câu 1

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, lối sống chủ động giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Sống chủ động là biết tự giác trong học tập, công việc, biết tự đặt mục tiêu và nỗ lực thực hiện thay vì trông chờ, ỷ lại vào người khác hay hoàn cảnh. Khi sống chủ động, con người sẽ làm chủ được thời gian, hành động và cả tương lai của mình. Đặc biệt, trong xã hội không ngừng vận động và cạnh tranh gay gắt, nếu thụ động, chúng ta rất dễ bị tụt hậu, đánh mất cơ hội phát triển bản thân. Lối sống chủ động còn giúp con người rèn luyện tinh thần trách nhiệm, khả năng thích nghi và giải quyết vấn đề một cách linh hoạt. Người sống chủ động thường tự tin hơn, dám đối mặt với khó khăn và sẵn sàng thay đổi để hoàn thiện chính mình. Ngược lại, lối sống thụ động sẽ khiến con người trở nên lười biếng, phụ thuộc và thiếu bản lĩnh. Vì vậy, mỗi chúng ta, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần xây dựng cho mình lối sống chủ động từ những việc nhỏ nhất để có thể vững vàng bước đi và tạo dựng giá trị tốt đẹp cho bản thân cũng như cho xã hội.

câu 2

Đoạn thơ trích từ Bảo kính cảnh giới (bài 43) của Nguyễn Trãi đã vẽ nên một bức tranh mùa hè làng quê sinh động, tràn đầy sức sống, qua đó thể hiện tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống tha thiết của tác giả. Ngay từ những câu thơ đầu, cảnh vật hiện lên với màu sắc và âm thanh rộn ràng: “Rồi hóng mát thuở ngày trường” gợi một nhịp sống thong thả, thanh nhàn. Những hình ảnh thiên nhiên như “hòe lục đùn đùn”, “thạch lựu hiên còn phun thức đỏ”, “hồng liên trì đã tịn mùi hương” được miêu tả bằng các động từ mạnh và giàu sức gợi, khiến cảnh hè không tĩnh lặng mà dâng trào sức sống, sắc xanh, sắc đỏ và hương thơm hòa quyện đầy cuốn hút.

Không chỉ có thiên nhiên, bức tranh mùa hè còn được mở rộng sang đời sống con người. Âm thanh “lao xao chợ cá làng ngư phủ” gợi nên sinh hoạt nhộn nhịp, no ấm của nhân dân. Đặc biệt, hình ảnh “Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương” vừa gợi âm thanh râm ran của ve sầu, vừa tạo nên cảm giác thời gian đang trôi trong một buổi chiều hè yên ả. Qua đó, người đọc cảm nhận được một cuộc sống bình dị nhưng đầy đủ, yên vui.

Hai câu thơ cuối thể hiện rõ nhất tư tưởng và tấm lòng của Nguyễn Trãi: “Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng / Dân giàu đủ khắp đòi phương.” Ước nguyện của ông không hướng đến bản thân mà hướng đến nhân dân, mong cho khắp nơi đều được ấm no, hạnh phúc. Đó chính là lý tưởng nhân nghĩa cao đẹp, là tấm lòng vì dân sâu sắc của một bậc đại nhân, đại trí.

Qua đoạn thơ, Nguyễn Trãi không chỉ cho người đọc thưởng thức vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống mà còn truyền tải một nhân sinh quan tiến bộ, nhân văn. Bài thơ vì thế mang giá trị thẩm mĩ và giá trị tư tưởng sâu sắc, để lại ấn tượng bền lâu trong lòng người đọc.

Câu 1

Văn bản trên được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2 (0,75 điểm):

Những hình ảnh nói về nét sinh hoạt hằng ngày đạm bạc, thanh cao của tác giả là:

“Một mai, một cuốc, một cần câu”

“Thu ăn măng trúc, đông ăn giá”

“Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”

“Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống”

→ Đây đều là những hình ảnh gắn với lao động, sinh hoạt giản dị nơi thôn dã.

Câu 3 (0,75 điểm):

Biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng trong hai câu:

“Một mai, một cuốc, một cần câu

Thơ thẩn dầu ai vui thú nào”

Tác dụng:

Gợi lên cuộc sống lao động giản dị, tự cung tự cấp.

Nhấn mạnh lối sống thanh đạm, hòa hợp với thiên nhiên.

Thể hiện thái độ ung dung, thảnh thơi, không chạy theo thú vui phú quý của tác giả.

Câu 4 (1,0 điểm):

Quan niệm dại – khôn của tác giả mang ý nghĩa đặc biệt:

“Dại” là rời bỏ chốn quan trường, danh lợi.

“Khôn” là tìm về nơi yên tĩnh, sống thuận theo tự nhiên.

→ Cách nhìn này đảo ngược quan niệm thông thường, thể hiện trí tuệ sâu sắc và thái độ sống tỉnh táo, coi nhẹ danh lợi của Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Câu 5

Từ văn bản, em cảm nhận Nguyễn Bỉnh Khiêm là người có nhân cách cao đẹp và đáng kính trọng. Ông sống thanh cao, giản dị, không chạy theo danh lợi tầm thường. Dù có tài năng và địa vị, ông vẫn lựa chọn lối sống ẩn dật, hòa mình với thiên nhiên để giữ gìn khí tiết. Nguyễn Bỉnh Khiêm luôn đặt đạo đức, nhân nghĩa lên trên lợi ích cá nhân. Nhân cách ấy thể hiện vẻ đẹp trí tuệ, bản lĩnh và cốt cách của một bậc hiền triết trong xã hội phong kiến.