Câu 1

Truyện Thạch Sanh là một trong những tác phẩm dân gian tiêu biểu, mang giá trị nội dung sâu sắc và giàu tính nhân văn. Trước hết, truyện ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của con người lao động qua hình tượng Thạch Sanh – chàng trai nghèo nhưng giàu lòng nhân hậu, dũng cảm, thật thà và vị tha. Dù bị Lý Thông lừa gạt, hãm hại nhiều lần, Thạch Sanh vẫn không oán giận mà luôn hành động theo lẽ phải, sẵn sàng tha thứ cho kẻ phản bội mình. Bên cạnh đó, truyện thể hiện niềm tin của nhân dân vào công lí và đạo lí ở đời: cái thiện cuối cùng sẽ chiến thắng cái ác, người hiền lành sẽ được đền đáp, kẻ gian ác sẽ bị trừng phạt. Ngoài ra, tác phẩm còn thể hiện ước mơ về sức mạnh công bằng và cuộc sống tốt đẹp, nơi con người sống nhân nghĩa, yêu thương, chan hòa. Với nội dung nhân văn sâu sắc ấy, Thạch Sanh không chỉ là câu chuyện cổ tích hấp dẫn mà còn là lời nhắc nhở mỗi người hãy sống trung thực, nhân hậu và hướng thiện trong cuộc đời.

Câu 2:

Trong thời đại số hóa hiện nay, công nghệ đã và đang làm thay đổi sâu sắc cách con người giao tiếp với nhau. Nếu như trước đây, việc trao đổi thông tin chủ yếu diễn ra trực tiếp qua thư từ, gặp gỡ, thì nay, chỉ với một chiếc điện thoại thông minh hay máy tính kết nối Internet, chúng ta có thể trò chuyện, gọi video, chia sẻ hình ảnh và cảm xúc với bất kỳ ai trên thế giới. Công nghệ không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn mở ra một kỷ nguyên mới cho sự kết nối giữa con người.

Trước hết, công nghệ mang đến những tác động tích cực rõ rệt trong giao tiếp. Nhờ mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin, email, con người có thể liên lạc nhanh chóng, tiện lợi và tiết kiệm thời gian. Chúng ta có thể học tập, làm việc trực tuyến, duy trì các mối quan hệ dù ở cách xa nhau hàng nghìn cây số. Nhiều người nhút nhát trong giao tiếp trực tiếp nay có thể dễ dàng bày tỏ ý kiến, cảm xúc của mình thông qua không gian mạng. Bên cạnh đó, công nghệ còn giúp lan tỏa thông tin, tri thức và cảm xúc tích cực, tạo cơ hội để con người chia sẻ, hỗ trợ lẫn nhau trong học tập và cuộc sống. Có thể nói, công nghệ đã góp phần đưa con người xích lại gần nhau hơn trong thế giới phẳng.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ trong giao tiếp cũng mang lại nhiều hệ lụy tiêu cực. Sự phụ thuộc quá mức vào thiết bị điện tử khiến con người dần mất đi khả năng giao tiếp trực tiếp, làm giảm sự gắn kết tình cảm và cảm xúc thật. Không ít người trẻ hiện nay quen trò chuyện qua màn hình nhưng lại lúng túng khi gặp gỡ ngoài đời thực. Việc giao tiếp ảo cũng dễ dẫn đến hiểu lầm, xung đột hoặc lan truyền thông tin sai lệch. Đặc biệt, sự thiếu kiểm soát trong sử dụng mạng xã hội có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng như bạo lực ngôn từ, xâm phạm đời tư và khủng hoảng tâm lý.

Trước thực tế đó, mỗi người cần học cách sử dụng công nghệ một cách thông minh và có trách nhiệm. Chúng ta nên cân bằng giữa giao tiếp trực tuyến và trực tiếp, dành thời gian cho những cuộc trò chuyện thật ngoài đời để duy trì sự gắn bó, thấu hiểu. Cần chọn lọc thông tin, tôn trọng người khác trong giao tiếp mạng, đồng thời biết tạm “ngắt kết nối” khi cần để quay về với đời sống thật. Nhà trường và gia đình cũng cần giáo dục kỹ năng giao tiếp, ứng xử văn minh trên không gian mạng cho thế hệ trẻ.

Tóm lại, công nghệ là công cụ tuyệt vời giúp con người mở rộng kết nối, nhưng nếu không biết sử dụng đúng cách, nó cũng có thể khiến chúng ta xa cách hơn bao giờ hết. Hãy để công nghệ trở thành cầu nối giữa con người với con người, chứ không phải là bức tường vô hình ngăn cách những trái tim.

Câu 1.

Thể loại của văn bản:

👉 Truyện thơ Nôm

Câu 2.

Sự việc được kể trong văn bản:

👉 Văn bản kể về việc Lý Thông vu oan cho Thạch Sanh tội trộm của cải, khiến chàng bị bắt giam; trong ngục, Thạch Sanh vẫn điềm tĩnh, dùng tiếng đàn để bày tỏ nỗi oan khuất của mình.

Câu 3.

Tóm tắt ngắn gọn:

Sau khi Lý Thông và mẹ vào kho lấy trộm vàng bạc, quân canh bắt nhầm Thạch Sanh. Bị vu oan, chàng vẫn bình thản, không oán giận. Khi bị giam, Thạch Sanh cất tiếng đàn kể nỗi oan, khiến công chúa nghe được và hiểu rõ sự thật.

Mô hình cốt truyện:

👉 Mô hình cốt truyện theo kiểu “người tốt bị hãm hại – oan khuất được minh oan – kẻ ác bị trừng phạt”, phổ biến trong truyện cổ dân gian.

Câu 4.

Câu hỏi tu từ:

Ví dụ: “Cớ sao phụ nghĩa lại rày vong ân?”

Phân tích tác dụng:

👉 Câu hỏi này không nhằm hỏi mà để bộc lộ cảm xúc, sự trách móc và phê phán Lý Thông – kẻ phản bội, vô ơn với người từng cứu mình. Nó góp phần tố cáo cái ác và đề cao lòng nhân nghĩa, trung thực của Thạch Sanh.

Câu 5.

Yếu tố hoang đường kì ảo:

👉 Tiếng đàn của Thạch Sanh vang lên thấu đến cung phi, giúp công chúa hiểu được nỗi oan của chàng.

Tác dụng:

• Làm cho câu chuyện thêm phần huyền ảo, hấp dẫn.
• Thể hiện sức mạnh của cái thiện và công lý, rằng người ngay chính dù bị hãm hại vẫn được minh oan.
• Góp phần thể hiện niềm tin của nhân dân vào sự chiến thắng cuối cùng của cái thiện, cái tốt.

Câu 1

Trong số những sản phẩm thủ công truyền thống của Việt Nam, em đặc biệt yêu thích quy trình làm nón lá – một biểu tượng dịu dàng của người phụ nữ Việt. Để làm ra một chiếc nón hoàn chỉnh, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ. Trước hết, họ chọn những tàu lá cọ hoặc lá nón tươi xanh, đem phơi nắng cho khô rồi là phẳng. Tiếp theo, lá được khâu khéo léo lên khung tre hình chóp nón, từng vòng tròn nhỏ dần lên đỉnh, trông mềm mại như những cánh hoa đang nở. Đôi tay người thợ thoăn thoắt, đường kim mũi chỉ đều đặn, thể hiện sự kiên nhẫn và khéo léo. Cuối cùng, nón được quét dầu bóng để bền và đẹp hơn. Mỗi chiếc nón không chỉ là vật che mưa nắng mà còn chứa đựng tình yêu quê hương, sự tinh tế và tâm hồn Việt Nam. Giữa cuộc sống hiện đại, nhìn những vành nón trắng trên cánh đồng quê, em càng thêm trân trọng bàn tay tài hoa của những người thợ gìn giữ nét đẹp văn hóa dân tộc.

Câu 2:

Trong thời đại toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, tri thức được xem là nguồn tài nguyên quý giá nhất của mỗi quốc gia. Thế nhưng, ở Việt Nam hiện nay, tình trạng “chảy máu chất xám” – tức là hiện tượng những người có trình độ chuyên môn cao rời bỏ đất nước để làm việc, cống hiến cho nước ngoài – đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại, cần được quan tâm và giải quyết kịp thời.

“Chảy máu chất xám” là sự thất thoát nguồn nhân lực chất lượng cao, khi những người giỏi, được đào tạo bài bản, có khả năng sáng tạo lại không làm việc trong nước mà tìm kiếm cơ hội ở các quốc gia phát triển. Nguyên nhân của hiện tượng này khá đa dạng. Trước hết, đó là do môi trường làm việc trong nước còn nhiều hạn chế: cơ chế quản lý thiếu linh hoạt, điều kiện nghiên cứu và đãi ngộ chưa tương xứng với năng lực. Nhiều người trẻ tài năng cảm thấy khó phát huy hết khả năng, bị ràng buộc bởi tư duy cũ hoặc thiếu cơ hội thăng tiến. Bên cạnh đó, sức hút mạnh mẽ của các quốc gia phát triển – nơi có nền khoa học tiên tiến, chính sách trọng dụng nhân tài, mức lương hấp dẫn – cũng khiến không ít người Việt lựa chọn ra đi.

Tình trạng này đã để lại nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Một đất nước mất đi những người tài giỏi sẽ đối mặt với nguy cơ thiếu hụt đội ngũ chuyên gia, nhà nghiên cứu, kỹ sư giỏi – những người có khả năng tạo nên bước đột phá cho khoa học, công nghệ và kinh tế. Điều đó khiến tốc độ phát triển của đất nước bị chậm lại, giảm sức cạnh tranh trong thời kỳ hội nhập. Đáng buồn hơn, khi những trí thức ưu tú – vốn được nuôi dưỡng từ nguồn ngân sách và công sức của xã hội – lại cống hiến tri thức cho quốc gia khác, đó là một sự lãng phí to lớn.

Tuy nhiên, không thể trách những người đã ra đi, bởi khát vọng được làm việc trong môi trường tốt hơn, được sống và cống hiến đúng với năng lực là hoàn toàn chính đáng. Vấn đề quan trọng là chúng ta phải nhìn nhận lại cách sử dụng và đãi ngộ nhân tài trong nước. Nhà nước cần có chính sách trọng dụng người tài, tạo điều kiện để họ được nghiên cứu, sáng tạo và phát triển. Các cơ quan, tổ chức cần đánh giá con người dựa trên năng lực, hiệu quả công việc chứ không phải dựa vào quan hệ hay hình thức. Xã hội cần trân trọng và tôn vinh người giỏi, khuyến khích lớp trẻ theo đuổi học tập, nghiên cứu, đồng thời mở ra cơ hội để những người đã ra đi có thể quay trở về cống hiến cho quê hương.

Là thế hệ trẻ, em nhận thấy trách nhiệm của mình là phải học tập, rèn luyện để trở thành người có ích, đồng thời nuôi dưỡng lòng yêu nước và ý thức gắn bó với Tổ quốc. Chỉ khi mỗi người trẻ hiểu rằng tri thức của mình cần được dùng để góp phần xây dựng đất nước, thì hiện tượng “chảy máu chất xám” mới dần được hạn chế.

Tóm lại, “chảy máu chất xám” không chỉ là vấn đề của riêng một cá nhân hay tổ chức, mà là thách thức của cả dân tộc trong hành trình phát triển. Muốn đất nước vững mạnh, chúng ta phải biết trân trọng, bảo vệ và sử dụng đúng đắn nguồn tài sản quý giá nhất – đó chính là con người Việt Nam trí tuệ và sáng tạo.

Câu 1.

Phương thức biểu đạt chính:

→ Nghị luận.

Giải thích: Văn bản trình bày, phân tích, nhận định về chủ nghĩa hiện thực trong sáng tác của Nam Cao, có lập luận, dẫn chứng và bình luận – đặc trưng của văn bản nghị luận.

Câu 2.

Các phương diện thể hiện chủ nghĩa hiện thực của Nam Cao trong văn bản:

Văn bản làm sáng tỏ chủ nghĩa hiện thực của Nam Cao trên hai phương diện chính:

1. Phương diện nghệ thuật (phần 1):
   
2. • Nam Cao là “nhà văn của chủ nghĩa hiện thực tâm lí”.
   • Ông tập trung khắc họa đời sống nội tâm nhân vật, sử dụng nghệ thuật độc thoại nội tâm, kết cấu linh hoạt, trần thuật nhiều giọng điệu.
   • Cách viết thể hiện khả năng “du lịch” trong thế giới tâm hồn con người – nắm bắt tâm lí phức tạp, sâu kín.
4. Phương diện tư tưởng, tình cảm (phần 2):
   
5. • Nam Cao luôn quan tâm đến nhân phẩm, giá trị con người, đặc biệt là những người bị khinh rẻ, lăng nhục trong xã hội.
   • Ông viết bằng cái tâm nhân đạo sâu sắc, luôn xót xa, thương cảm cho con người nghèo khổ, bị chà đạp.

→ Tổng kết: Chủ nghĩa hiện thực của Nam Cao vừa sâu sắc về tâm lí – nghệ thuật, vừa thấm đượm chủ nghĩa nhân đạo.

Câu 3.

Biện pháp tu từ so sánh:

“Người đọc lắm lúc có cảm giác như đứa trẻ trong rạp xiếc lo lắng nhìn bước chân người tài tử đang diễn trò leo dây giữa khoảng không.”

Tác dụng:

• So sánh sinh động quá trình sáng tác của Nam Cao với người nghệ sĩ đi trên dây → thể hiện sự mạo hiểm, khó khăn, cheo leo khi ông khai thác ranh giới mong manh giữa con người và thú vật, giữa thiện và ác, nhân và phi nhân.
• Gợi cho người đọc cảm giác hồi hộp, khâm phục trước tài năng, bản lĩnh và cái tâm vững vàng của Nam Cao khi thể hiện hiện thực khắc nghiệt mà không đánh mất nhân tính.

Câu 4.

Nhận xét về ngôn ngữ nghị luận trong phần (2):

• Ngôn ngữ giàu cảm xúc, hình ảnh, biểu cảm, không khô khan.
• Có nhiều biện pháp tu từ so sánh, ẩn dụ sinh động (“leo dây”, “ngả nghiêng”, “vấp ngã”…), giúp lập luận thuyết phục mà vẫn giàu chất văn.
• Vừa trí tuệ, lí luận, vừa chan chứa cảm xúc, trân trọng đối với nhà văn Nam Cao.

→ => Ngôn ngữ nghị luận của tác giả sâu sắc, sinh động và giàu tính nghệ thuật.

Câu 5.

Nhận xét về cách lập luận của tác giả:

• Cách lập luận logic, chặt chẽ và có chiều sâu.
• Tác giả kết hợp lý lẽ – dẫn chứng – so sánh – bình luận một cách hợp lí.
• Chia bố cục rõ ràng:
  
• • Phần (1): Phân tích nghệ thuật viết hiện thực tâm lí của Nam Cao.
  • Phần (2): Phân tích cái tâm, tư tưởng nhân đạo trong hiện thực của Nam Cao.
• Lập luận đi từ phân tích nghệ thuật → khẳng định tư tưởng nhân đạo, vừa khách quan, vừa giàu cảm xúc.

→ => Cách lập luận của Nguyễn Đăng Mạnh mạch lạc, sâu sắc, kết hợp hài hòa giữa lí trí và cảm xúc, làm nổi bật phong cách hiện thực độc đáo của Nam Cao.

Đọc “Những dặm đường xuân” của Băng Sơn, em cảm nhận sâu sắc được không khí Tết cổ truyền ấm áp, rộn ràng và chan chứa tình người. Bằng ngòi bút tinh tế và giọng văn đầy cảm xúc, tác giả đã khắc họa hình ảnh làng quê Việt Nam những ngày cuối năm với phiên chợ Tết đông vui, mái đình, mái chùa được quét vôi mới, những đôi câu đối đỏ, mâm ngũ quả, tranh Đông Hồ… Tất cả hiện lên rực rỡ, sống động và đậm đà bản sắc dân tộc. Qua đó, Băng Sơn không chỉ gợi lên vẻ đẹp của mùa xuân đất nước mà còn thể hiện tình yêu thiết tha với quê hương, với con người Việt Nam cần cù, nhân hậu, luôn hướng tới điều thiện lành. Đoạn văn khiến em thêm yêu những giá trị truyền thống, thêm trân trọng những giây phút sum vầy ngày Tết và thấy mình cần góp phần gìn giữ nét đẹp ấy cho muôn đời sau.

Đề bài:

Bày tỏ suy nghĩ của anh/chị về trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ những nét đẹp bản sắc văn hoá dân tộc.

Bài làm:

Bản sắc văn hóa dân tộc là linh hồn, là cội nguồn của mỗi quốc gia. Đó là những giá trị tinh thần, phong tục tập quán, lối sống, truyền thống tốt đẹp được cha ông ta vun đắp qua hàng nghìn năm lịch sử. Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, khi các nền văn hóa đang giao thoa mạnh mẽ, trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc càng trở nên quan trọng và cần thiết hơn bao giờ hết.

Bản sắc văn hóa dân tộc là những nét riêng, độc đáo thể hiện trong ngôn ngữ, trang phục, lễ hội, ẩm thực, nghệ thuật, đạo đức, cách ứng xử của con người Việt Nam. Chính những điều ấy làm nên “hồn cốt” của dân tộc, là điểm tựa tinh thần giúp đất nước trường tồn qua bao biến thiên của lịch sử. Mất đi bản sắc văn hóa cũng đồng nghĩa với việc đánh mất chính mình, đánh mất nguồn cội và bản lĩnh dân tộc.

Trong xã hội hiện đại, thế hệ trẻ là lực lượng kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Vì vậy, mỗi người trẻ cần nhận thức rõ trách nhiệm của mình. Trước hết, đó là hiểu và tự hào về văn hóa dân tộc, từ những điều gần gũi như tiếng Việt, tà áo dài, món ăn truyền thống, cho đến các di sản văn hóa phi vật thể như dân ca, ca trù, quan họ,… Khi đã hiểu, ta mới yêu; khi đã yêu, ta mới có ý thức giữ gìn. Bên cạnh đó, người trẻ cần sống và hành động văn hóa, thể hiện qua cách cư xử lễ phép, nhân hậu, tôn trọng người khác, phát huy tinh thần đoàn kết và lòng nhân ái – những phẩm chất tốt đẹp của người Việt.

Hơn nữa, trong thời đại công nghệ và hội nhập quốc tế, giới trẻ cần biết kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Không phải bảo thủ, khép kín, mà phải biết chọn lọc tinh hoa của nhân loại, đồng thời gìn giữ cái gốc của dân tộc. Nhiều bạn trẻ đã làm được điều đó khi sáng tạo nội dung quảng bá văn hóa Việt trên mạng xã hội, thiết kế thời trang lấy cảm hứng từ họa tiết dân tộc, hay mang nhạc cụ dân gian lên sân khấu hiện đại. Đó chính là cách giữ gìn bản sắc văn hóa bằng tinh thần năng động, sáng tạo của tuổi trẻ.

Tuy nhiên, cũng cần phê phán một bộ phận thanh niên hiện nay có lối sống thực dụng, sính ngoại, chạy theo trào lưu, thờ ơ với giá trị truyền thống. Có người coi thường tiếng Việt, quên phong tục Tết cổ truyền, hay bắt chước mù quáng văn hóa nước ngoài. Những biểu hiện ấy không chỉ làm mai một bản sắc văn hóa dân tộc mà còn khiến giới trẻ đánh mất chính bản thân mình.

Giữ gìn bản sắc văn hóa không phải là điều xa vời. Đó có thể bắt đầu từ những hành động nhỏ bé: nói năng lễ phép, mặc trang phục truyền thống trong dịp lễ, tham gia các hoạt động văn hóa địa phương, hay đơn giản là trân trọng những câu ca dao, dân ca mà ông bà từng hát. Khi mỗi người trẻ đều ý thức được vai trò của mình, nền văn hóa dân tộc sẽ được tiếp nối và tỏa sáng trong đời sống hôm nay.

Tóm lại, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là trách nhiệm thiêng liêng của mỗi người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ. Bởi chính thế hệ trẻ sẽ là những người viết tiếp bản trường ca văn hóa của dân tộc trên con đường hội nhập và phát triển. Hãy sống đẹp, sống có văn hóa, để bản sắc Việt Nam mãi mãi được lưu giữ, tỏa sáng trong lòng bạn bè năm châu.

Câu 1.

Thể loại:

→ Tùy bút

Giải thích: Văn bản thể hiện cảm xúc, suy ngẫm của tác giả về mùa xuân, cuộc sống và con người qua lối viết giàu hình ảnh, cảm xúc, tự do, phóng khoáng – đặc trưng của thể tùy bút.

Câu 2.

Thời điểm gợi cảm hứng sáng tác:

→ Những ngày cuối năm – tháng Chạp (tháng củ mật), khi mùa xuân và Tết cổ truyền đang đến gần.

Câu 3.

Khung cảnh làng quê khi mùa xuân về:

→ Không khí tất bật, rộn ràng, vui tươi và ấm áp của ngày giáp Tết:

• Chợ cuối năm họp đông vui, người mua bán tấp nập.
• Nhà cửa, đình chùa được quét vôi mới, trang hoàng sạch đẹp.
• Mọi người chuẩn bị bánh, mứt, tranh Tết, câu đối đỏ…
  → Tất cả tạo nên bức tranh làng quê rực rỡ, ấm áp, chan chứa tình người và niềm hi vọng.

Câu 4.

Tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê:

→ Câu văn liệt kê hàng loạt hình ảnh, hành động và ước nguyện (“cho cô gái…”, “cho chàng trai…”, “cho con chim khách…”, “cho đồng lúa…”, “cho những con người lầm lạc…”).

Tác dụng:

• Gợi ra không khí mùa xuân tràn đầy niềm vui, sự sống và hi vọng.
• Thể hiện ước mong về một cuộc sống tốt đẹp, bình yên, nhân hậu và hạnh phúc cho mọi người.
• Làm cho giọng văn tha thiết, dạt dào cảm xúc và chan chứa lòng nhân ái của tác giả.

Câu 5.

Nội dung chính:

→ Văn bản thể hiện cảm xúc, suy ngẫm của tác giả về mùa xuân, Tết cổ truyền và con người Việt Nam, ca ngợi vẻ đẹp của đời sống, phong tục, tâm hồn dân tộc; đồng thời gửi gắm niềm tin, hi vọng vào tương lai và khát vọng sống tốt đẹp.