• Sản xuất vắc-xin để phòng bệnh cho người và động vật (ví dụ phòng cúm, COVID-19).
• Sử dụng thể thực khuẩn để tiêu diệt vi khuẩn gây hại trong y học và bảo quản thực phẩm.
• Chế phẩm sinh học trong nông nghiệp: dùng virus để diệt sâu hại cây trồng (thuốc trừ sâu sinh học).
• Công nghệ gen: dùng virus làm “vector” chuyển gen trong nghiên cứu và sản xuất sinh học.

1. Vi sinh vật nhân sơ (vi khuẩn):

• Chủ yếu sinh sản vô tính bằng phân đôi.
• Một tế bào mẹ → tách thành 2 tế bào con giống hệt nhau.
• Quá trình đơn giản, diễn ra nhanh, không có nguyên phân hay giảm phân.

2. Vi sinh vật nhân thực (nấm men, tảo đơn bào,…):

• Có nhiều hình thức sinh sản hơn:
• • Vô tính: phân đôi, nảy chồi (ở nấm men), tạo bào tử vô tính.
  • Hữu tính: tạo giao tử, thụ tinh → hợp tử → phát triển thành cơ thể mới.
• Quá trình phức tạp hơn, có sự tham gia của nguyên phân và giảm phân.

1. Hấp phụ (bám):
   Virus bám vào tế bào chủ nhờ sự phù hợp giữa thụ thể của tế bào và cấu trúc của virus.
2. Xâm nhập:
   Virus đưa vật chất di truyền (ADN hoặc ARN) vào bên trong tế bào chủ.
3. Sinh tổng hợp:
   Virus sử dụng bộ máy của tế bào chủ để tổng hợp axit nucleic và protein của virus.
4. Lắp ráp:
   Các thành phần được tổng hợp sẽ lắp lại thành virus hoàn chỉnh.
5. Giải phóng:
   Virus mới thoát ra khỏi tế bào (có thể làm vỡ tế bào hoặc nảy chồi), tiếp tục nhiễm sang tế bào khác.

• Đậu nành thuộc cây họ Đậu, trong rễ có vi khuẩn nốt sần (Rhizobium) sống cộng sinh.
• Các vi khuẩn này có khả năng cố định nitơ khí quyển (N₂) thành dạng đạm dễ sử dụng cho cây. Nitrogen fixation
• Một phần lượng đạm này được giữ lại trong đất (qua rễ, xác cây phân hủy), làm đất giàu dinh dưỡng hơn.
• Trong khi đó, cây khoai trước đó đã lấy đi nhiều chất dinh dưỡng, đặc biệt là nitơ

a.

• Môi trường nuôi cấy không liên tục (batch culture): là môi trường nuôi cấy không được bổ sung thêm chất dinh dưỡng và không loại bỏ chất thải trong suốt quá trình nuôi. Vi khuẩn sinh trưởng trong một lượng môi trường cố định.
• Môi trường nuôi cấy liên tục (continuous culture): là môi trường luôn được bổ sung chất dinh dưỡng mới và đồng thời lấy bớt sản phẩm chuyển hoá, vi khuẩn ra ngoài, giúp duy trì điều kiện ổn định cho vi khuẩn sinh trưởng lâu dài.

b.
Trong môi trường nuôi cấy không liên tục, quần thể vi khuẩn sinh trưởng qua 4 pha:

1. Pha tiềm phát (pha lag):
2. • Vi khuẩn chưa tăng số lượng.
   • Thích nghi với môi trường mới, tổng hợp enzim và chất cần thiết.
3. Pha lũy thừa (pha log):
4. • Vi khuẩn tăng số lượng rất nhanh theo cấp số nhân.
   • Tốc độ sinh trưởng đạt cực đại.
5. Pha cân bằng (pha ổn định):
6. • Số vi khuẩn sinh ra bằng số vi khuẩn chết.
   • Tổng số tế bào gần như không đổi do thiếu dinh dưỡng và tích lũy chất độc.
7. Pha suy vong (pha chết):
8. • Số vi khuẩn chết nhiều hơn số sinh ra.
   • Quần thể giảm dần do môi trường trở nên bất lợi

câu 1

bài làm

Trong dòng chảy hối hả của kỷ nguyên số, lối sống chủ động không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yếu tố sống còn quyết định sự thành bại của mỗi cá nhân. Chủ động chính là khả năng tự kiểm soát, tự định hướng và tiên phong thực hiện công việc mà không đợi sự nhắc nhở hay tác động từ bên ngoài. Tầm quan trọng của lối sống này trước hết thể hiện ở việc giúp chúng ta nắm bắt cơ hội. Khi bạn chủ động trang bị kiến thức và kỹ năng, bạn sẽ luôn trong tư thế sẵn sàng khi thời cơ gõ cửa, biến những thách thức thành đòn bẩy để bứt phá. Bên cạnh đó, sự chủ động tạo nên một bản lĩnh vững vàng; người chủ động không than vãn trước nghịch cảnh mà luôn tìm giải pháp để thích nghi. Ngược lại, lối sống thụ động, ỷ lại sẽ khiến con người trở nên trì trệ, dễ rơi vào trạng thái hoang mang khi đối mặt với những biến động bất ngờ của cuộc sống. Tuy nhiên, chủ động không đồng nghĩa với hấp tấp hay tự phụ, mà cần đi kèm với sự quan sát và thấu đáo. Tóm lại, mỗi người trẻ hãy thôi chờ đợi "phép màu" và bắt đầu cầm lái con tàu cuộc đời mình bằng những hành động thiết thực ngay hôm nay. Bởi lẽ, “con đường ngắn nhất để dự báo tương lai chính là tự mình tạo ra nó”.

câu 2

bài làm

Nguyễn Trãi không chỉ là một nhà quân sự lỗi lạc mà còn là một thi sĩ với tâm hồn nhạy cảm, luôn tha thiết với thiên nhiên và cuộc đời. Bài thơ "Cảnh ngày hè" (Bảo kính cảnh giới – bài 43) là một minh chứng tiêu biểu cho sự giao thoa giữa vẻ đẹp rực rỡ của tạo hóa và tấm lòng ưu ái, khát khao thái bình của một bậc đại nhân, đại trí.

Mở đầu bài thơ là một tâm thế thong dong, tự tại của tác giả:

"Rồi hóng mát thuở ngày trường"

Câu thơ sáu chữ ngắn gọn, ngắt nhịp 1/2/3 độc đáo, gợi ra một khoảng thời gian rỗi rãi hiếm hoi trong cuộc đời bận rộn vì nước vì dân của Ức Trai. Trong lúc "hóng mát" ấy, thị giác của nhà thơ đã thu trọn vào tầm mắt một bức tranh ngày hè tràn đầy nhựa sống. Thiên nhiên ở đây không tĩnh lặng, đài các như trong thơ cổ mà vận động mạnh mẽ:

"Hoè lục đùn đùn tán rợp trương Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ Hồng liên trì đã tịn mùi hương"

Các động từ mạnh như "đùn đùn", "trương", "phun" đã diễn tả cái sức sống căng tràn từ bên trong đang trào dâng ra bên ngoài. Màu xanh mướt của cây hòe, sắc đỏ rực rỡ như lửa của hoa thạch lựu hòa quyện cùng hương sen nồng nàn tạo nên một không gian đa sắc, đa hương. Cảnh vật như đang cựa quậy, sinh sôi, thể hiện một cái nhìn yêu đời và đầy nhiệt huyết của người nghệ sĩ.

Không chỉ dừng lại ở sắc màu, bức tranh ngày hè còn trở nên sinh động hơn nhờ những âm thanh đặc trưng của đời sống:

"Lao xao chợ cá làng ngư phủ Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương"

Tiếng "lao xao" từ phía chợ cá xa xa gợi lên một cuộc sống thanh bình, ấm no của người dân vùng biển. Tiếng ve ngân vang "dắng dỏi" cuối ngày như tiếng đàn cầm du dương. Những âm thanh ấy chính là nhịp đập của cuộc sống đời thường mà Nguyễn Trãi luôn nâng niu, trân trọng. Phải là một người yêu cuộc sống sâu sắc, ông mới có thể lắng nghe được những rung động tinh tế ấy của làng quê Việt Nam.

Tuy nhiên, mạch cảm xúc của bài thơ không dừng lại ở việc ca ngợi thiên nhiên. Điểm sáng rực rỡ nhất nằm ở hai câu kết, nơi vẻ đẹp nhân cách của Nguyễn Trãi tỏa sáng:

"Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng Dân giàu đủ khắp đòi phương"

Mượn điển tích về cây đàn của vua Thuấn, tác giả gửi gắm khát vọng cháy bỏng về một xã hội thái bình, thịnh trị. Ông không mong cầu vinh hiển cho bản thân mà chỉ đau đáu một nỗi niềm: làm sao để dân chúng mọi nơi, từ miền ngược đến miền xuôi, đều được sống trong cảnh "giàu đủ". Đây chính là tư tưởng "lấy dân làm gốc" – một tư tưởng nhân văn cao cả xuyên suốt sự nghiệp của ông.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ thất ngôn xen lục ngôn một cách linh hoạt, ngôn ngữ giản dị nhưng giàu hình ảnh và nhạc điệu. Sự kết hợp giữa bút pháp cổ điển và cảm thức hiện thực đã tạo nên một sức lôi cuốn đặc biệt.

Tóm lại, "Cảnh ngày hè" không chỉ là một bức tranh thiên nhiên rực rỡ sắc màu mà còn là một bản nhạc lòng tha thiết của Nguyễn Trãi. Qua đó, ta thấy được một tâm hồn nghệ sĩ nhạy cảm hòa quyện cùng một tấm lòng yêu nước thương dân cao cả. Dù trong hoàn cảnh nào, trái tim của Ức Trai vẫn luôn đập cùng nhịp đập của nhân dân, đất nước.

Câu 1: * Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2: Những hình ảnh nói về nét sinh hoạt hàng ngày đạm bạc, thanh cao của tác giả là:

• Công cụ lao động: Một mai, một cuốc, một cần câu.
• Thức ăn dân dã (theo mùa): Măng trúc, giá.
• Thói quen sinh hoạt: Tắm hồ sen, tắm ao.
• Cách thưởng rượu: Đến cội cây ta sẽ uống.

Câu 3: * Biện pháp tu từ: Liệt kê (mai, cuốc, cần câu).

• Tác dụng: * Làm nổi bật tư thế chủ động, sẵn sàng với công việc lao động của một lão nông thực thụ.
• • Tạo nhịp điệu thong dong, chậm rãi cho câu thơ, gợi lên phong thái tự tại, không vướng bận bụi trần.
  • Khẳng định lối sống giản dị, gắn bó với thiên nhiên và niềm vui lao động của nhà thơ.

Câu 4: Quan niệm dại - khôn của tác giả mang nét đặc biệt ở sự đảo ngược giá trị thông thường đầy triết lý:

• Cái "dại" của tác giả là chủ động tìm về "nơi vắng vẻ" (nơi tĩnh tại, không màng danh lợi) để giữ cốt cách thanh cao.
• Cái "khôn" của người đời là tìm đến "chốn lao xao" (nơi cửa quyền, xô bồ, tranh giành lợi lộc).
• Ý nghĩa: Đây là cách nói mỉa mai, hóm hỉnh. Cái "dại" của Nguyễn Bỉnh Khiêm thực chất là cái "khôn" của bậc đại trí, hiểu thấu quy luật cuộc đời để bảo vệ nhân cách; còn cái "khôn" của người đời thực chất lại là sự mù quáng trong vòng xoáy danh lợi.

Câu 5: Vẻ đẹp nhân cách của Nguyễn Bỉnh Khiêm qua bài thơ là sự kết hợp giữa trí tuệ mẫn tiệp và tâm hồn cao khiết. Ông hiện lên với hình ảnh một bậc hiền triết yêu thiên nhiên, trọng cuộc sống tự do và thanh thản. Dù lánh đời thoát tục, ông không hề tiêu cực mà chọn lối sống hòa hợp với tạo hóa, coi khinh tiền tài, danh vọng như một giấc chiêm bao. Đó là nhân cách của một con người có bản lĩnh, luôn giữ mình trong sạch, không để bản thân bị cuốn theo những giá trị vật chất tầm thường, thể hiện một cái tôi kiên định và đầy tự trọng.

câu 1

bài làm

Đọc bài thơ Bảo kính cảnh giới bài 21 của Nguyễn Trãi, em không khỏi suy ngẫm trước những lời răn dạy mộc mạc mà thấm thía về nhân sinh. Bài thơ như một tấm gương soi chiếu giúp mỗi người tự nhìn lại cách chọn bạn, chọn môi trường sống của chính mình. Em đặc biệt ấn tượng với cách tác giả vận dụng linh hoạt các chất liệu dân gian như "Ở bầu thì tròn", "Gần mực thì đen". Những hình ảnh ấy vốn quen thuộc nhưng qua ngòi bút của Ức Trai lại trở nên trang trọng và có sức nặng giáo huấn lạ thường. Từng câu chữ như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng quyết liệt: con người không thể tách rời khỏi cộng đồng, và môi trường xung quanh chính là khuôn đúc nên nhân cách. Cảm xúc chủ đạo bao trùm trong em là sự kính trọng đối với một tâm hồn nghệ sĩ luôn đau đáu về đạo đức và cách làm người. Bài thơ không chỉ là bài học từ quá khứ mà vẫn còn nguyên giá trị định hướng cho thế hệ trẻ hôm nay trong việc rèn luyện bản lĩnh trước những cám dỗ của cuộc đời.

câu 2

bài làm

Trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam, có những câu nói đã trở thành kim chỉ nam cho việc hình thành nhân cách. Một trong số đó là câu tục ngữ: "Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng". Đây là lời khuyên sâu sắc về sức ảnh hưởng của môi trường xã hội đối với mỗi cá nhân.

Về mặt nghĩa đen, "mực" là vật liệu dùng để viết, có màu đen, nếu không cẩn thận sẽ làm vấy bẩn tay chân, quần áo. Ngược lại, "đèn" là vật phát ra ánh sáng, giúp xua tan bóng tối và làm mọi thứ xung quanh trở nên rõ ràng, tươi sáng hơn. Từ những hình ảnh thực tế đó, nhân dân ta đã đúc kết nên một chân lý ẩn dụ: Môi trường xấu, tiêu cực (mực) sẽ khiến con người dễ bị tha hóa; còn môi trường tốt đẹp, văn minh (đèn) sẽ giúp con người trở nên tiến bộ, rạng rỡ hơn.

Sự tác động của môi trường sống là vô cùng mạnh mẽ. Con người vốn có tính bắt chước và dễ bị ảnh hưởng bởi những gì diễn ra xung quanh. Nếu ta kết giao với những người bạn lười biếng, gian dối, ta dễ dàng tặc lưỡi bỏ qua những lỗi lầm của bản thân và dần lún sâu vào vết xe đổ của họ. Ngược lại, khi sống trong một cộng đồng trí thức, nhân ái, ta sẽ được truyền cảm hứng để nỗ lực học tập và sống có ích. Như Nguyễn Trãi đã từng viết: "Kết mấy người khôn học nết khôn", việc lựa chọn những "ngọn đèn" để gần gũi chính là cách ngắn nhất để hoàn thiện chính mình.

Tuy nhiên, câu tục ngữ không hoàn toàn mang tính tuyệt đối. Thực tế cuộc sống cho thấy vẫn có những người "gần mực mà chẳng đen", như hình ảnh hoa sen "gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn". Đó là những cá nhân có bản lĩnh kiên cường, có lập trường đạo đức vững vàng. Họ không bị môi trường xấu tác động mà ngược lại, còn dùng ánh sáng của bản thân để cảm hóa những điều tăm tối xung quanh.

Tóm lại, câu tục ngữ là một bài học giáo dục ý nghĩa về việc chọn bạn mà chơi, chọn nơi mà sống. Mỗi chúng ta cần chủ động tìm kiếm những giá trị tích cực, đồng thời không ngừng rèn luyện bản lĩnh để giữ mình trước những tiêu cực của cuộc đời. Đừng để "mực" làm bẩn tâm hồn, hãy để "đèn" dẫn lối cho tương lai.

câu 1

bài làm

Đọc bài thơ Bảo kính cảnh giới bài 21 của Nguyễn Trãi, em không khỏi suy ngẫm trước những lời răn dạy mộc mạc mà thấm thía về nhân sinh. Bài thơ như một tấm gương soi chiếu giúp mỗi người tự nhìn lại cách chọn bạn, chọn môi trường sống của chính mình. Em đặc biệt ấn tượng với cách tác giả vận dụng linh hoạt các chất liệu dân gian như "Ở bầu thì tròn", "Gần mực thì đen". Những hình ảnh ấy vốn quen thuộc nhưng qua ngòi bút của Ức Trai lại trở nên trang trọng và có sức nặng giáo huấn lạ thường. Từng câu chữ như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng quyết liệt: con người không thể tách rời khỏi cộng đồng, và môi trường xung quanh chính là khuôn đúc nên nhân cách. Cảm xúc chủ đạo bao trùm trong em là sự kính trọng đối với một tâm hồn nghệ sĩ luôn đau đáu về đạo đức và cách làm người. Bài thơ không chỉ là bài học từ quá khứ mà vẫn còn nguyên giá trị định hướng cho thế hệ trẻ hôm nay trong việc rèn luyện bản lĩnh trước những cám dỗ của cuộc đời.

câu 2

bài làm

Trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam, có những câu nói đã trở thành kim chỉ nam cho việc hình thành nhân cách. Một trong số đó là câu tục ngữ: "Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng". Đây là lời khuyên sâu sắc về sức ảnh hưởng của môi trường xã hội đối với mỗi cá nhân.

Về mặt nghĩa đen, "mực" là vật liệu dùng để viết, có màu đen, nếu không cẩn thận sẽ làm vấy bẩn tay chân, quần áo. Ngược lại, "đèn" là vật phát ra ánh sáng, giúp xua tan bóng tối và làm mọi thứ xung quanh trở nên rõ ràng, tươi sáng hơn. Từ những hình ảnh thực tế đó, nhân dân ta đã đúc kết nên một chân lý ẩn dụ: Môi trường xấu, tiêu cực (mực) sẽ khiến con người dễ bị tha hóa; còn môi trường tốt đẹp, văn minh (đèn) sẽ giúp con người trở nên tiến bộ, rạng rỡ hơn.

Sự tác động của môi trường sống là vô cùng mạnh mẽ. Con người vốn có tính bắt chước và dễ bị ảnh hưởng bởi những gì diễn ra xung quanh. Nếu ta kết giao với những người bạn lười biếng, gian dối, ta dễ dàng tặc lưỡi bỏ qua những lỗi lầm của bản thân và dần lún sâu vào vết xe đổ của họ. Ngược lại, khi sống trong một cộng đồng trí thức, nhân ái, ta sẽ được truyền cảm hứng để nỗ lực học tập và sống có ích. Như Nguyễn Trãi đã từng viết: "Kết mấy người khôn học nết khôn", việc lựa chọn những "ngọn đèn" để gần gũi chính là cách ngắn nhất để hoàn thiện chính mình.

Tuy nhiên, câu tục ngữ không hoàn toàn mang tính tuyệt đối. Thực tế cuộc sống cho thấy vẫn có những người "gần mực mà chẳng đen", như hình ảnh hoa sen "gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn". Đó là những cá nhân có bản lĩnh kiên cường, có lập trường đạo đức vững vàng. Họ không bị môi trường xấu tác động mà ngược lại, còn dùng ánh sáng của bản thân để cảm hóa những điều tăm tối xung quanh.

Tóm lại, câu tục ngữ là một bài học giáo dục ý nghĩa về việc chọn bạn mà chơi, chọn nơi mà sống. Mỗi chúng ta cần chủ động tìm kiếm những giá trị tích cực, đồng thời không ngừng rèn luyện bản lĩnh để giữ mình trước những tiêu cực của cuộc đời. Đừng để "mực" làm bẩn tâm hồn, hãy để "đèn" dẫn lối cho tương lai.

Chào bạn, một đoạn trích rất hay từ tập Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi. Đây không chỉ là những dòng thơ mà còn là những lời răn dạy về nhân sinh quan cực kỳ sâu sắc.

Dưới đây là phần gợi ý giải đáp cho các câu hỏi của bạn:

Câu 1:

Văn bản thuộc thể thơ Thất ngôn xen lục ngôn (đây là một biến thể sáng tạo của thơ Đường luật Việt hóa, đặc trưng trong thơ Nôm của Nguyễn Trãi).

Câu 2:

Tác giả đã khéo léo vận dụng rất nhiều ý từ ca dao, tục ngữ. Bạn có thể chỉ ra một trong các ý sau:

• "Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng" (được mượn ý qua câu cuối: "Đen gần mực, đỏ gần son").
• "Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài" (được mượn ý qua câu đầu: "Ở bầu thì dáng ắt nên tròn").

Câu 3:

Dòng thơ cuối: "Đen gần mực, đỏ gần son."

• Biện pháp tu từ: Đối (Đen - Đỏ, Mực - Son) kết hợp với Ẩn dụ.
• • Mực-Đen: Tượng trưng cho cái xấu, cái tiêu cực, môi trường sống không lành mạnh.
  • Son-Đỏ: Tượng trưng cho cái tốt, cái cao đẹp, môi trường sống văn minh, tích cực.
• Tác dụng:
• • Về nội dung: Nhấn mạnh tầm quan trọng và sự ảnh hưởng trực tiếp của môi trường sống, những người ta tiếp xúc hàng ngày đối với việc hình thành nhân cách con người.
  • Về nghệ thuật: Tạo nhịp điệu cân đối, làm cho lời răn dạy trở nên hàm súc, dễ nhớ, dễ thuộc và có sức thuyết phục cao.

Câu 4:

• Đề tài: Giáo dục đạo đức, lối sống (đề tài thế sự).
• Chủ đề: Khẳng định tầm quan trọng của môi trường sống và các mối quan hệ xã hội trong việc hình thành nhân cách con người. Từ đó, khuyên con người cần biết chọn bạn mà chơi, chọn môi trường tốt để tu dưỡng bản thân.

Câu 5:

Từ văn bản, chúng ta có thể rút ra những bài học thực tiễn như:

1. Biết chọn lọc môi trường sống: Hãy chủ động tìm đến những môi trường lành mạnh, tích cực để bản thân phát triển tốt hơn.
2. Cẩn trọng trong việc kết giao: "Chọn bạn mà chơi" – kết giao với người hiền, người khôn để học hỏi điều hay; tránh xa những thói hư tật xấu.
3. Ý thức tự chủ: Dù môi trường có sức ảnh hưởng lớn, nhưng bản thân mỗi người cần có bản lĩnh để tiếp nhận cái tốt và gạn đục khơi trong.