sống chậm lại, cẩn trọng và nhân ái hơn. Câu 5: Bài học ý nghĩa nhất: Con người cần học cách sống nhẹ nhàng, biết yêu thương và có trách nhiệm với thiên nhiên, với người khác và với chính mình; đừng vô tâm dựa vào sự bao dung của thế giới, bởi mọi tổn thương dù nhỏ cũng đều để lại vết đau.