Câu 1 (2 điểm) – Hình tượng đất nước trong bài thơ “Đất nước” của Bằng Việt

Trong đoạn trích, hình tượng đất nước hiện lên vừa cận cảnh, sinh động, vừa tràn đầy ý nghĩa biểu tượng. Qua đôi mắt người trữ tình, đất nước là những con đường, gạch vụn, cầu cũ và cây cối vừa phục hồi sau bom đạn, là bàn tay cần cù, vóc dáng lao động của con người. Hình ảnh này vừa thể hiện thực tế gian khổ của chiến tranh, vừa khẳng định sức sống bền bỉ, tinh thần kiên cường và niềm lạc quan xây dựng đất nước. Hình tượng đất nước còn gắn liền với thế hệ chiến tranh và thế hệ hòa bình, từ những em bé sinh ra trong bom đạn đến các cô gái bắt đầu may áo cưới, cho thấy tinh thần nối tiếp và ý chí vươn lên của dân tộc. Nhờ vậy, đất nước trong thơ Bằng Việt không chỉ là mảnh đất địa lý, mà còn là tổ hợp của lịch sử, con người, khổ đau và hy vọng, trở thành nguồn cảm hứng, niềm tự hào và sự trân trọng đối với quê hương.

Câu 2 (4 điểm) – Chúng ta không xúc động trước những bài giảng lịch sử. Chúng ta xúc động trước những người làm nên lịch sử

Lịch sử là tập hợp những sự kiện, mốc thời gian, số liệu, nhưng điều làm nên sức sống của lịch sử chính là con người với ý chí, hành động và hy sinh của họ. Chúng ta thường không xúc động khi nghe một bài giảng lịch sử khô khan, chỉ toàn ngày tháng, trận đánh hay chiến thắng, bởi những con số ấy chưa chạm đến cảm xúc và trái tim. Tuy nhiên, khi biết về những người lính kiên cường, các nhà lãnh đạo, hay những con người bình dị đã hy sinh thầm lặng, chúng ta dễ bị lay động vì tấm

ương ý chí, lòng dũng cảm và tình yêu quê hương. Chẳng hạn, nhìn các chiến sĩ bảo vệ biên cương, những mẹ già nuôi con vượt qua đói khổ trong chiến tranh, hay những nhà khoa học lao động miệt mài, ta cảm nhận được sức sống và lòng nhân ái, từ đó thêm trân trọng và yêu quý lịch sử dân tộc. Sự xúc động này xuất phát từ con người cụ thể, từ những câu chuyện sống động, những hành động đầy cảm hứng, chứ không phải từ những dữ liệu khô cứng. Như vậy, lịch sử trở nên sinh động và gần gũi, và con người học được bài học đạo đức, tinh thần vượt khó và lòng yêu nước, từ đó biết trân trọng giá trị của tự do, hòa bình và những hy sinh của thế hệ đi trước.

Câu 1 (2 điểm) – Hình tượng đất nước trong bài thơ “Đất nước” của Bằng Việt

Trong đoạn trích, hình tượng đất nước hiện lên vừa cận cảnh, sinh động, vừa tràn đầy ý nghĩa biểu tượng. Qua đôi mắt người trữ tình, đất nước là những con đường, gạch vụn, cầu cũ và cây cối vừa phục hồi sau bom đạn, là bàn tay cần cù, vóc dáng lao động của con người. Hình ảnh này vừa thể hiện thực tế gian khổ của chiến tranh, vừa khẳng định sức sống bền bỉ, tinh thần kiên cường và niềm lạc quan xây dựng đất nước. Hình tượng đất nước còn gắn liền với thế hệ chiến tranh và thế hệ hòa bình, từ những em bé sinh ra trong bom đạn đến các cô gái bắt đầu may áo cưới, cho thấy tinh thần nối tiếp và ý chí vươn lên của dân tộc. Nhờ vậy, đất nước trong thơ Bằng Việt không chỉ là mảnh đất địa lý, mà còn là tổ hợp của lịch sử, con người, khổ đau và hy vọng, trở thành nguồn cảm hứng, niềm tự hào và sự trân trọng đối với quê hương.

Câu 2 (4 điểm) – Chúng ta không xúc động trước những bài giảng lịch sử. Chúng ta xúc động trước những người làm nên lịch sử

Lịch sử là tập hợp những sự kiện, mốc thời gian, số liệu, nhưng điều làm nên sức sống của lịch sử chính là con người với ý chí, hành động và hy sinh của họ. Chúng ta thường không xúc động khi nghe một bài giảng lịch sử khô khan, chỉ toàn ngày tháng, trận đánh hay chiến thắng, bởi những con số ấy chưa chạm đến cảm xúc và trái tim. Tuy nhiên, khi biết về những người lính kiên cường, các nhà lãnh đạo, hay những con người bình dị đã hy sinh thầm lặng, chúng ta dễ bị lay động vì tấm

ương ý chí, lòng dũng cảm và tình yêu quê hương. Chẳng hạn, nhìn các chiến sĩ bảo vệ biên cương, những mẹ già nuôi con vượt qua đói khổ trong chiến tranh, hay những nhà khoa học lao động miệt mài, ta cảm nhận được sức sống và lòng nhân ái, từ đó thêm trân trọng và yêu quý lịch sử dân tộc. Sự xúc động này xuất phát từ con người cụ thể, từ những câu chuyện sống động, những hành động đầy cảm hứng, chứ không phải từ những dữ liệu khô cứng. Như vậy, lịch sử trở nên sinh động và gần gũi, và con người học được bài học đạo đức, tinh thần vượt khó và lòng yêu nước, từ đó biết trân trọng giá trị của tự do, hòa bình và những hy sinh của thế hệ đi trước.

Câu 1 (2 điểm) – Hình tượng đất nước trong bài thơ “Đất nước” của Bằng Việt

Trong đoạn trích, hình tượng đất nước hiện lên vừa cận cảnh, sinh động, vừa tràn đầy ý nghĩa biểu tượng. Qua đôi mắt người trữ tình, đất nước là những con đường, gạch vụn, cầu cũ và cây cối vừa phục hồi sau bom đạn, là bàn tay cần cù, vóc dáng lao động của con người. Hình ảnh này vừa thể hiện thực tế gian khổ của chiến tranh, vừa khẳng định sức sống bền bỉ, tinh thần kiên cường và niềm lạc quan xây dựng đất nước. Hình tượng đất nước còn gắn liền với thế hệ chiến tranh và thế hệ hòa bình, từ những em bé sinh ra trong bom đạn đến các cô gái bắt đầu may áo cưới, cho thấy tinh thần nối tiếp và ý chí vươn lên của dân tộc. Nhờ vậy, đất nước trong thơ Bằng Việt không chỉ là mảnh đất địa lý, mà còn là tổ hợp của lịch sử, con người, khổ đau và hy vọng, trở thành nguồn cảm hứng, niềm tự hào và sự trân trọng đối với quê hương.

Câu 2 (4 điểm) – Chúng ta không xúc động trước những bài giảng lịch sử. Chúng ta xúc động trước những người làm nên lịch sử

Lịch sử là tập hợp những sự kiện, mốc thời gian, số liệu, nhưng điều làm nên sức sống của lịch sử chính là con người với ý chí, hành động và hy sinh của họ. Chúng ta thường không xúc động khi nghe một bài giảng lịch sử khô khan, chỉ toàn ngày tháng, trận đánh hay chiến thắng, bởi những con số ấy chưa chạm đến cảm xúc và trái tim. Tuy nhiên, khi biết về những người lính kiên cường, các nhà lãnh đạo, hay những con người bình dị đã hy sinh thầm lặng, chúng ta dễ bị lay động vì tấm

ương ý chí, lòng dũng cảm và tình yêu quê hương. Chẳng hạn, nhìn các chiến sĩ bảo vệ biên cương, những mẹ già nuôi con vượt qua đói khổ trong chiến tranh, hay những nhà khoa học lao động miệt mài, ta cảm nhận được sức sống và lòng nhân ái, từ đó thêm trân trọng và yêu quý lịch sử dân tộc. Sự xúc động này xuất phát từ con người cụ thể, từ những câu chuyện sống động, những hành động đầy cảm hứng, chứ không phải từ những dữ liệu khô cứng. Như vậy, lịch sử trở nên sinh động và gần gũi, và con người học được bài học đạo đức, tinh thần vượt khó và lòng yêu nước, từ đó biết trân trọng giá trị của tự do, hòa bình và những hy sinh của thế hệ đi trước.

Câu 1: (2 điểm)

• Dấu hiệu xác định thể thơ:
  Đoạn trích được viết theo thể thơ tự do: không tuân theo số lượng chữ cố định, nhịp điệu linh hoạt, không có vần đều. Các câu thơ dài ngắn khác nhau, nhấn mạnh cảm xúc và hình ảnh sinh động.

Câu 2: (2 điểm)

• Cảm xúc của nhân vật trữ tình:
  Đoạn thơ thể hiện tình yêu quê hương, đất nước sâu sắc và niềm tự hào dân tộc. Người trữ tình vừa nhớ về khổ đau của chiến tranh, vừa trân trọng sức sống, tinh thần cần cù và hy sinh của các thế hệ đi trước, đồng thời hi vọng và tin tưởng vào tương lai hòa bình, tươi sáng.

Câu 3: (2 điểm)

• Biện pháp tu từ: đối lập
• • Cụ thể: đối lập giữa hình ảnh em bé tung tăng vào lớp Một / cô gái may áo cưới với thời có triệu tấn bom rơi / công sự bom vùi.
• Tác dụng: làm nổi bật sức sống kiên cường, ý chí vươn lên của con người Việt Nam; nhấn mạnh rằng niềm vui, hạnh phúc hôm nay là kết quả của những gian khổ, hy sinh trong chiến tranh.

Câu 4: (2 điểm)

• “Vị ngọt” trong câu cuối: là niềm hạnh phúc, tự hào và thành quả hòa bình, độc lập của đất nước.
• Nguồn gốc vị ngọt: đến từ sự hy sinh, gian khổ, tinh thần kiên cường của các thế hệ đi trước, từ những tháng ngày chiến đấu, xây dựng đất nước và vượt qua khó khăn.

Câu 5: (4 điểm)

• Suy nghĩ về lòng yêu nước:
  Lòng yêu nước là tình cảm gắn bó, trân trọng và trách nhiệm với quê hương, dân tộc. Yêu nước không chỉ là biết tự hào về truyền thống mà còn là hành động cụ thể để bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước. Lòng yêu nước còn được thể hiện qua sự biết ơn và tiếp nối những hy sinh của thế hệ đi trước, trân trọng tự do, hòa bình mà họ giành được. Như Bằng Việt viết, mỗi hành động lao động, học tập, xây dựng đất nước ngày nay đều là tiếp bước truyền thống yêu nước, giữ gìn và phát huy tinh thần kiên cường của dân tộc. Lòng yêu nước là nguồn sức mạnh tinh thần, là động lực để mỗi người sống có trách nhiệm, yêu thương và cống hiến cho quê hương.

Câu 1 (2 điểm)

Trong đoạn trích Hãy chăm sóc mẹ, diễn biến tâm lý của Chi-hon được khắc họa tinh tế, sâu lắng và đầy day dứt. Ban đầu, khi nghe tin mẹ bị lạc, Chi-hon bực tức, trách móc các thành viên trong gia đình vì không ai ra đón bố mẹ. Tuy nhiên, sự bực tức ấy nhanh chóng chuyển thành tự vấn và ân hận khi cô nhận ra chính mình cũng vắng mặt, mải mê với công việc riêng. Khi trở lại ga tàu điện ngầm Seoul – nơi mẹ biến mất – Chi-hon rơi vào trạng thái hoang mang, đau xót, tưởng tượng ra cảnh mẹ lạc lõng giữa dòng người xa lạ. Những ký ức xưa bất chợt ùa về, đặc biệt là kỷ niệm chiếc váy, khiến nỗi ân hận trở nên sâu sắc hơn: cô nhận ra sự vô tâm và thiếu thấu hiểu của mình đối với mẹ. Cao trào tâm lý là khi Chi-hon đối chiếu hoàn cảnh mẹ bị lạc với khoảnh khắc bản thân đang thành công nơi xứ người, để rồi cảm thấy xót xa, day dứt và thức tỉnh. Qua đó, Chi-hon hiện lên là một người con biết yêu thương, biết hối lỗi và trưởng thành từ mất mát.

Câu 2 (4 điểm)

Trong hành trình sống của mỗi con người, ký ức về những người thân yêu giữ một vị trí vô cùng quan trọng. Đó không chỉ là những mảnh ghép của quá khứ mà còn là nguồn cội nuôi dưỡng tâm hồn, định hình nhân cách và nâng đỡ con người trước những biến động của cuộc đời.

Trước hết, ký ức về người thân là nơi lưu giữ tình yêu thương chân thành nhất. Những lời ru của mẹ, cái nắm tay của cha, bữa cơm gia đình giản dị hay những câu chuyện kể buổi tối đều trở thành hành trang tinh thần theo ta suốt đời. Khi trưởng thành, dù đi xa đến đâu, những ký ức ấy vẫn âm thầm sưởi ấm, giúp ta cảm thấy được chở che và không cô độc. Chính vì vậy, ký ức gia đình thường là điểm tựa tinh thần vững chắc mỗi khi con người mệt mỏi, thất bại hay lạc lối.

Bên cạnh đó, ký ức về người thân giúp con người nhận ra giá trị của yêu thương và sự hi sinh. Chỉ khi nhớ lại những điều tưởng như rất nhỏ – một bữa ăn nhường phần ngon, một mong muốn bị gác lại vì con cái – ta mới thấm thía công lao thầm lặng của những người đã vì mình mà chịu nhiều thiệt thòi. Những ký ức ấy có khả năng đánh thức lương tâm, khiến con người biết sống chậm hơn, biết quan tâm và trân trọng hiện tại hơn. Không ít người chỉ thật sự hiểu cha mẹ khi nhìn lại quá khứ bằng ánh mắt của sự từng trải.

Quan trọng hơn, ký ức về người thân còn góp phần định hướng cách sống và nhân cách của mỗi người. Những bài học đạo đức không chỉ đến từ sách vở mà còn từ tấm gương sống của ông bà, cha mẹ. Cách họ đối nhân xử thế, vượt qua khó khăn hay yêu thương người khác trở thành chuẩn mực để ta noi theo. Nhờ có ký ức, con người không dễ đánh mất mình giữa vòng xoáy của danh vọng và vật chất.

Tuy nhiên, ký ức chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người biết trân trọng người thân ngay trong hiện tại. Nếu chỉ giữ ký ức như một sự nuối tiếc muộn màng, nó sẽ trở thành nỗi day dứt hơn là nguồn an ủi. Vì vậy, hãy yêu thương khi còn có thể, hãy lắng nghe và sẻ chia khi người thân còn ở bên ta.

Tóm lại, ký ức về những người thân yêu là tài sản tinh thần vô giá của mỗi con người. Nó nuôi dưỡng tâm hồn, nâng đỡ con người trước những thử thách và nhắc nhở ta sống nhân ái, biết ơn và trọn vẹn hơn trong từng khoảnh khắc của cuộc đời.

Câu 1.
Văn bản được kể theo ngôi thứ ba. Người kể gọi nhân vật là “cô”, “bố”, “mẹ”, nhưng câu chuyện được triển khai chủ yếu qua ý nghĩ và cảm xúc của nhân vật Chi-hon.

Câu 2.
Điểm nhìn trong đoạn trích đặt vào nhân vật Chi-hon (người con gái thứ ba).
→ Điểm nhìn này giúp câu chuyện được kể từ góc độ của người con, làm nổi bật nỗi ân hận, day dứt và sự thức tỉnh trong nhận thức về người mẹ, từ đó khơi gợi mạnh mẽ sự đồng cảm nơi người đọc.

Câu 3.
Đoạn văn sử dụng biện pháp nghệ thuật đối lập (tương phản).

• Một bên là hình ảnh người mẹ bị lạc, hoang mang giữa ga tàu điện ngầm đông đúc.
• Một bên là hình ảnh Chi-hon đang thành công, bận rộn, cầm trên tay bản dịch sách của mình ở triển lãm quốc tế.

Tác dụng:
Biện pháp này làm nổi bật sự cách xa về không gian, hoàn cảnh và tâm thế giữa mẹ và con, đồng thời nhấn mạnh nỗi day dứt, ân hận của người con khi mải mê với sự nghiệp mà vô tình bỏ quên mẹ.

Câu 4.
Qua lời kể của người con gái, người mẹ hiện lên với nhiều phẩm chất đáng trân trọng:

• Yêu thương con vô điều kiện, hi sinh thầm lặng
  → “Nếu là con thì mẹ đã thử cái váy này.”
• Giản dị, cam chịu, luôn nhường phần tốt cho con
  → “Mẹ thích kiểu này, chỉ có điều mẹ thì không mặc được.”
• Từng mạnh mẽ, tảo tần vì gia đình
  → “Mẹ nắm chặt tay cô, bước đi giữa biển người với phong thái có thể đe dọa cả những tòa nhà lừng lững.”

Câu 5.

Chi-hon hối tiếc vì đã từng vô tâm, thờ ơ với mẹ, không hiểu và không trân trọng những mong muốn nhỏ bé của mẹ, như việc từ chối chiếc váy mẹ thích.

Đoạn văn (4–5 câu):
Trong cuộc sống, nhiều khi chúng ta vô tình làm tổn thương người thân bằng những hành động tưởng chừng rất nhỏ. Sự thờ ơ, lời nói thiếu kiên nhẫn hay việc đặt công việc, bản thân lên trên gia đình có thể khiến những người yêu thương ta cảm thấy cô đơn và bị bỏ rơi. Đáng buồn hơn, khi nhận ra điều đó thì đôi khi đã quá muộn để bù đắp. Vì vậy, mỗi người cần học cách quan tâm, lắng nghe và trân trọng những người thân yêu khi còn có thể. Yêu thương không nên để lại dưới dạng hối tiếc.

Câu 1 (2 điểm)

Những giấc mơ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với đời sống con người. Trước hết, giấc mơ là nguồn nuôi dưỡng tâm hồn, giúp con người hướng tới những điều tốt đẹp, nhân văn và giàu hi vọng. Khi có giấc mơ, con người không sống một cách vô định mà biết mình muốn gì, cần đi về đâu. Giấc mơ còn là động lực thúc đẩy con người vượt qua khó khăn, thử thách trong cuộc sống. Chính khát vọng vươn tới tương lai tốt đẹp khiến con người không chấp nhận buông xuôi hay sống tầm thường. Bên cạnh đó, những giấc mơ giúp con người giữ gìn bản sắc tinh thần, làm cho cuộc sống trở nên phong phú và có chiều sâu hơn. Một xã hội chỉ chú trọng đến vật chất mà thiếu đi những giấc mơ sẽ trở nên khô cằn, lạnh lẽo. Tuy nhiên, giấc mơ cần gắn liền với hành động và nỗ lực thực tế, nếu không sẽ chỉ là ảo tưởng viển vông. Vì vậy, mỗi người cần biết trân trọng, nuôi dưỡng những giấc mơ đẹp và biến chúng thành động lực sống tích cực, có ích cho bản thân và cộng đồng.

Câu 2 (4 điểm)

Nguyễn Bính là nhà thơ tiêu biểu của phong trào Thơ mới, nổi bật với giọng thơ chân quê, mộc mạc mà giàu cảm xúc. Tương tư là một trong những bài thơ đặc sắc nhất của ông, thể hiện sâu sắc nỗi nhớ nhung, khắc khoải của một chàng trai đang yêu trong không gian làng quê Bắc Bộ quen thuộc.

Trước hết, bài thơ mở ra bằng một cách nói vừa giản dị vừa giàu sức gợi:
“Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông,
Một người chín nhớ mười mong một người.”
Nỗi nhớ được diễn tả qua hình ảnh hai thôn làng đối diện, tưởng như nói chuyện không gian nhưng thực chất là nói chuyện lòng người. Cách đếm “chín nhớ mười mong” mang đậm màu sắc dân gian, diễn tả nỗi nhớ da diết, trọn vẹn và chân thành của nhân vật trữ tình.

Tiếp đó, Nguyễn Bính khéo léo so sánh tương tư với “bệnh”:
“Gió mưa là bệnh của giời,
Tương tư là bệnh của tôi yêu nàng.”
Cách nói hóm hỉnh, tự nhiên khiến nỗi nhớ không bi lụy mà trở nên gần gũi, đáng yêu. Tương tư hiện lên như một trạng thái tất yếu của tình yêu, không thể tránh khỏi.

Nỗi tương tư ấy càng trở nên day dứt khi khoảng cách giữa hai người thực chất rất gần:
“Nhưng đây cách một đầu đình,
Có xa xôi mấy mà tình xa xôi…”
Khoảng cách địa lí ngắn ngủi đối lập với khoảng cách trong lòng, làm nổi bật sự ngăn trở vô hình của lễ giáo, của sự e dè kín đáo trong tình yêu thôn quê xưa.

Thời gian trôi đi chậm chạp trong nỗi nhớ:
“Ngày qua ngày lại qua ngày,
Lá xanh nhuộm đã thành cây lá vàng.”
Hình ảnh thiên nhiên gợi sự đổi thay của thời gian, đồng thời cho thấy nỗi tương tư kéo dài, âm ỉ và bền bỉ.

Đến cuối bài thơ, nỗi nhớ được bộc lộ trực tiếp qua những hình ảnh quen thuộc của làng quê: giàn trầu, hàng cau. Những hình ảnh ấy vừa mang ý nghĩa tả thực, vừa là biểu tượng cho tình yêu đôi lứa, cho khát vọng gắn bó, sum họp.

Nhìn chung, Tương tư là bài thơ giàu giá trị nghệ thuật và cảm xúc. Qua nỗi nhớ thầm kín của chàng trai, Nguyễn Bính đã thể hiện vẻ đẹp của tình yêu chân thành, trong sáng, đồng thời làm sống dậy hồn quê Việt Nam mộc mạc, đậm đà bản sắc dân tộc.

Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính trong đoạn trích là nghị luận (kết hợp với biểu cảm). Tác giả bày tỏ quan điểm, suy ngẫm và thuyết phục người đọc về ý nghĩa của “những hạt giống của giấc mơ” đối với đời sống con người.

Câu 2.
Đoạn (5) sử dụng thao tác lập luận chứng minh (kết hợp phân tích).

• Tác dụng: Thông qua dẫn chứng cụ thể và tiêu biểu là sự kiện Barack Obama đắc cử Tổng thống Mỹ, tác giả làm sáng tỏ luận điểm: giấc mơ có sức mạnh lớn lao, có khả năng khơi dậy niềm tin, hy vọng và thúc đẩy con người hành động. Nhờ đó, lập luận trở nên thuyết phục, sinh động và có tính thực tiễn cao.

Câu 3.
Tác giả cho rằng: “Chúng ta thực sự là những kẻ nghèo đói” vì con người đã đánh mất hoặc lãng quên những giấc mơ, những giá trị tinh thần tốt đẹp và nhân văn. Dù có thể đầy đủ về vật chất, nhưng khi tâm hồn trống rỗng, không còn lý tưởng, không còn niềm tin và khát vọng sống, con người trở nên nghèo nàn về tinh thần. Sự nghèo đói ấy nguy hiểm hơn cả thiếu thốn vật chất, bởi nó làm con người u uất, hoảng loạn và mất phương hướng.

Câu 4.
Những cách khả thi để chữa chạy cho “những cơn đau ốm tâm hồn” (theo đoạn 11) có thể là:

• Gieo vào con người, đặc biệt là trẻ em, những giấc mơ đẹp, lý tưởng sống và niềm tin tích cực.
• Quan tâm, lắng nghe đời sống tinh thần của trẻ, không chỉ chú trọng nhu cầu vật chất hay sức khỏe thể chất.
• Kể chuyện cổ tích, nuôi dưỡng trí tưởng tượng, lòng nhân ái và cảm xúc thẩm mĩ.
• Giáo dục bằng tình yêu thương, sự thấu hiểu và đồng hành của gia đình, nhà trường và xã hội.

→ Khi tâm hồn được nuôi dưỡng đúng cách, con người sẽ khỏe mạnh từ bên trong và có khả năng sống tốt, sống có ý nghĩa hơn.

Câu 1 (2 điểm)

Trong bài thơ Anh chỉ sợ rồi trời sẽ mưa, hình tượng “mưa” mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, gắn liền với thế giới cảm xúc của nhân vật trữ tình. “Mưa” trước hết là ẩn dụ cho những biến động, đổi thay bất ngờ của cuộc đời và tình yêu. Cơn mưa xuất hiện lặp đi lặp lại như một nỗi ám ảnh, gợi lên sự lo âu rằng những lời hứa, kỉ niệm đẹp và hạnh phúc mong manh có thể bị xóa nhòa. Mưa làm “trời chẳng còn xanh”, “nắng không trong”, khiến không gian trở nên u tối, qua đó phản ánh tâm trạng bất an, sợ mất mát của con người trước thời gian và hoàn cảnh. Đồng thời, mưa còn tượng trưng cho sự phai nhạt của tình cảm, cho khả năng con người thay đổi khi bước vào những chặng đường đời đầy thử thách. Qua hình tượng mưa, Lưu Quang Vũ không chỉ diễn tả nỗi sợ riêng tư của một trái tim yêu thương mà còn gửi gắm suy tư về sự mong manh của hạnh phúc, từ đó nhắc nhở con người biết trân trọng hiện tại và những điều đang có.

Câu 2 (4 điểm)

Howard Thurman từng nói: “Hãy tự hỏi xem điều gì sẽ khiến bạn tỉnh thức, và thực hiện điều đó. Bởi cái thế giới cần là những con người đã thức tỉnh.” Câu nói gợi ra một suy ngẫm sâu sắc về ý nghĩa của sự “tỉnh thức” trong đời sống con người. Tỉnh thức không chỉ là trạng thái mở mắt nhìn đời, mà là sự thức tỉnh trong nhận thức, trong trách nhiệm và trong cách sống có ý nghĩa.

Những điều làm con người tỉnh thức trước hết thường đến từ chính trải nghiệm sống. Đó có thể là thất bại, mất mát hay những vấp ngã khiến ta nhận ra giới hạn của bản thân. Khi đối diện với khó khăn, con người buộc phải nhìn lại mình, hiểu rõ điều gì là quan trọng, điều gì chỉ là phù phiếm. Chính những khoảnh khắc ấy giúp ta trưởng thành, biết sống chậm hơn, sâu sắc hơn và có định hướng rõ ràng hơn cho tương lai.

Bên cạnh đó, tình yêu thương và sự đồng cảm cũng là nguồn sức mạnh lớn lao đánh thức con người. Khi biết quan tâm đến nỗi đau của người khác, biết đặt mình vào hoàn cảnh chung của cộng đồng, ta không còn sống ích kỉ hay thờ ơ. Sự tỉnh thức khi ấy thể hiện ở việc dám hành động vì điều tốt đẹp, dù nhỏ bé, để góp phần làm cho cuộc sống xung quanh trở nên nhân văn hơn.

Ngoài ra, ước mơ và lý tưởng sống cũng có khả năng đánh thức con người. Một khát vọng chân chính giúp ta thoát khỏi lối sống mờ nhạt, vô định. Khi hiểu mình sống để làm gì, muốn trở thành ai, con người sẽ có động lực để học tập, rèn luyện và cống hiến. Đó chính là trạng thái “thức tỉnh” mà Howard Thurman nhấn mạnh: sống có mục đích, có ý nghĩa và có trách nhiệm.

Trong xã hội hiện đại, không ít người sống vội vã, chạy theo danh vọng, vật chất mà quên mất giá trị cốt lõi của bản thân. Vì vậy, lời nhắn nhủ “hãy tự hỏi điều gì sẽ khiến bạn tỉnh thức” càng trở nên cần thiết. Mỗi người cần dũng cảm lắng nghe tiếng nói bên trong mình, chọn con đường phù hợp và kiên trì theo đuổi những giá trị tốt đẹp.

Tóm lại, những điều làm con người tỉnh thức có thể bắt nguồn từ trải nghiệm, tình yêu thương hay lý tưởng sống. Khi đã thức tỉnh, con người không chỉ sống tốt hơn cho chính mình mà còn góp phần xây dựng một thế giới nhân ái, tiến bộ hơn.

Câu 1. Xác định thể thơ

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do. Số chữ trong mỗi dòng không đều, nhịp điệu linh hoạt, phù hợp với việc bộc lộ cảm xúc nội tâm sâu lắng.

Câu 2. Cảm xúc của nhân vật trữ tình

Bài thơ thể hiện nỗi lo âu, sợ hãi xen lẫn yêu thương và hoài niệm của nhân vật trữ tình trước sự mong manh của hạnh phúc và những đổi thay của cuộc đời, của tình yêu. Điệp ngữ “anh chỉ sợ rồi trời sẽ mưa” cho thấy nỗi bất an thường trực: sợ mưa xóa đi kỷ niệm, lời hứa, sợ thời gian và biến cố làm con người thay đổi, tình yêu không còn như ban đầu.

Câu 3. Phân tích biện pháp tu từ

Trong đoạn thơ, tác giả sử dụng biện pháp nhân hóa và ẩn dụ qua hình ảnh “mưa”:

Mưa cướp đi ánh sáng của ngày
…
Hạnh phúc con người mong manh mưa sa.

“Mưa” không chỉ là hiện tượng tự nhiên mà còn ẩn dụ cho những biến cố, đổi thay bất ngờ của cuộc sống. Việc nhân hóa “mưa cướp đi ánh sáng” làm nổi bật cảm giác mất mát, u tối, bất an. Qua đó, Lưu Quang Vũ nhấn mạnh rằng hạnh phúc của con người rất mong manh, dễ bị tổn thương trước những biến động không lường trước.

Câu 4. Suy nghĩ về cách cư xử trước tương lai chưa biết

Khi đối diện với một tương lai tràn ngập những điều chưa biết, con người cần bình tĩnh, chủ động và giàu niềm tin. Thay vì sợ hãi hay né tránh, ta nên chuẩn bị cho mình bản lĩnh, tri thức và một tâm thế sẵn sàng đón nhận thay đổi. Đồng thời, cần biết trân trọng hiện tại, giữ gìn những giá trị tốt đẹp như tình yêu, ký ức và sự chân thành. Chính thái độ sống tích cực và vững vàng sẽ giúp con người vượt qua bất định và tìm thấy ý nghĩa trong hành trình phía trước.