c1 Đoạn trích đã khắc họa chân dung người anh hùng sử thi Đăm Săn với vẻ đẹp mạnh mẽ, quyết liệt nhưng cũng đầy bi kịch. Trước hết, Đăm Săn hiện lên là một con người của hành động, có sức mạnh và ý chí phi thường. Việc chàng dám đốn hạ cây thần Smuk – biểu tượng linh thiêng của cộng đồng – cho thấy khí phách ngang tàng, không chịu khuất phục trước bất cứ uy lực nào, dù là thần thánh. Tuy nhiên, hành động ấy lại xuất phát từ một trái tim nồng nhiệt, đầy cảm xúc. Nỗi đau mất vợ (Hơ Nhị, Hơ Bhị) đã đẩy chàng đến quyết định liều lĩnh, thể hiện tình yêu thương mãnh liệt nhưng cũng rất bản năng. Bi kịch càng đậm nét hơn khi chính hành động ấy lại dẫn đến cái chết của những người chàng yêu thương, đẩy chàng vào nỗi đau tột cùng. Và từ đáy sâu của bi kịch, khí chất anh hùng lại bùng lên mạnh mẽ: chàng không gục ngã mà quyết lên trời "bắt vạ" ông Trời. Hành động này không chỉ thể hiện sự dũng cảm tuyệt đỉnh mà còn là khát vọng đòi công lý, thách thức cả trật tự vũ trụ. Qua đó, Đăm Săn hiện lên như một hình tượng hoàn chỉnh của người anh hùng buổi đầu lịch sử: vĩ đại trong sức mạnh, cao cả trong tình yêu, và bi tráng trong số phận.

c2

Có lẽ đôi khi trong cuộc sống, chúng ta vô tình nói ra những câu như “Trông bề ngoài là biết người đó thế nào rồi” hay “Ăn mặc thế kia thì chắc chẳng ra gì”. Hôm nay, con muốn chia sẻ cùng mọi người một điều mà con đã chiêm nghiệm được: thói quen đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài là một thói quen có thể khiến chúng ta đánh mất nhiều điều quý giá.

Trước hết, chúng ta cần thừa nhận rằng, ấn tượng đầu tiên qua ngoại hình là điều tự nhiên. Nhưng việc dừng lại ở đó và vội vã kết luận về phẩm chất, năng lực hay tính cách của một con người thì thật sự nguy hiểm. Vẻ bề ngoài – từ trang phục, hình thể, đến phong thái – thường chỉ là một lớp vỏ. Lớp vỏ ấy có thể phản ánh hoàn cảnh, sở thích cá nhân, hay đơn giản là tâm trạng của họ trong ngày hôm đó, nhưng khó lòng nói lên được cốt cách bên trong. Một người ăn mặc giản dị, có khi lại là một trí thức uyên thâm. Một bạn trẻ nhuộm tóc, xăm hình, có khi lại có một trái tim nhân hậu và lòng dũng cảm đáng ngưỡng mộ. Ngược lại, một người ăn vận chỉn chu, lịch sự, đôi khi lại ẩn chứa những toan tính không hay. Câu chuyện “Ếch ngồi đáy giếng” hay “Đừng đánh giá một cuốn sách qua bìa của nó” từ lâu đã là lời cảnh tỉnh cho sự hời hợt trong cách nhìn nhận này.

Hơn thế nữa, thói quen “nhìn mặt mà bắt hình dong” có thể dẫn đến những hệ lụy đáng tiếc. Về phía chúng ta, nó khiến tư duy trở nên thiển cận, đánh mất cơ hội kết giao với những người bạn tốt, những đối tác tiềm năng, hay đơn giản là học hỏi từ những góc nhìn khác biệt. Chúng ta tự bó mình trong những định kiến và trở nên xa cách với thế giới đa dạng ngoài kia. Về phía người bị đánh giá, họ có thể bị tổn thương, mất tự tin, hoặc bị đánh giá oan chỉ vì một biểu hiện không liên quan đến giá trị thực của họ. Trong một gia đình, nếu chúng ta vô tình đánh giá bạn bè của con cái qua vẻ ngoài, có thể sẽ vô tình tạo ra khoảng cách và sự phản kháng không đáng có.

Vì vậy, con tha thiết mong mọi người cùng con thay đổi thói quen này. Thay vì một cái nhìn phán xét, hãy thử một ánh mắt cởi mở và tò mò. Thay vì một lời nhận xét vội vàng, hãy bắt đầu bằng một cuộc trò chuyện chân thành. Hãy cho bản thân và cho người khác một cơ hội để được thể hiện chiều sâu qua lời nói, hành động và thái độ sống. Đó mới là thước đo đáng tin cậy về một con người.

Gia đình mình luôn dạy con sống nhân hậu và sâu sắc. Con tin rằng, khi chúng ta cùng nhau từ bỏ thói quen đánh giá bề ngoài, không gian trong gia đình sẽ trở nên bao dung hơn, và cách chúng ta nhìn ra thế giới cũng sẽ trở nên rộng mở, trọn vẹn hơn. Hãy để sự thấu hiểu bằng trái tim trở thành thói quen đẹp nhất của mỗi thành viên trong nhà mình, mọi người nhé!

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản.

• Phương thức biểu đạt chính: Tự sự (kết hợp với miêu tả). Văn bản chủ yếu kể lại chuỗi sự việc, hành động của nhân vật (Đăm Săn đốn cây, chị em Hơ Nhị chết, Đăm Săn lên trời bắt đền...) một cách tuần tự, xen kẽ các lời đối thoại và miêu tả sinh động.

Câu 2. Vì sao sau khi Đăm Săn đốn hạ cây thần, chị em Hơ Nhị, Hơ Bhị lại chết?

• Vì cây thần Smuk (còn gọi là cây Pơ-lang, cây Tông Lông) là cây thần, là nguồn cội, là linh hồn của hai chị em Hơ Nhị, Hơ Bhị. Mối liên hệ giữa họ và cây thần là mối liên hệ huyền bí, số phận của họ gắn chặt với số phận của cây. Như lời Hơ Nhị đã nói: "Đó là cây... những cây sinh ra bà xưa, ông cũ của chúng tôi đó". Khi cây bị đổ (bị chặt hạ), sự sống của họ cũng chấm dứt theo. Sự kiện này thể hiện quan niệm "vật tổ" (totem) và thế giới quan thần linh của người Ê-đê xưa, nơi con người và tự nhiên có sự đồng nhất, gắn bó máu thịt.

Câu 3. Chỉ ra một chi tiết kì ảo trong văn bản và phân tích tác dụng của chi tiết kì ảo đó.

• Chi tiết kì ảo: Chi tiết cây thần đổ đuổi theo và đè chết Hơ Nhị, Hơ Bhị. Dù hai chị em chạy khắp các phương (đông, tây, vào vùng Mnông, Bih, Adham), cây vẫn ngả theo đúng hướng họ chạy và cuối cùng đuổi kịp, đè chết họ ngay tại cửa nhà.
• Tác dụng:
• 1. Nhấn mạnh mối liên hệ số phận không thể tách rời, định mệnh giữa con người và linh vật (cây thần). Dù cố gắng trốn chạy, họ vẫn không thể thoát khỏi số phận đã được an bài khi cội nguồn sự sống của mình bị hủy diệt.
  2. Tạo không khí bi tráng, căng thẳng và đầy kịch tính cho câu chuyện, khiến người đọc hồi hộp theo dõi và xót thương cho số phận của hai chị em.
  3. Thể hiện sức mạnh siêu nhiên, linh thiêng của thế giới thần linh trong quan niệm của người xưa, đồng thời tô đậm tính chất thảm khốc của hậu quả mà hành động nóng vội của người anh hùng gây ra.

Câu 4. Tóm tắt văn bản trên bằng những sự kiện chính và nhận xét về cốt truyện của văn bản.

• Tóm tắt sự kiện chính:
• 1. Nghe tôi tớ mô tả về cây thần Smuk khổng lồ, linh thiêng (cây sinh ra Hơ Nhị, Hơ Bhị), Đăm Săn vẫn quyết định hạ cây.
  2. Hơ Nhị, Hơ Bhị tìm đến khuyên can nhưng không được. Đăm Săn cùng dân làng hăm hở chặt cây.
  3. Cây đổ, đuổi theo và đè chết Hơ Nhị, Hơ Bhị ngay tại cửa nhà, gây ra cảnh tang thương.
  4. Đau đớn tột cùng, Đăm Săn lên trời gặp ông Trời để "bắt vạ", kể lể nỗi oán trách vì ông Trời đã se duyên rồi lại để vợ chàng chết.
  5. Ông Trời chỉ cách cứu sống hai chị em. Hơ Nhị, Hơ Bhị được hồi sinh nhờ phép màu của ông Trời.
• Nhận xét về cốt truyện:
• • Cốt truyện xoay quanh người anh hùng Đăm Săn với những hành động quyết liệt, dữ dội, thể hiện rõ tính cách bộc trực, nóng nảy.
  • Cốt truyện được xây dựng dựa trên xung đột kịch tính, liên tục leo thang: từ quyết định táo bạo (đốn cây thần) -> mâu thuẫn với vợ (lời khuyên can) -> thảm kịch xảy ra (vợ chết) -> xung đột với quyền lực tối cao (đối chất với ông Trời) -> giải pháp thần kì (cái chết được hóa giải).
  • Cốt truyện mang đậm yếu tố thần kì và sử thi, phản ánh đời sống tâm linh, quan niệm về vũ trụ và khát vọng chiến thắng cái chết, giành lại hạnh phúc của con người thời cổ đại. Kết thúc có hậu (hồi sinh) thể hiện niềm tin và ước mơ về sự toàn vẹn, bất diệt.

Câu 5. Hành động quyết đốn hạ cây thần và bắt vạ ông Trời của Đăm Săn cho thấy chàng là người như thế nào? Những hành động ấy thể hiện điều gì ở con người thời đó?

• Tính cách của Đăm Săn:
• 1. Bản lĩnh kiên cường, ý chí sắt đá và hành động quyết liệt: Dù biết đó là cây thần linh thiêng, gốc rễ của vợ mình, chàng vẫn không nao núng, kiên quyết thực hiện ý định.
  2. Nóng nảy, bộc trực, dám làm dám chịu: Hành động xuất phát từ tính cách mãnh liệt, ít suy tính đến hậu quả viễn cảnh. Khi hậu quả xảy ra, chàng không trốn tránh mà đối mặt, thậm chí đi tìm nguyên nhân tối cao để đòi công lý.
  3. Dũng cảm đến mức táo bạo, ngang tàng, thách thức mọi quyền uy: Không chỉ dám đốn cây thần, chàng còn dám "tóm lấy đầu ông Trời" và hùng hồn buộc tội vị thần tối cao. Điều này cho thấy tinh thần phản kháng mạnh mẽ, không chấp nhận sự an bài, oan ức một cách thụ động.
  4. Rất mực yêu thương vợ (dù biểu hiện có phần thô bạo): Nỗi đau mất vợ khiến chàng "vừa chạy vừa khóc", vật vã ôm xác vợ và quyết lên trời đòi lại công bằng. Lời kể tội ông Trời đầy xúc động và khẳng định giá trị của người vợ.
• Điều thể hiện ở con người thời đó:
• 1. Khát vọng chinh phục, khám phá thế giới tự nhiên hùng vĩ và bí ẩn (thể hiện qua việc muốn hạ đổ cây thần khổng lồ).
  2. Tinh thần đề cao sự dũng cảm, hành động trực diện và sức mạnh cá nhân của người anh hùng.
  3. Ước mơ và niềm tin về khả năng vươn lên ngang hàng, thậm chí chất vấn các thế lực siêu nhiên để bảo vệ hạnh phúc và công lý cho bản thân, cộng đồng.
  4. Quan niệm về một thế giới nơi con người và thần linh có mối quan hệ gần gũi, đôi khi căng thẳng, và con người không hoàn toàn lép vế.

.

.

Thời gian rơi tự do là \(2 \textrm{ } \text{s}\)

a. Đồ thị độ dịch chuyển - thời gian:

• Từ 0-15s: đường thẳng đi lên (chuyển động đều)
• Từ 15-25s: đường thẳng ngang (đứng yên)

b. Mô tả chuyển động:

• 0-15s: chuyển động thẳng đều theo một chiều
• 15-25s: đứng yên tại vị trí cách điểm xuất phát 30m

c. Tính vận tốc:

• Trong 15s đầu:

\(v = \frac{30 - 0}{15 - 0} = 2 \textrm{ } \text{m}/\text{s}\)

• Trong suốt quá trình:

\(v_{\text{tb}} = \frac{30 - 0}{25 - 0} = 1 , 2 \textrm{ } \text{m}/\text{s}\)

• a. \(26 , 67 \textrm{ } \text{s}\)
• b. \(60 \textrm{ } \text{s}\)
• c. \(540 \textrm{ } \text{m}\)