Câu 1:

Đoạn thơ đã khắc họa một bức tranh mùa thu Hà Nội đầy tinh tế và giàu cảm xúc. Trước hết, mùa thu hiện lên qua những tín hiệu rất đặc trưng: “gió heo may”, “lá vàng khô”, “chiều nhạt nắng”. Những hình ảnh ấy gợi nên cái se lạnh, nhẹ nhàng, man mác buồn – một nét riêng không thể trộn lẫn của thu Hà Nội. Âm thanh “xào xạc” của lá rơi càng làm nổi bật không gian tĩnh lặng, gợi cảm giác bâng khuâng, hoài niệm. Trong khung cảnh ấy, con người xuất hiện với tâm trạng cô đơn, lặng lẽ: “Ta lặng lẽ một mình”, mang theo nỗi nhớ về “người xa” đầy da diết. Không chỉ dừng lại ở vẻ đẹp hiện tại, mùa thu còn gợi nhắc dư âm của mùa hạ qua hình ảnh “quả sót”, “chùm nắng hạ”, tạo nên sự giao thoa tinh tế giữa các mùa. Đặc biệt, mùi hương “trời đất dậy trên đường” đã đánh thức mọi giác quan, làm cho bức tranh thu trở nên sống động, tràn đầy sức gợi. Qua đó, ta thấy mùa thu Hà Nội không chỉ đẹp ở cảnh sắc mà còn đẹp ở chiều sâu cảm xúc, gắn liền với nỗi nhớ và tâm hồn con người.

Câu 2:

BÀI LÀM

Trong thời đại công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển với tốc độ “vũ bão”, trở thành một trong những yếu tố quan trọng định hình tương lai của nhân loại. Sự bùng nổ của AI không chỉ mở ra nhiều cơ hội to lớn mà còn đặt ra không ít thách thức cần được nhìn nhận một cách tỉnh táo.

Trước hết, AI có thể hiểu là khả năng của máy móc mô phỏng trí tuệ con người, thực hiện các nhiệm vụ như học tập, suy luận, nhận diện và ra quyết định. Ngày nay, AI đã hiện diện trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống: từ y tế, giáo dục, giao thông đến kinh doanh, giải trí. Những trợ lý ảo, hệ thống gợi ý nội dung, xe tự lái hay các phần mềm chẩn đoán bệnh thông minh đều là minh chứng cho sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ này.

Không thể phủ nhận rằng AI mang lại nhiều lợi ích to lớn. Trước hết, nó giúp nâng cao năng suất lao động và tối ưu hóa hiệu quả công việc. Những công việc lặp đi lặp lại, tốn nhiều thời gian có thể được máy móc xử lý nhanh chóng và chính xác hơn con người. Trong lĩnh vực y học, AI hỗ trợ bác sĩ phát hiện bệnh sớm, tăng khả năng cứu sống bệnh nhân. Trong giáo dục, AI giúp cá nhân hóa việc học, giúp mỗi người tiếp cận tri thức theo cách phù hợp nhất với mình. Nhờ đó, chất lượng cuộc sống của con người ngày càng được cải thiện.

Tuy nhiên, sự phát triển như vũ bão của AI cũng kéo theo nhiều hệ lụy đáng lo ngại. Một trong những vấn đề lớn nhất là nguy cơ mất việc làm khi máy móc thay thế con người trong nhiều lĩnh vực. Bên cạnh đó, việc lạm dụng AI có thể khiến con người trở nên phụ thuộc, giảm khả năng tư duy độc lập và sáng tạo. Ngoài ra, các vấn đề về đạo đức, bảo mật thông tin, quyền riêng tư cũng đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nếu không được kiểm soát chặt chẽ, AI có thể bị lợi dụng vào những mục đích tiêu cực, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến xã hội.

Trước thực tế đó, con người cần có thái độ đúng đắn trước sự phát triển của AI. Thay vì lo sợ hay phụ thuộc hoàn toàn, chúng ta cần chủ động học hỏi, nâng cao kỹ năng để thích nghi với sự thay đổi của thời đại. Đồng thời, các cơ quan quản lý cần xây dựng những quy định chặt chẽ nhằm đảm bảo AI được phát triển và sử dụng một cách an toàn, có trách nhiệm. Đặc biệt, yếu tố con người – với trí tuệ, cảm xúc và đạo đức – vẫn phải giữ vai trò trung tâm, định hướng cho sự phát triển của công nghệ.

Tóm lại, AI là một thành tựu vĩ đại của nhân loại, mang lại cả cơ hội và thách thức. Sự phát triển của AI là xu thế tất yếu, nhưng điều quan trọng là con người phải biết làm chủ công nghệ, để AI thực sự trở thành công cụ phục vụ cho sự tiến bộ và hạnh phúc của con người.

Trả lời câu hỏi

Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm (kết hợp với tự sự).

Câu 2.
Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện năm tháng khốn khó:

• “đồng sau lụt, bờ đê sụt lở”
• “mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn”
• “chịu đói suốt ngày tròn”
• “ngồi co ro bậu cửa”
• “có gì nấu đâu mà nhóm lửa”
• “ngô hay khoai còn ở phía mẹ về”

→ Gợi lên cảnh nghèo đói, thiên tai, cuộc sống vất vả, thiếu thốn và nỗi cơ cực của gia đình.

Câu 3.

• Biện pháp tu từ: Ẩn dụ (“tiếng lòng con”, “vuông đất mẹ nằm”).
• Tác dụng:
• • “tiếng lòng con” ẩn dụ cho nỗi nhớ thương, lời gọi mẹ tha thiết của người con.
  • “vuông đất mẹ nằm” chỉ nơi mẹ đã yên nghỉ.
    → Làm nổi bật nỗi đau mất mẹ, sự cách biệt âm dương và tình cảm sâu nặng, day dứt của người con.

Câu 4.
“Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn” gợi hình ảnh người mẹ lam lũ, tảo tần, làm lụng vất vả đến tận chiều tối. Từ “xộc xệch” cho thấy dáng đi nặng nhọc, chênh vênh vì gánh nặng mưu sinh, đồng thời thể hiện sự hi sinh lớn lao của mẹ trong hoàn cảnh nghèo khó.

Câu 5.
Thông điệp: Hãy trân trọng, yêu thương và biết ơn mẹ khi còn có thể.

Lí do: Đoạn thơ thể hiện nỗi nhớ thương, xót xa của người con khi mẹ đã mất, những kí ức về sự hi sinh, vất vả của mẹ khiến người đọc thấm thía rằng tình mẹ vô cùng thiêng liêng. Khi mẹ không còn, mọi lời yêu thương đều trở nên muộn màng, vì vậy cần biết yêu thương và báo đáp mẹ ngay trong hiện tại.

I. Mở bài

• Câu chủ đề:
  Giới thiệu thói quen xấu cần từ bỏ (ví dụ: lười học bài, sử dụng điện thoại quá nhiều, xả rác bừa bãi, nói tục chửi thề, thức khuya,…).
• Nêu khái quát vì sao thói quen này đang phổ biến và cần được thay đổi.

II. Thân bài

1. Luận điểm mở đầu: Thực trạng, biểu hiện của thói quen

• Thói quen xấu xuất hiện phổ biến trong học sinh/giới trẻ hiện nay.
• Biểu hiện cụ thể:
• • Thường xuyên lặp lại trong sinh hoạt hằng ngày.
  • Nhiều người xem đó là việc bình thường, không nhận ra tác hại.
• Dẫn chứng thực tế (từ trường học, gia đình, xã hội).

2. Luận điểm bổ sung: Các giải pháp từ bỏ thói quen

• Nhận thức rõ thói quen đó là sai và có hại.
• Đặt mục tiêu thay đổi bản thân từng bước.
• Thay thế thói quen xấu bằng thói quen tốt.
• Nhờ sự nhắc nhở, giúp đỡ của gia đình, thầy cô, bạn bè.
• Rèn luyện ý chí, kỉ luật bản thân mỗi ngày.

3. Luận điểm bổ sung: Tác hại của thói quen

• Ảnh hưởng đến sức khỏe, học tập hoặc nhân cách.
• Làm giảm chất lượng cuộc sống, gây phiền hà cho người khác.
• Lâu dài có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho bản thân và xã hội.

III. Kết bài

• Đánh giá tổng kết: Khẳng định việc từ bỏ thói quen xấu là cần thiết và cấp bách.
• Liên hệ ý nghĩa:
• • Từ bỏ thói quen xấu giúp bản thân tiến bộ, sống lành mạnh hơn.
  • Góp phần xây dựng môi trường sống văn minh, tích cực.
• Lời kêu gọi mọi người hãy bắt đầu thay đổi từ hôm nay.

Sức sống của sử thi Đăm Săn và đoạn trích Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời dựa vào hình tượng anh hùng lý tưởng, ngôn ngữ giàu nhịp điệu, các yếu tố kì ảo, hoành tráng và niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh, khát vọng của con người Tây Nguyên.

Không gian nhà/rừng (trục ngang) thể hiện đời sống cộng đồng, sinh hoạt và chiến công của Đăm Săn trong thế giới con người. Không gian của người/của trời(trục dọc) thể hiện khát vọng vươn tới tầm cao vũ trụ, chinh phục thế giới thần linh, qua đó tôn vinh sức mạnh và tầm vóc phi thường của người anh hùng.

Hành động Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời thể hiện khát vọng chinh phục thiên nhiên và vũ trụ của con người Tây Nguyên xưa. Đó là biểu tượng cho ước mơ vươn tới cái đẹp, cái cao cả, khẳng định sức mạnh, lòng dũng cảm và khát vọng tự do của người anh hùng. Đồng thời, hành động này cũng cho thấy tinh thần muốn làm chủ thế giới, thể hiện niềm tin của con người vào khả năng vượt qua giới hạn của chính mình.

Mặt trời trong nhiều nền văn hóa là biểu tượng của sự sống, ánh sáng, sức mạnh và sự tái sinh. Nó thường được xem như nguồn năng lượng tối cao, biểu trưng cho thần linh, chân lý và hi vọng.