Câu 1

Trong đoạn trích “Chén thuốc độc”, Vũ Đình Long đã khắc họa rõ nét diễn biến tâm lí phức tạp của nhân vật Thông Thu. Ban đầu, Thông Thu hiện lên là một người sống buông thả, ham hưởng thụ, tiêu xài hoang phí và thiếu trách nhiệm với bản thân. Anh lao vào những cuộc vui vô bổ, coi đồng tiền như công cụ để thỏa mãn thú vui cá nhân. Tuy nhiên, khi rơi vào cảnh khánh kiệt, không còn tiền bạc và chỗ dựa, Thông Thu dần cảm nhận được sự bế tắc, đau khổ của chính mình. Từ tâm trạng chủ quan, ngạo nghễ, nhân vật chuyển sang hoang mang, lo sợ và tuyệt vọng. Anh nhận ra sự lạnh nhạt của những kẻ từng vây quanh mình khi còn giàu có. Đặc biệt, Thông Thu day dứt, ân hận vì lối sống sai lầm đã đẩy bản thân vào bi kịch. Diễn biến tâm lí ấy được tác giả thể hiện chân thực, tự nhiên, góp phần tố cáo lối sống hưởng lạc của một bộ phận thanh niên trong xã hội đương thời. Qua nhân vật Thông Thu, tác giả gửi gắm lời cảnh tỉnh sâu sắc: con người cần sống có trách nhiệm, biết làm chủ bản thân và tránh xa thói tiêu xài thiếu kiểm soát để không rơi vào bi kịch đau đớn.

Câu 2

Trong cuộc sống hiện đại, không ít bạn trẻ đang rơi vào thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát, “ném tiền qua cửa sổ” để chạy theo nhu cầu hưởng thụ. Đây là lối sống đáng lo ngại bởi nó không chỉ ảnh hưởng đến bản thân mà còn gây ra nhiều hệ lụy cho gia đình và xã hội.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc sử dụng tiền bạc một cách hoang phí, mua sắm theo cảm hứng mà không cân nhắc khả năng tài chính hay giá trị thực sự của món đồ. Nhiều người trẻ hiện nay dễ bị cuốn vào các xu hướng trên mạng xã hội, thích thể hiện bản thân qua quần áo hàng hiệu, điện thoại đắt tiền hay những cuộc vui xa xỉ. Chỉ cần vài cú nhấp chuột, họ có thể mua rất nhiều thứ không cần thiết. Thói quen ấy dần khiến việc tiêu tiền trở thành một cách để khẳng định bản thân thay vì đáp ứng nhu cầu thực tế.

Lối sống tiêu xài thiếu kiểm soát gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Trước hết, nó khiến người trẻ rơi vào áp lực tài chính, nợ nần và phụ thuộc vào gia đình. Có nhiều học sinh, sinh viên vì muốn đua đòi với bạn bè mà vay tiền hoặc sử dụng trước các ứng dụng trả góp, dẫn đến mất khả năng chi trả. Không chỉ vậy, việc quá chú trọng vật chất còn khiến con người hình thành tâm lí sống thực dụng, thích hưởng thụ mà ngại lao động, tiết kiệm. Về lâu dài, điều này sẽ làm giảm ý chí phấn đấu và ảnh hưởng đến tương lai của chính họ.

Nguyên nhân của thực trạng trên xuất phát từ nhiều phía. Một bộ phận giới trẻ chưa biết quản lí tài chính cá nhân, thiếu kĩ năng chi tiêu hợp lí. Bên cạnh đó, sự phát triển của mạng xã hội và quảng cáo khiến nhiều người bị tác động bởi tâm lí sính hàng hiệu, thích “sống ảo” để được chú ý. Gia đình đôi khi cũng quá nuông chiều con cái, đáp ứng mọi yêu cầu vật chất mà chưa dạy cách quý trọng đồng tiền.

Tuy nhiên, không phải người trẻ nào cũng sống hoang phí. Nhiều bạn biết tiết kiệm, chi tiêu hợp lí và tự lập từ sớm. Họ lập kế hoạch tài chính rõ ràng, ưu tiên việc học tập và phát triển bản thân thay vì chạy theo vẻ hào nhoáng bên ngoài. Đó là lối sống tích cực cần được lan tỏa.

Mỗi người trẻ cần nhận thức rằng đồng tiền được tạo ra từ công sức lao động nên phải biết trân trọng và sử dụng hợp lí. Cần học cách phân biệt giữa nhu cầu cần thiết và sở thích nhất thời, tránh chạy theo tâm lí đám đông. Gia đình và nhà trường cũng nên giáo dục kĩ năng quản lí tài chính để giúp giới trẻ hình thành lối sống lành mạnh, có trách nhiệm.

Tiêu xài hợp lí không có nghĩa là sống keo kiệt mà là biết cân đối giữa nhu cầu và khả năng của bản thân. Khi biết kiểm soát chi tiêu, con người sẽ chủ động hơn trong cuộc sống và xây dựng được tương lai bền vững cho mình.

Câu 1.

Văn bản "Chén thuộc độc" thuộc thể loại bi kịch.

Câu 2.

Hình thức ngôn ngữ chủ yếu: Độc thoại (nhân vật nói với chính mình để bộc lộ nội tâm).

Câu 3.

- Các chỉ dẫn sân khấu trong văn bản:

+ "Bóp trán nghĩ ngợi".

+ "Nâng cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống.".

+ "Lấy dao mở hộp thuốc phiện, rót vào cốc, lấy que khuẩy."

+ "Đứng dậy lấy chai dấm thanh giấu ở dươi gầm tủ, rót vào cốc. Thò tay vào tủ lấy hộp thuốc phiện."

+...

- Tác dụng của các chỉ dẫn sân khấu:

+ Giúp người đọc hình dung được hành động, cử chỉ và trạng thái cảm xúc cụ thể của nhân vật.

+ Thế hiện xung đột nội tâm, giăng xé gay gắt của Thông Thu (sự do dự giữa sống và chết qua hành động nâng cốc lên rồi lại đặt xuống).

Câu 4.

- Tâm lí thầy Thông Thu trong hồi thứ Hai:

Tâm lí hối hận và tự sỉ vả. Thông Thu nhận thức được sai lầm của bản thân sau khi tiêu tán gia sản, cảm thấy nhục nhã vì không làm được gì ích quốc lợi dân mà lại làm "nhơnhuốc" thanh danh gia đình.

- Tâm lí thầy Thông Thu trong hồi thứ Ba:

Tâm lí tuyệt vọng và bế tắc. Khi đối mặt với cảnh tù tội, Thông Thu vô cùng sợ hãi. Hắn quyết định tìm đến cái chết để giải thoát ("Thà rằng một thác cho xong!").

- Sự thay đổi: Từ việc hối hận về quá khứ (Hồi

II) chuyển sang sự hoảng loạn trước tương lai và đi đến hành động cực đoan (Hồi III). Tuy nhiên, trong sự tuyệt vọng vẫn nhen nhóm chút trách nhiệm muộn màng với gia đình (dừng lại để viết thư cho em trai).

Câu 5.

Học sinh đưa ra quan điểm không đồng tình với quyết định của thầy Thông Thu và giải thích hợp lí. Gợi ý:

• Tự tử là một hành động trốn chạy hèn nhát trước sai lầm của chính mình thay vì đối mặt để sửa chữa.
• Cái chết không giải quyết được vấn đề mà đôi khi còn gây ảnh hưởng và liên luy đến những người thân xung quanh.
• Thầy Thông Thu nên chọn cách sống trách nhiệm hơn, lao động để trả nợ và làm lại cuộc đời, như vậy mới thực sự là "thác trong còn hơn sống đục". Cái chết trong sự bế tắc này chỉ là sự kết thúc của một nhân cách bạc nhược.