Câu 1 Trong thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ như hiện nay, tính sáng tạo có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với thế hệ trẻ. Sáng tạo giúp con người biết tìm tòi, đổi mới cách nghĩ, cách làm để tạo ra những giá trị tốt đẹp hơn trong học tập, công việc và cuộc sống. Người trẻ có tính sáng tạo thường chủ động, tự tin và dễ thích nghi trước những thay đổi không ngừng của xã hội hiện đại. Nhờ sáng tạo, nhiều bạn trẻ đã tạo ra các sản phẩm công nghệ, ý tưởng kinh doanh hay phương pháp học tập hiệu quả, góp phần phát triển bản thân và đất nước. Không chỉ vậy, sáng tạo còn giúp con người vượt qua lối sống thụ động, rập khuôn, từ đó khẳng định dấu ấn cá nhân của mình. Tuy nhiên, sáng tạo cần đi đôi với kiến thức, đạo đức và tinh thần trách nhiệm để mang lại những giá trị tích cực cho cộng đồng. Là học sinh, chúng ta cần rèn luyện tư duy độc lập, chăm học hỏi, dám thử sức với điều mới mẻ và không ngại thất bại. Có như vậy, thế hệ trẻ mới có thể phát triển toàn diện và góp phần xây dựng xã hội ngày càng tiến bộ.

Câu 2 Nguyễn Ngọc Tư là cây bút nổi bật của văn học Nam Bộ hiện đại với giọng văn mộc mạc mà sâu lắng, luôn hướng ngòi bút về những phận người nhỏ bé giữa cuộc đời. Trong truyện ngắn Biển người mênh mông, nhà văn không xây dựng những con người phi thường mà khắc họa những con người bình dị, mang nhiều nỗi đau riêng. Qua nhân vật Phi và ông Sáu Đèo, vẻ đẹp của con người Nam Bộ hiện lên chân thật, cảm động với sự chân chất, giàu tình nghĩa và lòng yêu thương sâu nặng. Trước hết, Phi là một con người có số phận bất hạnh và cô đơn. Sinh ra trong hoàn cảnh éo le, anh lớn lên mà không nhận được tình yêu thương trọn vẹn của gia đình. Người cha luôn nhìn Phi bằng ánh mắt lạnh lẽo, cay đắng; mẹ dù quan tâm nhưng cũng không thể bù đắp hết khoảng trống tình cảm trong anh. Từ nhỏ đến lớn, Phi gần như phải tự mình trưởng thành giữa những tổn thương âm thầm. Sau khi bà ngoại qua đời, anh càng trở nên lôi thôi, sống buông xuôi và cô độc giữa cuộc đời rộng lớn. Nhưng ẩn sau vẻ ngoài bất cần ấy lại là một tâm hồn hiền lành và giàu tình cảm. Phi không hề oán trách mẹ, vẫn âm thầm học hành, làm việc để tự nuôi sống bản thân. Đặc biệt, khi ông Sáu Đèo gửi lại con bìm bịp trước lúc ra đi, Phi đã nhận lời chăm sóc như giữ gìn một niềm tin quý giá. Chi tiết ấy cho thấy anh là người sống nghĩa tình, biết trân trọng tình cảm của người khác dù chính bản thân mình cũng thiếu thốn yêu thương. Nếu Phi đại diện cho những con người âm thầm chịu đựng nỗi đau thì ông Sáu Đèo lại khiến người đọc xúc động bởi tấm lòng thủy chung và giàu tình nghĩa. Ông là người đàn ông nghèo, cuộc đời lênh đênh trên ghe thuyền, sống cuộc sống bấp bênh của miền sông nước. Vợ bỏ đi sau một lần cãi vã, ông mang theo nỗi day dứt suốt gần bốn mươi năm trời. Điều khiến người đọc nghẹn lòng chính là lí do ông đi tìm vợ: không phải để trách móc hay níu kéo, mà chỉ để nói một lời xin lỗi. Một lời xin lỗi giản dị nhưng ông mang theo suốt cả cuộc đời. Đó không chỉ là tình yêu mà còn là sự bao dung, chân thành và trọng nghĩa tình của người Nam Bộ. Dù cuộc sống nghèo khó, cô độc, ông Sáu Đèo vẫn giữ được tấm lòng hiền hậu, luôn tin người và sống chân thành với mọi người xung quanh. Ông xem Phi như người thân, tâm sự với anh bằng tất cả sự gần gũi, mộc mạc. Qua hai nhân vật Phi và ông Sáu Đèo, nhà văn đã làm nổi bật vẻ đẹp của con người Nam Bộ: sống chân thành, giàu tình nghĩa và luôn khát khao yêu thương. Họ có thể nghèo về vật chất, chịu nhiều mất mát, nhưng chưa bao giờ nghèo đi lòng nhân hậu. Ẩn sau những cuộc đời lam lũ là những tâm hồn sâu sắc, biết yêu thương và sống vì người khác. Chính điều đó đã tạo nên vẻ đẹp rất riêng của con người miền Tây Nam Bộ. Không chỉ thành công ở nội dung, truyện còn gây ấn tượng bởi nghệ thuật kể chuyện nhẹ nhàng mà thấm thía. Ngôn ngữ mang đậm màu sắc Nam Bộ với những từ ngữ như “qua”, “cổ”, “tía”,… giúp câu chuyện trở nên tự nhiên, gần gũi. Giọng văn chậm rãi, giàu cảm xúc của Nguyễn Ngọc Tư khiến nỗi buồn trong truyện không dữ dội mà lặng lẽ thấm sâu vào lòng người đọc. Biển người mênh mông không chỉ là câu chuyện về những con người bất hạnh mà còn là bài ca đẹp về tình người giữa cuộc đời rộng lớn. Qua Phi và ông Sáu Đèo, người đọc càng thêm yêu quý và trân trọng vẻ đẹp của con người Nam Bộ – những con người giản dị nhưng giàu nghĩa tình, luôn sống bằng cả tấm lòng chân thành của mình.

Câu 1. Ngữ liệu trên thuộc kiểu văn bản thuyết minh kết hợp miêu tả và biểu cảm. Câu 2. - Một số hình ảnh, chi tiết cho thấy cách giao thương, mua bán thú vị trên chợ nổi là: + Người dân đi chợ bằng xuồng, ghe, tắc ráng; những chiếc xuồng len lỏi giữa hàng trăm ghe thuyền. + Người bán dùng “cây bẹo” treo trái cây, rau củ để khách nhìn từ xa biết mặt hàng đang bán. + Có ghe treo tấm lá lợp nhà để báo hiệu bán chính chiếc ghe đó. + Các ghe bán hàng dùng tiếng kèn hoặc lời rao như: “Ai ăn chè đậu đen, nước dừa đường cát hôn...?” để thu hút khách.

Câu 3. - Việc sử dụng các địa danh như Cái Bè, Cần Thơ, Ngã Bảy, Ngã Năm, Sông Trẹm… có tác dụng: + Làm cho thông tin trong văn bản trở nên cụ thể, chân thực và đáng tin cậy hơn. + Giúp người đọc hình dung rõ phạm vi phân bố rộng khắp của chợ nổi ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long. + Gợi lên vẻ đẹp đặc trưng của miền Tây sông nước với nhiều địa danh nổi tiếng. + Thể hiện sự phong phú, đa dạng của văn hóa chợ nổi và góp phần quảng bá hình ảnh miền Tây đến với mọi người. Câu 4. - Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản là hình thức “cây bẹo” – treo hàng hóa lên sào để giới thiệu mặt hàng buôn bán. - Việc sử dụng phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ này có tác dụng: + Giúp người mua dễ dàng nhận biết ghe bán mặt hàng gì từ xa mà không cần hỏi. + Tạo sự thuận tiện trong việc mua bán giữa không gian sông nước rộng lớn, đông đúc. + Thể hiện sự thông minh, sáng tạo và kinh nghiệm lâu đời của người dân miền Tây trong hoạt động giao thương. + Góp phần tạo nên nét văn hóa độc đáo riêng biệt của chợ nổi, khiến hình ảnh chợ nổi trở nên sinh động và hấp dẫn hơn trong mắt du khách. Câu 5. Theo em, chợ nổi có vai trò rất quan trọng đối với đời sống của người dân miền Tây. Trước hết, đây là nơi trao đổi, mua bán hàng hóa, giúp người dân thuận lợi trong việc mưu sinh và phát triển kinh tế. Chợ nổi còn phản ánh rõ nét cuộc sống gắn bó với sông nước của người dân Nam Bộ. Không chỉ vậy, chợ nổi còn là một nét văn hóa truyền thống đặc sắc, thể hiện sự giản dị, thân thiện, sáng tạo của con người miền Tây. Ngày nay, chợ nổi còn góp phần phát triển du lịch, quảng bá hình ảnh quê hương Việt Nam đến với du khách trong và ngoài nước. Vì thế, mỗi người cần có ý thức giữ gìn và bảo tồn nét đẹp văn hóa độc đáo này để chợ nổi mãi là niềm tự hào của miền Tây Nam Bộ.

Bài làm:

Sự phát triển như vũ bão của trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một trong những hiện tượng nổi bật nhất của thế kỉ XXI, làm thay đổi sâu sắc mọi lĩnh vực của đời sống con người. Từ chỗ chỉ là những khái niệm trong khoa học viễn tưởng, AI ngày nay đã hiện diện rất gần gũi trong cuộc sống hằng ngày, len lỏi vào từng công việc, từng thói quen và từng quyết định của con người. Sự bùng nổ ấy không chỉ mở ra những cơ hội to lớn mà còn đặt ra nhiều thách thức cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc. Trước hết, AI có thể được hiểu là công nghệ cho phép máy móc mô phỏng trí tuệ con người, thực hiện các nhiệm vụ như học hỏi, suy luận, phân tích dữ liệu và đưa ra quyết định. Sự phát triển mạnh mẽ của AI trong những năm gần đây bắt nguồn từ sự kết hợp của dữ liệu lớn, sức mạnh tính toán ngày càng cao và các thuật toán tiên tiến. Nhờ đó, AI không còn là điều xa vời mà đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống: từ các trợ lý ảo, công cụ tìm kiếm, hệ thống gợi ý nội dung, đến các ứng dụng phức tạp trong y tế, tài chính, giao thông hay sản xuất công nghiệp. Có thể nói, AI đang dần trở thành “bộ não thứ hai” hỗ trợ con người trong nhiều lĩnh vực. Một trong những đóng góp lớn nhất của AI là nâng cao hiệu quả và năng suất lao động. Những công việc lặp đi lặp lại, tốn nhiều thời gian có thể được tự động hóa, giúp con người tiết kiệm công sức và tập trung vào những nhiệm vụ sáng tạo hơn. Trong y học, AI hỗ trợ bác sĩ phát hiện bệnh sớm và đưa ra phương án điều trị chính xác hơn, góp phần cứu sống nhiều bệnh nhân. Trong giáo dục, AI giúp cá nhân hóa việc học, giúp học sinh tiếp cận kiến thức theo tốc độ và khả năng riêng. Trong kinh tế, AI thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tạo ra nhiều ngành nghề mới và góp phần tăng trưởng mạnh mẽ. Những lợi ích ấy cho thấy AI không chỉ là công cụ mà còn là động lực quan trọng của sự phát triển xã hội. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của AI cũng kéo theo không ít hệ lụy đáng lo ngại. Trước hết là nguy cơ mất việc làm khi máy móc dần thay thế con người trong nhiều ngành nghề, đặc biệt là những công việc mang tính lặp lại. Điều này đòi hỏi người lao động phải không ngừng học hỏi, thích nghi nếu không muốn bị tụt lại phía sau. Bên cạnh đó, việc quá phụ thuộc vào AI có thể khiến con người giảm khả năng tư duy độc lập và sáng tạo. Những vấn đề về đạo đức và bảo mật thông tin cũng trở nên cấp thiết khi AI có thể thu thập và xử lí một lượng dữ liệu khổng lồ. Nếu bị lạm dụng, AI có thể trở thành công cụ phục vụ cho những mục đích tiêu cực, gây ảnh hưởng xấu đến xã hội. Trước thực trạng đó, con người cần có thái độ đúng đắn và tỉnh táo trước sự phát triển của AI. Thay vì lo sợ hay phụ thuộc hoàn toàn, mỗi cá nhân cần chủ động trang bị kiến thức, nâng cao kỹ năng để thích ứng với thời đại mới. Đồng thời, các cơ quan quản lí cần xây dựng những chính sách, quy định rõ ràng nhằm kiểm soát và định hướng sự phát triển của AI theo hướng an toàn, minh bạch và có trách nhiệm. Quan trọng hơn cả, cần đặt yếu tố đạo đức lên hàng đầu, đảm bảo AI luôn phục vụ con người, vì lợi ích của con người. Có thể khẳng định rằng, trí tuệ nhân tạo là một xu hướng tất yếu và không thể đảo ngược của thời đại. Sự phát triển như vũ bão của AI vừa là cơ hội vàng để con người bứt phá, vừa là thử thách lớn đòi hỏi sự bản lĩnh và trí tuệ. Nếu biết khai thác hợp lí và kiểm soát đúng cách, AI sẽ trở thành công cụ đắc lực giúp nâng cao chất lượng cuộc sống, thúc đẩy xã hội phát triển bền vững và đưa con người tiến xa hơn trong tương lai.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm. Câu 2. Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện năm khốn khó: “dòng sau lụt, bờ đê sụt lở” “mẹ gánh gồng xóc xếch hoàng hôn” “anh em con chịu đói suốt ngày tròn” “chạng vạng ngồi co ro bậu cửa” “có gì nấu đâu mà nhóm lửa”

Câu 3.

- Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ kết hợp với nói giảm, nói tránh. Hình ảnh “vuông đất” là ẩn dụ chỉ nấm mồ của mẹ, còn “mẹ nằm lưng núi quê hương” là cách nói giảm, nói tránh cho cái chết, giúp diễn đạt sự mất mát một cách nhẹ nhàng mà thấm thía. - Biện pháp tu từ này có tác dụng làm tăng tính biểu cảm, gợi lên nỗi đau xót, day dứt và bất lực của người con khi không còn mẹ bên cạnh. Đồng thời, nó nhấn mạnh sự chia lìa vĩnh viễn giữa mẹ và con: dù người con có gọi, có nhớ thương đến đâu thì cũng không thể nào gửi tới mẹ được nữa. Qua đó, câu thơ khắc sâu nỗi nhớ thương da diết và tình cảm yêu kính, biết ơn của người con đối với mẹ, khiến người đọc xúc động mạnh mẽ.

Câu 4.

Câu thơ sau gợi hình ảnh người mẹ lam lũ, vất vả, phải gánh gồng mưu sinh suốt cả ngày, đến tận chiều tối (“hoàng hôn”). Từ “xóc xếch” gợi sự nhọc nhằn, chật vật, không lúc nào được nghỉ ngơi. → Qua đó thể hiện sự hi sinh thầm lặng, bền bỉ của mẹ vì con cái, đồng thời gợi niềm thương xót, biết ơn sâu sắc của người con.

Câu 5.

Đoạn thơ gợi ra thông điệp sâu sắc rằng mỗi người cần biết yêu thương, trân trọng và biết ơn mẹ khi còn có thể. Bởi trong cuộc đời, mẹ luôn là người hi sinh thầm lặng, chịu đựng mọi khó khăn, vất vả để nuôi con khôn lớn. Khi mẹ đã mất đi, mọi lời yêu thương hay mong muốn báo đáp đều trở nên muộn màng, chỉ còn lại nỗi nhớ và sự tiếc nuối khôn nguôi. Vì vậy, chúng ta cần sống hiếu thảo, quan tâm và chăm sóc mẹ từ những điều nhỏ nhất ngay trong hiện tại.

* Câu chủ đề: Thói quen dựa dẫm vào người khác đang âm thầm kìm hãm sự trưởng thành và thành công của mỗi con người.

* Luận điểm mở đầu

- Thực trạng của thói quen: Thực tế hiện nay, thói quen dựa dẫm vẫn còn khả phổ biến, đặc biệt ở một số bộ phận học sinh và giới trẻ hiện nay. Trong học tập, nhiều người nhờ bạn bè chép bài hộ, không chủ động suy nghĩ. Trong cuộc sống, không ít người phụ thuộc hoàn toàn vào gia đình, ngại va chạm, né tránh trách nhiệm và khó khăn. Thực trạng này nếu kéo dài sẽ làm con người mất dần ý chí vươn lên và khả năng tự lập.

- Biểu hiện của thói quen: luôn thờ ơ với cuộc sống, công việc, học tập của chính mình, không suy nghĩ cho tương lai, để mặc bố mẹ sắp đặt mọi việc, bé thì mua điểm lớn thì chạy việc cho. Hay đơn giản hơn từ những việc nhỏ nhất cũng cần có sự giúp đỡ. Ngại khó, ngại khổ, sợ trách nhiệm.

* Luận điểm bổ sung

- Tác hại của thói quen:

+ Những người sống dựa dẫm thường lười lao động: khiến mỗi người mất đi khả năng vốn có, suy nghĩ, tư duy, thiếu năng lực đưa ra quyết định trong những hoàn cảnh cần thiết.

+ Dễ thất bại khi không còn người giúp đỡ.

+ Thói quen dựa dẫm sẽ khiến bạn trẻ thành gánh nặng cho gia đình, xã hội. Tương lai của đất nước không thể phát triển tốt đẹp nếu những chủ nhân tương lai của đất nước đều lười biếng, dựa dẫm như vậy.

* Luận điểm bổ sung

- Giải pháp:

+ Nhận thức rõ tác hại của việc dựa dẫm

+ Học cách tự đứng trên đôi chân của mình, không được tự biến mình thành cây cầm gửi trong cuộc sống

+ Tập làm việc vừa sức, tự giải quyết vấn đề

+ Dám đối mặt với thất bại để rút kinh nghiệm

+ Tự thân làm chủ cuộc đời

+ Gia đình, nhà trường, xã hội cần thay đổi quan niệm về tình yêu thương và giáo dục, không nuông chiều hay quá bao bọc, cần hình thành và rèn luyện tính tự lập cho con mình.

* Đánh giá tổng kết, liên hệ

- Việc từ bỏ thói quen dựa dẫm có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Khi không còn ỷ lại, con người sẽ rèn luyện được tính tự lập, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm với bản thân. Nhờ đó, mỗi người chủ động vượt qua khó khăn, phát huy năng lực cá nhân và trưởng thành hơn trong suy nghĩ cũng như hành động. Đồng thời, lối sống tự lập còn giúp con người nhận được sự tôn trọng, tin tưởng từ người khác, tạo nền tảng vững chắc cho thành công và hạnh phúc lâu dài.

- Hình tượng anh hùng Đăm Săn với sức mạnh phi thường, lòng dũng cảm và khát vọng chinh phục thiên nhiên, bảo vệ buôn làng, thể hiện lý tưởng anh hùng của người Tây Nguyên.

- Ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhịp điệu và lối kể sử thi, tạo cảm giác hùng tráng, trang nghiêm, giúp người nghe dễ nhớ và truyền cảm hứng.

- Không gian rộng lớn, vừa thực vừa huyền ảo, từ nhà, rừng đến trời cao, tôn vinh tầm vóc con người và mối quan hệ giữa con người với vũ trụ.

- Giá trị tinh thần và ước mơ cộng đồng, thể hiện khát vọng tự do, sức mạnh đoàn kết và niềm tin vào con người, phản ánh đời sống, văn hóa và tư tưởng của cộng đồng Tây Nguyên.

=> Nhờ những yếu tố này, sử thi vẫn giữ được sức sống lâu bền, vừa giàu tính nghệ thuật, vừa sâu sắc về tư tưởng và giá trị nhân văn.

Hành động Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời thể hiện khát vọng chinh phục thiên nhiên và khẳng định sức mạnh phi thường của người anh hùng Tây Nguyên. Qua đó, truyện bộc lộ ước mơ làm chủ vũ trụ, vươn tới ánh sáng và cái đẹp, đồng thời ca ngợi lòng dũng cảm, ý chí kiên cường của con người trong hành trình chinh phục những điều cao cả.

Không gian nhà – rừng (trục ngang) thể hiện đời sống sinh hoạt quen thuộc của người Tây Nguyên, gắn bó với buôn làng và thiên nhiên hùng vĩ. Đây là nền tảng để Đăm Săn khởi đầu hành trình của mình.

Không gian người – trời (trục dọc) lại mang ý nghĩa thiêng liêng, tượng trưng cho thế giới thần linh và những giá trị cao cả mà con người hướng tới. Hành trình vươn lên không gian ấy thể hiện khát vọng chinh phục, khẳng định sức mạnh và tầm vóc anh hùng của Đăm Săn.

mặt trời là biểu tượng của sự sống, ánh sáng, sức mạnh và vẻ đẹp lý tưởng. Việc Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời thể hiện khát vọng chinh phục thiên nhiên và khẳng định sức mạnh anh hùng của con người.