Câu 1:

Nhân vật Đạm Tiên trong đoạn trích thuộc phần Đọc hiểu Truyện Kiều của Nguyễn Du là một hình tượng mang ý nghĩa đặc biệt. Đạm Tiên xuất hiện trong không gian hoang vắng, lạnh lẽo, gắn với nấm mồ cỏ úa, gợi lên một số phận bất hạnh, bạc mệnh. Qua hình ảnh Đạm Tiên, tác giả khắc họa rõ nét bi kịch của người phụ nữ tài sắc nhưng cuộc đời ngắn ngủi, đau khổ. Đạm Tiên từng là người con gái tài hoa, xinh đẹp nhưng phải chịu cảnh “hồng nhan bạc phận”, chết trong cô đơn và bị lãng quên. Không chỉ là một nhân vật mang màu sắc huyền ảo, Đạm Tiên còn đóng vai trò như lời dự báo cho số phận của Thúy Kiều sau này. Cuộc gặp gỡ giữa Kiều và Đạm Tiên thể hiện niềm xót thương sâu sắc của Nguyễn Du đối với những kiếp người bất hạnh trong xã hội phong kiến. Qua đó, tác giả bày tỏ tư tưởng nhân đạo và tấm lòng cảm thông sâu sắc đối với người phụ nữ chịu nhiều đau khổ.

Câu 2:

Trong thời đại công nghệ số phát triển mạnh mẽ, mạng xã hội đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của học sinh hiện nay. Mạng xã hội mang lại nhiều lợi ích như giúp học sinh mở rộng kiến thức, kết nối bạn bè và tiếp cận thông tin nhanh chóng. Tuy nhiên, việc sử dụng mạng xã hội quá nhiều đang gây ra không ít hệ lụy, đặc biệt là ảnh hưởng tiêu cực đến việc học tập và trách nhiệm trong cuộc sống của một bộ phận học sinh.

Nhiều học sinh dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội, dẫn đến sao nhãng việc học, lười suy nghĩ, giảm khả năng tập trung. Không ít bạn còn có thói quen thức khuya để lướt mạng, xem video, chơi game, khiến sức khỏe suy giảm và kết quả học tập đi xuống. Bên cạnh đó, việc sống ảo, chạy theo lượt thích, bình luận cũng khiến một số học sinh thờ ơ với các mối quan hệ ngoài đời thực và thiếu trách nhiệm với bản thân, gia đình.

Để sử dụng mạng xã hội một cách lành mạnh và hiệu quả, trước hết mỗi học sinh cần biết tự kiểm soát thời gian sử dụng mạng. Cần xác định rõ mục đích khi dùng mạng xã hội, ưu tiên việc học tập, tra cứu kiến thức và giải trí lành mạnh. Bên cạnh đó, học sinh nên rèn luyện thói quen chọn lọc thông tin, tránh xa những nội dung độc hại, tiêu cực. Gia đình và nhà trường cũng cần quan tâm, định hướng và giáo dục học sinh cách sử dụng mạng xã hội đúng đắn.

Mạng xã hội sẽ trở thành công cụ hữu ích nếu mỗi học sinh biết sử dụng một cách hợp lí và có trách nhiệm. Việc làm chủ thời gian, lựa chọn nội dung phù hợp và cân bằng giữa học tập với giải trí sẽ giúp học sinh khai thác được những lợi ích tích cực mà mạng xã hội mang lại. Khi biết sử dụng mạng xã hội đúng cách, học sinh không chỉ nâng cao hiệu quả học tập mà còn rèn luyện được ý thức và bản lĩnh trong cuộc sống hiện đại.

Câu 1. Thể thơ của văn bản trên.

Đoạn văn bản trên được viết bằng thể thơ lục bát.

Câu 2. Kiểu lời thoại của nhân vật trong hai dòng thơ sau:

"Rằng: 'Sao trong tiết Thanh minh,
Mà đây hương khói vắng tanh thế mà?'"

Kiểu lời thoại ở đây là lời thoại trực tiếp (hay đối thoại). Đây là lời của Vương Quan nói với Thúy Kiều để bày tỏ sự thắc mắc trước cảnh mồ Đạm Tiên không ai viếng thăm.

Câu 3. Nhận xét về hệ thống từ láy được tác giả sử dụng trong văn bản.

Hệ thống từ láy được tác giả Nguyễn Du sử dụng trong đoạn trích này rất đặc sắc, góp phần quan trọng trong việc diễn tả hình ảnh, cảm xúc và gợi không khí:

• "Sè sè": Gợi tả hình ảnh nấm mồ thấp, nhỏ, nằm lẻ loi, gợi cảm giác hoang vắng, tiêu điều.
• "Dầu dầu": Diễn tả ngọn cỏ héo úa, rũ xuống, mang sắc thái buồn bã, tàn tạ, phù hợp với khung cảnh của một ngôi mộ không ai chăm sóc.
• "Vắng tanh": Nhấn mạnh sự cô quạnh, lạnh lẽo, không một bóng người hương khói tại nơi mộ phần.
• "Xôn xao": Gợi tả không khí náo nhiệt, đông đúc, tấp nập của những người đến tìm gặp Đạm Tiên khi nàng còn sống, đối lập hoàn toàn với cảnh vắng vẻ hiện tại.
• "Lờ mờ": Diễn tả sự không rõ ràng, mờ nhạt của dấu vết cũ, nhấn mạnh thời gian đã trôi qua và sự lãng quên.
• "Dầm dầm", "đầm đầm": Cả hai từ láy này đều diễn tả trạng thái nước mắt chảy nhiều, liên tục và không ngừng, thể hiện sự đau xót tột cùng của Thúy Kiều.

Nhận xét chung: Các từ láy này không chỉ tăng tính biểu cảm, tạo nhịp điệu cho câu thơ mà còn khắc họa rõ nét sự đối lập giữa quá khứ huy hoàng và hiện tại cô quạnh của Đạm Tiên, đồng thời tô đậm tâm trạng thương xót, đồng cảm của Thúy Kiều.

Câu 4. Trước hoàn cảnh của Đạm Tiên, Thúy Kiều đã có tâm trạng, cảm xúc gì? Điều này cho thấy Thúy Kiều là người con gái như thế nào?

Trước hoàn cảnh của Đạm Tiên, Thúy Kiều đã có tâm trạng, cảm xúc:

• Thương xót, đau đớn tột cùng: "Lòng đâu sẵn mối thương tâm, / Thoắt nghe Kiều đã dầm dầm châu sa". Nước mắt Thúy Kiều tuôn rơi như mưa, thể hiện sự đồng cảm sâu sắc với số phận bi thảm của Đạm Tiên.
• Buồn tủi, lo lắng cho chính mình: Câu thơ "Đau đớn thay, phận đàn bà! / Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung" không chỉ là lời than cho Đạm Tiên mà còn là lời tự thán cho số phận chung của người phụ nữ trong xã hội phong kiến, ẩn chứa nỗi lo sợ về tương lai của chính mình.

Điều này cho thấy Thúy Kiều là một người con gái:

• Giàu lòng trắc ẩn, nhân ái: Nàng có trái tim nhạy cảm, dễ rung động trước những mảnh đời bất hạnh, đặc biệt là phụ nữ. Nàng không chỉ thương người sống mà còn thương cả người đã khuất.
• Tinh tế, sâu sắc: Nàng không chỉ nhìn thấy cái chết của Đạm Tiên mà còn nhìn thấy "lời bạc mệnh chung" của phận hồng nhan. Nàng nhận ra quy luật nghiệt ngã của số phận, từ đó chiêm nghiệm về cuộc đời.
• Có khả năng dự cảm: Lời than của Kiều cho thấy nàng như có linh cảm về số phận mong manh, bi kịch sẽ đến với chính mình.

Câu 5. Từ nội dung của văn bản ở phần Đọc hiểu, em rút ra được bài học gì cho bản thân? Vì sao?

Từ nội dung của văn bản, em có thể rút ra bài học cho bản thân là:

Cần sống có tình người, biết quan tâm, chia sẻ và trân trọng những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống, cũng như tránh xa sự vô cảm, thờ ơ.

• Thứ nhất, bài học về sự đồng cảm và lòng nhân ái: Câu chuyện về Đạm Tiên gợi cho chúng ta suy nghĩ về số phận của những người kém may mắn trong xã hội. Dù Đạm Tiên đã chết, nhưng sự cô quạnh của nấm mồ vô chủ vẫn khiến Thúy Kiều đau xót. Điều này nhắc nhở chúng ta cần biết đồng cảm, sẻ chia với nỗi đau của người khác, không chỉ với những người còn sống mà cả với những người đã khuất, hay những giá trị tinh thần bị lãng quên.
• Thứ hai, bài học về sự vô thường của cuộc đời: Đạm Tiên từng "nổi danh tài sắc một thì", "xôn xao ngoài cửa, hiếm gì yến anh", nhưng cuối cùng lại "trâm gãy, bình rơi", "bụi hồng một nấm" và bị lãng quên. Cuộc đời vốn vô thường, danh vọng, sắc đẹp có thể chóng tàn. Bài học này giúp chúng ta biết trân trọng những gì mình đang có, sống một cuộc đời ý nghĩa, có giá trị, không quá coi trọng hư danh.
• Thứ ba, bài học về sự vô cảm và lãng quên: Nấm mồ "vô chủ" của Đạm Tiên là minh chứng cho sự thờ ơ, vô tình của con người. Nhiều người khi Đạm Tiên còn sống thì tấp nập tìm đến, nhưng khi nàng mất đi thì không ai hương khói. Bài học này nhắc nhở chúng ta cần sống có trách nhiệm, giữ gìn những mối quan hệ, không nên sống vô ơn hay dễ dàng quên đi những giá trị mà người khác đã tạo ra hoặc đã từng có.