Câu 1:

Bé Gái trong trích đoạn Nhà nghèo hiện lên như một hình ảnh đáng thương, trong sáng nhưng bị số phận vùi dập. Tác giả miêu tả bé bằng những chi tiết giản dị, cụ thể — nét ngây thơ, hành động yếu ớt, và thân phận nhỏ bé giữa cảnh gia đình cùng cực — khiến độc giả xúc động. Bé không có tiếng nói mạnh mẽ, thường bị bỏ rơi trong cơn đói nghèo và xung đột của người lớn; chính sự im lặng và cảnh chịu đựng ấy làm nổi bật bi kịch. Hình ảnh bé bị đói, bị bỏ rơi hoặc phải chịu hậu quả do bạo lực/thiếu thốn gia đình làm nổi bật chủ đề: đói nghèo và bạo lực gia đình trực tiếp hủy hoại tuổi thơ, sự phát triển thể chất và tinh thần của trẻ. Qua nhân vật bé Gái, tác giả vừa khắc họa nỗi thương cảm, vừa lên án xã hội vô cảm để người đọc suy ngẫm về trách nhiệm bảo vệ trẻ em.

Câu 2:

Bạo lực gia đình là một vấn đề xã hội nghiêm trọng, gây hậu quả lâu dài không chỉ cho nạn nhân trực tiếp mà đặc biệt cho trẻ em — những con người non nớt đang trong giai đoạn hình thành nhân cách. Ảnh hưởng của bạo lực gia đình lên trẻ em biểu hiện ở nhiều phương diện: thể chất, tâm lý, học tập và quan hệ xã hội.

Về mặt thể chất, trẻ em chứng kiến hoặc trực tiếp là nạn nhân của bạo lực có nguy cơ bị thương tích, bệnh tật, suy dinh dưỡng và phát triển kém. Những chấn thương trong thời thơ ấu có thể kéo theo hệ quả sức khỏe mạn tính, ảnh hưởng đến khả năng tham gia học tập và vận động.

Ở phương diện tâm lý, tác động càng sâu rộng hơn. Trẻ sống trong môi trường bạo lực thường xuyên căng thẳng, lo âu, dễ bị rối loạn giấc ngủ, rối loạn ăn uống; trẻ có thể phát triển tâm trạng trầm uất, tự ti, hoặc biểu hiện hung hăng, bực dọc. Sự an toàn cảm xúc bị tước đoạt khiến trẻ khó tin tưởng người khác, khó kiểm soát cảm xúc và khó xây dựng mối quan hệ lành mạnh sau này. Nhiều nghiên cứu còn chỉ ra rằng trải nghiệm bạo lực thời thơ ấu liên quan đến nguy cơ rối loạn stress sau chấn thương (PTSD) và các vấn đề tâm thần khác trong tuổi trưởng thành.

Về học tập và phát triển nhận thức, trẻ bị ảnh hưởng bạo lực thường kém tập trung, giảm khả năng tiếp thu, dễ bỏ học hoặc học hành sa sút. Môi trường gia đình mất ổn định, thiếu chăm sóc và khuyến khích dẫn tới thiếu hụt kích thích giáo dục ban đầu — điều then chốt cho sự phát triển trí tuệ và ngôn ngữ ở trẻ. Hệ quả này càng trầm trọng nếu tình trạng kéo dài nhiều năm.

Về xã hội và hành vi, trẻ lớn lên trong môi trường bạo lực có nguy cơ tái lặp hành vi bạo lực: một số trẻ có thể trở nên hung hăng, vi phạm kỷ luật hoặc, ngược lại, dễ trở thành nạn nhân của bạo lực khi trưởng thành. Khả năng xây dựng quan hệ với bạn bè, đồng nghiệp, bạn đời sau này cũng bị ảnh hưởng, dẫn tới vòng luẩn quẩn của bạo lực gia đình qua các thế hệ.

Để giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực này cần có biện pháp đồng bộ. Trước hết, phòng ngừa bằng tuyên truyền, giáo dục về quyền trẻ em và kỹ năng giải quyết xung đột không bạo lực là cần thiết. Hệ thống luật pháp và dịch vụ xã hội phải bảo vệ nạn nhân: có đường dây nóng, nơi tạm lánh, tư vấn tâm lý miễn phí, can thiệp nhanh khi có nguy cơ bạo lực. Trường học đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm và hỗ trợ học sinh gặp hoàn cảnh bạo lực — giáo viên cần được đào tạo nhận biết dấu hiệu và phối hợp với các cơ quan chức năng. Gia đình cần được hỗ trợ về kinh tế và giáo dục nuôi dạy con để giảm áp lực — nhiều vụ bạo lực xuất phát từ stress, nghèo đói, nghiêm trọng khi thiếu kỹ năng quản lý xung đột. Cuối cùng, xã hội cần xóa bỏ định kiến: coi bạo lực là “chuyện riêng” hay “bí mật gia đình” để khuyến khích tố giác và giúp đỡ kịp thời.

Tóm lại, bạo lực gia đình gây tác hại sâu sắc và đa chiều đến sự phát triển của trẻ em — thể chất, tinh thần, học tập và năng lực xã hội. Giải quyết vấn đề này đòi hỏi nỗ lực liên ngành: pháp luật, dịch vụ xã hội, trường học và cộng đồng phải phối hợp mạnh mẽ để bảo vệ trẻ — vì mỗi đứa trẻ an toàn là một tương lai xã hội lành mạnh hơn.

Câu 1. Xác định thể loại của văn bản.
Thể loại: Truyện ngắn, tự sự

Câu 2. Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của văn bản.
Phương thức biểu đạt chính: Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm (tự sự kể lại các sự việc, miêu tả hoàn cảnh nhân vật, đồng thời bộc lộ cảm xúc thương cảm).

Câu 3. tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu:
Khi anh gặp chị, thì đôi bên đã là cánh xé muộn chợ chiều cả rồi, cũng đủ dãi mà lấy nhau tự nhiên.
Ở đây tác giả dùng ẩn dụ/kết hợp hình ảnh giàu gợi cảm (“cánh xé muộn chợ chiều”) và cách nói tượng hình để so sánh đời sống, số phận của hai người như những “cánh” rách, đến với nhau vì hoàn cảnh. Tác dụng: tạo hình ảnh giàu cảm xúc, gợi sự thương cảm và thấy được sự bấp bênh, tội nghiệp của nhân vật; đồng thời diễn tả việc lấy nhau không phải do tình yêu lãng mạn mà vì hoàn cảnh, cái “tự nhiên” của sự làm vợ làm chồng trong nghèo khổ.

Câu 4.
Nội dung: Trích đoạn phản ánh cuộc sống khốn khó, cùng cực của những người nghèo, miêu tả nỗi vất vả, đói rét và những bi kịch gia đình (tổn thương, mất mát), đồng thời gợi lòng trắc ẩn của người đọc trước số phận con người trong nghèo khó.

Câu 5

Em ấn tượng với chi tiết “Duyên cúi lấy xác con bé… hai hàng nước mắt…”, vì chi tiết ấy rất cụ thể và xúc động — hình ảnh người mẹ cúi khóc bên con làm hiện lên nỗi đau, sự thương xót, và cho thấy hậu quả bi thảm của đói nghèo/bất lực. Chi tiết gợi cảm xúc mạnh, khiến người đọc đồng thời phẫn nộ và thương cảm.