Câu 1. (Khoảng 200 chữ)
Trong bài thơ “Ngược miền quá khứ”, nhân vật “tôi” bộc lộ một tình cảm sâu nặng, vừa trăn trở vừa thiêng liêng đối với quá khứ dân tộc. Quá khứ hiện lên như một “vầng sáng bồn chồn thương nhớ”, mang sức nặng “ngàn cân”, luôn “đêm đêm nhắc nhở gọi ta về”, cho thấy đó không phải là điều đã ngủ yên mà vẫn sống động, day dứt trong tâm hồn con người hôm nay. “Tôi” cảm nhận rõ những mất mát, hi sinh của cha ông qua hình ảnh “tóc mẹ trắng”, “bàn chân cha sủi tăm lịch sử”, từ đó dấy lên niềm xót xa, biết ơn sâu sắc. Đồng thời, quá khứ còn trở thành điểm tựa tinh thần, giúp “tôi” suy ngẫm về hiện tại và ý thức trách nhiệm với tương lai. Dù “vị đắng ngày qua còn vương đầu lưỡi”, nhân vật trữ tình không chìm đắm mà hướng đến phía trước với khát vọng “bay”. Như vậy, tình cảm của “tôi” đối với quá khứ là sự hòa quyện giữa nỗi nhớ thương, lòng tri ân và ý thức tiếp nối, thể hiện một thái độ sống tích cực, có trách nhiệm.

Câu 2. (Khoảng 600 chữ)
Trong dòng chảy không ngừng của thời đại mới, việc tiếp nối và phát huy các giá trị truyền thống trở thành một yêu cầu quan trọng đối với thế hệ trẻ. Truyền thống không chỉ là những gì thuộc về quá khứ mà còn là nền tảng tinh thần, là cội nguồn tạo nên bản sắc và sức mạnh của dân tộc. Vì vậy, trách nhiệm của tuổi trẻ trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị ấy mang ý nghĩa đặc biệt to lớn.

Trước hết, cần hiểu rằng các giá trị truyền thống bao gồm những phẩm chất tốt đẹp đã được hun đúc qua lịch sử như lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý chí kiên cường, đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, cũng như các giá trị văn hóa, phong tục, tập quán đặc sắc. Đây chính là “hồn cốt” của dân tộc, giúp chúng ta phân biệt mình với các cộng đồng khác trong quá trình hội nhập. Nếu không có truyền thống, con người dễ trở nên lạc lõng, mất phương hướng.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học – công nghệ, tuổi trẻ hôm nay đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức. Việc tiếp cận các nền văn hóa khác nhau có thể làm phong phú đời sống tinh thần, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ khiến một bộ phận người trẻ xa rời cội nguồn, thờ ơ với lịch sử, chạy theo lối sống thực dụng. Chính vì vậy, trách nhiệm tiếp nối truyền thống càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Tuổi trẻ cần thể hiện trách nhiệm ấy trước hết ở nhận thức: hiểu biết và trân trọng lịch sử dân tộc, biết ơn những hi sinh của các thế hệ đi trước. Từ đó, mỗi người cần biến nhận thức thành hành động cụ thể như học tập, rèn luyện để đóng góp cho đất nước; giữ gìn tiếng Việt, bản sắc văn hóa; tham gia các hoạt động cộng đồng, hướng về nguồn cội. Đồng thời, việc tiếp nối truyền thống không có nghĩa là bảo thủ, giữ nguyên mọi giá trị cũ, mà cần biết chọn lọc, phát huy những giá trị tích cực, phù hợp với thời đại mới. Người trẻ phải biết kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, vừa giữ gìn bản sắc vừa sáng tạo để phát triển.

Thực tế đã có nhiều tấm gương thanh niên sống trách nhiệm với truyền thống: những bạn trẻ khởi nghiệp từ văn hóa dân tộc, quảng bá áo dài, ẩm thực, nghệ thuật truyền thống ra thế giới; những tình nguyện viên tham gia bảo tồn di sản; hay đơn giản là những học sinh nỗ lực học tập, rèn luyện để góp phần xây dựng đất nước. Tuy nhiên, vẫn còn một số bạn trẻ thờ ơ với lịch sử, thiếu ý thức giữ gìn bản sắc, điều đó cần được nhìn nhận và khắc phục.

Là học sinh, mỗi chúng ta cần bắt đầu từ những việc nhỏ: học tốt các môn học, đặc biệt là lịch sử; sống có trách nhiệm với gia đình và xã hội; giữ gìn những nét đẹp văn hóa trong lời ăn tiếng nói, cách ứng xử. Quan trọng hơn, cần nuôi dưỡng lý tưởng sống đẹp, khát vọng cống hiến để xứng đáng với truyền thống của cha ông.

Tóm lại, tiếp nối các giá trị truyền thống không chỉ là nghĩa vụ mà còn là sứ mệnh của tuổi trẻ trong thời đại mới. Khi biết trân trọng quá khứ và hành động vì tương lai, thế hệ trẻ sẽ góp phần làm cho đất nước ngày càng phát triển bền vững và giàu bản sắc.

Câu 1.
Văn bản được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.
Đề tài của bài thơ: Suy ngẫm về quá khứ lịch sử dân tộc và trách nhiệm của con người (đặc biệt là thế hệ hôm nay) trước hiện tại và tương lai đất nước.

Câu 3.
Hình ảnh “quá khứ ngàn cân/ cứ đêm đêm nhắc nhở gọi ta về” thể hiện:

• Quá khứ lịch sử dân tộc vô cùng nặng nề, thiêng liêng, chứa đựng biết bao hi sinh, mất mát (“ngàn cân”).
• Quá khứ ấy không ngủ yên mà luôn ám ảnh, thôi thúc, nhắc nhở con người hôm nay phải nhớ, phải suy ngẫm.
• Đó là tiếng gọi của cội nguồn, của lịch sử, buộc mỗi cá nhân phải ý thức trách nhiệm với hiện tại và tương lai.

Câu 4.
Phép liệt kê trong các dòng thơ:
Tóc mẹ trắng… / Lịch sử khóc cười / nước mắt cạn khô… / khuất chìm / bàn chân cha… có tác dụng:

• Gợi ra hàng loạt hình ảnh giàu sức gợi về những hi sinh, mất mát của con người và dân tộc.
• Khắc họa sâu sắc nỗi đau, sự vất vả của mẹ, sự gian lao của cha gắn với lịch sử.
• Làm nổi bật chiều sâu cảm xúc: xót xa, biết ơn và trăn trở trước quá khứ.
• Tăng nhịp điệu dồn dập, tạo ấn tượng mạnh về sức nặng của lịch sử.

Câu 5. (Khoảng 5–7 dòng)
Mỗi cá nhân, đặc biệt là người trẻ, cần ý thức sâu sắc trách nhiệm trước lịch sử và tương lai đất nước. Quá khứ không chỉ để tự hào mà còn để nhắc nhở chúng ta sống xứng đáng với những hi sinh của cha ông. Người trẻ cần học tập, rèn luyện, nuôi dưỡng lý tưởng và tinh thần cống hiến. Đồng thời, phải biết trân trọng hòa bình, giữ gìn bản sắc dân tộc và chủ động hội nhập. Sống có trách nhiệm hôm nay chính là cách thiết thực nhất để xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn cho đất nước.

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Tình cảm của nhân vật “tôi” dành cho quê hương trong bài thơ “Quê biển” được thể hiện sâu sắc, tha thiết và giàu yêu thương. Quê hương hiện lên không chỉ là không gian địa lí mà còn là nơi gắn bó máu thịt với cuộc đời con người: “Quê tôi gối đầu lên ngực biển”, một hình ảnh vừa gần gũi vừa thiêng liêng. Nhân vật “tôi” cảm nhận rõ sự vất vả, bấp bênh của làng chài qua những “phận người xô dạt”, những ngôi nhà “chênh vênh sau mỗi trận bão về”. Đặc biệt, tình yêu quê còn gắn với nỗi xót xa, thương cảm trước cuộc đời người dân biển, tiêu biểu là hình ảnh người mẹ “bạc đầu sau những đêm đợi biển”. Không chỉ vậy, “tôi” còn tự hào về truyền thống lâu đời, sự gắn bó bền chặt của quê hương qua hình ảnh “mảnh lưới trăm năm”, những cánh buồm mang theo “hồn làng” ra khơi. Tất cả cho thấy tình cảm của nhân vật “tôi” là sự hòa quyện giữa yêu thương, trân trọng, tự hào và cả nỗi lo âu, day dứt. Đó là tình yêu quê hương sâu nặng, chân thành và bền bỉ.

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

Trong mỗi gia đình, sự khác biệt về tuổi tác, trải nghiệm và cách nhìn nhận cuộc sống giữa các thế hệ là điều tất yếu. Tuy nhiên, chính vì những khác biệt đó mà sự thấu cảm trở thành yếu tố vô cùng quan trọng, giúp gắn kết các thành viên và tạo nên một mái ấm hạnh phúc. Sự thấu cảm giữa các thế hệ trong gia đình không chỉ là khả năng hiểu mà còn là biết đặt mình vào vị trí của người khác để sẻ chia, tôn trọng và yêu thương.

Trước hết, thấu cảm giúp thu hẹp khoảng cách giữa các thế hệ. Người lớn tuổi thường có xu hướng giữ gìn những giá trị truyền thống, trong khi giới trẻ lại dễ tiếp nhận cái mới và mong muốn tự do thể hiện bản thân. Nếu thiếu sự thấu hiểu, những khác biệt này dễ dẫn đến mâu thuẫn, thậm chí là xung đột. Khi cha mẹ biết lắng nghe suy nghĩ của con cái, và con cái biết trân trọng kinh nghiệm của cha mẹ, thì khoảng cách thế hệ sẽ dần được xóa bỏ. Nhờ đó, gia đình trở thành nơi mọi người có thể chia sẻ và tìm thấy sự đồng cảm.

Không chỉ vậy, sự thấu cảm còn góp phần nuôi dưỡng tình cảm gia đình bền vững. Khi mỗi thành viên biết quan tâm đến cảm xúc của nhau, những hành động nhỏ như một lời hỏi han, một sự chia sẻ kịp thời cũng đủ làm ấm lòng người thân. Đặc biệt trong xã hội hiện đại, khi mỗi người đều bận rộn với công việc và học tập, sự thấu cảm càng trở nên cần thiết để giữ gìn sự gắn bó. Một gia đình thiếu đi sự thấu cảm dễ trở nên lạnh lẽo, nơi các thành viên sống cạnh nhau nhưng lại xa cách về tâm hồn.

Bên cạnh đó, thấu cảm còn giúp mỗi cá nhân hoàn thiện bản thân. Khi học cách lắng nghe và thấu hiểu người khác, con người trở nên bao dung, trưởng thành và có trách nhiệm hơn. Đối với người trẻ, việc thấu hiểu cha mẹ giúp họ nhận ra những hi sinh thầm lặng và từ đó sống có ý thức hơn. Ngược lại, khi người lớn thấu hiểu con cái, họ sẽ có cách giáo dục phù hợp, tránh áp đặt và tạo điều kiện để con phát triển toàn diện.

Tuy nhiên, trong thực tế, không phải gia đình nào cũng duy trì được sự thấu cảm giữa các thế hệ. Nhiều bậc cha mẹ vẫn giữ tư tưởng áp đặt, chưa thực sự lắng nghe con cái, trong khi một bộ phận người trẻ lại thiếu kiên nhẫn, dễ phủ nhận giá trị truyền thống. Điều này đặt ra yêu cầu mỗi người cần chủ động thay đổi: học cách lắng nghe nhiều hơn, nói chuyện chân thành hơn và tôn trọng sự khác biệt.

Tóm lại, sự thấu cảm giữa các thế hệ trong gia đình có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc xây dựng một mái ấm hạnh phúc. Đó không chỉ là cầu nối giúp các thế hệ xích lại gần nhau mà còn là nền tảng để mỗi người hoàn thiện bản thân. Vì vậy, mỗi chúng ta cần biết lắng nghe, chia sẻ và yêu thương nhiều hơn để gia đình luôn là nơi bình yên nhất trong cuộc đời.

Câu 1.
Văn bản được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.
Một hình ảnh thơ mang tính biểu tượng cho cuộc sống làng biển là:
→ “Làng là mảnh lưới trăm năm”.

Câu 3.
Hình ảnh “mẹ tôi bạc đầu sau những đêm đợi biển” gợi lên sự hi sinh thầm lặng, nỗi lo âu và tình yêu thương sâu nặng của người mẹ nơi làng biển. “Đợi biển” không chỉ là chờ người thân trở về mà còn là chờ đợi sự bình yên sau những chuyến ra khơi đầy hiểm nguy. Chi tiết “bạc đầu” cho thấy thời gian và nhọc nhằn đã in dấu lên cuộc đời người mẹ. Qua đó, tác giả thể hiện niềm xót xa, trân trọng trước những con người lam lũ, đồng thời làm nổi bật chủ đề về cuộc sống vất vả nhưng giàu nghĩa tình của làng chài.

Câu 4.
Hình ảnh “Làng là mảnh lưới trăm năm” cho thấy làng chài có truyền thống lâu đời gắn bó với nghề biển. “Mảnh lưới” không chỉ là công cụ lao động mà còn tượng trưng cho sự gắn kết bền chặt giữa con người với con người và với biển cả. Qua đó, có thể hiểu cuộc sống nơi đây tuy vất vả, bấp bênh nhưng luôn đoàn kết, kế thừa truyền thống cha ông, cùng nhau mưu sinh và giữ gìn bản sắc quê hương.

Câu 5.
Lao động bền bỉ, nhẫn nại có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc tạo nên giá trị sống của con người hôm nay. Nhờ sự kiên trì, con người có thể vượt qua khó khăn và thử thách để đạt được mục tiêu của mình. Lao động không chỉ mang lại của cải vật chất mà còn giúp rèn luyện ý chí, hình thành nhân cách tốt đẹp. Trong cuộc sống hiện đại, sự nhẫn nại càng cần thiết để không bị bỏ cuộc trước áp lực và cạnh tranh. Những con người chăm chỉ, kiên trì luôn tạo ra giá trị bền vững cho bản thân và xã hội. Vì vậy, mỗi người cần ý thức rèn luyện đức tính này để sống có ích và ý nghĩa hơn.

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Bài thơ Bàn giao của Vũ Quần Phương để lại nhiều cảm xúc sâu lắng về sự tiếp nối giữa các thế hệ. Qua hình ảnh người ông “bàn giao” cho cháu, nhà thơ đã gợi lên một cách nhìn thật đẹp về cuộc đời: những gì được trao lại không chỉ là cảnh vật quen thuộc như gió heo may, góc phố, hương bưởi, mà còn là tình yêu thương và những giá trị tinh thần quý giá. Đặc biệt, ông không “bàn giao” những tháng ngày vất vả, đau thương, cho thấy tình yêu thương bao dung, mong muốn cháu được sống trong bình yên, tốt đẹp. Tuy vậy, ông vẫn trao lại “một chút buồn”, “chút cô đơn” và bài học làm người, bởi đó là hành trang cần thiết để trưởng thành. Điệp ngữ “bàn giao” lặp lại nhiều lần vừa tạo nhịp điệu, vừa nhấn mạnh ý nghĩa thiêng liêng của sự kế thừa. Bài thơ không chỉ là lời của một người ông mà còn là tiếng lòng của cả một thế hệ đi trước gửi gắm niềm tin, hi vọng vào tương lai. Qua đó, người đọc thêm trân trọng những giá trị được trao truyền và ý thức hơn về trách nhiệm của mình.

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

Tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất của đời người, khi con người tràn đầy năng lượng, khát vọng và sẵn sàng khám phá thế giới. Trong hành trình ấy, trải nghiệm giữ vai trò vô cùng quan trọng, bởi nó không chỉ giúp con người hiểu biết hơn mà còn góp phần hình thành bản lĩnh và nhân cách.

Trải nghiệm là quá trình con người trực tiếp tham gia, va chạm với thực tế để rút ra bài học cho bản thân. Đối với tuổi trẻ, trải nghiệm có thể đến từ việc học tập, lao động, tham gia các hoạt động xã hội hay thử sức ở những lĩnh vực mới. Không giống như kiến thức sách vở, trải nghiệm mang tính sống động, chân thực và có sức tác động sâu sắc đến nhận thức cũng như cảm xúc của mỗi người.

Trước hết, trải nghiệm giúp người trẻ mở rộng hiểu biết và khám phá bản thân. Khi dám thử sức, họ sẽ nhận ra điểm mạnh, điểm yếu của mình, từ đó định hướng đúng đắn cho tương lai. Bên cạnh đó, trải nghiệm còn rèn luyện bản lĩnh, giúp con người trở nên kiên cường hơn trước khó khăn. Không ai trưởng thành mà chưa từng vấp ngã; chính những lần thất bại sẽ dạy ta cách đứng lên và bước tiếp. Ngoài ra, trải nghiệm còn giúp người trẻ sống sâu sắc hơn, biết yêu thương, chia sẻ và trân trọng những giá trị trong cuộc sống.

Thực tế cho thấy, nhiều bạn trẻ ngày nay đã tích cực trải nghiệm: tham gia hoạt động tình nguyện, khởi nghiệp, học tập ở môi trường mới… Những hành động ấy không chỉ giúp họ phát triển bản thân mà còn đóng góp cho xã hội. Tuy nhiên, vẫn còn không ít người trẻ ngại thay đổi, sống an toàn, thiếu dám thử thách. Điều này khiến họ dễ bỏ lỡ cơ hội và khó thích nghi với cuộc sống luôn biến động.

Tuy vậy, trải nghiệm không có nghĩa là hành động bồng bột hay bất chấp hậu quả. Người trẻ cần biết lựa chọn những trải nghiệm phù hợp với khả năng và hoàn cảnh của mình. Đồng thời, cần có sự chuẩn bị về kiến thức, kỹ năng và thái độ để biến mỗi trải nghiệm thành bài học ý nghĩa. Trải nghiệm đúng cách sẽ giúp con người trưởng thành; ngược lại, trải nghiệm thiếu suy nghĩ có thể dẫn đến sai lầm đáng tiếc.

Là học sinh, chúng ta cần chủ động tìm kiếm cơ hội trải nghiệm trong học tập và cuộc sống. Đó có thể là tham gia các hoạt động ngoại khóa, rèn luyện kỹ năng mềm hay thử sức với những thử thách mới. Quan trọng hơn, mỗi người cần giữ tinh thần cầu tiến, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.

Tóm lại, trải nghiệm là hành trang không thể thiếu của tuổi trẻ. Chỉ khi dám bước ra khỏi vùng an toàn, con người mới có thể khám phá hết tiềm năng của bản thân và trưởng thành một cách toàn diện. Vì vậy, hãy sống hết mình, trải nghiệm hết mình để tuổi trẻ trở nên ý nghĩa và đáng nhớ.

Câu 1.
Văn bản được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.
Trong bài thơ, người ông “bàn giao” cho cháu nhiều điều đẹp đẽ của cuộc sống, như:

• Gió heo may, góc phố, mùi ngô nướng – những nét bình dị của quê hương.
• Tháng giêng hương bưởi, cỏ mùa xuân xanh – vẻ đẹp của thiên nhiên.
• Những “mặt người đẫm nắng, đẫm yêu thương” – tình người ấm áp.
• Một chút buồn, chút cô đơn và cả bài học làm người (qua câu thơ).

Câu 3.
Ở khổ thơ thứ hai, người ông không muốn bàn giao những tháng ngày vất vả, đau thương như sương muối lạnh lẽo, cảnh loạn lạc, gian khó. Điều này cho thấy tình yêu thương sâu sắc của ông dành cho cháu: ông muốn giữ lại những nhọc nhằn, mất mát của quá khứ để cháu được sống trong những điều tốt đẹp hơn. Đồng thời, đó cũng là mong ước của thế hệ đi trước: trao lại tương lai tươi sáng, bình yên cho thế hệ sau, không để các em phải gánh chịu những đau thương mà họ từng trải qua.

Câu 4.
Biện pháp điệp ngữ được sử dụng nổi bật là cụm từ “bàn giao”, “ông bàn giao”.

• Việc lặp lại từ “bàn giao” nhiều lần giúp nhấn mạnh hành động trao truyền giữa các thế hệ.
• Qua đó, làm nổi bật ý nghĩa của sự kế thừa: ông không chỉ trao những giá trị vật chất mà còn trao cả vẻ đẹp thiên nhiên, tình người và bài học sống.
• Điệp ngữ còn tạo nhịp điệu cho bài thơ, góp phần thể hiện tình cảm tha thiết, trân trọng của người ông đối với cháu và với cuộc đời.

Câu 5. (Đoạn văn 5–7 câu)
Chúng ta hôm nay cần có thái độ trân trọng và biết ơn sâu sắc trước những điều quý giá mà thế hệ cha ông đã bàn giao. Đó là thành quả của bao năm tháng hi sinh, nỗ lực và cả mất mát. Mỗi người trẻ cần ý thức giữ gìn, phát huy những giá trị tốt đẹp ấy trong cuộc sống hiện tại. Đồng thời, chúng ta cũng phải sống có trách nhiệm, không ngừng học tập và rèn luyện để xứng đáng với những gì đã được trao gửi. Bên cạnh đó, cần tiếp tục sáng tạo, đóng góp để làm giàu thêm những giá trị truyền thống. Chỉ khi có thái độ đúng đắn như vậy, sự “bàn giao” giữa các thế hệ mới thực sự có ý nghĩa bền vững.

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Đoạn thơ trong bài Trăng hè của Đoàn Văn Cừ đã vẽ nên một bức tranh quê bình dị mà giàu sức gợi. Trước hết, đó là không gian yên ả, tĩnh lặng của làng quê trong đêm hè. Âm thanh “tiếng võng kẽo kẹt” vang lên khe khẽ như nhịp điệu quen thuộc của cuộc sống, càng làm nổi bật sự vắng lặng “người im, cảnh lặng tờ”. Những hình ảnh quen thuộc như “con chó ngủ lơ mơ”, “bóng cây bên hàng dậu” gợi cảm giác thân thuộc, gần gũi, đậm chất thôn quê. Bức tranh ấy không chỉ tĩnh mà còn tràn ngập ánh sáng dịu dàng của trăng: “tàu cau lấp loáng ánh trăng ngân” khiến cảnh vật trở nên lung linh, thơ mộng. Con người xuất hiện giản dị mà ấm áp: ông lão nằm chơi, đứa trẻ hồn nhiên ngắm mèo, tất cả hòa vào nhau trong nhịp sống chậm rãi, yên bình. Qua đó, nhà thơ thể hiện tình yêu tha thiết với quê hương và vẻ đẹp mộc mạc của cuộc sống nông thôn Việt Nam. Đoạn thơ khơi gợi trong lòng người đọc niềm nhớ thương, trân trọng những phút giây bình dị của cuộc sống.

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

Tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất của đời người, là lúc con người có nhiều năng lượng, hoài bão và khát vọng vươn lên. Trong xã hội hiện đại, sự nỗ lực hết mình của tuổi trẻ không chỉ là yếu tố quyết định thành công cá nhân mà còn góp phần tạo nên sự phát triển của đất nước. Vì vậy, việc nhận thức đúng đắn và sống hết mình với tuổi trẻ là điều vô cùng quan trọng.

Nỗ lực hết mình có thể hiểu là sự cố gắng không ngừng nghỉ, dám vượt qua khó khăn, thử thách để đạt được mục tiêu đã đề ra. Đó không chỉ là chăm chỉ học tập, lao động mà còn là tinh thần dám nghĩ, dám làm, không ngại thất bại. Người trẻ nỗ lực là người biết tận dụng thời gian, trau dồi tri thức, rèn luyện kỹ năng và không ngừng hoàn thiện bản thân.

Trong thực tế, có rất nhiều bạn trẻ đang sống hết mình với đam mê và lý tưởng. Họ không ngại khó, ngại khổ để theo đuổi ước mơ, từ việc học tập, nghiên cứu khoa học đến khởi nghiệp, sáng tạo. Chính sự nỗ lực ấy giúp họ khẳng định giá trị bản thân và đóng góp tích cực cho xã hội. Ngược lại, vẫn còn một bộ phận thanh niên sống thụ động, thiếu mục tiêu, dễ dàng bỏ cuộc trước khó khăn. Điều này không chỉ làm lãng phí tuổi trẻ mà còn ảnh hưởng đến tương lai của chính họ.

Sự nỗ lực của tuổi trẻ mang ý nghĩa to lớn. Trước hết, nó giúp mỗi người trưởng thành, bản lĩnh hơn sau những thử thách. Không có thành công nào đến một cách dễ dàng, chỉ có sự kiên trì và cố gắng mới tạo nên kết quả bền vững. Bên cạnh đó, một thế hệ trẻ năng động, nỗ lực sẽ là động lực mạnh mẽ thúc đẩy xã hội phát triển. Trong bối cảnh hội nhập, nếu không cố gắng, người trẻ sẽ dễ bị tụt lại phía sau.

Tuy nhiên, nỗ lực không có nghĩa là làm việc một cách mù quáng hay bất chấp tất cả. Người trẻ cần biết cân bằng giữa học tập, làm việc và nghỉ ngơi, đồng thời xác định mục tiêu rõ ràng để tránh lãng phí công sức. Nỗ lực đúng hướng sẽ giúp đạt hiệu quả cao hơn và mang lại giá trị thiết thực.

Là học sinh, mỗi chúng ta cần bắt đầu từ những việc nhỏ: chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức, kỹ năng sống và nuôi dưỡng ước mơ. Đừng sợ thất bại, bởi mỗi lần vấp ngã là một bài học quý giá giúp ta tiến gần hơn đến thành công. Tuổi trẻ chỉ đến một lần, nếu không sống hết mình, ta sẽ phải hối tiếc.

Tóm lại, sự nỗ lực hết mình là chìa khóa để tuổi trẻ tỏa sáng và đạt được những giá trị tốt đẹp. Mỗi người trẻ hãy biết trân trọng thời gian, sống có mục tiêu và không ngừng cố gắng để viết nên hành trình ý nghĩa cho cuộc đời mình

Câu 1:

• Ngôi kể trong đoạn trích là ngôi thứ ba (người kể chuyện giấu mình).

Câu 2:

Một số chi tiết cho thấy chị Bớt không giận mẹ dù trước đó từng bị phân biệt đối xử:

• Khi mẹ đến ở cùng, Bớt rất mừng nhưng vẫn hỏi lại mẹ để mẹ suy nghĩ kỹ.
• Chị không trách móc mẹ mà chỉ lo mẹ sẽ lại thay đổi ý định.
• Chị tận tình chăm sóc mẹ, để mẹ ở cùng mà không oán giận chuyện cũ.
• Khi mẹ ân hận, Bớt vội ôm lấy mẹ và trấn an để mẹ không phải suy nghĩ nhiều.

Câu 3:

Nhân vật Bớt là một người:

• Bao dung, hiếu thảo: Dù từng bị mẹ phân biệt đối xử, chị vẫn mở lòng đón mẹ về sống cùng, không oán trách.
• Chăm chỉ, tần tảo: Một mình chị vừa lo công tác, vừa nuôi con, làm ruộng.
• Yêu thương gia đình: Chị quan tâm, lo lắng cho mẹ và các con, luôn cố gắng vun vén gia đình.

Câu 4:

Hành động ôm lấy mẹ và câu nói "- Ô hay! Con có nói gì đâu, sao bu cứ nghĩ ngợi thế nhỉ?" có ý nghĩa:

• An ủi mẹ, giúp mẹ bớt mặc cảm, không dằn vặt về những lỗi lầm trong quá khứ.
• Thể hiện sự bao dung của Bớt, chị không hề trách mẹ mà ngược lại còn muốn mẹ sống thanh thản.
• Khẳng định tình cảm mẹ con: Dù trước kia có chuyện gì xảy ra, Bớt vẫn yêu thương và kính trọng mẹ.

Câu 5:

Thông điệp ý nghĩa nhất: "Hãy bao dung và yêu thương gia đình, bởi gia đình là nơi cuối cùng ta có thể trở về."

Lí do:

• Gia đình có thể xảy ra mâu thuẫn, nhưng nếu biết tha thứ và yêu thương, mọi vết thương đều có thể hàn gắn.
• Như chị Bớt, dù từng chịu thiệt thòi, chị vẫn mở lòng với mẹ, giữ gìn tình cảm gia đình.
• Trong cuộc sống hiện đại, nhiều người vì những mâu thuẫn nhỏ mà xa cách người thân, nên thông điệp này càng trở nên ý nghĩa.

II. VIẾT

Câu 1:

Bảo vệ môi trường là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của con người hiện nay. Môi trường không chỉ là nơi cung cấp tài nguyên mà còn là không gian sống, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tinh thần của mỗi người. Khi môi trường bị ô nhiễm hay tàn phá, con người không chỉ đối mặt với thiên tai, dịch bệnh mà còn chịu những tổn thương về mặt cảm xúc, như hiện tượng “tiếc thương sinh thái”. Vì vậy, mỗi cá nhân cần có ý thức bảo vệ môi trường bằng những hành động nhỏ như không xả rác bừa bãi, tiết kiệm điện nước, trồng cây xanh. Bên cạnh đó, nhà nước và các tổ chức cũng cần có biện pháp mạnh mẽ để giảm thiểu ô nhiễm và ứng phó với biến đổi khí hậu. Bảo vệ môi trường chính là bảo vệ cuộc sống của chúng ta hôm nay và tương lai của thế hệ mai sau.

Câu 2:

Trong văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ thường gắn với lối sống thanh cao, tránh xa danh lợi và tìm về với thiên nhiên. Qua hai bài thơ của Nguyễn Bỉnh Khiêm và Nguyễn Khuyến, hình ảnh ấy hiện lên vừa có nét tương đồng, vừa mang những sắc thái riêng biệt, thể hiện quan niệm sống và tâm trạng của mỗi tác giả.

Trước hết, điểm gặp gỡ giữa hai nhà thơ là ở lối sống ẩn dật, hòa hợp với thiên nhiên. Trong bài “Nhàn”, Nguyễn Bỉnh Khiêm khắc họa cuộc sống giản dị với “một mai, một cuốc, một cần câu”, tự do, ung dung giữa cảnh quê thanh bình. Ông tìm thấy niềm vui trong lao động và thiên nhiên, không bị ràng buộc bởi danh lợi. Tương tự, trong bài thơ của Nguyễn Khuyến, thiên nhiên hiện lên với bầu trời thu xanh, làn nước trong và không gian tĩnh lặng. Cả hai đều thể hiện một tâm hồn yêu thiên nhiên, coi thiên nhiên là nơi nương náu tâm hồn, tránh xa sự xô bồ của cuộc sống. Điều đó cho thấy vẻ đẹp chung của người ẩn sĩ: sống thanh cao, giữ gìn nhân cách và không bị cuốn theo vòng xoáy danh lợi.

Tuy nhiên, đằng sau sự tương đồng ấy lại là những khác biệt rõ nét. Với Nguyễn Bỉnh Khiêm, việc lựa chọn cuộc sống “nhàn” là một sự chủ động và đầy bản lĩnh. Ông tự nhận mình là “dại” nhưng thực chất đó là cái “dại” của người khôn, biết tránh xa danh lợi để giữ trọn khí tiết. Giọng thơ của ông vì thế mang vẻ ung dung, nhẹ nhàng và có phần triết lí. Ngược lại, ở Nguyễn Khuyến, ẩn dật lại gắn với tâm trạng buồn bã, bất lực trước thời cuộc. Là một người từng làm quan nhưng chứng kiến xã hội rối ren, ông lui về quê sống ẩn dật, nhưng trong lòng vẫn nặng trĩu nỗi niềm. Cảnh thu trong thơ ông tuy đẹp nhưng phảng phất nỗi buồn, sự cô đơn và tiếc nuối. Nếu Nguyễn Bỉnh Khiêm tìm thấy sự an nhiên thực sự trong cuộc sống ẩn dật, thì Nguyễn Khuyến lại mang theo nỗi đau thời thế vào trong từng vần thơ.

Về nghệ thuật, cả hai bài thơ đều sử dụng ngôn ngữ giản dị, gần gũi, hình ảnh thiên nhiên quen thuộc của làng quê Việt Nam. Tuy nhiên, giọng điệu thơ có sự khác biệt: thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm mang tính triết lí, nhẹ nhàng; còn thơ Nguyễn Khuyến lại giàu cảm xúc, sâu lắng và man mác buồn.

Tóm lại, qua hai bài thơ, hình tượng người ẩn sĩ hiện lên với vẻ đẹp thanh cao, biết giữ mình trước danh lợi, đồng thời cũng phản ánh những tâm trạng khác nhau của các nhà nho trước thời cuộc. Điều đó không chỉ giúp người đọc hiểu hơn về con người và tư tưởng của Nguyễn Bỉnh Khiêm và Nguyễn Khuyến, mà còn gợi nhắc về giá trị của một lối sống giản dị, thanh sạch và giàu ý nghĩa trong cuộc sống hôm nay.

Câu 1.
Theo bài viết, “tiếc thương sinh thái” là nỗi đau buồn, mất mát của con người trước sự suy giảm hoặc biến mất của môi trường tự nhiên và hệ sinh thái do biến đổi khí hậu gây ra.

Câu 2.
Bài viết trình bày thông tin theo trình tự: nêu hiện tượng → giải thích khái niệm → đưa ra dẫn chứng thực tế → cung cấp số liệu khảo sát để mở rộng và làm rõ vấn đề.

Câu 3.
Tác giả sử dụng các bằng chứng như: ý kiến và nghiên cứu của các nhà khoa học; dẫn chứng thực tế về các cộng đồng chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu (người Inuit ở Canada, nông dân ở Australia, các tộc người bản địa ở Brazil); và số liệu khảo sát về cảm xúc của trẻ em, thanh thiếu niên ở nhiều quốc gia.

Câu 4.
Tác giả tiếp cận vấn đề biến đổi khí hậu từ góc nhìn tâm lí và đời sống tinh thần của con người, cho thấy biến đổi khí hậu không chỉ gây tổn hại môi trường mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến cảm xúc và sức khỏe tinh thần của con người.

Câu 5.
Thông điệp sâu sắc nhất là biến đổi khí hậu không chỉ là vấn đề môi trường mà còn tác động mạnh đến đời sống tinh thần của con người. Vì vậy mỗi người cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và có trách nhiệm hơn với Trái Đất.