Câu 1

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng trở nên cấp bách, việc bảo vệ môi trường có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự tồn tại của con người. Môi trường không chỉ cung cấp không khí, nguồn nước, lương thực mà còn là không gian nuôi dưỡng đời sống tinh thần. Khi môi trường bị tàn phá, con người phải đối mặt với hàng loạt hậu quả nghiêm trọng như thiên tai, ô nhiễm, suy giảm đa dạng sinh học và cả những khủng hoảng tâm lí như “tiếc thương sinh thái”. Điều đó cho thấy, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ sự sống và tương lai của chính chúng ta.

Hơn thế, thiên nhiên còn gắn bó mật thiết với văn hóa và bản sắc của mỗi cộng đồng. Sự mất mát của một cánh rừng, một dòng sông không chỉ là tổn thất vật chất mà còn là sự đứt gãy về tinh thần. Vì vậy, mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức, bắt đầu từ những hành động nhỏ như tiết kiệm điện nước, hạn chế rác thải nhựa, trồng và bảo vệ cây xanh. Đồng thời, xã hội cũng cần có những chính sách thiết thực để bảo vệ môi trường một cách bền vững. Chỉ khi con người sống hài hòa với thiên nhiên, chúng ta mới có thể hướng tới một tương lai lâu dài và ổn định.

Câu 2

Trong dòng chảy văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ luôn mang vẻ đẹp của nhân cách thanh cao và thái độ ứng xử trước danh lợi. Qua bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ thu của Nguyễn Khuyến (thường được biết đến với tên Thu vịnh), hình ảnh người ẩn sĩ hiện lên vừa có những nét tương đồng, vừa có những điểm khác biệt độc đáo.

Trước hết, ở cả hai tác phẩm, người ẩn sĩ đều lựa chọn lối sống hòa hợp với thiên nhiên, tìm kiếm sự thanh thản trong cuộc sống thôn dã. Trong Nhàn, Nguyễn Bỉnh Khiêm khắc họa cuộc sống giản dị qua những hình ảnh gần gũi: “một mai, một cuốc, một cần câu”. Đó là cuộc sống lao động tự nhiên, tự cung tự cấp, gắn bó với nhịp tuần hoàn của bốn mùa: “thu ăn măng trúc, đông ăn giá…”. Tương tự, trong Thu vịnh, Nguyễn Khuyến vẽ nên một bức tranh thu tĩnh lặng, trong trẻo với “trời thu xanh ngắt”, “nước biếc”, “bóng trăng”. Không gian ấy không chỉ đẹp mà còn mang đậm chất thi vị, thể hiện tâm hồn gắn bó sâu sắc với thiên nhiên của nhà thơ.

Tuy nhiên, nếu đi sâu vào bản chất, ta thấy hai hình tượng ẩn sĩ có những sắc thái riêng. Với Nguyễn Bỉnh Khiêm, cái “nhàn” là sự lựa chọn có ý thức, mang tính triết lí sâu sắc. Ông chủ động rời xa chốn quan trường, coi thường danh lợi: “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn, người đến chốn lao xao”. Cách nói ngược “ta dại – người khôn” thể hiện thái độ mỉa mai, đồng thời khẳng định một quan niệm sống tỉnh táo: xa danh lợi để giữ gìn nhân cách. Đặc biệt, câu thơ “Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao” đã nâng tầm tư tưởng bài thơ, thể hiện cái nhìn thấu suốt về sự phù du của vinh hoa phú quý. Người ẩn sĩ ở đây mang phong thái ung dung, tự tại của một bậc hiền triết.

Ngược lại, người ẩn sĩ trong thơ Nguyễn Khuyến lại mang vẻ đẹp trữ tình, thấm đượm tâm trạng. Cảnh thu trong bài thơ tuy thanh bình nhưng ẩn chứa nỗi buồn man mác qua những chi tiết như “gió hắt hiu”, “song thưa”, “một tiếng… ngỗng nước nào”. Đó là nỗi cô đơn, trống vắng của một con người tuy đã lui về ở ẩn nhưng lòng vẫn nặng trĩu ưu tư về thế sự. Đặc biệt, câu kết “Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” cho thấy sự tự vấn sâu sắc. “Ông Đào” (Đào Tiềm) là biểu tượng của người ẩn sĩ lý tưởng, và việc “thẹn” cho thấy Nguyễn Khuyến chưa hoàn toàn đạt tới sự thanh thản tuyệt đối. Vì thế, hình tượng ẩn sĩ ở đây không chỉ thanh cao mà còn giàu tính nhân bản, gần gũi với đời sống nội tâm con người.

Sự khác biệt ấy còn được thể hiện qua giọng điệu và phong cách nghệ thuật. Thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm mang giọng điệu điềm đạm, ung dung, ngôn ngữ giản dị mà hàm chứa triết lí sâu xa. Trong khi đó, thơ Nguyễn Khuyến lại tinh tế, giàu chất họa và chất nhạc, thiên về tả cảnh ngụ tình. Một bên là cái “nhàn” chủ động, dứt khoát; một bên là cái “nhàn” pha lẫn nỗi niềm thế sự.

Tóm lại, qua hai bài thơ, hình tượng người ẩn sĩ hiện lên với vẻ đẹp chung của lối sống thanh cao, hòa hợp với thiên nhiên và coi nhẹ danh lợi. Tuy nhiên, mỗi nhà thơ lại gửi gắm những suy tư riêng: Nguyễn Bỉnh Khiêm là bậc hiền triết ung dung, còn Nguyễn Khuyến là tâm hồn nhạy cảm, sâu lắng. Chính sự tương đồng và khác biệt ấy đã làm nên giá trị đặc sắc cho hai tác phẩm, đồng thời góp phần làm phong phú hình tượng người ẩn sĩ trong văn học Việt Nam.

Câu 1.
Tiếc thương sinh thái là trạng thái đau khổ, mất mát về mặt tinh thần của con người trước sự suy thoái, biến mất của môi trường tự nhiên do biến đổi khí hậu gây ra, với cảm xúc tương tự như khi mất người thân.

Câu 2.
Bài viết trình bày theo trình tự:

• Nêu vấn đề →
• Giải thích khái niệm →
• Đưa dẫn chứng cụ thể →
• Phân tích, mở rộng →
• Cập nhật thực trạng hiện nay.

Câu 3.
Tác giả sử dụng các bằng chứng:

• Nghiên cứu khoa học của Ashlee Cunsolo và Neville R. Ellis.
• Ví dụ thực tế: người Inuit (Canada), nông dân Australia.
• Dẫn chứng về cháy rừng Amazon và các cộng đồng bản địa.
• Kết quả khảo sát của Caroline Hickman về giới trẻ ở nhiều quốc gia.
• Câu 4.
  Tác giả tiếp cận vấn đề biến đổi khí hậu từ góc nhìn tâm lí – xã hội, một hướng đi vừa mới mẻ vừa giàu tính nhân văn. Thay vì chỉ tập trung vào những tổn thất hữu hình như thiên tai hay suy thoái môi trường, bài viết đi sâu khám phá những “vết thương vô hình” trong đời sống tinh thần con người. Việc sử dụng các dẫn chứng khoa học kết hợp với những câu chuyện thực tế của các cộng đồng chịu ảnh hưởng trực tiếp đã tạo nên sức thuyết phục mạnh mẽ. Cách tiếp cận này không chỉ giúp người đọc nhận thức rõ hơn về tính chất nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, mà còn khơi dậy sự đồng cảm, từ đó thúc đẩy ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường sống.

Câu 5.
Thông điệp sâu sắc nhất mà văn bản gửi gắm là: biến đổi khí hậu không chỉ là một cuộc khủng hoảng sinh thái mà còn là một cuộc khủng hoảng tinh thần của nhân loại. Khi thiên nhiên bị tàn phá, con người không chỉ mất đi môi trường sống mà còn đánh mất một phần căn tính, ký ức và giá trị văn hoá của chính mình. Vì vậy, bảo vệ môi trường không còn là lựa chọn mà là trách nhiệm cấp thiết của mỗi cá nhân và toàn xã hội, nhằm gìn giữ sự cân bằng của tự nhiên cũng như sự bình yên trong tâm hồn con người.

Câu 1:

Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong bài là: Biểu cảm.

Câu 2:

Nhân vật “tôi” trong bài thơ đã trở thành sợi chỉ từ: Cái bông.

Câu 3:

*Biện pháp tu từ có trong đoạn thơ là nhân hóa, sợi chỉ cũng có ý thức, có bạn bè: 

Nhờ tôi có nhiều đồng bang,

Họp nhau sợi dọc, sợi ngang rất nhiều.

- Tác dụng:

+ Làm câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn hơn.

+ Thể hiện rằng khi hợp lại, những sợi chỉ có thể có sức mạnh phi thường.

=> Tình đoàn kết.

*Biện pháp tu từ có trong đoạn thơ là so sánh: 

Dệt nên tấm vải mỹ miều,

Đã bền hơn lụa, lại điều hơn da.

- Tác dụng:

+ Làm câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn hơn.

+ Nhấn mạnh vẻ đẹp và sự vững bền của tình đoàn kết.

Câu 4:

- Đặc tính của sợi chỉ: Mỏng manh nhưng dẻo dai, có thể hợp lại với các sợi chỉ khác để tạo nên cái đẹp và sự bền vững.

- Sức mạnh chủ yếu của sợi chỉ nằm ở việc có thể kết hợp với các sợi chỉ khác để tạo nên một mảnh vải đẹp, đó là sức mạnh của sự đoàn kết.

Câu 5:

Bài học ý nghĩa nhất: Sức mạnh lớn nhất của con người nằm ở sự đoàn kết.

• Mỗi cá nhân dù nhỏ bé, yếu ớt, khi hợp sức với người khác sẽ tạo ra sức mạnh phi thường.
• Trong học tập, lao động, xã hội hay quốc gia, đoàn kết là nền tảng để vượt qua khó khăn, đạt thành công và mang lại vẻ vang cho tập thể.
• Thông điệp: Hãy biết hợp tác, chia sẻ và đặt lợi ích chung lên trên cái tôi cá nhân.

Câu 1:

Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong bài là: Biểu cảm.

Câu 2:

Nhân vật “tôi” trong bài thơ đã trở thành sợi chỉ từ: Cái bông.

Câu 3:

*Biện pháp tu từ có trong đoạn thơ là nhân hóa, sợi chỉ cũng có ý thức, có bạn bè: 

Nhờ tôi có nhiều đồng bang,

Họp nhau sợi dọc, sợi ngang rất nhiều.

- Tác dụng:

+ Làm câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn hơn.

+ Thể hiện rằng khi hợp lại, những sợi chỉ có thể có sức mạnh phi thường.

=> Tình đoàn kết.

*Biện pháp tu từ có trong đoạn thơ là so sánh: 

Dệt nên tấm vải mỹ miều,

Đã bền hơn lụa, lại điều hơn da.

- Tác dụng:

+ Làm câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn hơn.

+ Nhấn mạnh vẻ đẹp và sự vững bền của tình đoàn kết.

Câu 4:

- Đặc tính của sợi chỉ: Mỏng manh nhưng dẻo dai, có thể hợp lại với các sợi chỉ khác để tạo nên cái đẹp và sự bền vững.

- Sức mạnh chủ yếu của sợi chỉ nằm ở việc có thể kết hợp với các sợi chỉ khác để tạo nên một mảnh vải đẹp, đó là sức mạnh của sự đoàn kết.

Câu 5:

Bài học ý nghĩa nhất: Sức mạnh lớn nhất của con người nằm ở sự đoàn kết.

• Mỗi cá nhân dù nhỏ bé, yếu ớt, khi hợp sức với người khác sẽ tạo ra sức mạnh phi thường.
• Trong học tập, lao động, xã hội hay quốc gia, đoàn kết là nền tảng để vượt qua khó khăn, đạt thành công và mang lại vẻ vang cho tập thể.
• Thông điệp: Hãy biết hợp tác, chia sẻ và đặt lợi ích chung lên trên cái tôi cá nhân.

Phần viết:

Câu 1:

Trong dòng chảy của văn học cách mạng, đôi khi những chân lý vĩ đại nhất lại được gửi gắm qua những hình ảnh bình dị nhất. Nếu như nhà văn Nga Ivan Turgenev từng mượn câu chuyện về bầy chim sẻ để nói về sức mạnh của tình yêu thương, thì Chủ tịch Hồ Chí Minh lại chọn hình ảnh một sợi chỉ mảnh mai để dệt nên bài học vô giá về sự đoàn kết qua tác phẩm “Ca sợi chỉ”. Bài thơ mở đầu bằng một lời tự thuật đầy khiêm tốn của nhân vật “tôi” – sợi chỉ: “Tôi là sợi chỉ mảnh mai / Yếu ớt vô cùng, ai vò cũng đứt”. Bằng biện pháp nhân hóa tài tình, Bác đã cụ thể hóa sự mong manh của cá nhân khi tách rời tập thể. Sợi chỉ ấy dù có “trắng trong”, “xinh đẹp” đến đâu thì khi đứng đơn độc, nó cũng chỉ là một thực thể hữu hạn, dễ dàng bị khuất phục trước sức mạnh ngoại cảnh. Thế nhưng, mạch thơ bỗng chuyển mình đầy mạnh mẽ khi những “anh chỉ xoàng” ấy biết tìm đến “đồng bang”, biết kết lại thành “sợi dọc, sợi ngang”. Chính sự giao thoa, bện chặt ấy đã tạo nên một bước nhảy vọt về chất: từ những sợi chỉ dễ đứt thành một “tấm vải” bền chắc, “bứt xé không ra”. Hình ảnh ẩn dụ tấm vải không chỉ tượng trưng cho sức mạnh vật chất mà còn là biểu tượng cho khối đại đoàn kết dân tộc – một bức tường thành kiên cố mà không kẻ thù nào có thể xuyên phá. Qua thể thơ lục bát nhịp nhàng, Bác đã biến một quy luật chính trị khô khan thành một lời tâm tình thủ thỉ nhưng đầy sức nặng. Bài thơ khép lại bằng lời hiệu triệu giục giã “con cháu Hồng Bàng” mau chóng gia nhập Mặt trận Việt Minh. Tác phẩm không chỉ là một bài ca lao động mà còn là một chiến lược ngoại giao nhân dân xuất sắc, khẳng định rằng: khi triệu triệu cái “tôi” riêng lẻ cùng nhìn về một hướng, chúng ta sẽ tạo nên một cái “ta” chung bất diệt, đủ sức đưa con thuyền dân tộc cập bến độc lập, tự do.

Câu 2:

Trong bản tổng phổ vĩ đại của vũ trụ, không có một thực thể nào tồn tại như một hòn đảo cô độc. Từ những thiên hà xa xôi vận hành theo lực hấp dẫn gắn kết, đến những tế bào li ti trong cơ thể người tựu hình thành sự sống, tất cả đều minh chứng cho một quy luật vĩnh cửu: Sự đoàn kết là cội nguồn của sự tồn tại và phát triển. Đoàn kết không chỉ đơn thuần là phép cộng của những con số cơ học, mà là sự giao thoa của những nhịp đập tâm hồn, là sợi dây vô hình bện chặt những cá thể hữu hạn thành một chỉnh thể vô hạn. Giữa một thế giới hiện đại đang dần bị rạn nứt bởi chủ nghĩa cá nhân cực đoan và những bức tường ngăn cách vô hình, việc nhìn nhận lại vai trò của tinh thần đoàn kết không chỉ là một bài học đạo đức, mà còn là một mệnh lệnh sinh tồn  để nhân loại cùng bước tới bến bờ của văn minh và hạnh phúc.

Đoàn kết là sự liên kết bền chặt giữa con người với con người trong một tập thể, dựa trên cơ sở cùng chung mục tiêu, lí tưởng và lợi ích. Đó không chỉ là việc đứng chung một hàng ngũ mà quan trọng hơn là sự đồng lòng, đồng sức, biết phối hợp và hỗ trợ lẫn nhau trong hành động. Đoàn kết còn thể hiện ở việc mỗi cá nhân biết gác lại cái tôi riêng, tôn trọng sự khác biệt, hướng tới cái chung vì sự phát triển của tập thể. Nói cách khác, đoàn kết chính là sự hòa hợp giữa nhiều cá nhân khác nhau để tạo nên một khối thống nhất, vững mạnh.

Ngoài ra, sự đoàn kết giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống con người. Trước hết, đoàn kết tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp con người vượt qua những giới hạn cá nhân. Một người có thể giỏi ở một lĩnh vực, nhưng không thể hoàn hảo ở mọi phương diện; chính sự liên kết với người khác sẽ giúp bổ sung, hoàn thiện lẫn nhau. Bên cạnh đó, đoàn kết còn là yếu tố tạo nên sự ổn định và phát triển của xã hội. Khi con người biết hợp tác, tin tưởng và cùng nhau hành động, mọi công việc sẽ đạt hiệu quả cao hơn, đồng thời giảm thiểu những xung đột không đáng có. Không chỉ vậy, đoàn kết còn nuôi dưỡng đời sống tinh thần, giúp con người cảm nhận được sự gắn bó, yêu thương và trách nhiệm trong cộng đồng.

Thực tiễn đời sống và lịch sử đã nhiều lần khẳng định sức mạnh to lớn của sự đoàn kết. Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, mỗi khi đất nước đứng trước thử thách, tinh thần đoàn kết toàn dân lại được khơi dậy mạnh mẽ. Từ hội nghị Diên Hồng thời nhà Trần – nơi các bô lão đồng lòng quyết chiến – đến các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, sức mạnh “trên dưới một lòng” đã giúp dân tộc ta vượt qua muôn vàn gian khổ, làm nên những chiến thắng vang dội. Trong đời sống hiện đại, tinh thần đoàn kết tiếp tục được thể hiện rõ nét qua những thời điểm khó khăn chung của xã hội. Điển hình là trong đại dịch COVID-19, khi cả cộng đồng cùng chung tay chống dịch: các y bác sĩ ở tuyến đầu không quản hiểm nguy, người dân chấp hành quy định, hỗ trợ lẫn nhau thông qua những hoạt động thiết thực như quyên góp, phát lương thực miễn phí, giúp đỡ người yếu thế. Chính sự đồng lòng ấy đã góp phần quan trọng giúp xã hội ổn định và vượt qua khủng hoảng. Ở phạm vi gần gũi hơn, trong môi trường học đường, những tập thể lớp đoàn kết, biết chia sẻ và hỗ trợ nhau trong học tập thường đạt thành tích cao hơn. Khi các thành viên cùng nhau trao đổi kiến thức, giúp đỡ bạn yếu, phát huy điểm mạnh của từng người, tập thể sẽ trở nên vững mạnh và tiến bộ toàn diện. Những dẫn chứng đó cho thấy: ở bất cứ hoàn cảnh nào, đoàn kết cũng là yếu tố then chốt tạo nên thành công.

Từ đó có thể khẳng định rằng đoàn kết là một giá trị cốt lõi, mang ý nghĩa quyết định đối với sự thành công của cá nhân và tập thể. Trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhiều biến động, tinh thần đoàn kết càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, đoàn kết không có nghĩa là hòa tan cái tôi cá nhân hay đồng nhất một cách máy móc, mà là sự thống nhất trong đa dạng. Mỗi người vẫn cần giữ bản sắc riêng, nhưng biết điều chỉnh để phù hợp với lợi ích chung. Đoàn kết chân chính phải được xây dựng trên nền tảng của sự tự nguyện, tôn trọng và trách nhiệm. Tuy nhiên, trong thực tế, vẫn tồn tại những biểu hiện đi ngược lại tinh thần đoàn kết như lối sống ích kỉ, cá nhân chủ nghĩa, ganh ghét, đố kị. Có những người đặt lợi ích cá nhân lên trên lợi ích tập thể, thiếu tinh thần hợp tác, dễ gây mâu thuẫn và chia rẽ. Trong học đường, hiện tượng chia bè phái, thiếu hợp tác trong học tập vẫn còn xảy ra; trong xã hội, sự thiếu đồng lòng có thể làm suy yếu sức mạnh chung. Những biểu hiện ấy cần bị phê phán và loại bỏ, bởi chúng không chỉ ảnh hưởng đến tập thể mà còn kìm hãm sự phát triển của chính mỗi cá nhân.

Nhận thức được vai trò to lớn của sự đoàn kết, mỗi cá nhân cần ý thức rõ trách nhiệm của mình trong việc xây dựng và giữ gìn tinh thần ấy. Trước hết, cần hình thành thái độ sống cởi mở, biết tôn trọng sự khác biệt và lắng nghe người khác. Đồng thời, phải rèn luyện tinh thần trách nhiệm, sẵn sàng hợp tác, chia sẻ và đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân trong những hoàn cảnh cần thiết. Bên cạnh đó, cần chủ động tham gia các hoạt động tập thể, góp phần xây dựng môi trường đoàn kết, lành mạnh. Đối với học sinh, việc đoàn kết với bạn bè, hỗ trợ nhau trong học tập và rèn luyện không chỉ giúp nâng cao kết quả học tập mà còn hình thành nhân cách tốt đẹp. Chỉ khi mỗi người đều có ý thức vun đắp tinh thần đoàn kết, xã hội mới có thể phát triển bền vững và nhân văn.

Sau tất cả, đoàn kết không chỉ là một khẩu hiệu chính trị hay một bài học đạo đức khô khan, mà nó chính là quy luật sinh tồn của nhân loại. Một cánh én nhỏ chẳng thể dệt nên mùa xuân, một giọt nước đơn lẻ dễ dàng tan biến dưới ánh mặt trời, nhưng khi triệu triệu giọt nước ấy hòa quyện vào đại dương bao la, chúng sẽ tạo nên những con sóng thần có sức mạnh dời non lấp bể. Trong một thế giới đầy rẫy những biến động và sự rạn nứt của lối sống vị kỷ, việc chọn lựa đứng cạnh nhau, nắm chặt tay nhau không chỉ là biểu hiện của sức mạnh mà còn là minh chứng cho một nhân cách cao đẹp. Đoàn kết thực thụ không phải là sự hòa tan cá tính vào đám đông, mà là sự cộng hưởng của những bản sắc riêng biệt để tạo nên một bản giao hưởng hào hùng. Chúng ta không thể chọn nơi mình sinh ra, nhưng có thể chọn cách chúng ta đồng hành cùng đồng loại. Đừng đợi đến khi giông bão ập đến mới tìm nơi trú ẩn trong sự sẻ chia; hãy nuôi dưỡng hạt mầm đoàn kết ngay từ những hành động nhỏ bé thường nhật. Bởi suy cho cùng, bức tường thành kiên cố nhất không xây bằng gạch đá, mà được xây bằng sự tin cậy và thấu hiểu giữa người với người. Khi mỗi cá nhân biết hạ thấp cái 'tôi' để nâng cao cái 'ta' chung, đó cũng là lúc chúng ta mở ra cánh cửa dẫn tới một tương lai nơi không ai bị bỏ lại phía sau, và mọi giấc mơ vĩ đại đều có cơ hội trở thành hiện thực