CÂU 1 (khoảng 200 chữ) Trình bày suy nghĩ về việc con người nên biết yêu thương vạn vật Trong cuộc sống, yêu thương không chỉ dành riêng cho con người mà còn cần được mở rộng tới muôn loài và cả thiên nhiên xung quanh ta. Vạn vật tuy không biết nói, không biết bày tỏ như con người nhưng đều có sự sống, có cảm xúc và vai trò riêng trong thế giới này. Khi con người biết yêu thương cây cỏ, muông thú, biết trân trọng môi trường sống, ta đang góp phần giữ gìn sự cân bằng và bền vững cho trái đất. Yêu thương vạn vật còn giúp tâm hồn con người trở nên nhân hậu, bao dung hơn. Một hành động nhỏ như không xả rác bừa bãi, bảo vệ động vật hoang dã hay chăm sóc một cái cây cũng thể hiện tình yêu thương sâu sắc đối với thiên nhiên. Ngược lại, nếu con người chỉ biết ích kỉ, tàn phá môi trường và đối xử tàn nhẫn với muôn loài thì chính con người cũng sẽ phải gánh chịu những hậu quả nặng nề. Vì vậy, yêu thương vạn vật không chỉ là biểu hiện của lòng nhân ái mà còn là trách nhiệm của mỗi người để xây dựng một thế giới tốt đẹp, hài hòa và bền vững hơn.

CÂU 2 (khoảng 600 chữ) Phân tích sự biến đổi của quê hương trước và sau chiến tranh trong đoạn thơ “Bên kia sông Đuống” – Hoàng Cầm “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm là một trong những bài thơ tiêu biểu viết về nỗi đau chiến tranh và tình yêu tha thiết dành cho quê hương. Qua đoạn thơ, nhà thơ đã khắc họa rõ nét sự biến đổi của quê hương trước và sau khi giặc đến, từ đó bộc lộ niềm xót xa, đau đớn và lòng căm thù giặc sâu sắc. Trước hết, quê hương hiện lên trong những ngày bình yên, tươi đẹp với vẻ đẹp truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc. Đó là “lúa nếp thơm nồng”, là “tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong”, là “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”. Những hình ảnh ấy gợi nên một không gian làng quê trù phú, thanh bình, giàu giá trị văn hóa. Quê hương không chỉ đẹp bởi cảnh vật mà còn đẹp bởi đời sống tinh thần, bởi những nét nghệ thuật dân gian mộc mạc mà tinh tế. Trong ký ức của nhà thơ, quê hương là nơi ấm áp, thân thương, là cội nguồn nuôi dưỡng tâm hồn. Thế nhưng, khi chiến tranh ập đến, tất cả đã đổi thay đau xót. “Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn”, hình ảnh giặc tràn về dữ dội như một cơn bão lửa, thiêu đốt và tàn phá mọi thứ. Quê hương yên bình bỗng chốc chìm trong cảnh hoang tàn: “Ruộng ta khô / Nhà ta cháy”. Những hình ảnh ngắn gọn mà ám ảnh đã diễn tả sự mất mát lớn lao cả về vật chất lẫn tinh thần. Không chỉ nhà cửa, ruộng đồng bị tàn phá mà cả cuộc sống con người cũng bị đảo lộn. “Chó ngộ một đàn / Lưỡi dài lê sắc máu” gợi cảnh loạn lạc, chết chóc, đầy rùng rợn. Quê hương từ chốn yên vui trở thành bãi chiến trường đầy đau thương. Nỗi đau ấy còn được đẩy lên cao trào qua hình ảnh “Mẹ con đàn lợn âm dương / Chia lìa trăm ngả”. Những con vật quen thuộc trong đời sống nông thôn cũng không tránh khỏi cảnh tan tác, như chính số phận con người trong chiến tranh. Đặc biệt, hình ảnh “Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã / Bây giờ tan tác về đâu?” vừa gợi nhắc nét văn hóa dân gian quen thuộc, vừa thể hiện sự xót xa trước cảnh quê hương bị hủy hoại. Cái đẹp, cái vui của cuộc sống xưa kia giờ chỉ còn là ký ức, tan biến trong khói lửa chiến tranh. Qua sự đối lập giữa trước và sau chiến tranh, Hoàng Cầm đã thể hiện sâu sắc tình yêu quê hương tha thiết và nỗi đau mất mát không gì bù đắp nổi. Đoạn thơ không chỉ là lời tố cáo tội ác của giặc mà còn là tiếng khóc thương cho một miền quê bị tàn phá, đồng thời khơi dậy lòng căm thù giặc và khát vọng hòa bình. “Bên kia sông Đuống” vì thế không chỉ là một bài thơ về chiến tranh mà còn là khúc ca đau thương, chan chứa tình yêu quê hương và tinh thần dân tộc.

Câu 1:

Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm (kết hợp miêu tả).

Câu 2:

Nội dung văn bản:

Văn bản nói về việc con người và vạn vật trong cuộc sống vô tình làm tổn thương lẫn nhau và làm tổn thương thiên nhiên; từ đó nhắc nhở con người phải sống nhẹ nhàng, nhân ái, biết yêu thương và trân trọng thế giới quanh mình.

Câu 3:

Biện pháp tu từ trong đoạn (7): Điệp ngữ kết hợp nhân hoá (“quen…” lặp lại nhiều lần).

→ Tác dụng: Nhấn mạnh sự quen thuộc, hiền hòa và bao dung của thiên nhiên; làm nổi bật ý nghĩa thế giới luôn âm thầm chịu đựng và tha thứ cho những tổn thương do con người gây ra.

Câu 4:

Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì đó là cách nói ẩn dụ nhằm nhắc nhở con người phải biết giật mình, biết đau để nhận ra mình đã vô tình làm tổn thương thế giới và người khác, từ đó sống cẩn trọng và nhân ái hơn.

Câu 5:

Bài học ý nghĩa nhất rút ra:

Con người cần sống nhẹ nhàng, yêu thương, có ý thức trong từng hành động và lời nói; biết trân trọng thiên nhiên, con người và cuộc sống, vì những điều rất nhỏ cũng có thể gây ra tổn thương.