Trong đoạn trích "Thổn thức gió đồng" của Dương Giao Linh, diễn biến tâm trạng của nhân vật "tôi" (Lâm) khi chứng kiến cuộc trở về của dì Lam được khắc họa vô cùng tinh tế, tự nhiên, thể hiện một tâm hồn chín chắn và giàu lòng trắc ẩn. Ban đầu, khi tiếng dép lẹt kẹt dừng lại và tiếng gọi cất lên, Lâm ngẩng đầu và hoàn toàn rơi vào trạng thái "thảng thốt", ngỡ ngàng. Sự xuất hiện đột ngột của người dì sau bao năm biệt xứ cùng một đứa bé gái khiến cậu phải mất "mấy phút ngỡ ngàng" mới định thần lại được. Thế nhưng, sự ngạc nhiên nhanh chóng nhường chỗ cho niềm xúc động, xót xa và thấu cảm sâu sắc. Nhìn vào vóc dáng "mảnh khảnh", đôi gò má "nhô cao lưa thưa đốm tàn nhang" của dì, Lâm lập tức nhận ra những nhọc nhằn, dông bão mà dì đã phải nếm trải. Thay vì tò mò hỏi han về quá khứ đầy biến cố hay những năm tháng trốn chạy khổ cực của dì, nhân vật "tôi" lại chọn cách ứng xử đầy tinh tế: cậu nhìn vào sự quấn quýt giữa dì và bé Cái để thấu hiểu niềm hạnh phúc bình dị, nhận ra đứa trẻ chính là lẽ sống, là tương lai và sự cứu rỗi cho cuộc đời dì. Tình yêu thương và sự trân trọng của Lâm còn được cụ thể hóa bằng hành động chăm sóc ân cần khi cậu dẫn dì ra giếng, kéo gầu nước cho dì rửa mặt. Đặc biệt, khi người mẹ xuất hiện với những giọt nước mắt xót thương, Lâm đã chủ động "bế em ra ngoài vườn" để nhường lại không gian riêng tư cho hai người phụ nữ hóa giải những hờn giận, định kiến bấy lâu. Đoạn trích khép lại bằng lời tự sự đầy chiêm nghiệm của Lâm về "cái tâm đã an" của dì Lam. Diễn biến tâm lý dịch chuyển từ ngơ ngác, thảng thốt sang đồng cảm, thấu suốt và cuối cùng là tôn trọng, cầu mong an yên đã khắc họa thành công nhân vật "tôi" – một người cháu có chiều sâu tâm hồn, biết bao dung và luôn trân trọng những giá trị thiêng liêng của tình thân.

câu2

Mỗi quốc gia, mỗi dân tộc muốn khẳng định vị thế và giá trị của mình trên trường quốc tế không chỉ dựa vào tiềm lực kinh tế, quân sự mà còn dựa vào chiều sâu văn hóa. Trong đó, văn hóa ứng xử nơi công cộng chính là tấm gương phản chiếu chính xác nhất trình độ văn minh của một xã hội. Hướng tới kỷ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/04/1975 – 30/04/2025), bên cạnh niềm tự hào to lớn về một lịch sử hào hùng, chúng ta cũng cần nhìn thẳng vào thực tế đời sống xã hội hiện nay. Thật đáng buồn khi bên cạnh những câu chuyện đẹp về tinh thần tự hào dân tộc, xã hội vẫn phải chứng kiến không ít hành vi ứng xử thiếu văn hóa của một bộ phận thế hệ trẻ tại nơi công cộng. Đây là một vấn đề nhức nhối, cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc và thẳng thắn.

Trước hết, chúng ta cần hiểu "văn hóa ứng xử nơi công cộng" là gì? Đó là hệ thống những chuẩn mực, quy tắc ứng xử bằng ngôn ngữ, hành động của cá nhân khi tham gia vào các không gian chung như trường học, công viên, bệnh viện, đường phố, hay trên các phương tiện giao thông công cộng. Ứng xử có văn hóa là biết tôn trọng bản thân, tôn trọng người khác, giữ gìn vệ sinh chung, tuân thủ pháp luật và các quy định của cộng đồng. Đối với thế hệ trẻ – chủ nhân tương lai của đất nước, văn hóa ứng xử không chỉ thể hiện nhân cách cá nhân mà còn đại diện cho bộ mặt của cả một thế hệ trong thời kỳ hội nhập. Nhìn vào thực tế hiện nay, không thể phủ nhận đại bộ phận thanh thiếu niên Việt Nam có ý thức ứng xử rất tốt. Họ là những người trẻ tri thức, năng động, biết xếp hàng nơi công cộng, biết nói lời cảm ơn, xin lỗi, và sẵn sàng nhường ghế cho người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai trên xe buýt. Chúng ta từng ấm lòng trước hình ảnh những bạn sinh viên tình nguyện nhặt rác sau các sự kiện lớn, hay những thanh niên nghiêm túc chấp hành luật giao thông, tham gia các chiến dịch lan tỏa lối sống xanh. Đó là những mảng màu tươi sáng, chứng minh rằng những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc vẫn đang được tiếp nối và phát huy một cách tích cực. Tuy nhiên, bên cạnh những bông hoa đẹp ấy, vẫn còn tồn tại một bộ phận không nhỏ những người trẻ có lối sống ích kỷ, buông thả, dẫn đến những hành vi lệch chuẩn, thiếu văn hóa nơi công cộng. Trên đường phố, không khó để bắt gặp hình ảnh những học sinh, sinh viên phóng nhanh vượt ẩu, lạng lách, bóp còi inh ỏi hay thản nhiên vượt đèn đỏ. Tại các công viên, rạp chiếu phim hay quán cà phê – những nơi cần sự yên tĩnh và tôn trọng không gian chung – nhiều bạn trẻ lại vô tư nói tục chửi bậy, cười đùa lớn tiếng, nói chuyện điện thoại oang oang như ở nhà mình. Đáng báo động hơn là thói quen vứt rác bừa bãi. Sau mỗi đêm nhạc hội, mỗi dịp countdown hay các ngày lễ lớn, các khu vực trung tâm quảng trường lại tràn ngập rác thải từ chai nhựa, túi nilon đến đồ ăn thừa do người trẻ để lại. Không chỉ dừng lại ở thế giới thực, "văn hóa ứng xử" này còn bị bóp méo trên không gian mạng.

Tóm lại, văn hóa ứng xử nơi công cộng không phải là điều gì quá cao siêu, nó thể hiện ngay trong từng cử chỉ, lời nói hằng ngày của mỗi chúng ta. Bước sang kỷ niệm mốc son chói lọi 50 năm thống nhất non sông, thế hệ trẻ ngày nay cần hiểu rằng: lòng yêu nước và tự hào dân tộc không chỉ thể hiện qua những lời ca tụng trên mạng, mà phải được chứng minh bằng hành động văn minh trong cuộc sống thường nhật. Hãy để mỗi người trẻ là một đại sứ văn hóa, góp phần tô điểm cho diện mạo Việt Nam ngày càng hiện đại, văn minh và giàu đẹp trong mắt bạn bè năm châu.

câu 1: * Ngôi kể thứ nhất. Dấu hiệu: Người kể chuyện xưng "Tôi".

Câu 2 (Ngoại hình dì Lam):

Chi tiết: Người đàn bà mảnh khảnh, gò má nhô cao, lưa thưa tàn nhang, mắt to đen bình thản.

Ý nghĩa: Cuộc đời lam lũ, vất vả nhưng tâm hồn đã can trường, bình thản trước dông bão.

Câu 3 (Tâm trạng người mẹ):

Khi nghe tin: Tất tả, quăng quang gánh, hỏi dồn dập (lo lắng, nôn nóng).

Khi gặp mặt: Cúi đầu, khóc, quệt ngang tay áo (xót xa, thương em và tha thứ).

Câu 4 (Ý nghĩa câu nói của người mẹ về đứa con):

Khẳng định con cái là tài sản lớn nhất, là lẽ sống và tương lai của người phụ nữ.

Thể hiện sự thấu hiểu, đồng cảm: Dù dì Lam không được chồng yêu thương nhưng có con là có tất cả hạnh phúc.

Câu 5 (Thông điệp):

Tình cảm ruột thịt, tình mẫu tử là thiêng liêng và bất diệt, có khả năng hóa giải mọi giận hờn, định kiến và chữa lành mọi vết thương.