Câu 1: Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, lối sống chủ động giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Sống chủ động là biết tự giác trong suy nghĩ, hành động, không ỷ lại hay trông chờ vào người khác. Khi sống chủ động, con người sẽ biết tự đặt mục tiêu, xây dựng kế hoạch và nỗ lực để thực hiện ước mơ của mình. Điều đó giúp chúng ta rèn luyện bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm và khả năng thích nghi trước những thay đổi nhanh chóng của xã hội. Ngược lại, lối sống thụ động khiến con người dễ chán nản, phụ thuộc và bỏ lỡ nhiều cơ hội quý giá. Đặc biệt với học sinh, sống chủ động trong học tập giúp tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn, hình thành tư duy sáng tạo và thái độ học tập tích cực. Có thể nói, lối sống chủ động không chỉ giúp mỗi người hoàn thiện bản thân mà còn góp phần tạo nên một xã hội năng động, tiến bộ. Vì vậy, mỗi chúng ta cần rèn luyện lối sống chủ động ngay từ hôm nay.

Câu 2:

Đoạn thơ trong bài Bảo kính cảnh giới (bài 43) của Nguyễn Trãi đã vẽ nên một bức tranh thiên nhiên và đời sống làng quê đầy sinh động, giàu sức gợi. Những hình ảnh như “hòe lục”, “thạch lựu”, “hồng liên” với màu sắc tươi tắn, rực rỡ cho thấy cảnh vật mùa hè tràn đầy sức sống. Không chỉ có thiên nhiên, bức tranh còn gắn liền với nhịp sống con người qua hình ảnh “chợ cá làng ngư phủ”, “dân giàu đủ khắp đòi phương”, thể hiện cuộc sống yên bình, no ấm. Đặc biệt, ước mong “Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng” bộc lộ tấm lòng nhân nghĩa, yêu dân, lo cho dân của Nguyễn Trãi. Qua đoạn thơ, ta cảm nhận được tâm hồn thanh cao, gắn bó sâu sắc với thiên nhiên và cuộc sống nhân dân của một bậc đại nhân, đại trí. Đây chính là vẻ đẹp tiêu biểu trong con người và tư tưởng Nguyễn Trãi.

Câu 1:

Thể thơ của văn bản là: thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2:

Những hình ảnh nói về nét sinh hoạt hằng ngày đạm bạc, thanh cao của tác giả là:

một mai, một cuốc, một cần câu

thu ăn măng trúc, đông ăn giá

xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao

rượu, đến cội cây, ta sẽ uống

→ Các hình ảnh cho thấy cuộc sống giản dị, hòa hợp với thiên nhiên, không màng vật chất, danh lợi.

Câu 3:

Biện pháp tu từ: liệt kê (một mai, một cuốc, một cần câu).

Tác dụng:

Gợi lên đầy đủ những công cụ lao động quen thuộc, đơn sơ.

Khắc họa rõ cuộc sống lao động tự cung tự cấp, thanh đạm.

Thể hiện thái độ sống an nhiên, tự tại, coi nhẹ vật chất của tác giả.

Câu 4:

Quan niệm dại – khôn của tác giả rất đặc biệt:

Ta dại là chủ động rời xa chốn quan trường, danh lợi.

Người khôn là những kẻ lao vào vòng xoáy quyền lực, mưu cầu phú quý.

→ Nguyễn Bỉnh Khiêm đảo ngược quan niệm thông thường, coi lối sống thanh cao, ẩn dật mới là khôn ngoan thực sự; còn chạy theo danh lợi mới là dại dột.

Câu 5:

Qua văn bản, có thể cảm nhận rõ vẻ đẹp nhân cách của Nguyễn Bỉnh Khiêm là một con người sống thanh cao, giản dị và giàu trí tuệ. Ông lựa chọn cuộc sống ẩn dật, hòa hợp với thiên nhiên, coi nhẹ danh lợi và phú quý. Quan niệm sống “dại mà khôn” thể hiện bản lĩnh và sự tỉnh táo của một trí thức lớn. Lối sống ấy cho thấy tâm hồn thanh thản, ung dung, tự tại trước cuộc đời. Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên như một bậc hiền triết, đáng trân trọng và ngưỡng mộ.