Câu 1
Trong truyện ngắn Nhà nghèo, nhân vật bé Gái hiện lên là hình ảnh tiêu biểu cho những đứa trẻ lớn lên trong cảnh nghèo đói, cơ cực nhưng vẫn toát lên vẻ ngoan ngoãn, giàu tình cảm và nghị lực. Bé Gái sống trong một gia đình nghèo, thiếu thốn cả về vật chất lẫn tinh thần, nhưng em không hề than vãn hay đòi hỏi. Trái lại, em luôn tỏ ra hiểu chuyện, biết phụ giúp mẹ, chăm sóc em nhỏ. Hành động của bé Gái không chỉ thể hiện sự trưởng thành sớm mà còn bộc lộ rõ một tâm hồn giàu yêu thương. Tô Hoài đã xây dựng nhân vật bé Gái với những nét chân thực, cảm động, giúp người đọc cảm nhận được sâu sắc sự thiệt thòi và vẻ đẹp tinh thần của trẻ em nghèo. Qua đó, nhà văn thể hiện cái nhìn cảm thông, trân trọng với những con người nhỏ bé, đặc biệt là trẻ em, trong xã hội cũ. Nhân vật bé Gái để lại nhiều ám ảnh và suy ngẫm về hoàn cảnh sống và số phận của trẻ em nghèo xưa và nay.
Câu 2
Gia đình là cái nôi đầu tiên nuôi dưỡng, hình thành nhân cách và tâm hồn của mỗi con người. Tuy nhiên, trong xã hội hiện nay, nhiều đứa trẻ không được lớn lên trong vòng tay yêu thương mà lại phải sống trong sự sợ hãi, tổn thương do bạo lực gia đình. Đây là một vấn đề đáng lo ngại vì nó gây ảnh hưởng nặng nề đến sự phát triển toàn diện của trẻ em, cả về thể chất lẫn tinh thần.
Trước hết, bạo lực gia đình là hành vi sử dụng vũ lực hoặc lời nói có tính chất xúc phạm, hăm dọa, nhằm gây tổn thương cho thành viên trong gia đình, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. Bạo lực có thể tồn tại dưới nhiều hình thức: thể chất (đánh đập), tinh thần (chửi mắng, nhục mạ), tình cảm (lạnh nhạt, thờ ơ) hoặc kinh tế (kiểm soát, cấm đoán chi tiêu). Trong đó, trẻ em là đối tượng dễ bị tổn thương nhất.

Bạo lực gia đình để lại những hậu quả nghiêm trọng đối với sự phát triển của trẻ. Về thể chất, trẻ bị hành hạ thường xuyên sẽ suy dinh dưỡng, chậm phát triển, mắc các chấn thương hoặc bệnh tâm thần. Về tinh thần, trẻ sống trong môi trường bạo lực dễ bị tổn thương tâm lý, hình thành tính cách lệch lạc như: tự ti, sợ hãi, bạo lực hóa bản thân hoặc mất niềm tin vào cuộc sống. Một số em có thể bị trầm cảm, rối loạn hành vi, hoặc nghiêm trọng hơn là có ý định tự tử.

Ngoài ra, môi trường gia đình đầy bạo lực còn khiến trẻ suy giảm khả năng học tập và giao tiếp xã hội. Trẻ em không thể tập trung học hành khi luôn sống trong sự sợ hãi và bất ổn. Nhiều em trở nên thụ động, ngại tiếp xúc, hoặc ngược lại trở nên hung hăng, nổi loạn để phản ứng lại áp lực.

Đáng lo ngại hơn, trẻ em bị bạo hành trong gia đình có thể tái tạo hành vi đó trong tương lai. Khi lớn lên, các em dễ có xu hướng dùng bạo lực để giải quyết vấn đề vì coi đó là điều bình thường – từ đó làm gia tăng nguy cơ lan truyền bạo lực qua nhiều thế hệ.
Bạo lực gia đình không chỉ là một vấn đề đạo đức mà còn là một hành vi vi phạm pháp luật, cần bị lên án và ngăn chặn triệt để. Để trẻ em được phát triển toàn diện, gia đình phải là nơi an toàn, ấm áp, nuôi dưỡng nhân cách bằng tình yêu thương và sự tôn trọng. Mỗi người lớn, đặc biệt là cha mẹ, cần có nhận thức đúng đắn và hành xử văn minh để bảo vệ trẻ em – những mầm non của tương lai đất nước.

Câu 1. Xác định thể loại của văn bản.

Văn bản “Nhà nghèo” thuộc thể loại: truyện ngắn.

Câu 2. Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của văn bản.

Phương thức biểu đạt chính: Tự sự (kết hợp với miêu tả và biểu cảm).

Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn:

“Khi anh gặp chị, thì đôi bên đã là cảnh xế muộn chợ chiều cả rồi, cũng dư dãi mà lấy nhau tự nhiên.”**

• Biện pháp tu từ được sử dụng: Ẩn dụ (“cảnh xế muộn chợ chiều”).
• Tác dụng:
• • Câu văn sử dụng hình ảnh “xế muộn chợ chiều” để ẩn dụ cho tuổi tác đã muộn màng, không còn trẻ trung, sung sức.
  • Gợi lên cảm giác lỡ thì, muộn màng nhưng bình dị, an phận, chấp nhận hoàn cảnh.
  • Tạo nên sắc thái trầm lặng, thực tế, phản ánh cuộc sống của những con người nghèo trong xã hội xưa: họ đến với nhau không vì tình yêu lãng mạn mà vì sự phù hợp, vì hoàn cảnh.
  • Góp phần khắc họa sâu sắc tình cảnh nghèo khổ và cam chịu của người nông dân.

Câu 4. Nội dung của văn bản này là gì?

• Văn bản “Nhà nghèo” kể về cuộc sống nghèo khó, lam lũ nhưng đầy nghị lực, tình cảm và nhân cách của những con người nơi vùng quê, đặc biệt là chị Dậu và gia đình chị.
• Qua đó, tác giả phản ánh số phận éo le, sự cam chịu và lòng nhân hậu của người phụ nữ trong xã hội cũ.
• Đồng thời, truyện cũng thể hiện tấm lòng cảm thông sâu sắc của nhà văn đối với những phận người khốn khó.

Câu 5.

Em ấn tượng nhất với chi tiết chị Dậu tần tảo, nhẫn nhịn làm lụng để nuôi chồng con, dù hoàn cảnh vô cùng khó khăn. Chi tiết ấy khiến em cảm động vì thể hiện rõ hình ảnh người phụ nữ hy sinh, chịu đựng và luôn âm thầm gánh vác mọi khó khăn trong gia đình. Dù nghèo khổ, chị vẫn giữ được lòng nhân hậu và đức hy sinh – điều đó làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam xưa.