Phần 1 đọc hiểu

Câu 1

Ngôi kể được sử dụng trong đoạn trích trên là ngôi kể thứ nhất

Dấu hiệu nhận biết là người kể chuyện xuất hiện trực tiếp trong câu chuyện và điểm nhìn hạn tri

Câu 2

Các chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê nơi nhân vật "tôi" sống là

+ tiếng còi xe và nhạc băng ầm ĩ thay cho những lời hát ru con mỗi buổi trưa hè

+ người làng tôi từ những người nông dân chỉ biết cấy lúa và trồng rau giờ đi làm thợ xây và làm thuê cho dự án.

+ Những ngôi nhà trong làng đã khang trang

Câu 3

Biện pháp tu từ được sử dụng là phép đối : giữa "Tháng năm có thể khiến con người ta tiều tụy đi, yếu mòn đi" với "tháng năm lại khiến ý chí của con người ta can trường và bền bỉ."

Tác dụng

+Tạo sự cân đối, hài hòa và tăng sức gợi hình gợi cảm cho câu văn

+Làm nổi bật một quy luật biện chứng của cuộc sống: Thời gian có thể lấy đi của con người sức trẻ, sức khỏe và vẻ bề ngoài (thể xác), nhưng đổi lại, chính dòng chảy khắc nghiệt của thời gian lại là trường học lớn rèn giũa cho con người một bản lĩnh vững vàng, một tinh thần thép (ý chí).

+Khẳng định và ngợi ca vẻ đẹp của thế giới nội tâm, sức mạnh tinh thần của con người trước những thử thách mang tên "tháng năm".

Câu 4

Đoạn trích được kể từ điểm nhìn của nhân vật “tôi” – người gắn bó sâu sắc với làng quê và với dì Lam. Điểm nhìn này rất phù hợp để thể hiện chủ đề của tác phẩm vì:
+Giúp câu chuyện trở nên chân thực, gần gũi, giàu cảm xúc.
+Người kể có điều kiện quan sát những đổi thay của quê hương cũng như sự biến đổi trong cuộc đời dì Lam.

Qua cảm nhận, suy nghĩ của “tôi”, vẻ đẹp của người phụ nữ từng trải, giàu nghị lực và nỗi trăn trở trước sự đổi thay của làng quê được thể hiện sâu sắc hơn.Điểm nhìn ấy còn giúp tác giả gửi gắm tình yêu quê hương và những suy tư nhân sinh nhẹ nhàng mà thấm thía.
Câu 5

Sự thay đổi của nông thôn hiện nay là điều tất yếu của quá trình phát triển xã hội. Những đổi thay ấy giúp đời sống người dân đầy đủ hơn, nhà cửa khang trang hơn, nhiều cơ hội việc làm hơn. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng có những điều đáng suy nghĩ như sự mất dần của vẻ yên bình, những giá trị truyền thống và nét đẹp văn hóa làng quê. Vì vậy, phát triển nông thôn cần đi đôi với việc giữ gìn bản sắc văn hóa và môi trường sống. Mỗi người cần biết trân trọng những giá trị bình dị của quê hương giữa nhịp sống hiện đại.

Phần 2 viết

Câu 1

Trong đoạn trích, diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi” (Lâm) được khắc họa tinh tế qua những chuyển biến từ nỗi lo âu trước sự đổi thay của quê hương đến sự ngỡ ngàng, xúc động và thấu hiểu khi chứng kiến cuộc đoàn tụ gia đình. Ban đầu, đi giữa làng quê đang đô thị hóa, Lâm cảm thấy "đầy bất an" bởi những âm thanh náo nhiệt đã thay thế cho lời ru bình dị, đồng thời anh xót xa trước đôi bàn tay hao gầy của mẹ trong không gian sống nghèo khó nhưng bình lặng. Tâm trạng nhân vật thực sự bùng nổ khi dì Lam đột ngột trở về sau bao năm biệt xứ. Từ sự "thảng thốt", "ngỡ ngàng" ban đầu, Lâm nhanh chóng chuyển sang sự thấu hiểu sâu sắc. Anh tế nhị không hỏi về quá khứ mà lặng lẽ quan sát, cảm nhận niềm hạnh phúc làm mẹ của dì qua hình ảnh bé Cải, thấm thía câu nói “cá chuối đắm đuối vì con”. Đặc biệt, khi chứng kiến giọt nước mắt của người mẹ vốn kiên cường và ánh mắt "bình thản, an vui" của dì Lam, Lâm từ chỗ băn khoăn, lạ lẫm đã đi đến sự chiêm nghiệm chín chắn về tình mẫu tử, tình thâm cốt nhục và bản lĩnh can trường của người đàn bà đi qua giông bão. Cuối cùng, hành động dỗ dành và bế bé Cải ra vườn là minh chứng cho sự tiếp nhận trọn vẹn, ấm áp của Lâm dành cho sự trở về này. Qua dòng tâm trạng của "tôi", đoạn trích không chỉ ngợi ca tình cảm gia đình thiêng liêng mà còn tôn vinh vẻ đẹp kiên cường, biết tìm kiếm an yên trong tâm hồn của người phụ nữ.

Câu 2

Trong năm 2025 vừa qua ,đất nước đã trải qua những giây phút thiêng liêng của lễ kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Giữa không khí hào hùng, sắc đỏ ngợp trời và hàng triệu trái tim hướng về tổ quốc, chúng ta được chứng kiến rất nhiều hình ảnh đẹp của người trẻ: từ những giọt nước mắt xúc động tại nghĩa trang liệt sĩ đến những hành động cúi đầu chào cờ đầy trang nghiêm. Thế nhưng, bên cạnh niềm tự hào ấy, mạng xã hội cũng không khỏi xôn xao trước một vài hình ảnh đáng buồn: những nhóm bạn trẻ chen lấn, xô đẩy nhau để check-in, xả rác bừa bãi ngay dưới chân các tượng đài di tích lịch sử, hay lớn tiếng cười đùa nơi không gian cần sự tôn nghiêm. Thực trạng ấy đã gióng lên một hồi chuông cảnh tỉnh về một vấn đề chưa bao giờ cũ: văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ ngày nay.Văn hóa ứng xử nơi công cộng là một khái niệm rộng, bao hàm cách giao tiếp, thái độ, hành vi của cá nhân đối với mọi người xung quanh và đối với cảnh quan môi trường tại những không gian chung như trường học, công viên, đường phố hay các khu di tích lịch sử. Nó chính là tấm gương phản chiếu trình độ văn minh và nhân cách của mỗi con người.Nhìn một cách tổng thể, đại bộ phận thế hệ trẻ ngày nay có ý thức ứng xử rất văn minh, năng động và tiến bộ. Trải nghiệm từ chính cuộc sống hàng ngày cho tôi thấy nhiều bạn trẻ sẵn sàng nhường ghế cho người già trên xe buýt, xếp hàng ngay ngắn tại các quầy trung tâm thương mại, hay chủ động nhặt rác bỏ vào thùng. Đặc biệt, trong kỷ nguyên số, giới trẻ còn lan tỏa văn hóa ứng xử đẹp bằng cách tạo ra các chiến dịch dọn rác công nghệ, tuyên truyền bảo vệ môi trường, tôn trọng sự khác biệt trên các nền tảng mạng xã hội. Đó là những mảng màu sáng vô cùng đáng tự hào, chứng minh người trẻ có đủ tri thức và lòng trắc ẩn để xây dựng xã hội tốt đẹp hơn.Tuy nhiên, bên cạnh những đóa hoa thơm, "mảnh đất" ứng xử công cộng vẫn còn những khoảng tối đáng lo ngại. Một bộ phận người trẻ hiện nay dường như đang bị cuốn vào lối sống ích kỷ, đặt cái tôi của mình lên trên lợi ích chung. Ra nơi công cộng, không khó để bắt gặp những thanh niên "tiện tay" vứt vỏ chai nước xuống lòng đường, nói tục chửi thề oang oang quán cà phê, hay chen ngang khi xếp hàng. Nghiêm trọng hơn, tư duy "sống ảo" khiến nhiều bạn bất chấp tất cả chỉ để có một bức ảnh đẹp. Họ thản nhiên giẫm đạp lên thảm hoa công viên, tạo dáng phản cảm ở những nơi trang nghiêm như chùa chiền, đài tưởng niệm. Hành vi ấy không chỉ thể hiện sự thiếu ý thức mà còn là sự vô ơn, thiếu tôn trọng đối với lịch sử và những giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc.Nguyên nhân của những hành vi lệch chuẩn này phần lớn xuất phát từ sự lỏng lẻo trong giáo dục gia đình và nhà trường khi đôi lúc quá chú trọng vào điểm số, kiến thức mà xem nhẹ việc dạy kỹ năng sống, dạy cách làm người văn minh. Bên cạnh đó, tâm lý đám đông và sự lên ngôi của lối sống vị kỷ, thờ ơ, "mũ ni che tai" của người xung quanh cũng vô tình dung túng cho những hành vi xấu xí này tiếp diễn.Hậu quả của việc thiếu văn hóa ứng xử nơi công cộng là vô cùng lớn. Nó không chỉ làm mất đi mỹ quan đô thị, gây tổn hại đến các giá trị di sản mà còn làm rạn nứt các mối quan hệ xã hội. Một quốc gia không thể được coi là phát triển nếu người dân, đặc biệt là thế hệ tương lai, chỉ có tư duy hiện đại trong một chiếc vỏ bọc ứng xử lạc hậu.

"Bản chất của một xã hội văn minh không nằm ở những tòa nhà cao tầng, mà nằm ở cách con người đối xử với nhau và với không gian họ cùng chung sống."

Để thay đổi thực trạng này, bản thân mỗi người trẻ cần phải tự thức tỉnh và điều chỉnh hành vi của chính mình. Học vấn phải đi đôi với tu dưỡng đạo đức. Trước khi làm một điều gì đó nơi công cộng, hãy dừng lại một giây để nghĩ xem hành động của mình có làm phiền đến người khác hay không. Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường cần phối hợp chặt chẽ hơn trong việc giáo dục thế hệ trẻ ngay từ những thói quen nhỏ nhất. Đồng thời, xã hội cũng cần có những chế tài xử phạt nghiêm khắc hơn đối với các hành vi bôi bẩn môi trường, hủy hoại cảnh quan hoặc gây rối trật tự công cộng.

Là một người trẻ đang đứng trước ngưỡng cửa trưởng thành, tôi luôn tự răn sửa bản thân mỗi ngày. Văn hóa ứng xử không phải là cái gì đó quá vĩ mô, nó bắt đầu từ việc biết nói lời "cảm ơn" khi nhận được sự giúp đỡ, biết nói câu "xin lỗi" lúc làm phiền người khác, và biết giữ gìn sự sạch đẹp cho từng góc phố ta qua. Thế hệ trẻ là chủ nhân tương lai của đất nước; hãy để sự năng động, tri thức của chúng ta hòa quyện cùng nét đẹp trong văn hóa ứng xử, để mỗi bước chân người trẻ đi qua đều để lại những giá trị văn minh và tự hào.