Câu 1:
Lao động và ước mơ có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ, tác động qua lại và bổ sung cho nhau trong hành trình phát triển của mỗi con người. Ước mơ là những khát vọng tốt đẹp hướng con người tới tương lai, còn lao động là con đường hiện thực hóa những khát vọng ấy. Khi có ước mơ, con người sẽ có động lực để nỗ lực, kiên trì trong học tập và làm việc, vượt qua khó khăn để tiến gần hơn đến mục tiêu của mình. Ngược lại, nếu chỉ có ước mơ mà không lao động, ước mơ sẽ mãi chỉ là những ý tưởng viển vông, không thể trở thành hiện thực. Lao động không chỉ giúp con người đạt được ước mơ mà còn rèn luyện ý chí, bản lĩnh và kỹ năng sống. Nhiều tấm gương thành công trong cuộc sống đều bắt đầu từ những ước mơ giản dị nhưng được nuôi dưỡng bằng sự chăm chỉ và bền bỉ. Vì vậy, mỗi người cần biết xác định ước mơ đúng đắn và nỗ lực lao động nghiêm túc để biến ước mơ thành hiện thực, từ đó tạo nên giá trị cho bản thân và xã hội.
Câu 2:
Bài thơ “Nhớ” của Nguyễn Đình Thi là một trong những thi phẩm tiêu biểu viết về tình yêu trong thời kì kháng chiến chống Pháp, nơi cảm xúc cá nhân hòa quyện sâu sắc với tình yêu đất nước. Qua đó, tâm trạng của nhân vật trữ tình hiện lên vừa da diết nhớ thương, vừa kiên định, mạnh mẽ trong lí tưởng chiến đấu.

Nhân vật trữ tình trong bài thơ là người lính đang sống và chiến đấu nơi chiến trường. Trong hoàn cảnh gian khổ, xa cách, nỗi nhớ trở thành cảm xúc chủ đạo, xuyên suốt toàn bài. Nỗi nhớ ấy được gợi lên ngay từ những hình ảnh thiên nhiên giàu tính biểu tượng: “Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh”, “Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh”. Những hình ảnh ngôi sao, ngọn lửa không chỉ là cảnh thực mà còn là sự hóa thân của nỗi nhớ. Nỗi nhớ dường như lan tỏa vào vũ trụ, thấm vào cảnh vật, khiến thiên nhiên cũng mang tâm trạng con người. Qua đó, có thể thấy nỗi nhớ của nhân vật trữ tình không hề nhỏ bé mà sâu sắc, rộng lớn, luôn thường trực trong tâm hồn.

Nỗi nhớ ấy gắn liền với tình yêu đôi lứa, nhưng không tách rời mà hòa quyện với tình yêu đất nước. Câu thơ “Anh yêu em như anh yêu đất nước” là sự so sánh độc đáo, thể hiện tình cảm chân thành, mãnh liệt. Tình yêu người yêu và tình yêu Tổ quốc không đối lập mà nâng đỡ lẫn nhau, cùng trở thành nguồn sức mạnh tinh thần. Nỗi nhớ không chỉ xuất hiện trong những khoảnh khắc riêng tư mà còn theo nhân vật trữ tình trong từng hành động: “Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước / Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn”. Điều đó cho thấy nỗi nhớ đã trở thành một phần không thể tách rời của cuộc sống, là động lực giúp người lính vượt qua gian khổ.

Không dừng lại ở cảm xúc nhớ thương, tâm trạng của nhân vật trữ tình còn phát triển thành niềm tin và ý chí chiến đấu bền bỉ. Hình ảnh “Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt” tượng trưng cho tình yêu và lí tưởng luôn sáng ngời, bất chấp hoàn cảnh khắc nghiệt. Câu thơ “Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời” khẳng định sự gắn bó giữa tình yêu và nhiệm vụ cách mạng. Tình yêu không làm con người yếu đuối mà trở thành động lực để họ sống có trách nhiệm, chiến đấu kiên cường. Đến câu thơ “Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người”, tâm trạng đã vươn tới một tầm cao mới: niềm tự hào, ý thức về giá trị con người trong cuộc chiến đấu vì độc lập, tự do.

Như vậy, tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ vận động từ nỗi nhớ da diết đến tình yêu sâu sắc, rồi phát triển thành ý chí và niềm tin mạnh mẽ. Đó không chỉ là tâm trạng cá nhân mà còn mang ý nghĩa tiêu biểu cho thế hệ người lính trong kháng chiến: biết yêu, biết nhớ, nhưng cũng biết vượt lên tình riêng để hướng tới lí tưởng chung. Với giọng điệu tha thiết, hình ảnh giàu sức gợi và cảm xúc chân thành, bài thơ đã thể hiện thành công vẻ đẹp tâm hồn của con người Việt Nam trong chiến tranh.

“Nhớ” vì thế không chỉ là bài thơ về tình yêu mà còn là khúc ca về lòng yêu nước, về sức mạnh tinh thần giúp con người vượt qua mọi thử thách để hướng tới những giá trị cao đẹp.

Câu 1. 

Phương thức biểu đạt chính được tác giả sử dụng trong văn bản: Nghị luận.

Câu 2. 

Vấn đề: Vai trò, ý nghĩa của lao động.

Câu 3. 

- Những bằng chứng được đưa ra là: "Ngay cả chú chim yến, khi còn non thì được bố mẹ mang mồi về mớm cho nhưng khi lớn lên sẽ phải tự mình đi kiếm mồi. Hổ và sư tử cũng đều như vậy.".

- Nhận xét: Đây đều là những bằng chứng điển hình, sinh động, được mọi người dễ dàng thừa nhận, có tác dụng làm tăng tính thuyết phục của văn bản đồng thời cũng giúp việc tiếp nhận vấn đề nghị luận trở nên nhẹ nhàng hơn.

Câu 4. 

    Nếu con người hiểu được niềm vui, ý nghĩa của lao động; coi lao động là cống hiến, vun đắp, là khám phá cuộc sống thì người đó sẽ hạnh phúc, ngay cả khi họ phải lao động vất vả, cực nhọc. Ngược lại, nếu con người không nhận ra ý nghĩa của lao động, coi lao động là nô dịch, khổ sai thì người đó sẽ luôn cảm thấy bất hạnh dẫu công việc của họ không quá nhọc nhằn. Vì vậy, chúng ta cần có nhận thức và thái độ đúng đắn về lao động.

Câu 5. (1.0 điểm)

Một số người giàu có cho rằng con cháu họ không cần làm gì cũng có thể sống thoải mái với số tài sản đã có. Họ không nhận ra rằng chính lao động sẽ mang lại cho họ niềm vui và tạo nên giá trị cho con cháu của họ. Những người như vậy là những người chưa nhận thức được những đóng góp của người khác, chưa có thái độ biết ơn, ghi nhận công lao của người khác đồi với bản thân, xã hội.

Câu 1:
Bi kịch của gia đình ông lão mù trong đoạn trích “Không một tiếng vang” trước hết là bi kịch của nghèo đói cùng cực đẩy con người vào bước đường không lối thoát. Từ một gia đình trung lưu, họ rơi xuống đáy xã hội sau hoả hoạn, mất hết tài sản, mất cả sức lao động và chỗ dựa tinh thần. Cảnh sống hiện tại vô cùng thảm hại: nợ tiền thuê nhà, không có gạo ăn, không có thuốc chữa bệnh, thậm chí đến ngày giỗ cũng không có gì cúng. Hình ảnh chiếc chậu thau cũ không bán được cho thấy sự khánh kiệt đến tận cùng. Không chỉ dừng lại ở vật chất, đó còn là bi kịch tinh thần khi con người đánh mất niềm tin. Anh Cả từ chỗ hiền lành trở nên phẫn uất, phủ nhận công lí, đạo đức, coi đồng tiền là tất cả. Bi kịch càng đau đớn hơn khi tình yêu thương lại dẫn đến kết cục bi thảm: người cha mù chọn cái chết để khỏi làm gánh nặng, kéo theo sự sụp đổ của cả gia đình. Qua đó, tác phẩm không chỉ phản ánh nỗi đau cá nhân mà còn tố cáo xã hội bất công đã dồn con người lương thiện vào đường cùng.
Câu 2:
Từ bi kịch của gia đình ông lão mù trong “Không một tiếng vang”, có thể thấy rõ một vấn đề mang ý nghĩa sâu sắc: sự cần thiết của tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng đối với những người yếu thế trong xã hội. Người yếu thế là những người gặp khó khăn về điều kiện sống như nghèo đói, bệnh tật, già yếu, khuyết tật… khiến họ không đủ khả năng tự bảo vệ và vươn lên. Trong khi đó, tinh thần nhân ái là tình yêu thương giữa con người với con người, còn trách nhiệm cộng đồng là ý thức chung tay giúp đỡ, hỗ trợ để xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

Tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng có vai trò vô cùng quan trọng. Trước hết, đó là “phao cứu sinh” giúp con người thoát khỏi những bi kịch cùng đường. Nếu trong hoàn cảnh của gia đình ông lão mù có sự sẻ chia từ cộng đồng, có những bàn tay giúp đỡ kịp thời, có thể họ đã không rơi vào tuyệt vọng đến mức phải lựa chọn những hành động đau đớn. Sự giúp đỡ, dù nhỏ, cũng có thể thắp lên hi vọng sống. Bên cạnh đó, sự quan tâm của cộng đồng còn giúp con người giữ gìn phẩm giá. Khi bị dồn vào cảnh túng quẫn, con người rất dễ đánh mất đạo đức, như việc anh con trai phải nghĩ đến con đường sai trái. Nếu được hỗ trợ đúng lúc, họ có thể vượt qua khó khăn mà không phải đánh đổi nhân cách. Không chỉ vậy, tinh thần nhân ái còn là thước đo của một xã hội văn minh. Một xã hội phát triển không chỉ nằm ở kinh tế mà còn ở cách con người đối xử với nhau, đặc biệt là với những người yếu thế.

Trong thực tế, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng được thể hiện qua nhiều hành động cụ thể: giúp đỡ người nghèo, ủng hộ đồng bào gặp thiên tai, chăm sóc người già neo đơn, tham gia các hoạt động thiện nguyện, hay đơn giản là một sự quan tâm, chia sẻ đúng lúc. Đó cũng có thể là việc lên tiếng bảo vệ những người bị bất công, không thờ ơ trước nỗi đau của người khác. Tuy nhiên, bên cạnh những biểu hiện tích cực, vẫn còn tồn tại sự vô cảm, ích kỉ trong một bộ phận người. Lối sống “mặc kệ người khác” không chỉ làm tổn thương những người yếu thế mà còn khiến xã hội trở nên lạnh lẽo, thiếu gắn kết. Vì vậy, cần phê phán mạnh mẽ thái độ thờ ơ và đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân.

Cũng cần hiểu rằng giúp đỡ người khác không phải là ban ơn, mà phải xuất phát từ sự chân thành và tôn trọng. Đồng thời, sự hỗ trợ nên hướng tới việc giúp người yếu thế tự lập, tạo điều kiện để họ vươn lên, thay vì phụ thuộc hoàn toàn. Điều đó mới thực sự mang lại giá trị bền vững.

Tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng không phải là điều gì xa vời mà bắt đầu từ những hành động nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Mỗi người, bằng khả năng của mình, đều có thể góp phần làm cho xã hội trở nên ấm áp hơn. Đừng để những bi kịch như gia đình ông lão mù lặp lại trong cuộc sống. Khi con người biết yêu thương và sẻ chia, xã hội sẽ trở thành nơi đáng sống hơn cho tất cả mọi người.

Câu 1.

Nhân vật Thông Xa là chủ nợ của gia đình ông lão mù.

Câu 2.

Xung đột cơ bản của đoạn trích "Không một tiếng vang" là sự mâu thuẫn gay gắt giữa khát vọng sống, nhu cầu tồn tại tối thiếu của người dân nghèo với thực tế xã hội nghiệt ngã, bất công.

Câu 3.

− Quan điểm của anh cả Thuận về đồng tiền:

+ Đồng tiền là thế lực tối thượng, thay cả thần thánh ("Chỉ có đồng tiền là Giời, là Phật").

+ Đồng tiền có sức mạnh vạn năng, đứng trên cả đạo đức và pháp luật ("Lương tâm à? Còn thua đồng tiền! Luật pháp à? Chưa bằng đồng tiền!").

− Quan niệm của anh cả Thuận đã phản ánh hiện thực xã hội:

+ Thực trạng xã hội thối nát, nơi các giá trị đạo đức bị đảo lộn, công lý bị bóp méo dưới sức mạnh của đồng tiền.

+ Xã hội "kim tiền" tàn bạo, nơi kẻ ác, kẻ giàu có thì sung sướng, còn người hiền lành và lương thiện nhưng nghèo khó thì bị chà đạp, dồn vào bước đường cùng.

Câu 4.

Phẩm chất đáng quý của nhân vật chị cả Thuận:

− Tấm lòng hiếu thảo, giàu tình yêu thương: Giữa cảnh cùng quẫn, chị luôn là người quan tâm đến sức khoẻ và cảm giác của người cha già mù loà.

+ Vội vàng chạy đi bán chậu vì muốn mua bát cháo và lọ dầu vì lo bố chồng đói.

+ Khi thấy cha ngã thì hoảng loạn, nâng đỡ và hỏi han đầy xót xa: "Thầy ơi, thầy ngã có đau không?", "tay run lẩy bẩy, hết sức dìu bố".

− Kiên cường, không cam chịu, buông xuôi trước số phận: Khác với sự bất lực, than trời trách đất của người chồng, chị Thuận có bản năng sống mãnh liệt và tư duy thực tế hơn. Chị không chấp nhận ngồi chờ chết mà cố gắng xoay xở tình hình đến giây phút cuối cùng.

+ Chị cố gắng xốc lại tinh thần mọi người: "... chẳng nhẽ cứ để mặc nó muốn nghiêng thì nghiêng, muốn ngửa thì ngửa, đành bó tay chịu chết?".

+ Hành động chị "tất tả vào bếp, xách ra một chiếc chậu thau" định đem bán cho bác phó để kiếm vài hào mua cháo cho bố cho thấy chị luôn nỗ lực tìm kiếm tia hi vọng sống, dù là mong manh nhất, để cứu vãn gia đình.

Câu 5.
− Bi kịch của gia đình ông lão mù là lời cảnh tỉnh đau xót về sức tàn phá khủng khiếp của gánh nặng "cơm áo gạo tiền".

− Khi bị dồn vào bước đường cùng của sự đói nghèo, con người dễ bị tha hoá, đánh mất niềm tin vào những giá trị tốt đẹp (như anh Cả mất niềm tin vào Giời Phật, pháp luật, sự lương thiện).

− Cái nghèo không chỉ bào mòn thể xác mà còn đe doạ tước đoạt cả nhân phẩm, lòng tự trọng; buộc người ta phải đứng trước những lựa chọn nghiệt ngã: Giữ lấy lương tâm mà chết đói hay làm liều để tồn tại.

Câu 1:
Nhân vật Trần Thiết Chung trong đoạn trích Kim tiền của Vi Huyền Đắc hiện lên như một hình mẫu trí thức giàu lí tưởng và lòng tự trọng. Ông là người có tài năng nhưng lại lựa chọn sống thanh bạch, không chạy theo danh lợi. Quan niệm “sung sướng thay những người không cần thiết gì hết” cho thấy ông đề cao đời sống tinh thần, xem sự thanh thản trong tâm hồn là giá trị cốt lõi của hạnh phúc. Đồng thời, Trần Thiết Chung cũng có cái nhìn sắc sảo về đồng tiền trong xã hội đương thời. Ông không phủ nhận vai trò của tiền bạc, nhưng cảnh giác với con đường làm giàu phi đạo đức, khi cho rằng muốn có tiền thường phải “bóc lột kẻ nghèo khó”. Điều đó thể hiện thái độ phê phán xã hội thực dụng và ý thức giữ gìn nhân cách. Trước những lời khuyên đầy thực tế của Cự Lợi, ông vẫn kiên định lập trường, không thỏa hiệp với kim tiền, cho thấy bản lĩnh của một trí thức chân chính. Tuy nhiên, sự lựa chọn ấy cũng ẩn chứa bi kịch khi ông phải đối diện với cảnh túng thiếu và trách nhiệm gia đình. Nhân vật góp phần làm nổi bật xung đột giữa lí tưởng và thực tế trong xã hội.
Câu 2:
Đoạn trích Kim tiền đặt ra một vấn đề có ý nghĩa lâu dài: mối quan hệ giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần trong đời sống con người. Đây không phải là hai yếu tố đối lập tuyệt đối mà cần được nhìn nhận trong sự hài hòa, cân bằng.

Giá trị vật chất bao gồm những điều kiện thiết yếu như tiền bạc, nhà ở, phương tiện sinh hoạt – nền tảng giúp con người duy trì và phát triển cuộc sống. Giá trị tinh thần lại thuộc về đời sống nội tâm: đạo đức, tri thức, niềm tin, tình cảm và khát vọng sống có ý nghĩa. Một cuộc đời trọn vẹn không thể thiếu một trong hai phương diện này.

Vật chất giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm nhu cầu cơ bản và tạo điều kiện phát triển cá nhân. Không có tiền bạc, con người khó tiếp cận giáo dục, chăm sóc sức khỏe hay cơ hội nghề nghiệp. Thực tế mà nhân vật Cự Lợi nhấn mạnh cho thấy tiền là công cụ giúp thực hiện nhiều mục tiêu trong cuộc sống. Tuy nhiên, giá trị tinh thần mới là yếu tố quyết định chiều sâu của hạnh phúc. Một người có đời sống nội tâm phong phú, biết yêu thương và cống hiến sẽ cảm nhận được ý nghĩa cuộc sống rõ ràng hơn, dù hoàn cảnh vật chất có thể chưa dư dả. Chính tinh thần cũng là động lực giúp con người vượt qua khó khăn và hướng đến những điều tốt đẹp.

Sự mất cân bằng giữa hai giá trị này dễ dẫn đến những hệ quả tiêu cực. Khi quá coi trọng vật chất, con người có thể chạy theo tiền bạc bằng mọi giá, đánh mất đạo đức và rơi vào lối sống thực dụng. Không ít trường hợp vì danh lợi mà sẵn sàng chà đạp lên người khác. Ngược lại, nếu chỉ đề cao tinh thần mà xem nhẹ vật chất, con người dễ rơi vào trạng thái thiếu thực tế, không đủ khả năng lo cho bản thân và gia đình. Nhân vật Trần Thiết Chung là minh chứng cho một lí tưởng cao đẹp nhưng cũng gợi ra những trăn trở về trách nhiệm đời sống.

Điều cần thiết là tìm được điểm cân bằng phù hợp giữa hai phương diện này. Con người cần kiếm tiền bằng lao động chân chính, sử dụng vật chất như một phương tiện phục vụ cuộc sống chứ không phải mục đích tối thượng. Đồng thời, phải nuôi dưỡng đời sống tinh thần qua học tập, rèn luyện đạo đức và xây dựng các mối quan hệ nhân văn. Khi biết giới hạn nhu cầu vật chất ở mức hợp lí, con người sẽ có thêm không gian để phát triển nội tâm và hướng đến những giá trị bền vững.

Bài học đặt ra là mỗi cá nhân cần ý thức rõ vai trò của cả vật chất lẫn tinh thần trong hành trình sống. Một cuộc đời ý nghĩa không nằm ở việc sở hữu bao nhiêu, mà ở cách con người sống và sử dụng những gì mình có. Khi đạt được sự hài hòa giữa hai yếu tố này, con người mới thực sự làm chủ cuộc sống và hướng đến hạnh phúc lâu dài.

Câu 1.

Văn bản "Kim tiền" thuộc thể loại bi kịch.

Câu 2.

Theo ông Cự Lợi, ông Trần Thiết Chung thất bại vì ông quá khinh rẻ đồng tiền, cố chấp và không chịu kiếm tiền.

Câu 3.

− Hình ảnh "phân, bẩn, rác" được so sánh với "tiền":

+ Bản chất của chúng "phân, bẩn, rác" là sự ô uế, bẩn thỉu nhưng vẫn là "vật liệu rất quý", là nguồn dưỡng chất thiết yếu để tạo nên những cánh đồng lúa trĩu nặng, nhưng bông hoa thơm ngát.

+ "Tiền" có thể bị coi là thấp kém, đê tiện vì sự vụ lợi nhưng nếu biết dùng đúng cách nó cũng tạo ra những điều tốt đẹp, giúp ích cho đời.

− Qua đó, ông Cự Lợi muốn thuyết phục ông Trần Thiết Chung:

+ Bản chất của đồng tiền không hoàn toàn xấu và tiêu cực như cách ông Trần Thiết Chung đang suy nghĩ, nó phụ thuộc vào cách sử dụng và kiểm soát của mỗi cá nhân.

+ Muốn Trần Thiết Chung hiểu rằng dù việc kiếm tiền có thể vất vả và trần tục nhưng tiền là công cụ cần thiết để nuôi sống bản thân, gia đình và thực hiện những lí tưởng cao đẹp.

Câu 4.

− Cuộc trò chuyện giữa ông Cự Lợi và ông Trần Thiết Chung kết thúc trong sự bế tắc và bất đồng quan điểm. Hai bên không ai thuyết phục được ai: "Bác có ý kiến của bác, tôi có ý kiến của tôi". Ông Chung cương quyết giữ lối sống thanh bần còn ông Cự Lợi đành để mặc bạn mình.

− Ý nghĩa của kết thúc

+ Phản ánh sự xung đột gay gắt, không thể dung hoà giữa hai hệ tư tưởng trong xã hội giao thời: Một bên là lý tưởng đạo đức nho sĩ (giữ khí tiết, khinh tài lợi) và một bên là lối sống thực dụng (coi trọng sức mạnh của đồng tiền).

+ Làm nổi bật chủ đề của văn bản: Sự lựa chọn giữa tiền và nhân cách con người, mâu thuẫn giữa lí tưởng sống và nhu cầu vật chất của hiện thực đời sống.

+ Gợi suy ngẫm, chiêm nghiệm về những khó khăn khi con người phải giữ đạo đức, lí tưởng và ước mơ trong một xã hội chạy theo lợi ích kinh tế.

Câu 5.

Em đồng tình với quan điểm của ông Trần Thiết Chung , vì:

− Lòng tham của con người thường không có đáy, khi chúng ta mải mê chạy theo quá nhiều danh vọng và vật chất ("tham muốn nhiều"), ta buộc phải đánh đổi bằng thời gian, sức khoẻ và sự bình yên trong tâm hồn.

− Khi con người chạy theo tham vọng vật chất quá mức, họ dễ đánh mất sự thanh thản, bị cuốn vào lo toan, tính toán, thậm chí phạm sai lầm để đạt mục đích.

− Biết sống vừa phải và biết đủ sẽ giúp con người nhẹ nhõm, thanh thản và giữ được các giá trị đạo đức của bản thân.

* Ảnh hưởng tiêu cực: 

- Về chính trị: Chính sách "chia để trị" của thực dân phương Tây là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới xung đột sắc tộc, tôn giáo, vùng miền vô cùng gay gắt, gây ra các cuộc tranh chấp về biên giới, lãnh thổ giữa các quốc gia trong khu vực. 

- Về kinh tế: chế độ thực dân để lại một hệ thống cơ sở hạ tầng nghèo nàn, lạc hậu. Phần lớn các nước trong khu vực bị biến thành nơi cung cấp nguyên liệu và thị trường tiêu thụ hàng hoá của thực dân phương Tây. 

- Về văn hoá - xã hội: áp đặt chế độ văn hoá nô dịch, thi hành chính sách ngu dân và hạn chế hoạt động giáo dục với nhân dân các nước thuộc địa. 

 * Ảnh hưởng tích cực: 

- Gắn kết thị trường khu vực với thế giới. 

- Du nhập nền sản xuất công nghiệp. 

- Xây dựng cơ sở hạ tầng. 

- Thúc đẩy phát triển một số yếu tố về văn hoá như chữ viết, tôn giáo, giáo dục,... 

* Liên hệ với tình hình Việt Nam: 

- Thực dân Pháp chia Việt Nam thành ba kỳ với ba chế độ khác nhau để ngăn cản sự thống nhất đất nước và chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân, làm phức tạp mối quan hệ vùng miền, tôn giáo, tộc người. 

- Pháp thi hành chính sách thuế khoá nặng nề và độc quyền nhiều loại hàng hoá, dịch vụ làm cho kinh tế Việt Nam què quặt, nghèo nàn, phục thuộc vào chính quốc. 

- Chính sách ngu dân, hạn chế giáo dục làm cho hơn 90% dân số Việt Nam bị mù chữ. Đầu độc bằng rượu cồn và thuốc phiện khiến nòi giống dân tộc suy nhược, tệ nạn xã hội tràn lan. 

* Ảnh hưởng tiêu cực: 

- Về chính trị: Chính sách "chia để trị" của thực dân phương Tây là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới xung đột sắc tộc, tôn giáo, vùng miền vô cùng gay gắt, gây ra các cuộc tranh chấp về biên giới, lãnh thổ giữa các quốc gia trong khu vực. 

- Về kinh tế: chế độ thực dân để lại một hệ thống cơ sở hạ tầng nghèo nàn, lạc hậu. Phần lớn các nước trong khu vực bị biến thành nơi cung cấp nguyên liệu và thị trường tiêu thụ hàng hoá của thực dân phương Tây. 

- Về văn hoá - xã hội: áp đặt chế độ văn hoá nô dịch, thi hành chính sách ngu dân và hạn chế hoạt động giáo dục với nhân dân các nước thuộc địa. 

 * Ảnh hưởng tích cực: 

- Gắn kết thị trường khu vực với thế giới. 

- Du nhập nền sản xuất công nghiệp. 

- Xây dựng cơ sở hạ tầng. 

- Thúc đẩy phát triển một số yếu tố về văn hoá như chữ viết, tôn giáo, giáo dục,... 

* Liên hệ với tình hình Việt Nam: 

- Thực dân Pháp chia Việt Nam thành ba kỳ với ba chế độ khác nhau để ngăn cản sự thống nhất đất nước và chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân, làm phức tạp mối quan hệ vùng miền, tôn giáo, tộc người. 

- Pháp thi hành chính sách thuế khoá nặng nề và độc quyền nhiều loại hàng hoá, dịch vụ làm cho kinh tế Việt Nam què quặt, nghèo nàn, phục thuộc vào chính quốc. 

- Chính sách ngu dân, hạn chế giáo dục làm cho hơn 90% dân số Việt Nam bị mù chữ. Đầu độc bằng rượu cồn và thuốc phiện khiến nòi giống dân tộc suy nhược, tệ nạn xã hội tràn lan. 

Câu 1:
Đoạn trích Chén thuốc độc của Vũ Đình Long khắc họa sâu sắc bi kịch tinh thần của nhân vật Thông Thu – một con người sa ngã rồi tỉnh ngộ trong tuyệt vọng. Trước hết, ở hồi II, Thông Thu hiện lên với sự hối hận muộn màng khi tính toán từng khoản nợ và nhận ra mình đã “ném tiền qua cửa sổ”. Những con số cụ thể không chỉ cho thấy sự khánh kiệt mà còn phản ánh quá trình tỉnh thức đau đớn. Nhân vật tự lên án lối sống trác táng, buông thả, làm hoen ố danh dự của một “tu mi nam tử”, đồng thời day dứt vì phụ công lao cha mẹ. Sang hồi III, bi kịch được đẩy lên cao trào khi Thông Thu rơi vào bế tắc hoàn toàn: tiền hết, danh dự mất, đứng trước nguy cơ tù tội. Ý định tự tử xuất hiện như một lối thoát tiêu cực. Tuy nhiên, sự giằng xé nội tâm thể hiện qua hành động “nâng cốc lên rồi đặt xuống” nhiều lần cho thấy nhân vật vẫn còn tình thân và khát vọng sống. Nghệ thuật độc thoại nội tâm kết hợp với nhịp điệu căng thẳng đã làm nổi bật bi kịch con người khi lạc lối. Đoạn trích là lời cảnh tỉnh sâu sắc về lối sống buông thả, thiếu trách nhiệm.
Câu 2:
Từ bi kịch của Thông Thu trong Chén thuốc độc, có thể thấy một vấn đề vẫn còn nguyên tính thời sự: thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát của một bộ phận giới trẻ hiện nay. Đây không chỉ là câu chuyện cá nhân mà còn phản ánh một lối sống đáng lo ngại trong xã hội hiện đại.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của bản thân, chạy theo những nhu cầu không thiết yếu mà không có kế hoạch cụ thể. Nhiều bạn trẻ ngày nay dù thu nhập còn hạn chế nhưng sẵn sàng chi mạnh tay cho điện thoại đắt tiền, quần áo hàng hiệu hay các thú vui giải trí xa xỉ. Thậm chí, không ít người sử dụng hình thức “mua trước trả sau”, vay tín dụng tiêu dùng mà không lường trước hậu quả.

Nguyên nhân của thực trạng này đến từ cả yếu tố chủ quan và khách quan. Về chủ quan, nhiều người trẻ có tâm lí thích hưởng thụ, muốn thể hiện bản thân qua vật chất, thiếu kĩ năng quản lí tài chính cá nhân. Về khách quan, mạng xã hội góp phần không nhỏ khi liên tục lan truyền hình ảnh cuộc sống hào nhoáng, tạo áp lực phải “bằng bạn bằng bè”. Bên cạnh đó, các chiến dịch quảng cáo và sự phát triển của thương mại điện tử khiến việc chi tiêu trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.
Hậu quả của lối sống này rất nghiêm trọng. Đối với cá nhân, việc tiêu xài quá mức dễ dẫn đến nợ nần, căng thẳng tâm lí, thậm chí mất phương hướng trong cuộc sống. Không ít người rơi vào vòng xoáy “kiếm tiền – trả nợ – tiếp tục tiêu xài”. Đối với gia đình, họ có thể trở thành gánh nặng tài chính, làm nảy sinh mâu thuẫn và mất đi sự ổn định. Về lâu dài, xã hội có nguy cơ hình thành một thế hệ sống thực dụng, coi trọng hình thức hơn giá trị thực chất.

Từ đó, mỗi người trẻ cần rút ra bài học cho bản thân. Trước hết, cần xây dựng thói quen quản lí tài chính: lập kế hoạch chi tiêu, ghi chép thu – chi rõ ràng, biết tiết kiệm và đầu tư cho tương lai. Quan trọng hơn, phải học cách phân biệt giữa “nhu cầu” và “mong muốn”, tránh chạy theo những giá trị phù phiếm. Đồng thời, nên xây dựng lối sống giản dị, tập trung phát triển bản thân thay vì chỉ chăm chăm vào vật chất. Nhà trường và xã hội cũng cần tăng cường giáo dục kĩ năng tài chính, định hướng tiêu dùng lành mạnh cho giới trẻ.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là một thói quen nguy hiểm, có thể đẩy con người đến những hậu quả khó lường, giống như bi kịch của Thông Thu. Mỗi người trẻ cần tỉnh táo và có trách nhiệm với chính mình để xây dựng một tương lai bền vững, tránh lặp lại những sai lầm đáng tiếc.

Câu 1: Văn bản " Chén thuốc độc" thuộc thể loại bi kịch
Câu 2: Hình thức ngôn ngữ chủ yếu : Độc thoại
Câu 3:
-Các chỉ dẫn sân khấu trong đoạn trích:
+" Bóp trán nghĩ ngợi"
+ " Nâng cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống"
+" Lấy dao mở hộp thuốc phiện, rót vào cốc, lấy que khuấy"
+" Đứng lậy lấy chai dấm giấu ở dưới gầm tủ, rót vào cốc. Thò tay vào tủ lấy hộp thuốc phiện"
-Tác dụng của việc sử dụng các chỉ dẫn sân khấu:
+ Giúp người đọc hình dung được hành động, cử chỉ và trạng thái cảm xúc cụ thể của nhân vật
+ Thể hiện xung đột nội tâm, giằng xé gay gắt của Thông Thu : Sự do dự giữa sự sống và cái chết qua hành động nâng lên rồi lại đặt xuống
Câu 4:
- Tâm lí thầy Thông Thu trong hồi thứ hai: Tâm lí hối hận và tự sỉ vả. Thông Thu nhận thức đc sai lầm của bản thân khi tiêu tán gia sản, cảm thấy nhục nhã vì không làm được ích quốc lợi dân mà lại làm " nhơ nhuốc" thanh danh gia đình.
- Tâm lí thầy Thông Thu trong hồi thứ ba: Tâm lí tuyệt vọng và bế tắc . Khi đối mặt với cảnh tù tội , Thông Thu vô cùng sợ hãi. Hắn quyết định tìm đến cái chết.
- Sự thay đổi: Từ việc hối hận về quá khứ chuyển sang hoảng loạn trước tương lai và đi đến hành động cực đoan. Tuy nhiên, trong sự tuyệt vọng vẫn nhen nhóm chúttrachs nhiệm muộn màng với gia đình.
Câu 5:
- Em không đồng tình với quan điểm của thầy Thông Thu
- Vì :
+ Tự tử là hành động trốn trại hèn nhát trước sai lầm của mình thay vì đối mặt để sửa chữa
+ Cái chết không giải quyết được vấn đề mà đôi khi còn gây ảnh hưởng và liên luỵ đến những người thân xung quanh
+ Thầy Thông Thu nên chọn cách sống trách nhiệm hơn, lao động để trả nợ và làm lại cuộc đời, như vậy mới thực sự là "thác trong còn hơn sống đục".