Truyện ngắn “Ai biểu xấu” của Nguyễn Ngọc Tư là một câu chuyện cảm động nói về một cô bé có ngoại hình xấu, thường xuyên bị bạn bè trêu chọc và xa lánh. Qua đó, tác giả muốn phê phán sự phân biệt đối xử và định kiến của xã hội đối với những người không có vẻ ngoài ưa nhìn. Đồng thời, truyện cũng thể hiện sự cảm thông và chia sẻ với những con người thiệt thòi. Về hình thức, truyện được viết bằng giọng văn nhẹ nhàng, giản dị, mang đậm chất Nam Bộ. Ngôn ngữ gần gũi, chân thật khiến người đọc cảm thấy như đang nghe một câu chuyện đời thường. Cách xây dựng nhân vật cũng rất tự nhiên, chân thực, giúp người đọc dễ cảm nhận và đồng cảm. Truyện kết thúc bằng một nỗi buồn nhẹ nhưng sâu lắng, để lại suy nghĩ về sự tử tế và cách con người đối xử với nhau. Chính nhờ nội dung ý nghĩa và hình thức giản dị mà tác phẩm đã gây được ấn tượng trong lòng người đọc.

Trong cuộc sống, con người không thể tránh khỏi những lúc mắc sai lầm. Những lúc như vậy, việc được người khác góp ý, nhận xét sẽ giúp ta nhìn lại bản thân để thay đổi và hoàn thiện. Tuy nhiên, một vấn đề thường gây tranh cãi là: có nên góp ý, nhận xét người khác trước đám đông hay không? Đây là điều rất đáng suy ngẫm vì nó không chỉ liên quan đến hiệu quả của việc góp ý mà còn ảnh hưởng đến cảm xúc và lòng tự trọng của người bị góp ý.

Trước hết, chúng ta cần hiểu rằng góp ý là hành động thể hiện sự quan tâm, mong muốn người khác tốt lên. Nhưng cách thức góp ý rất quan trọng. Nếu góp ý đúng lúc, đúng cách sẽ mang lại hiệu quả tích cực. Ngược lại, nếu góp ý không khéo léo, nhất là khi thực hiện trước nhiều người, có thể khiến người nghe cảm thấy tổn thương, xấu hổ, thậm chí sinh ra tâm lý chống đối. Dù người góp ý có thiện chí nhưng nếu không chọn hoàn cảnh phù hợp thì dễ gây ra hiểu lầm và phản tác dụng.

Việc nhận xét ai đó trước đám đông, dù là góp ý chân thành, vẫn rất dễ khiến người đó cảm thấy bị phơi bày lỗi lầm trước mặt người khác. Điều này có thể ảnh hưởng đến lòng tự trọng, khiến họ cảm thấy ngượng ngùng, mất tự tin, nhất là với những người nhạy cảm. Họ có thể không tiếp thu lời góp ý mà còn giận dữ, cảm thấy bị xúc phạm, từ đó dẫn đến những mâu thuẫn không đáng có.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, việc góp ý trước tập thể lại cần thiết. Ví dụ, trong một buổi học nhóm hay làm việc chung, nếu có một người mắc lỗi làm ảnh hưởng đến kết quả chung, thì việc nhận xét công khai có thể giúp mọi người cùng rút kinh nghiệm. Nhưng ngay cả lúc đó, người góp ý cũng cần giữ thái độ bình tĩnh, tôn trọng, dùng lời lẽ nhẹ nhàng, tránh phán xét nặng nề. Có như vậy thì người nghe mới dễ tiếp thu và không cảm thấy bị xúc phạm.

Vì vậy, khi muốn góp ý cho ai đó, chúng ta nên cân nhắc hoàn cảnh và cách diễn đạt. Tốt nhất là nên góp ý riêng, chọn lúc người kia bình tĩnh và sẵn sàng lắng nghe. Nếu buộc phải nói trước đám đông, thì cần nói một cách khách quan, không nhấn mạnh vào lỗi lầm cá nhân mà hướng đến mục tiêu chung là giúp người đó tốt hơn. Khi lời nói xuất phát từ sự tôn trọng và thiện chí, chắc chắn người khác sẽ cảm nhận được và dễ tiếp thu hơn.

Tóm lại, góp ý là một việc làm cần thiết để giúp người khác tiến bộ, nhưng cần có sự tinh tế và tôn trọng. Việc nhận xét người khác trước đám đông chỉ nên thực hiện khi thực sự cần thiết, và phải được thực hiện một cách khéo léo, văn minh. Một lời góp ý đúng lúc, đúng chỗ sẽ có giá trị hơn rất nhiều so với lời phê bình giữa chốn đông người.

Mỗi một tác phẩm văn học thường truyền tải nhiều thông điệp. HS cần dựa vào nội dung văn bản và kinh nghiệm của bản thân để rút ra những kinh nghiệm sau khi đọc tác phẩm. Gợi ý một số thông điệp:

- Cần lựa chọn cách nhận xét, góp ý, đánh giá một ai đó sao cho phù hợp để tránh gây tổn thương cho người đó. 

- Trong cuộc sống, dù phải chịu những lời chế giễu, chê bai, chúng ta cũng không nên nhụt chí hay vì những điều nhỏ nhặt ấy mà buồn phiền. Thay vì đó, hãy cố gắng sống tích cực, lạc quan và tìm kiếm cho mình những môi trường phù hợp hơn. 

- HS đưa ra những suy nghĩ và lí giải hợp lí về đoạn văn. Có thể làm theo một số gợi ý sau: 

+ Cảm giác của chúng ta về một người nào đó bao gồm cả yếu tố tích cực và yếu tố tiêu cực. 

+ Việc nói ra những suy nghĩ, cảm giác của ta về họ có thể tác động tới họ theo hai hướng tích cực hoặc tiêu cực. 

+ Vị giám khảo kém duyên trong truyện đã rất thiếu tinh tế, lịch sự và sự tôn trọng đối với thí sinh khi trực tiếp chê bai về ngoại hình, giọng nói của thí sinh (những yếu tố di truyền, bẩm sinh, sẵn có trên cơ thể mỗi người mà khó có thể thay đổi) trước sóng truyền hình và biết bao nhiêu khán giả. 

+ Do đó, khi muốn nói ra những cảm giác của mình ta nên lựa chọn những cách diễn đạt phù hợp, khéo léo để tránh gây ra những tổn thương cho người khác. 

Những thí sinh trong cuộc thi đã gặp phải tình huống: Họ bị chê bai, nhận được những góp ý kém duyên trước biết bao người. 

- Trước tình huống ấy, cảm nhận và cách ứng xử của họ là:

+ Chết đứng trên sân khấu. 

+ Gượng gạo cười, chờ người ta chê xong, cảm ơn, và rời sân khấu trên đôi chân không phải của mình, gương mặt không còn là của mình, di chuyển một thân xác đã khô những máu, thân xác cũng không còn là của anh.

Nhan đề truyện gợi em cho sự liên tưởng tới tình huống những người có bề ngoài không được đẹp bị chế giễu, xỉ nhục, bị làm bẽ mặt, bị chèn ép, bắt nạt.  

thể loại truyện ngắn