a)Dấu hiệu nổi bật nhất của lỗi mạch lạc (tính thống nhất về ý) trong đoạn văn là sự thay đổi đột ngột và thiếu gắn kết về đối tượng chính được bàn luận:

1. ​Chủ đề ban đầu (Câu 1, 2, 3): Bàn về thói quen đọc sách (sự thay đổi thói quen đọc sách, nhận thức mơ hồ về ích lợi của sách, việc vứt bỏ thói quen đọc sách).
2. ​Chủ đề bị chuyển hướng (Câu 4): Câu cuối cùng đột ngột chuyển sang bàn về điện thoại thông minh ("Nó tuy rất tiện lợi... nhưng lại khó giúp ta tìm được sự yên tĩnh...").

• ​Mặc dù điện thoại là nguyên nhân dẫn đến việc bỏ sách, nhưng câu 4 lại tập trung nhận xét về điện thoại (sự tiện lợi và nhược điểm của nó) thay vì tiếp tục phân tích, đánh giá về việc đọc sách hoặc tác hại của việc bỏ sách như ý đang triển khai ở các câu trước. Sự chuyển hướng này làm cho đoạn văn mất đi tính thống nhất về ý kiến chủ đạo.
• b)Đoạn văn mắc lỗi liên kết rõ ràng nhất ở phép thế và phép nối
• ​Lỗi ở Phép thế (dùng đại từ thay thế):

1. • ​Cụm từ "Nó" ở đầu câu cuối cùng: "Nó tuy rất tiện lợi trong việc đáp ứng nhiều nhu cầu..."
   • ​Theo ngữ cảnh, "Nó" lẽ ra phải thay thế cho danh từ "thói quen đọc sách" (đối tượng chính của câu liền trước: "Họ hầu như đã vứt bỏ thói quen đọc sách.").
   • ​Tuy nhiên, nội dung của câu ("rất tiện lợi", "đáp ứng nhiều nhu cầu") lại mô tả điện thoại thông minh (đối tượng ở Câu 1), chứ không phải thói quen đọc sách. Lỗi này khiến người đọc nhầm lẫn hoặc cảm thấy khó hiểu về đối tượng được nhắc đến.Lỗi ở Phép nối/Quan hệ từ:
   • ​Không có từ nối logic giữa Câu 3 ("Họ hầu như đã vứt bỏ thói quen đọc sách.") và Câu 4 ("Nó tuy rất tiện lợi...").
   • ​Nếu muốn so sánh sách và điện thoại, cần dùng các quan hệ từ như "Ngược lại", "Trong khi đó", hoặc "Sở dĩ như vậy là vì..." để thiết lập mối quan hệ rõ ràng giữa việc bỏ sách và nguyên nhân (là chiếc điện thoại).
   • c)

   Thay vì cầm một cuốn sách để đọc, nhiều người bây giờ chỉ biết lăm lăm trong tay một chiếc điện thoại thông minh. Không ít người có nhận thức rất mơ hồ về ích lợi của sách trong việc bồi dưỡng tâm hồn, phát huy trí tưởng tượng và rèn luyện cách suy nghĩ. Vì thế, họ hầu như đã vứt bỏ thói quen đọc sách. Thói quen này tuy không tiện lợi bằng việc sử dụng điện thoại, nhưng lại là con đường duy nhất giúp ta tìm được sự yên tĩnh, lắng sâu trong Tâm hồn

   
   

Đoạn văn bị rời rạc, dù có sử dụng phép lặp từ "hiền tài" (xuất hiện 3 lần), là do phép lặp từ đã được sử dụng sai mục đích và thiếu sự gắn kết nội dung (mạch lạc ý).

1. ​Phép lặp từ (như hiền tài) chỉ có tác dụng liên kết hình thức khi nó được dùng để duy trì và triển khai cùng một ý tưởng qua các câu. Trong đoạn văn này, mỗi câu lại nói về một khía cạnh khác nhau của "hiền tài" một cách riêng lẻ, không có sự chuyển tiếp hay phát triển ý logic:
2. • ​Câu 1: Thái độ của Nhà nước (coi trọng).
   • ​Câu 2: Khả năng của hiền tài (năng lực vượt trội, làm việc lớn).
   • ​Câu 3: Tính phổ biến của hiền tài trong lịch sử (thời nào cũng có).
   • ​Câu 4: Thái độ của nhân dân (ghi nhớ tên và sự nghiệp).
   • Các câu được đặt cạnh nhau như những nhận định độc lập, không có các từ nối (vì vậy, tuy nhiên, hơn nữa, do đó) để thiết lập mối quan hệ nhân-quả, đối lập, hoặc bổ sung giữa chúng. Phép lặp đơn thuần không đủ sức mạnh để thay thế các
3. Việc lặp từ "hiền tài" trong câu 3 và câu 4 không giúp triển khai sâu hơn ý của câu 1 và câu 2, mà chỉ chuyển sang hai ý mới là "tính thời đại" và "sự ghi nhớ của nhân dân". Điều này làm cho trọng tâm bị phân tán.

Đoạn văn được coi là một đoạn văn vì nó đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về hình thức và nội dung:

• ​Hình thức: Đoạn văn được bắt đầu bằng một chữ thụt đầu dòng (Nói cách khác...) và kết thúc bằng một dấu chấm câu cuối cùng (...chính là nghệ sĩ.), tạo thành một đơn vị hình thức hoàn chỉnh, tách biệt.
• ​Nội dung: Đoạn văn trình bày một ý tưởng trọn vẹn và thống nhất về bản chất của con người (vốn là nghệ thuật, giàu đồng cảm) và sự đối lập giữa bản chất đó với sự áp bức của xã hội, từ đó đưa ra định nghĩa về nghệ sĩ (người giữ được lòng đồng cảm dù bị áp bức).

​b. Mạch lạc giữa các câu trong đoạn văn trên

​Mạch lạc (sự thống nhất về ý) giữa các câu trong đoạn văn được thể hiện qua một trình tự lập luận nhân - quả và triển khai ý chặt chẽ:

Dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy liên kết giữa đoạn văn này và đoạn văn kề trước đó là cụm từ "Nói cách khác" nằm ở đầu đoạn:

• ​"Nói cách khác" là một phép liên kết cú pháp (quan hệ từ/cụm từ chuyển ý) có tác dụng tóm tắt, diễn giải lại một ý tưởng hoặc nhận định đã được nêu ở đoạn văn ngay trước đó.
• ​Nó báo hiệu cho người đọc rằng đoạn văn này sẽ tiếp tục phát triển, đào sâu, hoặc trình bày lại bằng một cách diễn đạt khác cùng một luận điểm đã được đề cập trước đó (có thể là luận điểm về bản chất nghệ thuật của con người hoặc giá trị của lòng đồng cảm).
• Từ ngữ lặp lại nhiều lần:

​Các từ ngữ được lặp lại nhiều lần trong đoạn văn là:

• ​Đồng cảm (xuất hiện 3 lần: giàu lòng đồng cảm, lòng đồng cảm, lòng đồng cảm)
• ​Nghệ sĩ (xuất hiện 2 lần: nghệ thuật, nghệ sĩ - thuộc trường từ vựng "nghệ thuật")
• ​Áp bức/cản trở/dồn ép (thuộc trường từ vựng "sự đối lập với lòng đồng cảm")

​Tác dụng của việc lặp lại từ ngữ:

​Việc lặp lại từ ngữ có tác dụng nhấn mạnh chủ đề và tạo tính liên kết cho đoạn văn:

• ​Nhấn mạnh chủ đề: Nhấn mạnh "lòng đồng cảm" là yếu tố cốt lõi, trung tâm để định nghĩa con người và đặc biệt là người nghệ sĩ. Việc lặp lại giúp khắc sâu tư tưởng chính của tác giả: đồng cảm chính là bản chất nghệ thuật và là tiêu chí của người nghệ sĩ chân chính.
• ​Tạo liên kết: Đảm bảo tính mạch lạc và liên kết hình thức, duy trì sự tập trung của đoạn văn vào đối tượng chính, tránh lạc đề.

Liên kết trong văn bản thể hiện ở cả phương diện nội dung và hình thức, giúp các đoạn, các câu xích lại gần nhau, tạo thành một chỉnh thể hoàn chỉnh.