Câu 1;

Đoạn trích “Chèo đi rán thứ sáu … Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!” đã tái hiện một cách ám ảnh hành trình vượt biển đầy hiểm nguy của linh hồn người chết oan, qua đó khắc sâu bi kịch thân phận con người trong thế giới cõi âm. Từ rán nước thứ sáu đến thứ chín, biển hiện lên như một thế lực tàn bạo và vô tri với những hình ảnh dữ dội: nước “cuộn thác”, “kéo ầm ầm”, “xoáy dữ”, “dựng đứng chấm trời”, “gầm réo”. Hệ thống động từ mạnh kết hợp với phép điệp liên tiếp tạo nên nhịp thơ dồn dập, căng thẳng, khiến người đọc cảm nhận rõ ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. Trước biển cả hung bạo, con người trở nên bé nhỏ, bất lực, luôn bị đe dọa bởi thiên nhiên và các thế lực siêu nhiên như quỷ dữ, Long Vương. Đặc biệt, lời kêu cứu tha thiết: “Biển ơi, đừng giết tôi” vang lên như tiếng khóc tuyệt vọng của một kiếp người bị đày đọa, đồng thời thể hiện khát vọng sống mãnh liệt, bản năng sinh tồn không bao giờ tắt. Qua đoạn trích, tác phẩm bộc lộ niềm xót thương sâu sắc của nhân dân đối với số phận oan khuất, bất hạnh của con người trong xã hội cũ.

Câu 2;

Giữa dòng chảy không ngừng của cuộc sống, con người có thể mất đi nhiều thứ nhưng có một giá trị luôn âm thầm nâng đỡ, sưởi ấm tâm hồn và cho ta sức mạnh để bước tiếp, đó chính là tình thân. Tình thân không ồn ào, phô trương nhưng bền bỉ, sâu nặng, trở thành nền tảng tinh thần không thể thiếu trong cuộc đời mỗi con người.

Trước hết, tình thân là nguồn yêu thương vô điều kiện, xuất phát từ trái tim chứ không dựa trên lợi ích hay toan tính. Cha mẹ yêu con bằng sự hi sinh lặng thầm, sẵn sàng chịu mọi vất vả để con được đủ đầy, hạnh phúc. Anh chị em trong gia đình gắn bó với nhau bằng sợi dây máu mủ thiêng liêng, luôn sẵn sàng sẻ chia, đùm bọc khi hoạn nạn. Chính tình yêu thương ấy giúp con người cảm nhận được sự an toàn, được che chở, để dù ngoài kia cuộc sống có khắc nghiệt đến đâu, ta vẫn có một nơi để quay về.

Không chỉ vậy, tình thân còn có vai trò to lớn trong việc hình thành và hoàn thiện nhân cách con người. Gia đình là trường học đầu tiên của mỗi cá nhân, nơi con người học cách yêu thương, kính trọng, biết ơn và sống có trách nhiệm. Những lời dạy bảo của cha mẹ, những bài học từ chính cách ứng xử giữa các thành viên trong gia đình đã âm thầm nuôi dưỡng đạo đức, hun đúc lòng nhân ái và ý thức cộng đồng. Một con người lớn lên trong tình thân yêu thương thường biết trân trọng các mối quan hệ, sống tử tế và giàu lòng cảm thông.

Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, khi nhịp sống ngày càng gấp gáp và vật chất được đặt lên hàng đầu, không ít người dần xem nhẹ giá trị của tình thân. Có những người mải mê chạy theo danh vọng, tiền bạc mà quên đi sự quan tâm dành cho cha mẹ; có những mâu thuẫn, ích kỉ khiến tình cảm gia đình rạn nứt, thậm chí tan vỡ. Khi tình thân bị tổn thương, con người không chỉ mất đi chỗ dựa tinh thần mà còn rơi vào cảm giác cô đơn, lạc lõng ngay trong chính mái nhà của mình. Điều đó cho thấy, sự thiếu vắng tình thân có thể để lại những hậu quả nặng nề về mặt tinh thần và đạo đức.

Chính vì vậy, mỗi người cần ý thức rõ trách nhiệm gìn giữ và vun đắp tình thân trong cuộc sống hằng ngày. Đó có thể là sự quan tâm chân thành, những lời hỏi han giản dị, sự lắng nghe và thấu hiểu giữa các thành viên trong gia đình. Tình thân không cần những điều lớn lao mà được nuôi dưỡng từ những hành động nhỏ nhưng xuất phát từ tấm lòng.

Câu 1:

Người kể trong văn bản là nhân vật trữ tình xưng “tôi” – linh hồn người em bị chết oan, bị bắt làm phu chèo thuyền vượt biển ở cõi âm. Đồng thời, đây cũng là giọng kể dân gian của cộng đồng qua lời thầy cúng.

Câu 2:

Hình ảnh biển hiện ra với những đặc điểm:

• Dữ dội, hung bạo, đầy hiểm nguy (nước cuộn thác, nước xoáy, gầm réo, dựng đứng chấm trời).
• Mang màu sắc huyền ảo, linh thiêng, gắn với cõi âm (Long Vương, quỷ dữ, quan slay).
• Là không gian thử thách sinh tử, nơi con người nhỏ bé, bất lực trước sức mạnh thiên nhiên và số phận.

Câu 3:

Chủ đề của văn bản là: nỗi đau khổ, oan khuất của con người bị đày đọa ở cõi âm, đồng thời phản ánh cuộc hành trình đầy hiểm nguy của linh hồn người chết, qua đó thể hiện niềm thương cảm sâu sắc của cộng đồng đối với số phận con người và khát vọng được giải thoát.

Câu 4.

Các rán nước trong văn bản là biểu tượng cho:

• Những thử thách khắc nghiệt của kiếp phận con người, đặc biệt là kiếp sống oan nghiệt ở cõi âm.
• Những chặng đường đau đớn, hiểm nguy mà linh hồn phải vượt qua để mong được siêu thoát, bình an.
• Cũng có thể hiểu là biểu tượng cho những tai ương, khổ ải liên tiếp trong cuộc đời.

Câu 5:

Những âm thanh được thể hiện: “nước sôi gầm réo”, “thét gào”, “lôi lấy thuyền”.
Những âm thanh đó gợi cảm xúc sợ hãi, ám ảnh, tuyệt vọng, làm nổi bật sự dữ dội của biển cả và cảm giác bất lực, nhỏ bé của con người trước thiên nhiên và số phận.