Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ)

Đoạn trích “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long đã khắc họa rõ bi kịch tinh thần của nhân vật thầy Thông Thu – một con người sa ngã vì lối sống ăn chơi, tiêu xài hoang phí. Ở hồi thứ Hai, khi nhìn lại gia sản của gia đình đang dần cạn kiệt, Thông Thu bàng hoàng nhận ra những sai lầm của mình. Những lời độc thoại như “điên rồ ném tiền qua cửa sổ”, “bại hoại gia tài” cho thấy sự hối hận, tự trách và đau đớn của nhân vật khi nhận ra hậu quả do chính mình gây ra. Sang hồi thứ Ba, khi đứng trước nguy cơ vào tù và mất hết danh dự, Thông Thu rơi vào tâm trạng tuyệt vọng, bế tắc, thậm chí nghĩ đến cái chết như một lối thoát. Tuy nhiên, trong giây phút cầm chén thuốc độc, nhân vật lại nhiều lần do dự khi nghĩ đến mẹ, vợ và em trai. Sự giằng xé ấy cho thấy Thông Thu vẫn còn tình cảm gia đình và chút lương tâm thức tỉnh. Thông qua diễn biến tâm lí phức tạp của nhân vật, đoạn trích đã phê phán lối sống ăn chơi, thiếu trách nhiệm, đồng thời gợi lên bài học sâu sắc về sự tỉnh ngộ của con người trước những sai lầm trong cuộc sống.

Câu 2. Bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ)

Trong vở kịch Chén thuốc độc, nhân vật Thông Thu đã phải đối mặt với cảnh khánh kiệt vì thói quen “tiêu hoang ném tiền qua cửa sổ”. Từ câu chuyện ấy, ta có thể liên hệ đến một thực trạng đáng lo ngại trong xã hội hiện nay: thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát của một bộ phận giới trẻ.

Trước hết, tiêu xài thiếu kiểm soát có thể hiểu là việc sử dụng tiền bạc một cách tùy tiện, không có kế hoạch, chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của bản thân hoặc gia đình. Trong cuộc sống hiện đại, điều này ngày càng phổ biến ở một số bạn trẻ. Nhiều người sẵn sàng chi số tiền lớn cho quần áo hàng hiệu, điện thoại đời mới, ăn uống, giải trí đắt đỏ hay chạy theo những xu hướng trên mạng xã hội. Không ít bạn còn sử dụng thẻ tín dụng, vay tiền hoặc “mua trước trả sau” để thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng của mình.

Thực trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết là tâm lí thích thể hiện bản thân và chạy theo hình thức. Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, nhiều người trẻ muốn thể hiện cuộc sống “sang chảnh”, sợ bị tụt hậu so với bạn bè nên chi tiêu vượt quá khả năng. Bên cạnh đó, một số bạn trẻ chưa được trang bị kĩ năng quản lí tài chính cá nhân, chưa hiểu giá trị của đồng tiền do chưa từng trải qua khó khăn trong lao động kiếm sống. Ngoài ra, sự phát triển của các hình thức mua sắm trực tuyến, quảng cáo và các chương trình khuyến mãi cũng dễ khiến người trẻ chi tiêu một cách bốc đồng.

Thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát có thể dẫn đến nhiều hậu quả tiêu cực. Trước hết là gây áp lực tài chính cho bản thân và gia đình. Khi chi tiêu vượt quá khả năng, nhiều người rơi vào tình trạng nợ nần, thậm chí phải vay mượn để trang trải cuộc sống. Về lâu dài, thói quen này khiến con người hình thành lối sống thực dụng, thiếu trách nhiệm và không biết trân trọng giá trị lao động. Nếu không kịp thời thay đổi, nó có thể ảnh hưởng đến tương lai của mỗi cá nhân, giống như bi kịch mà nhân vật Thông Thu đã phải trải qua.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng không phải tất cả giới trẻ đều tiêu xài hoang phí. Nhiều bạn trẻ ngày nay đã biết tiết kiệm, lập kế hoạch chi tiêu và đầu tư cho việc học tập, phát triển bản thân. Đây là những tấm gương tích cực cần được khuyến khích và lan tỏa.

Để hạn chế tình trạng tiêu xài thiếu kiểm soát, trước hết mỗi người trẻ cần học cách quản lí tài chính cá nhân, biết phân biệt giữa nhu cầu cần thiết và mong muốn nhất thời. Việc lập kế hoạch chi tiêu, tiết kiệm một phần thu nhập và tránh chạy theo những xu hướng phù phiếm là rất cần thiết. Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục cho thanh thiếu niên ý thức trân trọng giá trị của đồng tiền và công sức lao động.

Tóm lại, thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát là một vấn đề đáng suy nghĩ trong xã hội hiện nay. Mỗi người trẻ cần xây dựng lối sống lành mạnh, biết chi tiêu hợp lí và có trách nhiệm với bản thân. Khi biết trân trọng giá trị của đồng tiền và lao động, chúng ta sẽ tránh được những sai lầm đáng tiếc và xây dựng một cuộc sống ổn định, ý nghĩa hơn.

Câu 1.

Thể loại của văn bản “Chén thuốc độc” là kịch nói.

Câu 2.

Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng ngôn ngữ đối thoại và độc thoại của nhân vật (đặc biệt là độc thoại nội tâm của thầy Thông Thu).

Câu 3.

Một số lời chỉ dẫn sân khấu trong văn bản:

• “(Bóp trán nghĩ ngợi)”
• “(Một lát)”
• “(Một mình, thở dài)”
• “(Đứng dậy lấy chai dấm thanh giấu ở dưới gầm tủ, rót vào cốc)”
• “(Cầm cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống)”
• “(Lấy dao mở hộp thuốc phiện, rót vào cốc, lấy que khuấy)”

Vai trò:

• Giúp người đọc và diễn viên hình dung rõ hành động, cử chỉ, tâm trạng của nhân vật.
• Làm nổi bật diễn biến tâm lí căng thẳng, giằng xé của thầy Thông Thu khi đứng trước quyết định tự tử.
• Tăng tính kịch và sinh động cho văn bản.

Câu 4.

• Ở hồi thứ Hai: Thầy Thông Thu nhận ra sai lầm của bản thân, đau đớn và hối hận vì lối sống ăn chơi, hoang phí làm tiêu tán gia sản của cha. Nhân vật tự trách mình là kẻ vô dụng, không làm được điều gì có ích cho xã hội.
• Ở hồi thứ Ba: Khi rơi vào cảnh khánh kiệt, có nguy cơ vào tù, tâm lí nhân vật trở nên tuyệt vọng, bế tắc và muốn tìm đến cái chết. Tuy nhiên, trong lúc định uống thuốc độc, thầy lại do dự, giằng xé, nghĩ đến mẹ, vợ và em trai. Điều đó cho thấy nhân vật vẫn còn tình cảm gia đình và sự lương tâm thức tỉnh.

Câu 5.

Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Dù rơi vào hoàn cảnh khó khăn và mắc nhiều sai lầm, con người vẫn nên dũng cảm đối mặt với hậu quả và tìm cách sửa chữa. Cái chết không giải quyết được vấn đề mà còn khiến gia đình thêm đau khổ. Nếu thầy Thông Thu biết hối cải và cố gắng làm lại cuộc đời, thầy vẫn có thể chuộc lỗi và sống có ích cho bản thân và xã hội.