Câu 1 :

Bài làm

Đoạn thơ trong tác phẩm "Thu Hà Nội" của Hoàng Cát đã vẽ nên một bức tranh thu đầy chất thơ, vừa cổ kính vừa mang đậm nỗi niềm tâm sự. Vẻ đẹp ấy bắt đầu từ những chuyển động tinh tế của thiên nhiên: cái "se sẽ" của gió heo may và tiếng "xào xạc" của lá vàng khô trên phố. Những từ láy giàu sức gợi không chỉ miêu tả âm thanh mà còn gợi lên cái rùng mình nhẹ nhàng của không gian khi chuyển mùa. Trong cái "chiều nhạt nắng" ấy, hình ảnh con người hiện lên với sự "lặng lẽ một mình", mang theo nỗi nhớ da diết về "người xa". Thu Hà Nội không chỉ có sắc vàng của lá, mà còn có sắc vàng của quả sấu chín muộn - một nét đặc trưng rất riêng. Câu thơ "Ta nhặt được cả chùm nắng hạ / Trong mùi hương trời đất dậy trên đường" là một phát hiện đầy lãng mạn. Tác giả như gom góp những dư vị cuối cùng của mùa hạ để sưởi ấm không gian thu đang dần lạnh. Qua đó, ta thấy được một Hà Nội hiện lên thật thanh tao, dịu dàng, đồng thời thấy được tâm hồn nhạy cảm, yêu tha thiết mảnh đất nghìn năm văn hiến của nhà thơ Hoàng Cát. Bức tranh ấy không chỉ được vẽ bằng thị giác mà còn bằng cả khứu giác và những nhịp đập thổn thức của trái tim.

Câu 2:

Bài làm

Trong kỷ nguyên số, chúng ta đang chứng kiến một cuộc "xâm lăng" ngọt ngào nhưng đầy quyền lực từ các dòng mã lệnh: đó chính là trí tuệ nhân tạo (AI). Sự phát triển như vũ bão của AI không còn là kịch bản của những bộ phim viễn tưởng mà đã trở thành thực tại sống động, làm thay đổi toàn diện diện mạo đời sống nhân loại.

AI, với khả năng xử lý dữ liệu khổng lồ và tự học hỏi (machine learning), đã len lỏi vào từng ngóc ngách của xã hội. Từ những chatbot thông minh như ChatGPT có thể soạn thảo văn bản trong giây lát, đến những thuật toán chẩn đoán ung thư chính xác hơn cả bác sĩ đầu ngành, hay những chiếc xe tự lái đang dần chiếm lĩnh đường phố. Tốc độ này nhanh đến mức chỉ trong vài năm, AI đã tiến từ việc giải các bài toán logic sang việc sáng tạo nghệ thuật, viết nhạc, làm thơ – những lĩnh vực vốn được coi là lãnh địa bất khả xâm phạm của tâm hồn con người.

Sự phát triển này mang lại những lợi ích khổng lồ. Nó giúp tối ưu hóa sức lao động, giải phóng con người khỏi những công việc lặp đi lặp lại nhàm chán hoặc nguy hiểm. AI trở thành một "trợ lý vạn năng", giúp chúng ta đưa ra những quyết định chính xác dựa trên số liệu thực tế, từ đó thúc đẩy kinh tế toàn cầu phát triển vượt bậc.

Tuy nhiên, "cơn bão" AI cũng cuốn theo những nỗi lo âu sâu sắc. Sự thay thế lao động quy mô lớn đặt ra bài toán về nạn thất nghiệp và khoảng cách giàu nghèo. Đáng quan ngại hơn là các vấn đề về đạo đức và bảo mật thông tin. Khi AI có khả năng giả dạng hình ảnh, giọng nói (deepfake), sự thật trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Nếu chúng ta quá lệ thuộc vào AI, liệu tư duy độc lập và cảm xúc của con người có bị thui chột?

Trước làn sóng này, thái độ đúng đắn nhất không phải là bài trừ hay lo sợ viển vông về sự thống trị của máy móc. Chúng ta cần hiểu rằng AI là một công cụ mạnh mẽ do chính con người tạo ra để phục vụ con người. Điều quan trọng là mỗi cá nhân cần không ngừng tự học, trang bị các kỹ năng mà máy móc khó lòng thay thế như: tư duy phản biện, sự sáng tạo và trí tuệ cảm xúc. Về mặt vĩ mô, các quốc gia cần thiết lập khung pháp lý chặt chẽ để kiểm soát sự phát triển của AI theo hướng nhân văn.

Tóm lại, trí tuệ nhân tạo là minh chứng cho trí tuệ vô hạn của nhân loại. Dù AI có thông minh đến đâu, nó vẫn thiếu đi "trái tim" để thấu cảm và "lương tri" để định hướng giá trị. Tương lai không nằm ở việc máy móc sẽ thay thế con người, mà nằm ở việc con người sử dụng máy móc như thế nào để kiến tạo một thế giới tốt đẹp hơn.

Câu 1:   -Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là biểu cảm (kết hợp với tự sự và miêu tả). Câu 2:           -Các chi tiết gợi lên sự vất vả, thiếu thốn của những "năm khốn khó" bao gồm: +Thiên tai: Đồng sau lụt, bờ đê sụt lở. +Cái nghèo, cái đói: Anh em con chịu đói suốt ngày tròn, Có gì nấu đâu mà nhóm lửa, Ngô hay khoai còn ở phía mẹ về. +Sự nhọc nhằn của mẹ: Gánh gồng xộc xệch hoàng hôn. Câu 3: Biện pháp tu từ trong hai dòng thơ cuối Dù tiếng lòng con chẳng thể nào vang vọng Tới vuông đất mẹ nằm lưng núi quê hương. Biện pháp tu từ: Ẩn dụ (vuông đất – chỉ nấm mồ, nơi mẹ yên nghỉ). Tác dụng: Làm cho cách diễn đạt trở nên hàm súc, giàu hình ảnh và tránh cảm giác đau thương trực diện (nói giảm nói tránh). Thể hiện nỗi đau xót nghẹn ngào, sự bất lực của người con khi không thể trò chuyện, báo hiếu mẹ vì khoảng cách âm dương cách biệt. Câu 4: Hiểu nội dung dòng thơ "Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn" Câu thơ là một hình ảnh ẩn dụ đầy sức gợi: Nghĩa thực: Miêu tả dáng vẻ vất vả của mẹ khi gánh hàng/công việc trên vai vào lúc cuối ngày, bước chân không vững vì mệt mỏi và sức nặng. Nghĩa biểu tượng: Mẹ không chỉ gánh vật chất mà còn gánh cả cái nghèo khổ, gánh cả thời gian và sự khắc nghiệt của số phận để nuôi con. Từ "xộc xệch" nhấn mạnh sự gian truân, oằn mình trước sóng gió cuộc đời của người mẹ. Câu 5: Thông điệp tâm đắc nhất Bạn có thể chọn một trong hai hướng sau: Thông điệp về lòng hiếu thảo: Nhắc nhở chúng ta cần trân trọng và yêu thương cha mẹ khi họ còn sống, đừng để đến khi "âm dương cách biệt" mới hối tiếc. Lý do: Vì tình mẫu tử là thiêng liêng nhất, và thời gian thì không chờ đợi ai. Sự thấu hiểu nỗi khổ cực của cha mẹ chính là khởi đầu của sự trưởng thành.

CÂU CHỦ ĐỀ Thuyết phục người khác từ bỏ thói quen thức khuya sử dụng điện thoại.

–LUẬN ĐIỂM MỞ ĐẦU (Thực trạng, biểu hiện của thói quen) Hiện nay, nhiều người, đặc biệt là học sinh, có thói quen thức khuya để sử dụng điện thoại. Việc lướt mạng xã hội, xem video, chơi game trước khi ngủ diễn ra thường xuyên. Thói quen này dần trở thành nếp sinh hoạt khó bỏ.

  –LUẬN ĐIỂM BỔ SUNG (Tác hại của thói quen) Gây mệt mỏi, thiếu ngủ, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Làm giảm khả năng tập trung, tiếp thu bài học trên lớp. Dễ dẫn đến lối sống thiếu khoa học, lệ thuộc vào điện thoại. –LUẬN ĐIỂM BỔ SUNG (Các giải pháp từ bỏ) Hạn chế sử dụng điện thoại trước giờ đi ngủ. Tạo thói quen ngủ đúng giờ, sắp xếp thời gian sinh hoạt hợp lý. Thay thế bằng các hoạt động lành mạnh như đọc sách, nghe nhạc nhẹ.

  –ĐÁNH GIÁ – TỔNG KẾT – LIÊN HỆ (Ý nghĩa của việc từ bỏ thói quen) Từ bỏ thói quen thức khuya dùng điện thoại giúp cải thiện sức khỏe và tinh thần. Giúp học tập hiệu quả hơn và có lối sống lành mạnh. Mỗi người cần tự ý thức thay đổi để bản thân phát triển tốt hơn.   

–Yếu tố văn hóa, tín ngưỡng, phong tục: +Lối sống và sinh hoạt: Miêu tả sinh động nhà sàn, các vật dụng sinh hoạt như chiêng, mâm đồng, chậu thau, cho thấy sự sung túc của buôn làng. +Xã hội mẫu hệ: Hình tượng Nữ Thần Mặt Trời với sức mạnh, vẻ đẹp quyền năng và vai trò quan trọng, phản ánh chế độ mẫu hệ của người Ê-đê. –Yếu tố con người và khát vọng: +Người anh hùng lý tưởng: Đăm Săn là hình tượng người anh hùng tiêu biểu, đại diện cho sức mạnh, ý chí và khát vọng lớn lao của cả cộng đồng. +Khát vọng chinh phục: Chàng có khát vọng chinh phục thiên nhiên, khẳng định sức mạnh và địa vị của con người trước thế lực siêu nhiên, cũng như mong muốn mang lại ấm no, giàu có hơn cho buôn làng. +Ý nghĩa của sự hy sinh: Cái chết của Đăm Săn tuy bi tráng nhưng lại là sự tiếp nối lý tưởng ở những thế hệ sau, cho thấy bi kịch và sức sống mãnh liệt của ước mơ. –Yếu tố nghệ thuật +Lối kể chuyện: Cách kể chuyện chậm rãi, kết hợp các chi tiết cao trào để tạo điểm nhấn và sự hồi hộp. +Ngôn ngữ và lời thoại: Sử dụng lời đối thoại thể hiện rõ tính cách, giọng điệu của nhân vật, mang sắc thái riêng của lối kể khan Tây Nguyên.

Không gian nhà/rừng: +Nhà được miêu tả như là không gian văn hóa,nơi diễn ra các sinh hoạt cộng đồng của con người. +Rừng được miêu tả như là không gian thiên nhiên,với rất nhiều bí ẩn,thử thách sức mạnh,lòng kiên trì và quả cảm của người anh hùng +Đường là ranh giới ngăn cách giữa không gian rừng và nhà. -Không gian người/trời:

+Rừng Sáp Đen là không gian ngăn cach giữa trời và đất,làm nổi bật khoảng cách giữa không gian của trời và không gian của người

+Hành động của Đăm Săn –cưỡi ngựa vượt qua những con đường gian nan,qua rừng Sáp Đen để di chuyển qua những không gian này cho thấy những không gian này tuy có khoảng cách nhưng vẫn tương thông với nhau:người trần có thể thâm nhập vào không gian của trời,giao tiếp với thế giới thần linh và thần linh cũng thường can dự dễ dàng vào không gian của con người.

Ý nghĩa hành động Đăm săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời  là thể hiện khát vọng chinh phục và mở rộng bờ cõi của cộng đồng , ý chí tự do ,kiên cường và lý tưởng cao đẹp của người anh hùng.Nó cũng phản ánh mong muốn mang lại ấm no , hạnh phúc cho dân làng thông qua sức mạnh và sự bảo vệ của Nữ Thần Mặt Trời  .Tuy nhiên hành động này cũng mang bi kịch khi mâu thuẫn giữa khát vọng vô hạn và khả năng hữu hạn của con người ,dẫn đến cái chết bi tráng của Đăm Săn

–Em hiểu về ý nghĩa biểu tượng trong một số nền văn hóa  là:

+Mặt trời là nguồn cung cấp năng lượng và sự sống cho Trái Đất.

+Biểu trượng phong phú và sâu sắc , chủ yếu xoay quoanh các khái niệm về sự sống , ánh sáng, quyền lực ,sự vĩnh hằng và tái sinh.