Dưới đây là bài làm   Câu 1 (2 điểm) — Đoạn nghị luận (khoảng 200 chữ) Tam Lang qua trải nghiệm nhập vai phu kéo xe đã bộc lộ mong muốn sâu sắc: làm sáng tỏ và đòi lại phẩm giá cho nghề kéo xe chở người trước Cách mạng Tháng Tám 1945. Bằng lối kể chân thực, cụ thể — từ cảm giác đau đớn của cơ thể đến hình ảnh “miệng thở, mũi thở, rồi đến cả tai cũng thở” — tác giả không chỉ miêu tả cực nhọc mà còn muốn cho người đọc thấy bản chất khổ cực, bị khinh rẻ của nghề này. Qua đó, Tam Lang khéo léo đặt ra một phán ánh xã hội: phu xe là những con người lao động vất vả, sống bấp bênh, dễ chết non; họ không chỉ cần lòng thương hại nhất thời mà cần sự công nhận và thay đổi về điều kiện sống, lao động. Việc tác giả tự mình tham gia kéo xe chứng tỏ mong muốn không chỉ dừng ở lời nói mà muốn dùng trải nghiệm để thức tỉnh lương tri xã hội. Vì vậy, mong muốn của Tam Lang là góp phần làm cho công chúng thấu hiểu, tôn trọng người lao động nghèo và thúc đẩy sự công bằng xã hội. --- Câu 2 (4 điểm) — Bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ): Ý nghĩa của sự nỗ lực trong cuộc sống Trong cuộc sống, nỗ lực là một trong những yếu tố quyết định sự tiến bộ, thành công và giá trị con người. Dù thiên phú và điều kiện khách quan có ảnh hưởng, nhưng chính nỗ lực thường là nhân tố biến tiềm năng thành hiện thực, tạo dựng phẩm cách và ý nghĩa sống cho mỗi con người. Trước hết, nỗ lực là con đường để phát triển năng lực cá nhân. Không ai sinh ra đã hoàn hảo; kỹ năng, kiến thức và kinh nghiệm đều được tích lũy nhờ làm việc chăm chỉ và kiên trì rèn luyện. Người học tập chăm chỉ sẽ nắm chắc kiến thức; người lao động kiên trì sẽ nâng cao tay nghề; người nghệ sĩ tập trung rèn giũa tác phẩm sẽ tạo nên giá trị nghệ thuật. Những tiến bộ nhỏ, khi cộng dồn theo thời gian, dẫn tới những bước nhảy lớn trong sự nghiệp và cuộc sống. Do đó, nỗ lực là cách thức biến tiềm năng thô sơ thành năng lực hữu dụng. Thứ hai, nỗ lực góp phần tạo dựng phẩm giá và trách nhiệm. Khi một người cố gắng, họ không chỉ tìm kiếm lợi ích cá nhân mà còn thể hiện tinh thần tự trọng: không ỷ lại, không chờ may mắn. Lao động chân chính và nỗ lực bền bỉ khiến con người cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa, tự tin và được tôn trọng. Như Tam Lang khi nhập vai kéo xe đã cho chúng ta thấy: sự nỗ lực, dù chỉ là thử một công việc khó nhọc, cũng giúp hiểu hơn số phận người khác và khơi dậy lương tri xã hội. Nhờ vậy, nỗ lực còn là yếu tố kết nối cá nhân với cộng đồng, xây dựng trách nhiệm xã hội. Thứ ba, nỗ lực là biểu hiện của lòng bền bỉ trước nghịch cảnh — một phẩm chất then chốt để vượt qua thử thách. Cuộc đời không thiếu rủi ro và bất công; người chỉ dựa vào may mắn sẽ dễ gục ngã khi gặp khó khăn. Ngược lại, người biết chịu khó, kiên trì tối ưu hóa nỗ lực, biết học hỏi từ thất bại sẽ dần tích lũy kinh nghiệm, tìm đường đi đúng đắn và phục hồi nhanh hơn. Nỗ lực vì thế là yếu tố quyết định khả năng thích nghi và hồi phục của con người. Tuy nhiên, cần công bằng rằng nỗ lực không bảo đảm thành công tuyệt đối. Có những rào cản xã hội, hoàn cảnh gia đình, bệnh tật hay bất công khiến nỗ lực cá nhân không ngay lập tức được đền đáp. Vì vậy, bên cạnh khuyến khích nỗ lực, xã hội cần tạo điều kiện công bằng: giáo dục, cơ hội việc làm, chính sách hỗ trợ. Đồng thời, nỗ lực cũng phải thông minh — tức là phải có phương pháp, biết đặt mục tiêu, biết học hỏi và điều chỉnh chứ không phải lao động mù quáng. “Làm việc chăm chỉ” kết hợp với “làm việc khôn ngoan” mới đem lại hiệu quả bền vững. Kết luận, nỗ lực trong cuộc sống có ý nghĩa sâu sắc: nó là con đường phát triển năng lực, dựng nên phẩm giá cá nhân, và là chiếc neo giúp con người bền bỉ trước thử thách. Dù không phải là bảo chứng cho mọi thành công, nỗ lực vẫn là điều thiết yếu để một người tự hoàn thiện và đóng góp cho cộng đồng. Vì thế, mỗi người nên nuôi dưỡng tinh thần nỗ lực — nhưng đồng thời biết làm việc thông minh và kêu gọi xã hội tạo nên môi trường công bằng để nỗ lực được trân trọng và phát huy.

Câu 1. Xác định thể loại của văn bản. Trả lời: Văn bản thuộc thể loại ký (phóng sự). Giải thích: “Tôi kéo xe” là một đoạn trích trong phóng sự nổi tiếng của Tam Lang, ghi lại trải nghiệm chân thực của tác giả khi trực tiếp hóa thân thành người phu kéo xe để hiểu rõ cuộc sống cực khổ của họ. Câu 2. Văn bản ghi chép về sự việc gì? Trả lời: Văn bản ghi chép lại trải nghiệm thực tế của tác giả khi lần đầu tiên kéo xe chở khách, qua đó cảm nhận sâu sắc nỗi khổ nhọc, tủi cực của người phu xe ở Hà Nội trong xã hội cũ. Câu 3. Xác định và phân tích tác dụng của những biện pháp tu từ được sử dụng trong câu: “Ruột thì như vặn từ dưới rốn đưa lên, cổ thì nóng như cái ống gang, đưa hơi lửa ra không kịp.” Trả lời: Biện pháp tu từ: So sánh (“ruột như vặn...”, “cổ như cái ống gang”). Tác dụng: Diễn tả chân thực, cụ thể cảm giác đau đớn, kiệt sức của người kéo xe sau vài bước chạy. Giúp người đọc cảm nhận rõ rệt nỗi khổ thể xác, sự nóng rát, ngột ngạt mà người lao động phải chịu đựng. Qua đó, bộc lộ lòng cảm thông và xót thương của tác giả đối với những phu xe nghèo khổ. Câu 4. Chi tiết nào trong văn bản gây ấn tượng nhất với anh/chị? Vì sao? Trả lời (mẫu): Chi tiết gây ấn tượng nhất với tôi là câu: “Miệng thở, mũi thở, rồi đến cả tai cũng thở, mồ hôi thì toát ra như mồ hôi trõ.” Vì: Câu văn mô tả sinh động và chân thật tình trạng kiệt sức cực độ của người kéo xe. Hình ảnh “cả tai cũng thở” vừa cường điệu, vừa ám ảnh, thể hiện sự tận cùng của lao lực. Chi tiết ấy khiến người đọc thấm thía nỗi khổ của người lao động nghèo và khâm phục sự dấn thân của nhà báo Tam Lang khi nhập vai để viết phóng sự. Câu 5. Qua văn bản, tác giả thể hiện tình cảm, tư tưởng gì? Trả lời: Qua văn bản, tác giả bộc lộ lòng cảm thông sâu sắc, xót thương chân thành đối với những người lao động nghèo khổ – đặc biệt là phu xe – phải sống cơ cực, bị áp bức và coi rẻ trong xã hội cũ. Đồng thời, Tam Lang cũng lên án xã hội bất công đã đẩy con người vào cảnh “người chết non”, thức tỉnh lòng nhân đạo và ý thức xã hội của người đọc.

* Tác giả mong muốn người con gái giữ gìn những nét đẹp truyền thống, những giá trị văn hóa tốt đẹp của quê hương. * Nỗi lo lắng về sự mai một của văn hóa truyền thống: * Bài thơ thể hiện nỗi lo lắng của tác giả về sự du nhập của văn hóa hiện đại, có thể làm phai nhạt những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Trong câu thơ "Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều", biện pháp tu từ được sử dụng là ẩn dụ. * Tác dụng nội dung: * "Hương đồng gió nội" tượng trưng cho vẻ đẹp thuần khiết, mộc mạc của người con gái quê hương. * "Bay đi ít nhiều" diễn tả sự thay đổi, phai nhạt dần những nét đẹp vốn có do tác động của cuộc sống nơi thành thị. * Câu thơ thể hiện sự nuối tiếc, xót xa của tác giả trước sự thay đổi của người con gái, đồng thời gửi gắm thông điệp về việc giữ gìn những giá trị truyền thống tốt đẹp. * Tác dụng nghệ thuật: * Ẩn dụ giúp câu thơ trở nên hàm súc, giàu hình ảnh và cảm xúc. * Gợi lên hình ảnh về sự biến đổi của con người khi rời xa quê hương, đồng thời thể hiện sự trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống. * Sử dụng hình ảnh "Hương đồng gió nội" mang đậm bản sắc văn hoá dân tộc, giúp cho câu thơ trở nên gần gũi và gợi hình hơn. 

Khăn nhung, quần lĩnh rộn ràng. Áo cài khuy bấm, em làm khổ tôi! Nào đâu cái yếm lụa sồi? Cái dây lưng đũi nhuộm hồi sang xuân? Nào đâu cái áo tứ thân? Cái khăn mỏ quạ, cái quần nái đen? 

Vẻ đẹp làng quê

Tự do