Câu 1

Bài thơ của Vũ Quần Phương là một lời thủ thỉ tâm tình đầy xúc động về sự tiếp nối giữa các thế hệ. Hình ảnh người ông "bàn giao" cho cháu không phải là những giá trị vật chất hào nhoáng, mà là những chiêm nghiệm sâu sắc về cuộc đời: "một chút buồn", "chút cô đơn". Đó là những gia vị của sự trưởng thành mà người đi trước đã nếm trải và muốn truyền lại như một sự chuẩn bị tâm thế cho đời sau. Đặc biệt, thông điệp cốt lõi nằm ở lời dặn: "Căn răng mà chịu thiệt, vững gót để làm người". Câu thơ khẳng định bản lĩnh sống kiên cường, lòng vị tha và tư cách đạo đức cao đẹp. Tác giả đã sử dụng thể thơ tự do cùng biện pháp điệp từ "chút", "bàn giao" để tạo nên nhịp điệu nhẹ nhàng nhưng thấm thía. Qua đó, bài thơ không chỉ thể hiện tình yêu thương bao la của người ông mà còn nhắc nhở thế hệ trẻ về lòng biết ơn và trách nhiệm giữ gìn những giá trị nhân bản quý báu của cha ông.

Câu 2

Câu 1

Thể thơ: Tự do 

Câu 2

• "Một chút buồn", "ngậm ngùi một chút", "chút cô đơn".
• Đặc biệt là bàn giao cả bản lĩnh sống qua câu thơ: "Cắn răng mà chịu thiệt, vững gót để làm người".
• Câu 3
• Lí do: Người ông không muốn bàn giao "nỗi buồn", "cô đơn" hay "sự ngậm ngùi" vì đó là những gian truân, vất vả của cuộc đời mà ông đã trải qua. Người đi trước luôn mong muốn con cháu mình có một cuộc sống hạnh phúc, vui vẻ, không phải gánh vác những nỗi niềm ưu tư hay những cay đắng mà thế hệ trước từng nếm trải.
• Câu 4
• Điệp ngữ: "một chút", "chút", "bàn giao".
• Phân tích tác dụng:
• • Về nội dung: Nhấn mạnh tâm thế sẻ chia, gửi gắm những chiêm nghiệm cuộc đời của ông cho cháu. Những thứ "chút buồn", "chút cô đơn" được nhắc lại cho thấy sự khiêm nhường, nhẹ nhàng nhưng ẩn chứa nỗi niềm sâu sắc.
  • Về nghệ thuật: Tạo nhịp điệu thủ thỉ, tâm tình, khiến lời thơ như lời nhắn nhủ tâm huyết, đầy yêu thương và xúc động.
  • Câu 5
  • Trước những giá trị quý giá và thiêng liêng mà thế hệ đi trước bàn giao, chúng ta cần có thái độ:
  • Trân trọng và biết ơn: Hiểu được giá trị của những hy sinh, trải nghiệm mà cha ông đã để lại.
  • Gìn giữ và phát huy: Không chỉ tiếp nhận mà còn phải có trách nhiệm bảo vệ và làm giàu thêm những giá trị văn hóa, đạo đức đó.
  • Bản lĩnh và trách nhiệm: Sẵn sàng tiếp nối con đường của cha ông bằng sự nỗ lực của bản thân để xứng đáng với sự kỳ vọng của thế hệ đi trước.

Câu 1

Đoạn thơ trong tác phẩm "Trăng hè" của Đoàn Văn Cừ đã vẽ nên một bức tranh làng quê Việt Nam đêm trăng vô cùng thanh bình, tĩnh lặng và đậm chất thơ. Bằng bút pháp quan sát tinh tế, tác giả đã huy động mọi giác quan để cảm nhận vẻ đẹp của quê hương. Âm thanh "kẽo kẹt" của tiếng võng đưa không làm xao động không gian mà càng làm tăng thêm cái yên ả của đêm hè. Hình ảnh những con vật quen thuộc như "con chó ngủ lơ mơ", "con mèo quyện dưới chân" gợi lên sự gần gũi, ấm áp và bình yên lạ thường. Cảnh vật dưới ánh trăng trở nên lung linh, huyền ảo với "bóng cây lơi lá" và "tàu cau lấp loáng ánh trăng ngân". Sự xuất hiện của con người – từ ông lão nằm chơi giữa sân đến đứa trẻ đứng vịn thành chõng – cho thấy một nhịp sống thư thái, hòa quyện tuyệt đối với thiên nhiên. Bức tranh không chỉ có tĩnh mà còn có động, có sáng và có tối, tạo nên một không gian văn hóa làng quê thuần khiết, đánh thức lòng yêu quê hương và nỗi nhớ nguồn cội trong lòng mỗi người đọc.

Câu 2

Câu 1:

Ngôi kể: Ngôi thứ ba

Câu 2

• Hành động: Chị "buông bé Hiên, ôm lấy mẹ".
• Lời nói: Lời an ủi nhẹ nhàng, có chút nũng nịu để xua tan không khí căng thẳng: "Ô hay! Con có nói gì đâu, sao bu cứ nghĩ ngợi thế nhỉ?".
• Câu 3
• Chị Bớt là một người phụ nữ:
• Vị tha và bao dung: Chị sẵn sàng gác lại những nỗi đau, sự phân biệt đối xử trong quá khứ để thấu hiểu cho nỗi ân hận của mẹ.
• Hiếu thảo và tinh tế: Chị hiểu được tâm lý của mẹ và chủ động dùng hành động, lời nói để xoa dịu sự dằn vặt của bà.
• Câu 4
• Hành động ôm: Thể hiện sự gắn kết, xóa bỏ khoảng cách và là biểu tượng của sự tha thứ hoàn toàn.
• Câu nói: Cho thấy thái độ sống tích cực, không để quá khứ làm ảnh hưởng đến tình cảm hiện tại. Chị muốn mẹ được thanh thản và bình yên trong tâm hồn.
• Câu 5
• Thông điệp: Sức mạnh của lòng vị tha và tình cảm gia đình.
• Lí giải: Trong cuộc sống, ai cũng có thể mắc sai lầm, ngay cả những người thân yêu nhất. Việc học cách tha thứ không chỉ giúp hàn gắn các mối quan hệ mà còn giải phóng chính bản thân chúng ta khỏi sự oán hận, giúp gia đình trở nên ấm áp và bền vững hơn.

Bảo vệ môi trường là một vấn đề vô cùng cấp thiết trong cuộc sống hiện nay. Môi trường không chỉ là không gian sống mà còn là điều kiện quyết định sự tồn tại và phát triển của con người. Khi môi trường bị ô nhiễm, biến đổi khí hậu diễn ra ngày càng nghiêm trọng, con người không chỉ chịu ảnh hưởng về sức khỏe mà còn bị tác động về tinh thần, như hiện tượng “tiếc thương sinh thái” đã chỉ ra. Thiên nhiên bị tàn phá đồng nghĩa với việc con người mất đi nguồn sống, mất đi sự cân bằng và bình yên vốn có. Thực tế cho thấy, những thảm họa như cháy rừng, lũ lụt hay hạn hán ngày càng gia tăng, gây hậu quả nặng nề. Vì vậy, mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường bằng những hành động thiết thực như tiết kiệm tài nguyên, hạn chế rác thải nhựa, trồng cây xanh. Đồng thời, các tổ chức và quốc gia cần chung tay đưa ra những giải pháp hiệu quả nhằm bảo vệ Trái Đất. Bảo vệ môi trường chính là bảo vệ cuộc sống của chúng ta hôm nay và cả tương lai mai sau.

Câu 2 (bài văn khoảng 600 chữ):

Trong văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ là một kiểu nhân vật quen thuộc, thể hiện quan niệm sống và nhân cách của các nhà nho trước thời cuộc. Qua hai bài thơ của Nguyễn Trãi và Nguyễn Khuyến, hình ảnh người ẩn sĩ hiện lên vừa có những điểm tương đồng, vừa mang những nét riêng đặc sắc.

Trước hết, ở cả hai bài thơ, người ẩn sĩ đều lựa chọn lối sống hòa hợp với thiên nhiên, xa lánh chốn quan trường đầy bon chen. Trong bài “Nhàn”, Nguyễn Trãi khắc họa cuộc sống giản dị với những hình ảnh gần gũi: “một mai, một cuốc, một cần câu”. Đó là cuộc sống lao động tự nhiên, tự do và thanh thản. Ông chủ động tìm “nơi vắng vẻ”, tránh xa “chốn lao xao”, thể hiện thái độ dứt khoát với danh lợi. Tương tự, trong bài thơ của Nguyễn Khuyến, bức tranh mùa thu hiện lên trong trẻo, tĩnh lặng với “trời thu xanh ngắt”, “nước biếc”, “bóng trăng”. Không gian ấy phản ánh tâm hồn thanh cao, yêu thiên nhiên và hướng nội của nhà thơ.

Tuy nhiên, nếu Nguyễn Trãi thể hiện sự “nhàn” một cách chủ động, ung dung, thì Nguyễn Khuyến lại mang trong mình nỗi niềm trăn trở, man mác buồn. Ở Nguyễn Trãi, cuộc sống ẩn dật là sự lựa chọn tích cực, thể hiện bản lĩnh và nhân cách cao đẹp của một con người từng trải. Ông xem thường phú quý, coi đó chỉ là “chiêm bao”, từ đó khẳng định lối sống thanh cao, không màng danh lợi. Ngược lại, Nguyễn Khuyến tuy cũng sống ẩn dật nhưng trong lòng vẫn chất chứa nỗi niềm thời thế. Những hình ảnh như “gió hắt hiu”, “song thưa”, hay câu hỏi “một tiếng trên không ngỗng nước nào?” gợi lên cảm giác cô đơn, trống trải. Đó không chỉ là nỗi buồn thiên nhiên mà còn là nỗi buồn của một trí thức trước vận nước đổi thay.

Bên cạnh đó, giọng điệu của hai bài thơ cũng có sự khác biệt rõ rệt. Giọng thơ Nguyễn Trãi nhẹ nhàng, vui tươi, thể hiện sự an nhiên, tự tại. Trong khi đó, giọng thơ Nguyễn Khuyến lại trầm lắng, suy tư, mang nhiều cảm xúc sâu kín. Điều này cho thấy, cùng là hình tượng người ẩn sĩ nhưng mỗi nhà thơ lại gửi gắm những tâm tư riêng phù hợp với hoàn cảnh và cá tính của mình.

Như vậy, qua hai bài thơ, hình tượng người ẩn sĩ hiện lên với vẻ đẹp chung là thanh cao, gắn bó với thiên nhiên, xa lánh danh lợi. Tuy nhiên, mỗi tác giả lại có cách thể hiện riêng: Nguyễn Trãi thiên về sự chủ động, lạc quan; Nguyễn Khuyến nghiêng về chiều sâu nội tâm và nỗi buồn thời thế. Điều đó góp phần làm phong phú thêm diện mạo văn học trung đại Việt Nam, đồng thời giúp người đọc hiểu rõ hơn về nhân cách và tâm hồn của các bậc trí thức xưa.

Câu 1
“Tiếc thương sinh thái” là trạng thái đau buồn, lo lắng, mất mát về tinh thần trước những biến đổi, suy thoái của môi trường và hệ sinh thái (đã xảy ra hoặc có thể xảy ra).

Câu 2:
Văn bản trình bày theo trình tự:
→ Nêu vấn đề → Giải thích khái niệm → Đưa dẫn chứng thực tế → Mở rộng, cập nhật số liệu → Kết luận/nhận định.

Câu 3:
Tác giả sử dụng các bằng chứng:

• Nghiên cứu khoa học (Cunsolo & Ellis, Caroline Hickman).
• Ví dụ thực tế (người Inuit, nông dân Australia, cháy rừng Amazon).
• Số liệu khảo sát (tỉ lệ % người trẻ lo lắng về biến đổi khí hậu).
• Câu 4:
  Cách tiếp cận của tác giả là mới mẻ và nhân văn: không chỉ nhìn biến đổi khí hậu ở góc độ môi trường mà còn ở góc độ tâm lí con người, nhấn mạnh tác động sâu sắc đến đời sống tinh thần.

Thông điệp:
Biến đổi khí hậu không chỉ phá hủy môi trường mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lí con người, vì vậy cần nâng cao ý thức và hành động để bảo vệ Trái Đất và chính cuộc sống của chúng ta.