Câu 1

Di tích lịch sử là những chứng nhân sống động của quá khứ, ghi dấu bao thăng trầm trong hành trình dựng nước và giữ nước của dân tộc. Mỗi mái đình, ngôi chùa, thành quách hay địa danh lịch sử đều chứa đựng những câu chuyện về truyền thống yêu nước, tinh thần bất khuất và bản sắc văn hóa Việt Nam. Vì thế, bảo tồn di tích lịch sử không chỉ là giữ gìn một công trình vật chất mà còn là bảo vệ linh hồn của dân tộc.

Trong bối cảnh đô thị hóa và hội nhập quốc tế mạnh mẽ hiện nay, nhiều di tích đang đứng trước nguy cơ xuống cấp, bị xâm hại hoặc thương mại hóa quá mức. Một số người thiếu ý thức khi tham quan, viết vẽ bậy, xả rác, thậm chí phá hoại cảnh quan. Điều đó không chỉ làm tổn hại giá trị thẩm mỹ mà còn thể hiện sự thờ ơ với cội nguồn.

Việc bảo tồn di tích cần sự chung tay của Nhà nước và toàn xã hội. Nhà nước cần có chính sách đầu tư, trùng tu hợp lí; cộng đồng cần nâng cao ý thức giữ gìn, tuyên truyền giá trị lịch sử cho thế hệ trẻ. Là học sinh, chúng ta có thể bắt đầu từ những hành động nhỏ: tìm hiểu lịch sử quê hương, giữ gìn vệ sinh khi tham quan, trân trọng những giá trị truyền thống. Bởi giữ gìn di tích lịch sử chính là giữ gìn ký ức dân tộc và nuôi dưỡng lòng tự hào, trách nhiệm đối với tương lai đất nước.

Câu 2

Phân tích bài thơ “Đồng dao cho người lớn” – Nguyễn Trọng Tạo

“Đồng dao cho người lớn” là một thi phẩm đặc sắc của Nguyễn Trọng Tạo, thể hiện cái nhìn sâu sắc và giàu chất triết lí về con người và xã hội hiện đại. Mượn hình thức đồng dao – thể loại vốn gắn với tuổi thơ hồn nhiên – nhà thơ lại gửi gắm những suy tư của người trưởng thành. Chính sự kết hợp giữa hình thức giản dị và nội dung giàu suy ngẫm đã tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt cho tác phẩm.

Ngay từ những câu thơ đầu, tác giả đã dựng lên những nghịch lí đầy ám ảnh:

“có cánh rừng chết vẫn xanh trong tôi
có con người sống mà như qua đời”

Hình ảnh “cánh rừng chết” gợi thực trạng thiên nhiên bị tàn phá, môi trường bị hủy hoại. Thế nhưng “vẫn xanh trong tôi” lại thể hiện niềm tiếc nuối, sự lưu giữ ký ức và khát vọng bảo vệ những giá trị tốt đẹp đã mất. Đối lập với đó là “con người sống mà như qua đời” – câu thơ mang ý nghĩa cảnh tỉnh sâu sắc. Sống mà vô cảm, không lý tưởng, không yêu thương hay cống hiến thì chẳng khác nào tồn tại vô nghĩa. Qua đó, tác giả phê phán lối sống thờ ơ, ích kỉ của một bộ phận con người trong xã hội hiện đại.

Những nghịch lí tiếp tục được triển khai:

“có câu trả lời biến thành câu hỏi
có kẻ ngoại tình ngỡ là tiệc cưới”

Đây là sự đảo lộn các giá trị đạo đức và nhận thức. Đúng – sai, thật – giả trở nên nhập nhằng. Con người có thể tự ngụy biện cho hành vi sai trái của mình, biến điều đáng lên án thành điều đáng mừng. Cách diễn đạt không trực tiếp phê phán mà để nghịch lí tự bộc lộ sự phi lí khiến lời thơ càng thêm thấm thía.

Đặc biệt ám ảnh là câu thơ:

“có cha có mẹ có trẻ mồ côi”

“Mồ côi” ở đây không chỉ là mất cha mẹ về mặt sinh học mà còn là sự thiếu vắng tình thương, sự quan tâm. Trong xã hội hiện đại, khi con người quá bận rộn với vật chất, nhiều đứa trẻ tuy đủ đầy về điều kiện sống nhưng lại thiếu hụt tình cảm. Câu thơ vì thế mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, nhắc nhở về trách nhiệm gia đình và tình yêu thương.

Những câu thơ sau mở rộng đến nghịch cảnh xã hội:

“có cả đất trời mà không nhà cửa
có vui nho nhỏ có buồn mênh mông”

Giữa không gian rộng lớn của “đất trời”, con người vẫn có thể lạc lõng, không có nơi nương tựa. Niềm vui thì nhỏ bé, thoáng qua, còn nỗi buồn lại sâu rộng. Nhà thơ đã chạm đến cảm giác cô đơn – một căn bệnh tinh thần phổ biến của con người hiện đại.

Tuy nhiên, bài thơ không khép lại bằng bi quan. Những câu cuối mang âm hưởng khẳng định:

“mà thuyền vẫn sông mà xanh vẫn cỏ
mà đời vẫn say mà hồn vẫn gió”

Điệp từ “mà” tạo nhịp điệu ngân nga như lời đồng dao, nhấn mạnh quy luật vận động không ngừng của tự nhiên và cuộc sống. Dù xã hội có bao nghịch lí, thiên nhiên vẫn xanh, sông vẫn chảy, đời vẫn say mê và tâm hồn con người vẫn khao khát tự do. Đó là niềm tin vào sức sống bền bỉ của cuộc đời và khả năng tự điều chỉnh của con người.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng cấu trúc lặp “có…” tạo chuỗi liệt kê liên hoàn, gợi cảm giác dồn dập những nghịch lí của đời sống. Câu thơ ngắn, không viết hoa đầu dòng, ít dấu câu, tạo nhịp điệu liên tục, giống như lời hát đồng dao. Hình ảnh thơ giản dị nhưng giàu tính biểu tượng. Giọng điệu vừa hồn nhiên vừa chua xót, vừa nhẹ nhàng vừa thấm thía triết lí.

Tóm lại, “Đồng dao cho người lớn” là tiếng nói trăn trở về nhân cách và giá trị sống của con người trong xã hội hiện đại. Qua hình thức dân gian quen thuộc, Nguyễn Trọng Tạo đã đặt ra những câu hỏi lớn về lối sống, tình thương và ý nghĩa tồn tại. Bài thơ không chỉ phản ánh thực tại mà còn thức tỉnh lương tri, nhắc nhở mỗi người hãy sống sâu sắc, nhân ái và có trách nhiệm hơn với chính mình và cộng đồng.

Câu 1.
Văn bản trên thuộc kiểu văn bản thuyết minh.
Vì: Văn bản cung cấp thông tin khách quan, số liệu cụ thể, dẫn nguồn (UNESCO, Travel China Guide, Daily Mail…), trình bày đặc điểm, lịch sử, giá trị và thực trạng của Vạn Lý Trường Thành nhằm giúp người đọc hiểu rõ hơn về đối tượng, không nhằm kể chuyện hay bộc lộ cảm xúc là chính.

Câu 2.
Đối tượng thông tin được đề cập đến trong văn bản là Vạn Lý Trường Thành của Trung Quốc – một công trình kiến trúc quân sự nổi tiếng và có quy mô lớn nhất thế giới.

Câu 3.
Những dữ liệu tác giả đưa ra là dữ liệu thứ cấp.

Vì: Các thông tin, số liệu không phải do tác giả trực tiếp khảo sát hay nghiên cứu mà được trích dẫn từ các nguồn khác.

Ví dụ:

• “Theo UNESCO, gần một phần ba công trình này đã biến mất.”
• “Theo Daily Mail, tổng chiều dài của Vạn Lý Trường Thành là 21.196,18 km.”
• “Theo Travel China Guide, Vạn Lý Trường Thành đang ‘biến mất dần theo năm tháng’.”

Những dẫn chứng này cho thấy thông tin được tổng hợp từ nguồn tư liệu đã có sẵn.

Câu 4.
Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản là hình ảnh Vạn Lý Trường Thành kèm chú thích.

Tác dụng:

• Giúp người đọc hình dung trực quan về quy mô, kiến trúc và địa hình nơi công trình tọa lạc.
• Làm cho văn bản sinh động, hấp dẫn hơn, tránh khô khan.
• Tăng tính thuyết phục cho nội dung thuyết minh.
• Góp phần khẳng định vẻ đẹp hùng vĩ và giá trị lịch sử của công trình.

Câu 5.
Văn bản giúp em nhận thức sâu sắc hơn về:

• Lịch sử hình thành lâu dài của Vạn Lý Trường Thành (xây dựng qua nhiều triều đại, hơn 2.300 năm tuổi).
• Quy mô đồ sộ và giá trị kiến trúc đặc biệt của công trình.
• Vai trò quân sự quan trọng trong lịch sử Trung Quốc.
• Thực trạng xuống cấp, mai một do tác động của thiên nhiên và con người.

Từ đó, văn bản gợi cho em sự ngưỡng mộ trước tài năng và sức lao động của con người, đồng thời nâng cao ý thức trân trọng và bảo tồn các di sản văn hóa của nhân loại.

Câu 1. Xác định thể thơ của bài thơ trên.

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

• Số câu, số chữ trong mỗi dòng không cố định.
• Cách gieo vần linh hoạt, không theo khuôn mẫu chặt chẽ như lục bát hay thất ngôn.
• Câu thơ dài ngắn khác nhau, phù hợp với mạch cảm xúc đang dâng trào của nhân vật trữ tình.

Thể thơ tự do giúp nhà thơ thể hiện trọn vẹn những rung động tinh tế, những suy tư sâu lắng về tình yêu.

Câu 2. Nhận xét về nhịp thơ của bài thơ.

Nhịp thơ chậm, trầm, nhiều khoảng lặng, thể hiện tâm trạng suy tư, day dứt.

• Nhiều câu có thể ngắt nhịp 3/4, 4/3 hoặc 2/2/3:
  “Yêu, / là chết ở trong lòng một ít”
  → Nhịp ngắt sau từ “Yêu” tạo cảm giác như một lời định nghĩa, một tiếng thở dài.
• Điệp khúc: “Yêu, là chết ở trong lòng một ít” được lặp lại nhiều lần làm nhịp thơ vang vọng, ám ảnh, giống như một nỗi niềm không dứt.
• Những câu cảm thán như:
  “Vì mấy khi yêu mà chắc được yêu!”
  tạo cao trào cảm xúc, thể hiện sự hoài nghi, lo âu trong tình yêu.

→ Nhịp thơ góp phần làm nổi bật giọng điệu buồn thương, cô đơn nhưng cũng rất chân thành và tha thiết.

Câu 3. Phát biểu đề tài, chủ đề của bài thơ.

• Đề tài: Tình yêu đôi lứa.
• Chủ đề:
  Bài thơ thể hiện quan niệm về tình yêu của Xuân Diệu: yêu là cho đi, là hi sinh, là trao gửi trọn vẹn trái tim mình; nhưng tình yêu không phải lúc nào cũng được đáp lại. Vì thế, yêu đồng nghĩa với tổn thương, mất mát và cô đơn. Qua đó, nhà thơ bộc lộ tâm hồn nhạy cảm, khát khao được yêu thương nhưng luôn thấp thỏm, lo âu trước sự mong manh của hạnh phúc.

Câu 4. Phân tích ý nghĩa của một hình ảnh tượng trưng ấn tượng.

Hình ảnh tiêu biểu nhất là:
“Yêu, là chết ở trong lòng một ít.”

• “Chết” ở đây không phải cái chết thể xác mà là sự hao mòn, đau đớn trong tâm hồn.
• “Ở trong lòng một ít” cho thấy sự mất mát diễn ra âm thầm, lặng lẽ nhưng dai dẳng.

Khi yêu, con người trao đi một phần trái tim mình. Nếu không được đáp lại trọn vẹn, họ sẽ cảm thấy hụt hẫng, tổn thương, như đánh mất một phần bản thân.

Ngoài ra còn có hình ảnh:

• “Hồn tiêu”, “sa mạc cô liêu” → gợi cảm giác trống trải, hoang vắng khi thiếu vắng tình yêu.
• “Tình ái là sợi dây vấn vít” → tình yêu vừa gắn kết vừa ràng buộc, khiến con người không thể dứt ra.

→ Những hình ảnh ấy giàu tính biểu tượng, thể hiện một tình yêu mãnh liệt nhưng cũng đầy bi kịch.

Câu 5. Văn bản gợi cho em những cảm nhận và suy nghĩ gì?

Bài thơ khiến em nhận ra:

• Tình yêu là một nhu cầu tự nhiên và đẹp đẽ của con người.
• Yêu là dám sống hết mình, dám trao gửi và hi sinh.
• Nhưng tình yêu cũng mong manh, có thể đem lại nỗi buồn nếu không được trân trọng.

Vì vậy, mỗi người cần:

• Yêu chân thành và tôn trọng cảm xúc của người khác.
• Biết trân quý những gì mình đang có.
• Giữ gìn giá trị của bản thân, không để tình yêu làm mất đi niềm tin và phẩm giá.

Bài thơ không chỉ nói về nỗi buồn của tình yêu mà còn thể hiện một trái tim khao khát được sống, được yêu mãnh liệt – đó chính là vẻ đẹp trong hồn thơ Xuân Diệu.

Câu 1. Xác định thể thơ của bài thơ trên.

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

• Số câu, số chữ trong mỗi dòng không cố định.
• Cách gieo vần linh hoạt, không theo khuôn mẫu chặt chẽ như lục bát hay thất ngôn.
• Câu thơ dài ngắn khác nhau, phù hợp với mạch cảm xúc đang dâng trào của nhân vật trữ tình.

Thể thơ tự do giúp nhà thơ thể hiện trọn vẹn những rung động tinh tế, những suy tư sâu lắng về tình yêu.

Câu 2. Nhận xét về nhịp thơ của bài thơ.

Nhịp thơ chậm, trầm, nhiều khoảng lặng, thể hiện tâm trạng suy tư, day dứt.

• Nhiều câu có thể ngắt nhịp 3/4, 4/3 hoặc 2/2/3:
  “Yêu, / là chết ở trong lòng một ít”
  → Nhịp ngắt sau từ “Yêu” tạo cảm giác như một lời định nghĩa, một tiếng thở dài.
• Điệp khúc: “Yêu, là chết ở trong lòng một ít” được lặp lại nhiều lần làm nhịp thơ vang vọng, ám ảnh, giống như một nỗi niềm không dứt.
• Những câu cảm thán như:
  “Vì mấy khi yêu mà chắc được yêu!”
  tạo cao trào cảm xúc, thể hiện sự hoài nghi, lo âu trong tình yêu.

→ Nhịp thơ góp phần làm nổi bật giọng điệu buồn thương, cô đơn nhưng cũng rất chân thành và tha thiết.

Câu 3. Phát biểu đề tài, chủ đề của bài thơ.

• Đề tài: Tình yêu đôi lứa.
• Chủ đề:
  Bài thơ thể hiện quan niệm về tình yêu của Xuân Diệu: yêu là cho đi, là hi sinh, là trao gửi trọn vẹn trái tim mình; nhưng tình yêu không phải lúc nào cũng được đáp lại. Vì thế, yêu đồng nghĩa với tổn thương, mất mát và cô đơn. Qua đó, nhà thơ bộc lộ tâm hồn nhạy cảm, khát khao được yêu thương nhưng luôn thấp thỏm, lo âu trước sự mong manh của hạnh phúc.

Câu 4. Phân tích ý nghĩa của một hình ảnh tượng trưng ấn tượng.

Hình ảnh tiêu biểu nhất là:
“Yêu, là chết ở trong lòng một ít.”

• “Chết” ở đây không phải cái chết thể xác mà là sự hao mòn, đau đớn trong tâm hồn.
• “Ở trong lòng một ít” cho thấy sự mất mát diễn ra âm thầm, lặng lẽ nhưng dai dẳng.

Khi yêu, con người trao đi một phần trái tim mình. Nếu không được đáp lại trọn vẹn, họ sẽ cảm thấy hụt hẫng, tổn thương, như đánh mất một phần bản thân.

Ngoài ra còn có hình ảnh:

• “Hồn tiêu”, “sa mạc cô liêu” → gợi cảm giác trống trải, hoang vắng khi thiếu vắng tình yêu.
• “Tình ái là sợi dây vấn vít” → tình yêu vừa gắn kết vừa ràng buộc, khiến con người không thể dứt ra.

→ Những hình ảnh ấy giàu tính biểu tượng, thể hiện một tình yêu mãnh liệt nhưng cũng đầy bi kịch.

Câu 5. Văn bản gợi cho em những cảm nhận và suy nghĩ gì?

Bài thơ khiến em nhận ra:

• Tình yêu là một nhu cầu tự nhiên và đẹp đẽ của con người.
• Yêu là dám sống hết mình, dám trao gửi và hi sinh.
• Nhưng tình yêu cũng mong manh, có thể đem lại nỗi buồn nếu không được trân trọng.

Vì vậy, mỗi người cần:

• Yêu chân thành và tôn trọng cảm xúc của người khác.
• Biết trân quý những gì mình đang có.
• Giữ gìn giá trị của bản thân, không để tình yêu làm mất đi niềm tin và phẩm giá.

Bài thơ không chỉ nói về nỗi buồn của tình yêu mà còn thể hiện một trái tim khao khát được sống, được yêu mãnh liệt – đó chính là vẻ đẹp trong hồn thơ Xuân Diệu.