a. Tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa thể hiện ở lớp phủ thổ nhưỡng:

• Quá trình phong hoá mạnh, đất hình thành nhanh.
• Rửa trôi mạnh, đất dễ bị bạc màu.
• Phổ biến đất feralit (đất đỏ vàng) ở vùng đồi núi.

b. Nguyên nhân suy giảm tài nguyên sinh vật:

• Phá rừng, khai thác quá mức.
• Săn bắt, đánh bắt bừa bãi.
• Ô nhiễm môi trường.
• Cháy rừng, biến đổi khí hậu.

Bài 1: Tình hình kinh tế và xã hội thời Nguyễn (nửa đầu thế kỷ XIX)

a. Những nét chính về tình hình kinh tế

Kinh tế thời Nguyễn nhìn chung có sự phục hồi nhưng còn gặp nhiều hạn chế do chính sách bảo thủ của triều đình:

Nông nghiệp:

Nhà Nguyễn thực hiện chính sách khẩn hoang, lập đồn điền (đặc biệt ở phía Nam) và thực hiện chế độ quân điền.

Tuy nhiên, ruộng đất vẫn tập trung vào tay địa chủ, cường hào; đê điều không được chăm sóc thường xuyên dẫn đến lụt lội, mất mùa liên miên.

Thủ công nghiệp:

Thủ công nghiệp nhà nước được chú trọng (đúc tiền, đóng tàu, sản xuất vũ khí).

Trong nhân dân, các làng nghề truyền thống tiếp tục phát triển nhưng bị kìm hãm bởi chế độ thuế khóa và trưng tập thợ giỏi của triều đình.

Thương nghiệp:

Nội thương: Buôn bán trong nước phát triển hơn nhờ việc thống nhất đất nước và hệ thống giao thông (đường cái quan) được mở mang.

Ngoại thương: Triều đình nắm độc quyền ngoại thương, thực hiện chính sách "bế quan tỏa cảng", hạn chế giao thương với các nước phương Tây, khiến kinh tế nước ta bị cô lập.

b. Tình hình xã hội và nhận xét về các cuộc khởi nghĩa

Nét nổi bật về tình hình xã hội:

Xã hội thời Nguyễn nửa đầu thế kỷ XIX rất bất ổn. Đời sống nhân dân (nông dân, thợ thủ công, binh lính) vô cùng cực khổ do thuế khóa nặng nề, lao dịch nặng và nạn quan lại tham nhũng.

Mâu thuẫn giữa nhân dân với giai cấp thống trị và quan lại địa phương trở nên gay gắt, dẫn đến bùng nổ hàng loạt các cuộc khởi nghĩa.

Số lượng các cuộc khởi nghĩa

Trong nửa đầu thế kỷ XIX, có tới hàng trăm cuộc khởi nghĩa lớn nhỏ nổ ra (như khởi nghĩa Phan Bá Vành, Lê Duy Lương, Lê Văn Khôi, Cao Bá Quát...).

Suy nghĩ: Số lượng các cuộc khởi nghĩa nổ ra liên tục và rộng khắp cho thấy sự suy yếu của triều đình nhà Nguyễn và sự phẫn nộ lên đến đỉnh điểm của nhân dân. Nó chứng minh rằng chính sách cai trị của nhà Nguyễn không còn phù hợp, không đáp ứng được nguyện vọng của người dân, khiến lòng dân không yên và xã hội rơi vào khủng hoảng trầm trọng.