Câu 1:

Trong đoạn trích Chén thuốc độc, diễn biến tâm lí của thầy Thông Thu được khắc họa chân thực và đầy kịch tính. Ở hồi thứ Hai, nhân vật bắt đầu bằng sự bàng hoàng, hốt hoảng khi nhận ra gia sản đã tiêu tán nhanh chóng. Việc tính toán các khoản tiền khiến Thông Thu dần ý thức rõ nguyên nhân là do lối sống ăn chơi, phung phí của mình. Từ đó, anh rơi vào trạng thái ân hận, tự trách, xấu hổ, day dứt vì không nghe theo lời khuyên của bạn, lại sống vô ích. Sang hồi thứ Ba, tâm lí nhân vật chuyển sang tuyệt vọng và bế tắc khi đối diện nguy cơ tù tội, mất hết danh dự. Anh nhiều lần muốn tìm đến cái chết để giải thoát. Tuy nhiên, quá trình chuẩn bị tự tử cho thấy sự giằng xé nội tâm dữ dội: khi thì quyết chết, khi lại nghĩ đến mẹ, vợ, em và trách nhiệm của bản thân. Hành động “nâng cốc lên rồi đặt xuống” lặp lại nhiều lần đã làm nổi bật sự do dự, mâu thuẫn. Qua đó, nhân vật hiện lên vừa đáng trách vừa đáng thương, đồng thời gợi ra bài học sâu sắc về lối sống và trách nhiệm.

Câu 2:

Trong xã hội hiện đại, khi đời sống vật chất ngày càng được nâng cao, thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát ở một bộ phận giới trẻ đang trở thành vấn đề đáng lo ngại. Không ít người sẵn sàng chi tiêu vượt quá khả năng của bản thân, chạy theo những giá trị bề ngoài mà quên đi sự cân đối cần thiết trong cuộc sống.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc sử dụng tiền bạc một cách tùy tiện, không có kế hoạch rõ ràng. Biểu hiện dễ thấy là mua sắm theo cảm hứng, chạy theo hàng hiệu, tiêu tiền vào những cuộc vui không cần thiết hoặc lạm dụng các hình thức trả góp. Nhiều bạn trẻ dù chưa có thu nhập ổn định vẫn chi tiêu lớn chỉ để thể hiện bản thân hoặc bắt kịp xu hướng.

Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ tâm lí thích hưởng thụ, muốn khẳng định cái tôi nhưng thiếu bản lĩnh. Bên cạnh đó, mạng xã hội với những hình ảnh xa hoa, hào nhoáng đã tác động mạnh, khiến nhiều người dễ bị cuốn theo. Ngoài ra, việc thiếu kĩ năng quản lí tài chính và sự định hướng từ gia đình cũng góp phần làm gia tăng tình trạng này.

Hậu quả của việc tiêu xài thiếu kiểm soát là rất nghiêm trọng. Trước hết, nó khiến người trẻ dễ rơi vào cảnh nợ nần, áp lực tài chính, ảnh hưởng đến tương lai. Về lâu dài, thói quen này còn hình thành lối sống lệch lạc, coi trọng vật chất hơn giá trị tinh thần. Không chỉ vậy, nó còn tạo gánh nặng cho gia đình và ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội.

Để khắc phục, mỗi người trẻ cần rèn luyện kĩ năng quản lí tài chính, biết lập kế hoạch chi tiêu hợp lí và phân biệt giữa nhu cầu cần thiết với mong muốn nhất thời. Đồng thời, cần xây dựng lối sống giản dị, biết trân trọng giá trị của lao động và sự tích lũy. Gia đình và nhà trường cũng cần định hướng, giáo dục ý thức tiết kiệm cho thanh niên.

Từ câu chuyện của Thông Thu, có thể rút ra bài học sâu sắc: tiêu xài hoang phí không chỉ làm mất đi của cải mà còn có thể hủy hoại tương lai. Vì vậy, mỗi người cần sống có trách nhiệm, biết kiểm soát bản thân để hướng tới một cuộc sống bền vững và ý nghĩa hơn.

Câu 1.

Văn bản “Chén thuốc độc” thuộc thể loại kịch (kịch nói).

⸻

Câu 2.

Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng ngôn ngữ đối thoại và độc thoại kịch (đặc biệt là độc thoại nội tâm của thầy Thông Thu).

⸻

Câu 3.

• Một số lời chỉ dẫn sân khấu: (Bóp trán nghĩ ngợi), (Một lát), (thở dài), (đứng dậy lấy chai dấm thanh), (lấy que khuấy), (nâng cốc lên sắp uống lại đặt xuống)…

• Vai trò:

Những chỉ dẫn này giúp làm rõ hành động, cử chỉ, trạng thái tâm lí của nhân vật; hỗ trợ diễn viên thể hiện đúng cảm xúc; đồng thời giúp người đọc hình dung rõ diễn biến kịch và tăng tính chân thực, kịch tính cho tác phẩm.

⸻

Câu 4.

• Hồi thứ Hai:

Thầy Thông Thu rơi vào trạng thái hối hận, tự trách khi nhận ra sự ăn chơi trác táng của mình đã làm tiêu tán gia sản. Từ việc tính toán tiền bạc, nhân vật dần ý thức rõ sai lầm, cảm thấy xấu hổ, nhơ nhuốc, day dứt vì không sống có ích.

• Hồi thứ Ba:

Tâm lí chuyển sang tuyệt vọng, bế tắc khi đối diện nguy cơ tù tội, mất hết danh dự. Nhân vật nhiều lần muốn tự tử, thể hiện sự giằng xé dữ dội giữa khát vọng chấm dứt đau khổ và trách nhiệm với gia đình. Cuối cùng, dù vẫn nghiêng về cái chết, nhưng đã xuất hiện chút tỉnh táo, còn nghĩ đến mẹ và em, cho thấy tâm trạng rất mâu thuẫn, chưa dứt khoát hoàn toàn.

⸻

Câu 5.

Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Bởi tự tử không giải quyết được vấn đề mà còn đẩy gia đình vào hoàn cảnh khó khăn hơn. Dù mắc sai lầm, con người vẫn có thể sửa chữa và làm lại cuộc đời. Việc đối diện hậu quả, chịu trách nhiệm và cố gắng thay đổi mới là cách sống đúng đắn và có ý nghĩa hơn.

Câu 1.

Nhân vật Trần Thiết Chung trong đoạn trích Kim tiền hiện lên là một con người có tài năng, giàu lòng tự trọng và coi trọng giá trị tinh thần hơn vật chất. Trước những lời khuyên của ông Cự Lợi về việc kiếm tiền để đổi đời, Trần Thiết Chung vẫn giữ vững quan điểm sống thanh bạch, không chạy theo danh lợi. Ông cho rằng ở xã hội đương thời, muốn giàu có thường phải “bóc lột kẻ nghèo khó”, vì thế ông không muốn dấn thân vào “vòng cầu danh, trục lợi”. Qua lời đối thoại sắc sảo, nhân vật thể hiện thái độ khinh rẻ đồng tiền khi nó được tạo ra bằng sự bất lương và chà đạp lên nhân phẩm con người. Tuy nhiên, đằng sau vẻ cứng cỏi ấy cũng là một con người có phần cực đoan, cố chấp, khiến bản thân và gia đình phải sống trong cảnh túng thiếu. Nhân vật Trần Thiết Chung góp phần thể hiện cuộc đấu tranh giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần trong xã hội, đồng thời cho thấy khát vọng giữ gìn nhân cách thanh sạch của người trí thức trước sức mạnh của đồng tiền.

Câu 2.

Trong cuộc sống, vật chất và tinh thần là hai yếu tố quan trọng gắn bó mật thiết với con người. Nếu vật chất giúp đáp ứng nhu cầu sống cơ bản thì giá trị tinh thần lại làm cho cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn. Vì thế, biết cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần là điều cần thiết để con người có một cuộc sống hạnh phúc và bền vững.

Giá trị vật chất là những điều phục vụ nhu cầu đời sống như tiền bạc, của cải, điều kiện sinh hoạt. Giá trị tinh thần là những giá trị thuộc về tâm hồn như tình yêu thương, nhân cách, tri thức, niềm tin và lí tưởng sống. Trong xã hội hiện đại, vật chất đóng vai trò rất quan trọng. Có tiền bạc và điều kiện kinh tế ổn định, con người mới có thể học tập, chăm sóc sức khỏe và xây dựng cuộc sống đầy đủ hơn. Đồng tiền nếu được làm ra chân chính sẽ giúp con người thực hiện nhiều ước mơ tốt đẹp, giúp đỡ gia đình và đóng góp cho xã hội.

Tuy nhiên, nếu chỉ chạy theo vật chất mà xem nhẹ giá trị tinh thần, con người sẽ dễ rơi vào lối sống thực dụng. Có nhiều người vì tiền mà bất chấp đạo đức, lừa lọc, chà đạp lên tình cảm và nhân phẩm của người khác. Khi ấy, dù giàu có nhưng họ vẫn không tìm được sự bình yên và hạnh phúc thật sự. Trái lại, những người biết sống yêu thương, biết sẻ chia và giữ gìn nhân cách thường được mọi người kính trọng và có đời sống tinh thần phong phú hơn.

Ngược lại, nếu chỉ coi trọng tinh thần mà phủ nhận vai trò của vật chất thì cũng không phù hợp với thực tế. Cuộc sống không thể thiếu cơm áo, con người không thể chỉ sống bằng lí tưởng mà bỏ mặc trách nhiệm với bản thân và gia đình. Vì thế, cần có cái nhìn hài hòa: biết trân trọng giá trị tinh thần nhưng cũng phải nỗ lực lao động chân chính để tạo dựng cuộc sống ổn định.

Trong xã hội hôm nay, nhiều người trẻ đang cố gắng cân bằng giữa hai giá trị ấy. Họ chăm chỉ học tập, làm việc để phát triển bản thân nhưng đồng thời cũng quan tâm đến sức khỏe tinh thần, tình cảm gia đình và các hoạt động vì cộng đồng. Đó là lối sống tích cực và đáng trân trọng.

Tuy nhiên, vẫn còn những người sống quá thực dụng hoặc ngược lại quá mơ mộng, xa rời thực tế. Những lối sống cực đoan ấy đều có thể khiến con người mất phương hướng. Vì vậy, mỗi người cần biết xác định giá trị đích thực của cuộc sống để không trở thành nô lệ của đồng tiền nhưng cũng không thờ ơ với trách nhiệm mưu sinh.

Sự cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần chính là chìa khóa giúp con người sống hạnh phúc và ý nghĩa. Khi biết lao động chân chính, giữ gìn nhân cách và nuôi dưỡng tâm hồn đẹp, con người không chỉ thành công mà còn tìm thấy sự bình an trong cuộc sống.

Câu 1.

Văn bản Kim tiền thuộc thể loại kịch.

Câu 2.

Theo ông Cự Lợi, ông Trần Thiết Chung thất bại trong sự nghiệp và các dự định của mình vì quá coi khinh đồng tiền, sống “mơ hồ”, “cố chấp”, không chịu dùng tài năng để kiếm tiền. Ông cho rằng “bao nhiêu công việc bác trù tính, chỉ vì tiền mà thất bại”.

Câu 3.

Hình ảnh so sánh “phân, bẩn, rác” với “tiền” cho thấy cách nhìn thực tế của Cự Lợi về giá trị của đồng tiền. Dù tiền có thể bị xem là tầm thường, dễ khiến con người sa ngã, nhưng nếu biết sử dụng đúng cách thì nó vẫn mang lại nhiều lợi ích lớn lao cho cuộc sống, giống như “phân, bẩn, rác” tuy ô uế nhưng lại giúp cây cối sinh sôi, mùa màng tốt tươi. Qua hình ảnh ấy, Cự Lợi muốn thuyết phục Trần Thiết Chung rằng đồng tiền không hoàn toàn xấu xa, quan trọng là cách con người tạo ra và sử dụng nó.

Câu 4.

Kết thúc cuộc trò chuyện, ông Trần Thiết Chung và ông Cự Lợi vẫn không thể thống nhất quan điểm sống. Mỗi người giữ một lí tưởng riêng: Cự Lợi đề cao giá trị của đồng tiền, còn Trần Thiết Chung chọn cuộc sống thanh bạch, tránh xa danh lợi.

Kết thúc này làm nổi bật chủ đề của văn bản: cuộc xung đột giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần trong xã hội. Qua đó, tác giả đặt ra vấn đề về cách con người lựa chọn lẽ sống và thái độ đối với đồng tiền.

Câu 5.

Em đồng ý với quan điểm của ông Trần Thiết Chung: “Hễ mình càng tham muốn nhiều thì cái gánh hệ luỵ càng nặng.” Bởi khi con người quá chạy theo danh vọng, tiền bạc hay dục vọng cá nhân, họ dễ đánh mất sự thanh thản và những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống. Lòng tham có thể khiến con người mệt mỏi, ích kỉ, thậm chí làm điều sai trái để đạt mục đích. Tuy nhiên, con người vẫn cần có ước mơ và khát vọng chính đáng để phát triển bản thân. Vì vậy, mỗi người cần biết sống cân bằng, biết đủ và không để vật chất chi phối hoàn toàn cuộc đời mình.

Câu 1.

Bi kịch của gia đình ông lão mù trong văn bản Không một tiếng vang là bi kịch của những con người lương thiện bị dồn đến bước đường cùng bởi nghèo đói và xã hội bất công. Sau trận hoả hoạn, gia đình vốn yên ấm rơi vào cảnh tán gia bại sản: người mẹ chết cháy, ông lão bị mù loà, cả nhà sống lay lắt trong cảnh nợ nần, thiếu ăn thiếu mặc. Không chỉ chịu nỗi đau vật chất, họ còn bị áp lực tinh thần đè nặng khi lão Thông Xạ liên tục đòi tiền nhà, doạ đuổi ra đường. Anh cả Thuận từ một người hiền lành trở nên tuyệt vọng, mất niềm tin vào công lý và cuộc đời, cay đắng cho rằng “đồng tiền là Giời, là Phật”. Chị cả Thuận thì tần tảo, hi sinh nhưng bất lực trước cảnh nghèo túng. Đau đớn nhất là ông lão mù luôn day dứt vì trở thành gánh nặng cho con cháu, đến mức chỉ muốn chết đi cho “rảnh”. Qua bi kịch ấy, tác giả tố cáo xã hội thực dân phong kiến tàn nhẫn đã đẩy người dân nghèo vào cảnh khốn cùng, đồng thời bày tỏ niềm xót thương sâu sắc đối với những số phận bất hạnh.

Câu 2.

Trong cuộc sống, luôn có những con người rơi vào hoàn cảnh khó khăn, bất hạnh và cần được sẻ chia, giúp đỡ. Bi kịch của gia đình ông lão mù trong Không một tiếng vang đã gợi lên ý nghĩa to lớn của tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng đối với những người yếu thế trong xã hội.

Nhân ái là tình yêu thương, sự cảm thông và sẵn sàng giúp đỡ con người khi họ gặp khó khăn. Trách nhiệm cộng đồng là ý thức sống vì tập thể, biết quan tâm và góp phần xây dựng xã hội tốt đẹp hơn. Đây là những phẩm chất vô cùng cần thiết bởi không ai có thể sống tách rời cộng đồng. Trong hành trình cuộc đời, bất cứ ai cũng có lúc gặp biến cố, cần đến sự nâng đỡ từ những người xung quanh.

Tinh thần nhân ái trước hết giúp con người vượt qua đau khổ và có thêm niềm tin vào cuộc sống. Một lời động viên, một hành động sẻ chia hay một sự giúp đỡ đúng lúc có thể trở thành điểm tựa lớn lao đối với người bất hạnh. Trong đại dịch COVID-19, hàng nghìn y bác sĩ tình nguyện lên tuyến đầu chống dịch, nhiều cá nhân và tổ chức quyên góp lương thực, thuốc men cho người nghèo. Chính sự đồng lòng ấy đã giúp biết bao người vượt qua giai đoạn khó khăn. Tinh thần nhân ái vì thế không chỉ cứu giúp con người về vật chất mà còn sưởi ấm tâm hồn họ.

Bên cạnh đó, trách nhiệm cộng đồng còn góp phần xây dựng một xã hội văn minh và bền vững. Một cộng đồng chỉ thực sự phát triển khi mọi người biết quan tâm, hỗ trợ lẫn nhau thay vì sống ích kỉ, thờ ơ. Những hoạt động thiện nguyện như hiến máu nhân đạo, quyên góp cho đồng bào vùng lũ, hỗ trợ trẻ em nghèo đến trường… đều thể hiện trách nhiệm của mỗi cá nhân với xã hội. Khi con người sống nhân ái, cộng đồng sẽ trở nên gắn kết hơn, giảm bớt bất công và khoảng cách giữa người với người.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng càng trở nên cần thiết. Người trẻ không chỉ học tập để phát triển bản thân mà còn phải biết sống vì mọi người xung quanh. Điều đó có thể bắt đầu từ những hành động nhỏ như giúp đỡ bạn bè, kính trọng ông bà cha mẹ, tham gia hoạt động tình nguyện hay lên tiếng bảo vệ người yếu thế. Một người trẻ có tri thức nhưng vô cảm sẽ khó trở thành người có ích cho xã hội.

Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện đại vẫn còn nhiều người thờ ơ trước nỗi đau của người khác, chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân. Có những trường hợp vô cảm trước tai nạn, xúc phạm người nghèo khó hoặc lợi dụng lòng tốt để trục lợi. Những hành động ấy đáng bị phê phán vì làm mai một giá trị đạo đức và khiến xã hội trở nên lạnh lẽo hơn.

Tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng là nền tảng làm nên vẻ đẹp của con người và xã hội. Mỗi người hãy biết yêu thương, sẻ chia và sống có trách nhiệm với những người xung quanh. Khi con người biết mở lòng với nhau, cuộc sống sẽ trở nên tốt đẹp, ấm áp và ý nghĩa hơn.

Câu 1.

Bi kịch của gia đình ông lão mù trong văn bản Không một tiếng vang là bi kịch của những con người lương thiện bị dồn đến bước đường cùng bởi nghèo đói và xã hội bất công. Sau trận hoả hoạn, gia đình vốn yên ấm rơi vào cảnh tán gia bại sản: người mẹ chết cháy, ông lão bị mù loà, cả nhà sống lay lắt trong cảnh nợ nần, thiếu ăn thiếu mặc. Không chỉ chịu nỗi đau vật chất, họ còn bị áp lực tinh thần đè nặng khi lão Thông Xạ liên tục đòi tiền nhà, doạ đuổi ra đường. Anh cả Thuận từ một người hiền lành trở nên tuyệt vọng, mất niềm tin vào công lý và cuộc đời, cay đắng cho rằng “đồng tiền là Giời, là Phật”. Chị cả Thuận thì tần tảo, hi sinh nhưng bất lực trước cảnh nghèo túng. Đau đớn nhất là ông lão mù luôn day dứt vì trở thành gánh nặng cho con cháu, đến mức chỉ muốn chết đi cho “rảnh”. Qua bi kịch ấy, tác giả tố cáo xã hội thực dân phong kiến tàn nhẫn đã đẩy người dân nghèo vào cảnh khốn cùng, đồng thời bày tỏ niềm xót thương sâu sắc đối với những số phận bất hạnh.

Câu 2.

Trong cuộc sống, luôn có những con người rơi vào hoàn cảnh khó khăn, bất hạnh và cần được sẻ chia, giúp đỡ. Bi kịch của gia đình ông lão mù trong Không một tiếng vang đã gợi lên ý nghĩa to lớn của tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng đối với những người yếu thế trong xã hội.

Nhân ái là tình yêu thương, sự cảm thông và sẵn sàng giúp đỡ con người khi họ gặp khó khăn. Trách nhiệm cộng đồng là ý thức sống vì tập thể, biết quan tâm và góp phần xây dựng xã hội tốt đẹp hơn. Đây là những phẩm chất vô cùng cần thiết bởi không ai có thể sống tách rời cộng đồng. Trong hành trình cuộc đời, bất cứ ai cũng có lúc gặp biến cố, cần đến sự nâng đỡ từ những người xung quanh.

Tinh thần nhân ái trước hết giúp con người vượt qua đau khổ và có thêm niềm tin vào cuộc sống. Một lời động viên, một hành động sẻ chia hay một sự giúp đỡ đúng lúc có thể trở thành điểm tựa lớn lao đối với người bất hạnh. Trong đại dịch COVID-19, hàng nghìn y bác sĩ tình nguyện lên tuyến đầu chống dịch, nhiều cá nhân và tổ chức quyên góp lương thực, thuốc men cho người nghèo. Chính sự đồng lòng ấy đã giúp biết bao người vượt qua giai đoạn khó khăn. Tinh thần nhân ái vì thế không chỉ cứu giúp con người về vật chất mà còn sưởi ấm tâm hồn họ.

Bên cạnh đó, trách nhiệm cộng đồng còn góp phần xây dựng một xã hội văn minh và bền vững. Một cộng đồng chỉ thực sự phát triển khi mọi người biết quan tâm, hỗ trợ lẫn nhau thay vì sống ích kỉ, thờ ơ. Những hoạt động thiện nguyện như hiến máu nhân đạo, quyên góp cho đồng bào vùng lũ, hỗ trợ trẻ em nghèo đến trường… đều thể hiện trách nhiệm của mỗi cá nhân với xã hội. Khi con người sống nhân ái, cộng đồng sẽ trở nên gắn kết hơn, giảm bớt bất công và khoảng cách giữa người với người.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng càng trở nên cần thiết. Người trẻ không chỉ học tập để phát triển bản thân mà còn phải biết sống vì mọi người xung quanh. Điều đó có thể bắt đầu từ những hành động nhỏ như giúp đỡ bạn bè, kính trọng ông bà cha mẹ, tham gia hoạt động tình nguyện hay lên tiếng bảo vệ người yếu thế. Một người trẻ có tri thức nhưng vô cảm sẽ khó trở thành người có ích cho xã hội.

Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện đại vẫn còn nhiều người thờ ơ trước nỗi đau của người khác, chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân. Có những trường hợp vô cảm trước tai nạn, xúc phạm người nghèo khó hoặc lợi dụng lòng tốt để trục lợi. Những hành động ấy đáng bị phê phán vì làm mai một giá trị đạo đức và khiến xã hội trở nên lạnh lẽo hơn.

Tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng là nền tảng làm nên vẻ đẹp của con người và xã hội. Mỗi người hãy biết yêu thương, sẻ chia và sống có trách nhiệm với những người xung quanh. Khi con người biết mở lòng với nhau, cuộc sống sẽ trở nên tốt đẹp, ấm áp và ý nghĩa hơn.