Câu 1

Trong đoạn trích “Thổn thức gió đồng”, tâm trạng của nhân vật “tôi” có nhiều chuyển biến tinh tế và giàu cảm xúc. Ban đầu, “tôi” mang trong mình nỗi bâng khuâng, bất an khi chứng kiến quê hương đổi thay: cuộc sống khấm khá hơn nhưng vẻ yên bình của làng quê dần mất đi. Khi gặp lại dì Lam sau bao năm xa cách, nhân vật “tôi” vô cùng ngỡ ngàng, xúc động qua tiếng gọi “Dì Lam!” đầy thảng thốt. Từ bất ngờ, “tôi” chuyển sang niềm vui và sự yêu thương khi thấy dì sống bình yên bên con gái nhỏ.Nhân vật còn dành cho dì sự cảm thông sâu sắc, không gợi lại quá khứ đau buồn mà âm thầm quan sát, thấu hiểu những mất mát dì từng trải qua. Đặc biệt, “tôi” bày tỏ niềm trân trọng trước vẻ đẹp mạnh mẽ, bình thản của dì Lam sau biến cố cuộc đời. Những dòng hồi tưởng và suy ngẫm của nhân vật đã làm nổi bật tình cảm gia đình gắn bó, đồng thời thể hiện sự trưởng thành trong nhận thức và cảm xúc của “tôi”.

Câu 2

Trong thời gian diễn ra lễ kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, bên cạnh hình ảnh đẹp về lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc, vẫn xuất hiện một số hành vi ứng xử thiếu văn hóa nơi công cộng của giới trẻ như chen lấn, xả rác, nói tục, leo trèo để quay phim, chụp ảnh hay có thái độ thiếu tôn trọng trong không gian trang nghiêm. Điều đó khiến chúng ta phải suy nghĩ về văn hóa ứng xử nơi công cộng của thế hệ trẻ hiện nay.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng là cách con người cư xử, giao tiếp và thể hiện ý thức của mình ở những nơi có nhiều người cùng sinh hoạt như trường học, bệnh viện, bến xe, khu di tích hay các sự kiện cộng đồng. Những hành vi như xếp hàng, nói năng lịch sự, giữ gìn vệ sinh chung, tôn trọng người khác… chính là biểu hiện của một con người có văn hóa. Đây không chỉ là phép lịch sự tối thiểu mà còn thể hiện nhân cách, trình độ nhận thức và hình ảnh của cả một thế hệ.

Thực tế hiện nay cho thấy nhiều bạn trẻ có ý thức rất tốt trong môi trường công cộng. Trong các dịp lễ lớn, không ít bạn sẵn sàng nhặt rác sau chương trình, hỗ trợ người già, trẻ nhỏ, giữ trật tự nơi đông người hay lan tỏa những thông điệp tích cực trên mạng xã hội. Những hành động ấy góp phần xây dựng hình ảnh một thế hệ trẻ văn minh, năng động và có trách nhiệm với cộng đồng.

Tuy nhiên, vẫn còn không ít người trẻ có cách ứng xử thiếu văn hóa. Nhiều bạn vô tư chen lấn, nói chuyện ồn ào ở nơi công cộng, vứt rác bừa bãi, thậm chí quay clip phản cảm để câu lượt xem trên mạng xã hội. Trong dịp lễ vừa qua, có những người trèo lên tượng đài, giẫm lên bồn hoa hay cười đùa thiếu nghiêm túc ở nơi tưởng niệm. Những hành vi ấy không chỉ gây ảnh hưởng đến mọi người xung quanh mà còn làm xấu đi hình ảnh của giới trẻ hôm nay.

Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nhiều phía. Một số bạn trẻ còn thiếu ý thức và kĩ năng ứng xử cơ bản. Sự phát triển của mạng xã hội khiến nhiều người thích thể hiện bản thân mà quên đi giới hạn của hành vi đúng mực. Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường đôi khi còn chú trọng thành tích học tập mà chưa thật sự quan tâm giáo dục nhân cách, ý thức cộng đồng cho học sinh.

Theo em, để xây dựng văn hóa ứng xử nơi công cộng, trước hết mỗi người trẻ cần tự nâng cao ý thức của bản thân, biết tôn trọng người khác và chịu trách nhiệm với hành động của mình. Gia đình cần dạy con từ những điều nhỏ nhất như lời cảm ơn, xin lỗi, cách xếp hàng hay giữ gìn vệ sinh chung. Nhà trường cũng cần tăng cường giáo dục đạo đức, tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm để học sinh hiểu giá trị của lối sống văn minh. Đồng thời, xã hội cần lên án những hành vi lệch chuẩn và lan tỏa nhiều hình ảnh đẹp để tạo ảnh hưởng tích cực đến giới trẻ.

Văn hóa ứng xử nơi công cộng là thước đo nhân cách của mỗi con người và là bộ mặt của xã hội. Là thế hệ trẻ của đất nước, chúng ta không chỉ cần tri thức mà còn phải học cách sống đẹp, cư xử văn minh và có trách nhiệm với cộng đồng. Chỉ khi mỗi người biết ứng xử đúng mực nơi công cộng, xã hội mới trở nên văn minh, tốt đẹp và đáng sống hơn.

Câu 1

Đoạn trích được kể theo ngôi thứ nhất. Dấu hiệu nhận biết là người kể chuyện xưng “tôi”, trực tiếp tham gia vào câu chuyện và kể lại những điều mình chứng kiến, cảm nhận.

Câu 2

Những chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê: Người dân không còn chỉ làm nông mà “đi làm thợ xây và làm thuê cho dự án”. “Cuộc sống bớt lam lũ và cơ cực hơn”. Âm thanh làng quê thay đổi: “tiếng còi xe và nhạc băng ầm ĩ thay cho những lời hát ru con”. “Những ngôi nhà trong làng đã khang trang”. Không khí trong làng “khác trước nhiều lắm”. => Những chi tiết ấy cho thấy làng quê đang đổi mới, phát triển theo hướng hiện đại hơn

Câu 5

Hiện nay, nhiều vùng nông thôn đang có sự thay đổi mạnh mẽ: đường sá được mở rộng, nhà cửa khang trang hơn, đời sống người dân ngày càng đầy đủ. Đây là dấu hiệu tích cực cho thấy đất nước đang phát triển và chất lượng cuộc sống được nâng cao. Tuy nhiên, cùng với sự hiện đại hóa, nhiều nét đẹp truyền thống của làng quê như sự yên bình, tiếng hát ru, tình làng nghĩa xóm cũng dần mai một. Vì vậy, theo em, phát triển kinh tế cần đi đôi với việc giữ gìn bản sắc văn hóa và những giá trị tinh thần tốt đẹp của quê hương. Mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần có ý thức trân trọng và bảo vệ vẻ đẹp truyền thống của làng quê Việt Nam.

Câu 3

Biện pháp tu từ: Đối lập giữa: “tiều tụy đi, yếu mòn đi” với “can trường và bền bỉ”. Tác dụng: Nhấn mạnh tác động hai mặt của thời gian và biến cố cuộc đời đối với con người. Thời gian có thể khiến con người hao mòn về ngoại hình, thể xác nhưng đồng thời cũng rèn luyện ý chí, giúp con người trở nên mạnh mẽ, kiên cường hơn. Qua đó làm nổi bật vẻ đẹp của dì Lam: một người phụ nữ từng trải qua đau khổ, mất mát nhưng vẫn giữ được sự bình thản, bản lĩnh và sức sống mạnh mẽ. Đồng thời, câu văn còn gửi gắm triết lí sâu sắc: con người trưởng thành hơn sau những thử thách của cuộc đời.

Câu 4

Đoạn trích được kể từ điểm nhìn của nhân vật “tôi” – người cháu trong gia đình, có sự gắn bó sâu sắc với quê hương và dì Lam. Điểm nhìn này giúp câu chuyện trở nên chân thực, tự nhiên và giàu cảm xúc vì mọi sự việc đều được nhìn qua cảm nhận của người trong cuộc.

Qua cái nhìn của “tôi”, người đọc cảm nhận rõ sự đổi thay của làng quê: cuộc sống vật chất khá hơn, nhà cửa khang trang hơn nhưng đồng thời cũng mất dần vẻ yên bình, giản dị vốn có. Bên cạnh đó, nhân vật dì Lam hiện lên đầy cảm thông và trân trọng: từ một người phụ nữ chịu nhiều đau khổ trở thành người đàn bà từng trải, mạnh mẽ và bình thản trước cuộc đời.

Việc lựa chọn điểm nhìn ấy góp phần làm nổi bật chủ đề của đoạn trích: sự đổi thay của quê hương và vẻ đẹp bền bỉ, can trường của con người sau những mất mát, biến cố.