Câu1:

Đoạn thơ trích từ Thu Hà Nội của Hoàng Cát đã khắc họa thành công vẻ đẹp đặc trưng, vừa lãng đãng vừa sâu lắng của mùa thu Hà Nội. Mở đầu là cảm giác quen thuộc của tiết trời: “Se se gió heo may, xào xạc lạnh”, báo hiệu sự chuyển mùa bằng làn gió mát lành đặc trưng. Không gian phố phường được tô điểm bởi màu vàng úa của lá, tạo nên một nỗi “bâng khuâng” mơ hồ khi gió cuốn đi. Trong cái không gian tĩnh lặng của “Chiều nhạt nắng,” nhân vật trữ tình chìm vào nỗi nhớ thương cô đơn. Tuy nhiên, mùa thu Hà Nội không chỉ có nỗi buồn man mác, mà còn lấp lánh sức sống mới qua hình ảnh quả sấu “vàng ươm” cuối mùa. Việc “nhặt được cả chùm nắng hạ” trong mùi hương quen thuộc cho thấy sự giao thoa tinh tế giữa cái cũ và cái mới, cái buồn và cái ngọt ngào. Bằng ngôn từ mộc mạc nhưng giàu sức gợi, Hoàng Cát đã nắm bắt trọn vẹn cái hồn thu Hà Nội: dịu dàng, trầm mặc nhưng vẫn đượm hương vị ngọt ngào của đất trời.

Câu2:

Trong kỷ nguyên số đang phát triển mạnh mẽ, Trí tuệ nhân tạo (AI) đã xuất hiện như một thành tựu vĩ đại, thay đổi sâu sắc mọi khía cạnh của cuộc sống con người. Từ việc tự động hóa các công việc lặp lại đến phân tích dữ liệu phức tạp, từ hỗ trợ học tập đến chăm sóc sức khỏe, AI đang ảnh hưởng đến hầu hết các lĩnh vực xã hội, với tốc độ phát triển nhanh chóng như vũ bão. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, sự bùng nổ của AI cũng đặt ra nhiều thách thức đạo đức, xã hội và mang lại những lo ngại đáng kể cho tương lai của con người.

Trước hết, sự phát triển như vũ bão của AI mang lại những lợi ích không thể phủ nhận cho sự tiến bộ của nhân loại. Trên mặt trường kinh tế, AI giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm chi phí và nâng cao năng suất cho các doanh nghiệp. Các nhà máy sử dụng robot AI có thể làm việc 24/7, không cần nghỉ ngơi hay nghỉ phép, giúp tăng tốc độ sản xuất và giảm tỷ lệ lỗi sản phẩm. Trong lĩnh vực y tế, AI đã giúp các bác sĩ chẩn đoán bệnh lý chính xác hơn qua việc phân tích hình ảnh chụp X-quang, MRI hay kết quả xét nghiệm, từ đó đưa ra phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Hơn nữa, AI còn hỗ trợ nghiên cứu khoa học, giúp các nhà khoa học phân tích hàng tỷ dữ liệu chỉ trong vài giờ, thay thế hàng tháng năm công việc của con người. Đối với sinh viên và người học, AI cũng là công cụ hỗ trợ tuyệt vời, giúp tạo ra các chương trình học tập cá nhân hóa, giải đáp thắc mắc ngay lập tức và mở ra những cánh cửa mới cho việc tìm kiếm kiến thức.

Tuy nhiên, tốc độ phát triển như vũ bão của AI cũng đặt ra nhiều thách thức nghiêm trọng mà con người phải đối mặt. Một trong những lo ngại lớn nhất là nguy cơ thay thế hàng triệu công việc do máy móc AI thực hiện, dẫn đến tình trạng thất nghiệp hàng loạt. Các công việc lặp lại, như công nhân dây chuyền sản xuất, nhân viên thư ký hay thậm chí cả tài xế xe tải sẽ sớm bị thay thế hoàn toàn bởi robot và xe tự lái. Điều này tạo ra sự bất bình đẳng xã hội, làm gia khoảng chênh lệch giữa những người sở hữu công nghệ và những người bị loại bỏ khỏi thị trường lao động. Bên cạnh đó, AI cũng gây ra những vấn đề đạo đức và pháp lý phức tạp. Rủi ro về quyền riêng tư dữ liệu là một trong những lo ngại hàng đầu: các hệ thống AI thường yêu cầu thu thập hàng triệu dữ liệu cá nhân của người dùng, từ lịch sử mua sắm đến hành động trên mạng xã hội, dễ bị khai thác bởi các doanh nghiệp hay chính phủ. Hơn nữa, sự xuất hiện của deepfake - hình ảnh và âm thanh giả tạo bởi AI - đã tạo ra nguy cơ lan truyền tin giả, làm hỏng uy tín của cá nhân hay tổ chức và gây ra sự hỗn loạn xã hội.

Để giải quyết những thách thức này, con người cần có một thái độ thận trọng và có định hướng rõ ràng trong việc phát triển và sử dụng AI. Trước hết, chính phủ và các tổ chức quốc tế cần ban hành các quy định pháp lý chặt chẽ để quản lý hoạt động của AI, bảo vệ quyền lợi người dùng và ngăn chặn sự lạm dụng công nghệ. Thứ hai, hệ thống giáo dục cần được cải tạo để huấn luyện cho người lao động các kỹ năng không thể thay thế bởi AI, như tư duy sáng tạo, khả năng giao tiếp và giải quyết vấn đề phức tạp. Cuối cùng, mỗi người con người cần tự giác sử dụng AI một cách có trách nhiệm, không để công nghệ chi phối cuộc sống hay thay thế hoàn toàn khả năng tư duy độc lập của bản thân.

Tóm lại, sự phát triển như vũ bão của Trí tuệ nhân tạo là một xu thế tất yếu của kỷ nguyên số, mang lại cả lợi ích và thách thức cho con người. Để khai thác tối đa giá trị của AI mà không bị ảnh hưởng bởi những rủi ro tiềm ẩn, chúng ta cần có sự cân bằng giữa tiến bộ công nghệ và đạo đức xã hội, luôn giữ vai trò làm chủ công nghệ thay vì bị công nghệ chi phối. Chỉ khi đó, AI mới thực sự trở thành công cụ giúp con người xây dựng một cuộc sống tốt đẹp hơn, bền vững hơn.

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích

Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là biểu cảm.

Câu 2: Từ ngữ, hình ảnh thể hiện nỗi khốn khó trong đoạn trích

Đoạn trích này tập trung vào nỗi đau của người con sau khi mẹ mất, nếu mở rộng ra toàn bộ bài thơ, những hình ảnh, từ ngữ thể hiện năm khốn khó bao gồm:

- Hình ảnh thiên nhiên khắc nghiệt: Đồng sau lụt, bờ đê sụt lở thể hiện mùa màng thất bát, cuộc sống người nông dân bế tắc.

- Hình ảnh mẹ tảo tần: Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn khắc họa dáng mẹ vất vả, quá tải với gánh nặng cơm áo gia đình, trời đã tối mới trở về.

- Hình ảnh đàn con đói khổ: Anh em con chịu đói suốt ngày tròn/Trong chạng vạng ngồi co ro bậu cửa miêu tả cảnh các con chờ mẹ về với miếng ngô, củ khoai để lót dạ, không có gì để nhóm lửa nấu ăn trong căn nhà trống trơn.

Riêng trong đoạn trích được cung cấp, nỗi "khốn khó" mang tâm trạng chính là từ nước mắt dầm dề, đêm vắng, vuông đất mẹ nằm: thể hiện nỗi đau mất mẹ không thể bù đắp, nỗi cô đơn của người con tha phương, không thể gọi được mẹ một lần nữa.

---

Câu 3: Biện pháp tu từ và tác dụng trong hai dòng thơ: Dù tiếng lòng con chẳng thể nào vang vọng/Tới vuông đất mẹ nằm lưng núi quê hương

Biện pháp tu từ được sử dụng là nghịch lý (hay tương phản) và nói giảm nói tránh:

- Cụ thể, tác giả muốn diễn tả rằng nỗi nhớ, tiếng gọi thầm trong lòng của người con dù tha thiết đến đâu cũng không thể truyền đạt đến mẹ, vì mẹ đã nằm sâu dưới nấm mồ ở quê hương. Tác giả dùng từ vang vọng (thường dùng để miêu tả âm thanh lan xa) để mô tả "tiếng lòng" – một thứ tình cảm không có hình dạng, không có âm thanh, tạo ra sự nghịch lý nhưng lại truyền tải đúng tâm trạng: con có hàng vạn điều muốn nói với mẹ, nhưng khoảng cách âm dương đã ngăn cách mọi thứ.

- Cụm từ vuông đất mẹ nằm là biện pháp nói giảm nói tránh, thay vì dùng từ "nấm mồ" hay "mẹ đã chết", tác giả dùng từ nhẹ nhàng để làm giảm bớt nỗi đau chạm đến trái tim, thể hiện sự tôn trọng và tình yêu thương khi nhắc đến mẹ.

Tác dụng tổng thể: hai biện pháp này làm tăng thêm nỗi day dứt, nghẹn ngào của người con, khiến tình mẫu tử trong bài thơ trở nên thiêng liêng và lay động người đọc.

---

Câu 4: Phân tích nội dung dòng thơ Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn

Dòng thơ là bức tranh chân thực nhất về người mẹ Việt Nam tần tảo, hi sinh:

- Gánh gồng: không chỉ chỉ gánh vật chất (ngô, khoai, những thứ kiếm được để nuôi con) mà còn là gánh nặng lo toan, trách nhiệm nuôi dưỡng gia đình trong năm khốn khó.

- Xộc xệch: từ láy miêu tả dáng đi liêu xiêu, mệt mỏi, không vững chắc của mẹ sau một ngày dài làm lụng, dáng vẻ quá tải với gánh nặng trên vai.

- Hoàng hôn: khung cảnh trời sắp tối, không chỉ chỉ thời điểm trong ngày mà còn gợi lên nỗi mòn mỏi, sự đơn độc của mẹ trên đường về nhà, khi mọi người đã sum vầy trong ấm áp gia đình.

Tổng thể, dòng thơ khắc họa hình ảnh mẹ không chỉ đẹp bởi sự tần tảo mà còn gợi lên nỗi nhói đau trong lòng người con, khi nhớ lại mẹ đã phải chịu đựng bao cực khổ để nuôi mình lớn khôn.

---

Câu 5: Thông điệp tâm đắc nhất rút ra từ đoạn trích

Thông điệp tâm đắc nhất là: Tình mẫu tử là tình cảm thiêng liêng nhất, chỉ khi mất đi mẹ, con người mới thấu hiểu nỗi đau vô bờ và luôn khao khát được gặp lại mẹ dù chỉ trong giấc chiêm bao.

Lý do lựa chọn:

1. Thông điệp này chính là cốt lõi của toàn bộ bài thơ, từ hình ảnh khóc trong giấc mơ đến mong ước cuối bài Mong hình mẹ lại hiện về giấc ngủ/Dù thêm lần con khóc giữa chiêm bao đều xoay quanh nỗi nhớ mẹ không bao giờ nguôi.

2. Thông điệp có sức lan tỏa rộng lớn, chạm đến trái tim của bất kỳ ai đã từng hoặc đang có mẹ, nhắc nhở mỗi người trân trọng những khoảnh khắc được ở bên mẹ, đừng để đến khi mất đi mới hối tiếc.

3. Nó thể hiện đúng quan niệm sáng tác của chính Vương Trọng: "thơ sinh ra không phải để chơi chữ, mà cốt để chuyển tải nỗi lòng", thông điệp không hề xa hoa, đơn giản mà thấm đẫm tình cảm chân thành của người con dành cho mẹ.

Sức sống của sử thi Đăm Săn và đoạn trích "Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời" dựa vào nhiều yếu tố, bao gồm giá trị nội dung, nghệ thuật độc đáo và sức hấp dẫn của câu chuyện. Đoạn trích thể hiện khát vọng chinh phục tự nhiên, khẳng định sức mạnh và vẻ đẹp của người anh hùng, đồng thời phản ánh đời sống văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng Ê-đê.

- Không gian nghệ thuật trong văn bản được tổ chức thành hai mảng chính: không gian nhà/rừng và không gian của người/không gian của trời, mỗi mảng mang những đặc điểm và ý nghĩa riêng biệt.

- Không gian nghệ thuật trong văn bản được tổ chức thành hai mảng chính: không gian nhà/rừng và không gian của người/không gian của trời, mỗi mảng mang những đặc điểm và ý nghĩa riêng biệt.

+ Không gian "nhà" thường tượng trưng cho sự an toàn, quen thuộc, và trật tự xã hội. Nó là nơi con người sinh sống, làm việc, và tương tác với nhau. Ngược lại, không gian "rừng" đại diện cho sự hoang dã, bí ẩn, và tự do. Rừng là nơi con người đối diện với những thử thách, khám phá bản thân, và tìm kiếm những giá trị mới. Sự đối lập giữa nhà và rừng tạo ra một sự căng thẳng, một sự giằng xé giữa những khát vọng khác nhau trong tâm hồn con người.

+ Không gian "của người" là thế giới trần tục, nơi con người sống với những lo toan, vui buồn, và những mối quan hệ xã hội. Nó là một không gian hữu hạn, với những giới hạn về thời gian và không gian. Ngược lại, không gian "của trời" là thế giới siêu nhiên, nơi các vị thần, linh hồn, và những lực lượng vô hình ngự trị. Nó là một không gian vô hạn, vượt ra ngoài những giới hạn của thế giới trần tục. Sự đối lập giữa không gian của người và không gian của trời thể hiện sự khao khát của con người về một cuộc sống cao đẹp hơn, một sự kết nối với những giá trị vĩnh cửu.

Hành động Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời thể hiện khát vọng chinh phục tự nhiên, khẳng định sức mạnh và uy quyền, đồng thời bộc lộ tính cách kiêu hùng, táo bạo của người anh hùng.

Ý nghĩa biểu tượng của mặt trời thay đổi tùy theo từng nền văn hóa, nhưng thường liên quan đến sự sống, ánh sáng, sức mạnh và sự tái sinh.