ⅠⅠ.

1.

Trong cuộc sống ngày nay, lối sống chủ động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì nó giúp con người làm chủ bản thân và định hướng tương lai rõ ràng. Sống chủ động là không chờ đợi hay phụ thuộc vào người khác mà luôn tự mình tìm kiếm cơ hội, giải quyết vấn đề và không ngừng nỗ lực vươn lên. Khi chủ động, con người sẽ biết tận dụng thời gian hiệu quả, học hỏi được nhiều điều mới và dễ thích nghi với những thay đổi nhanh chóng của xã hội hiện đại. Ngược lại, nếu sống thụ động, con người dễ rơi vào trạng thái trì trệ, thiếu mục tiêu và bỏ lỡ những cơ hội quý giá trong cuộc đời. Đặc biệt đối với học sinh, việc chủ động trong học tập như tự giác tìm hiểu kiến thức, rèn luyện kĩ năng và xác định mục tiêu sẽ giúp nâng cao kết quả học tập và phát triển bản thân toàn diện. Tuy nhiên, sống chủ động cũng cần đi kèm với sự kiên trì và suy nghĩ thấu đáo để tránh hành động vội vàng. Có thể khẳng định rằng, lối sống chủ động chính là nền tảng giúp mỗi người tự tin bước vào tương lai và đạt được những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống.

2.

Bài thơ “Bảo kính cảnh giới” (bài 43) của Nguyễn Trãi là một trong những tác phẩm tiêu biểu thể hiện vẻ đẹp tâm hồn và tư tưởng lớn của ông. Đoạn thơ không chỉ vẽ nên bức tranh thiên nhiên mùa hè sinh động mà còn gửi gắm khát vọng về cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân.

Mở đầu bài thơ là hình ảnh con người trong trạng thái ung dung, nhàn nhã: “Rồi hóng mát thuở ngày trường”. Câu thơ gợi cảm giác thư thái, thảnh thơi khi tác giả được tận hưởng khoảng thời gian rảnh rỗi giữa ngày hè dài. Đó không phải là sự nhàn rỗi vô nghĩa mà là sự chủ động hòa mình vào thiên nhiên để cảm nhận vẻ đẹp của cuộc sống.

Tiếp theo, bức tranh thiên nhiên mùa hè hiện lên đầy sức sống qua những gam màu rực rỡ: “Hoè lục đùn đùn tán rợp trương”, “Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ”, “Hồng liên trì đã tịn mùi hương”. Màu xanh của cây hòe, màu đỏ của hoa lựu, cùng hương thơm của sen tạo nên một không gian vừa rực rỡ vừa thanh khiết. Các từ láy “đùn đùn”, “phun” diễn tả sự sinh sôi mãnh liệt của cảnh vật, cho thấy thiên nhiên đang ở độ căng tràn sức sống. Bức tranh ấy không tĩnh lặng mà luôn vận động, lan tỏa sức sống mạnh mẽ.

Không chỉ có cảnh sắc, bức tranh còn có âm thanh của đời sống con người: “Lao xao chợ cá làng ngư phủ; Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”. Tiếng “lao xao” của chợ cá gợi sự nhộn nhịp, bình dị của cuộc sống lao động; tiếng ve “dắng dỏi” vang lên như bản nhạc đặc trưng của mùa hè. Những âm thanh ấy khiến bức tranh thiên nhiên trở nên gần gũi, ấm áp và đầy hơi thở cuộc sống.

Bài thơ đã khắc họa một bức tranh thiên nhiên mùa hè tươi đẹp, đồng thời thể hiện tấm lòng yêu nước, thương dân sâu sắc của tác giả. bài thơ mở ra bằng tâm thế ung dung, tự tại của con người: “Rồi hóng mát thuở ngày trường”. Đó là khoảng thời gian thư nhàn nhưng không hề vô nghĩa, mà là lúc tác giả hòa mình vào thiên nhiên để cảm nhận cuộc sống. Bức tranh mùa hè hiện lên rực rỡ, tràn đầy sức sống qua các hình ảnh “hoè lục đùn đùn”, “thạch lựu phun đỏ”, “hồng liên tịn mùi hương”. Thiên nhiên không tĩnh lặng mà đang vận động mạnh mẽ, tràn đầy sức sống. Dù sống trong cảnh nhàn, Nguyễn Trãi vẫn luôn hướng lòng về dân, thể hiện lí tưởng nhân nghĩa cao đẹp.

Bên cạnh nội dung sâu sắc, bài thơ còn gây ấn tượng bởi những đặc sắc nghệ thuật tiêu biểu. bài thơ nổi bật với bút pháp tả cảnh ngụ tình đặc sắc. Tác giả sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, màu sắc và âm thanh; các từ láy như “đùn đùn”, “lao xao”, “dắng dỏi” góp phần làm nổi bật sức sống của thiên nhiên và nhịp điệu của cuộc sống. Bút pháp liệt kê kết hợp với cảm nhận tinh tế giúp bức tranh mùa hè hiện lên đa chiều: có màu sắc, hương thơm và âm thanh. Ngoài ra, thể thơ thất ngôn xen lục ngôn mang tính sáng tạo, góp phần tạo nên giọng điệu linh hoạt, tự nhiên cho bài thơ.

Từ nội dung và nghệ thuật ấy, bài thơ gợi ra bài học sâu sắc cho người đọc. Đó là bài học về tình yêu thiên nhiên, biết trân trọng những vẻ đẹp bình dị của cuộc sống. Đồng thời, tác phẩm còn nhắc nhở mỗi người cần sống có trách nhiệm với cộng đồng, biết quan tâm đến cuộc sống của nhân dân, hướng tới những giá trị chung tốt đẹp. Trong xã hội hôm nay, tinh thần sống vì người khác, vì cộng đồng mà Nguyễn Trãi gửi gắm vẫn còn nguyên ý nghĩa.

Có thể nói, bài thơ không chỉ là bức tranh thiên nhiên mùa hè đầy sức sống mà còn là tiếng lòng cao đẹp của một con người luôn “lo trước cái lo của thiên hạ”. Qua đó, ta càng thêm trân trọng nhân cách lớn lao của Nguyễn Trãi.

1. - thể thơ thất ngôn bát cú đường luật

2. - những hình ảnh nói về nét sinh hoạt hàng ngày đạm bạc :

+ “Một mai, một cuốc, một cần câu” => cuộc sống lao động giản dị

+ “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá” => ăn uống đạm bạc, thuận theo tự nhiên

+ “Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” => sinh hoạt hòa hợp với thiên nhiên

+ “Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống” => thú vui thanh nhàn, giản dị

3.

- biện pháp tu từ liệt kê :"một mai, một cuốc, một cần câu”

- tác dụng :

+ tăng sinh động, gợi cảm, sức hấp dẫn cho câu thơ

+ gợi lên cuộc sống giản dị ,an nhàn

+ thể hiện thái độ ung dung ,không màng danh lợi.

4.

-Quan niệm dại – khôn của tác giả trong hai câu thơ sau:

+ tác giả tự nhận mình là "dại" vì chọn nơi vắng vẻ, an nhàn

+ ngược lại ,"người khôn" lại tìm đến chốn lao xao, bận rộn

- nhưng thực chất đây là cách nói ngược của nhà thơ ,"dại" thực ra là "khôn" còn "khôn" lại là "dại"

=> Qua đó ,thể hiện quan niệm sống của tác giả : coi thường danh lợi ,đề cao cuộc sống thanh bình, an nhàn.

5.

Qua bài thơ "Nhàn", Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên là một con người có nhân cách cao đẹp. Ông yêu cuộc sống thanh đạm, giản dị, hòa hợp với thiên nhiên và giữ thái độ thản nhiên trước danh lợi. Nhà thơ lựa chọn lối sống nhàn không phải vì trốn đời mà vì hiểu rõ bản chất phù du của phú quý. Đó là nhân cách của một bậc trí thức uyên thâm, tỉnh táo, giàu bản lĩnh và đáng kính trọng.