Nhà văn Nam Cao từng viết trong truyện ngắn “Tư cách mõ”: “Lòng khinh, trọng của chúng ta có ảnh hưởng đến cái nhân cách của người khác nhiều lắm; nhiều người không biết gì là tự trọng, chỉ vì không được ai trọng cả; làm nhục người là một cách rất diệu để khiến người sinh đê tiện…”. Đây là một nhận định sâu sắc, không chỉ phản ánh chân thực hiện thực xã hội thời bấy giờ mà còn mang tính triết lý nhân sinh sâu xa. Em hoàn toàn đồng tình với ý kiến này.

Thực tế cho thấy, con người không chỉ sống bằng vật chất mà còn sống bằng danh dự, nhân phẩm và sự công nhận từ cộng đồng. Khi được tôn trọng, con người có xu hướng sống tích cực hơn, ý thức rõ hơn về trách nhiệm và phẩm giá cá nhân. Ngược lại, nếu luôn bị khinh rẻ, coi thường, thì dần dần, họ có thể mất đi niềm tin vào bản thân, đánh mất lòng tự trọng và sa ngã trong cách sống. Như trong truyện ngắn “Tư cách mõ”, nhân vật thằng Mõ – một kẻ từng bị xã hội khinh rẻ – cuối cùng trở thành kẻ đê tiện, lỳ lợm, tham ăn như bao người làm mõ khác. Đó là kết quả của một xã hội không để cho người ta có cơ hội làm người tử tế.

Ý kiến của Nam Cao cũng là một lời cảnh tỉnh cho mỗi người chúng ta trong cuộc sống hiện đại. Khi đánh giá người khác, hãy luôn công bằng, tôn trọng và bao dung. Đừng vội vàng chê bai hay xúc phạm người khác, bởi sự khinh bỉ có thể giết chết nhân cách của một con người. Đôi khi, chỉ một ánh mắt khinh thường cũng có thể khiến ai đó tự ti cả đời; nhưng ngược lại, một lời động viên chân thành có thể nâng đỡ và nuôi dưỡng phẩm chất tốt đẹp trong họ.

Bởi vậy, lời nhận định của Nam Cao không chỉ đúng trong hoàn cảnh xã hội xưa, mà còn có giá trị lớn lao trong thời đại ngày nay. Nó nhắc nhở chúng ta về sức mạnh của lòng nhân ái và tầm ảnh hưởng của thái độ sống đến người xung quanh. Biết tôn trọng con người, chính là cách tốt nhất để giữ gìn và vun đắp nhân cách cho xã hội.

Qua tác phẩm “ Tư cách mõ “ đã lên án sự tha hóa nhân cách con người trong xã hội phong kiến, nơi những kẻ ở tầng lớp dưới cũng bị cuốn vào vòng xoáy danh lợi, trở nên đê tiện, xấu xa để tồn tại.

Tác phẩm đồng thời phê phán một xã hội bất công, nơi nhân phẩm con người bị chà đạp, và bày tỏ niềm xót xa cho thân phận những kẻ bị biến dạng bởi chính môi trường sống của mình.

Biện pháp nghệ thuật lắp cấu trúc: “ cũng đê tiện, cũng lầy là, cũng tham ăn”

Tác Dụng:

- Tạo nhịp điệu , âm hưởng cho câu văn

- Nhấn mạnh điểm xấu đê tiện, lầy là , tham ăn của nhân vật khiến cho sự xấu xa này trở nên dồn dập

Từ xa xưa, quan niệm “Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” đã ăn sâu vào nếp sống của người Việt, đặc biệt trong chuyện hôn nhân. Đây là cách nói phản ánh vai trò quyết định của cha mẹ trong việc chọn lựa bạn đời cho con cái. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, quan niệm này đang gây ra nhiều tranh cãi và cần được nhìn nhận một cách khách quan.

Trước hết, chúng ta cần hiểu rằng câu nói trên xuất phát từ truyền thống Á Đông, nơi cha mẹ giữ vai trò lớn trong mọi quyết định của con cái, kể cả chuyện dựng vợ gả chồng. Cha mẹ luôn mong muốn những điều tốt đẹp nhất cho con, và việc chọn người phối ngẫu cũng xuất phát từ tình thương và kinh nghiệm sống. Ở góc nhìn tích cực, sự chỉ dẫn và sắp xếp của cha mẹ có thể giúp con tránh được những sai lầm trong tình yêu, lựa chọn được người phù hợp về điều kiện gia đình, đạo đức và lối sống.

Tuy nhiên, hôn nhân là chuyện hệ trọng cả đời, và chính người trong cuộc mới là người sống với nhau suốt quãng đời còn lại. Việc cha mẹ quyết định thay con mà không quan tâm đến cảm xúc, mong muốn và sự hòa hợp giữa hai người có thể dẫn đến những cuộc hôn nhân không hạnh phúc, thậm chí là tan vỡ. Trong xã hội hiện đại, nơi đề cao quyền tự do cá nhân và sự bình đẳng, việc ép buộc con cái theo quan niệm “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” có phần lỗi thời và không còn phù hợp. Tình yêu và sự thấu hiểu lẫn nhau mới là nền tảng bền vững cho một cuộc hôn nhân hạnh phúc.

Do đó, cần có sự thay đổi trong tư duy của cả cha mẹ và con cái. Cha mẹ nên đóng vai trò là người định hướng, chia sẻ kinh nghiệm chứ không nên áp đặt. Con cái cũng cần lắng nghe và tôn trọng ý kiến của cha mẹ, đồng thời chủ động, có trách nhiệm với sự lựa chọn của mình. Hôn nhân chỉ thực sự hạnh phúc khi được xây dựng trên sự tự nguyện, tình yêu và sự đồng lòng từ cả hai phía.

Bởi vậy quan niệm “Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” trong hôn nhân cần được nhìn nhận lại. Truyền thống đáng quý, nhưng cần hòa hợp với thực tế và tư duy hiện đại để đem lại hạnh phúc thực sự cho mỗi con người.

“Ngẫm thân em chỉ bằng thân con bọ ngựa,/ Bằng con chẫu chuộc thôi.”

Chỉ với 2 câu thơ ngắn nhưng đã bộc lộ, thể hiện nỗi niềm xót xa, tủi thân của số phận những người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa cũ. Tác giả đã rất khéo léo khi sử dụng các từ ngữ “ bọ ngựa “, “ chẫu chuộc” đây chính là những con vật nhỏ bé , mong manh, những con vật biểu tượng cho số phận thấp hèn, không được coi trọng giống như người phụ nữ. Với cách ví von đầy mộc mạc, chân thực ấy đã cho thấy ý thức sâu sắc của họ về vị trí chìm nổi, bấp bênh của mình trong xã hội, trong gia đình. Hai câu thơ trên như một lời than thở đầy xót xa nhưng rất chân thành, khiến người đọc không khỏi xót thương, cảm đông và qua đó cũng biết trân trọng số phận, vẻ đẹp của người phụ nữ xưa

"Thân em như hạt mưa sa, hắt hiu giọt nắng, ta tan trong mây" 

- Tác Dụng:

+ Hình thức: lamf câu văn sinh động, hấp dẫn

+ Tăng cường tính biểu cảm: Câu thơ trở nên mạnh mẽ, trực tiếp, bộc lộ rõ nét nỗi nhớ da diết, đau khổ của nhân vật.

+ Thể hiện sự đau khổ tột cùng: Câu thơ cho thấy nỗi nhớ của nhân vật đã vượt quá giới hạn của ngôn ngữ, nó như xé nát cả tâm hồn.