Câu 1

Trong bài thơ “Người cắt dây thép gai” của Hoàng Nhuận Cầm, hình ảnh "hàng rào dây thép gai" mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, chứa đựng hiện thực tàn khốc của chiến tranh lẫn khát vọng hòa bình cháy bỏng. Trước hết, "dây thép gai" là hình ảnh thực của đồn bốt giặc, đại diện cho sự chia cắt, đau thương và hủy diệt. Nó khiến "con cò không đậu được", làm "con sông gãy và nhịp cầu cũng gãy", ngăn cách tình yêu đôi lứa và bóp nghẹt sự sống của đất đai. Tuy nhiên, dưới lưỡi kéo của người chiến sĩ, hình ảnh này trở thành bệ phóng cho sự hồi sinh. Việc cắt đứt từng hàng rào từ "thứ nhất", "thứ hai" cho đến "hàng rào cuối cùng" đồng nghĩa với việc dỡ bỏ những đau thương, hàn gắn lại những vết thương của đất nước. Mỗi nấc hàng rào ngã xuống là một làn sóng sự sống tràn về: cỏ lại hát, nhựa cây lại nối liền cành, nhịp cầu sang nhà bạn gái liền lại và những con cá lại nhảy. Qua đó, nhà thơ đã khéo léo dùng hình ảnh hàng rào dây thép gai để làm nổi bật tinh thần kiên cường của người lính và niềm tin mãnh liệt vào ngày mai chiến thắng, khi đất nước sông núi "liền lại" một dải thống nhất.

Câu 2

Hình ảnh người lính dũng cảm cắt từng “hàng rào dây thép gai” trong thơ Hoàng Nhuận Cầm để nối liền đất nước khiến ta trăn trở: Thời bình, thế hệ trẻ chúng ta cần “cắt” đi những hàng rào nào? Câu trả lời chính là: phải cắt bỏ lối sống vô cảm, ích kỷ bằng một lối sống có trách nhiệm. Đây không phải yêu cầu xa vời, mà là điều kiện cần để người trẻ tồn tại và phát triển.

Trước hết, sống có trách nhiệm với bản thân là nền tảng để người trẻ trưởng thành. Tuổi trẻ là tuổi của ước mơ, nhưng ước mơ sẽ mãi là ảo vọng nếu ta không chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Trách nhiệm thể hiện ở kỷ luật học tập, rèn luyện sức khỏe, giữ lời hứa với chính mình. Một học sinh tự giác ôn bài thay vì chờ nhắc nhở, một sinh viên đi làm thêm để đỡ đần bố mẹ, đó chính là biểu hiện của người trẻ có trách nhiệm. Khi ta dám nhận lỗi, dám sửa sai, ta mới thực sự lớn lên. Sống vô trách nhiệm với bản thân chính là tự dựng “hàng rào dây thép gai” giam hãm tương lai của mình.

Thứ hai, trách nhiệm với gia đình và cộng đồng là sợi dây gắn kết xã hội. Đất nước đã liền một dải nhờ xương máu cha ông, thế hệ chúng ta có trách nhiệm giữ cho dải đất ấy liền mạch bằng tình yêu thương và sẻ chia. Trách nhiệm không cần là điều lớn lao: đó là biết quan tâm bố mẹ sau giờ học, là phân loại rác để bảo vệ môi trường, là dũng cảm lên tiếng trước cái sai, cái xấu trên mạng xã hội. Trong đại dịch Covid-19, hàng nghìn bạn trẻ tình nguyện chống dịch chính là minh chứng đẹp cho lối sống này. Nếu người trẻ chỉ bo bo cho mình, xã hội sẽ xuất hiện những “hàng rào” mới: hàng rào của thờ ơ, của chia rẽ.

Cuối cùng, sống có trách nhiệm với đất nước là mệnh lệnh từ lịch sử. Chúng ta đang sống trong thời kỳ hội nhập, cơ hội nhiều nhưng thách thức cũng lớn. Đất nước cần những công dân toàn cầu nhưng mang bản sắc Việt, dám nghĩ dám làm và dám chịu trách nhiệm. Một kỹ sư làm ra cây cầu không rút ruột công trình, một nhà báo không lan truyền tin giả, một người trẻ khởi nghiệp tạo việc làm cho cộng đồng, đó là cách ta “cắt dây thép gai” của trì trệ, của lạc hậu để đất nước đi lên.

Thực tế đáng buồn là vẫn còn một bộ phận giới trẻ sống thiếu trách nhiệm: sống ảo, “phông bạt”, gian lận thi cử, bàng quan trước thời cuộc. Họ quên rằng mỗi hành vi vô trách nhiệm hôm nay đều để lại hậu quả cho ngày mai. Thế hệ trẻ là rường cột nước nhà, nếu rường cột mục ruỗng thì tương lai đất nước sẽ ra sao?

Bác Hồ từng căn dặn: “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên”. Lời dạy ấy vẫn vẹn nguyên giá trị. Để xứng đáng với hy sinh của cha anh, mỗi người trẻ hãy bắt đầu từ việc nhỏ nhất: có trách nhiệm với giờ giấc, với công việc, với lời nói của mình. Hãy học người lính năm xưa, dũng cảm cắt bỏ sự lười biếng, ích kỷ trong chính con người mình.

Tóm lại, lối sống có trách nhiệm chính là “tấm thẻ xanh” để người trẻ bước vào tương lai. Chỉ khi mỗi cá nhân biết sống vì mình và vì mọi người, chúng ta mới thực sự hàn gắn được mọi chia cắt, xây dựng một Việt Nam hùng cường như khát vọng của bao thế hệ.

Chiến tranh đi qua để lại trong lòng mỗi người dân Việt Nam những nỗi đau và cả những giá trị văn hóa, nhân cách không gì thay thế được. Hai đoạn trích Mây trắng còn baycủa Bảo Ninh và Một người Hà Nội của Nguyễn Khải, tuy ra đời ở hai thời điểm khác nhau, nhưng đều khắc họa vẻ đẹp của con người Việt Nam thời hậu chiến: một bên là nỗi đau âm thầm mà cao cả, một bên là cốt cách văn hóa được giữ gìn giữa biến động.

Cả hai tác phẩm đều hướng ngòi bút vào những con người bình dị, không phải anh hùng phi thường. Ở Mây trắng còn bay, đó là bà cụ già lần đầu đi máy bay, mang theo bàn thờ di động để làm giỗ chồng ngay trên khoang hành khách. Ở Một người Hà Nội, đó là cô Hiền - một người phụ nữ Hà Nội vô danh, sống thẳng thắn, chuẩn mực giữa thời loạn và thời bình.

Điểm chung lớn nhất là cả hai nhân vật nữ đều mang trong mình một sức mạnh tinh thần bền bỉ. Bà cụ trong truyện của Bảo Ninh vượt qua gần 30 năm chờ đợi, một mình mang nỗi đau mất chồng ra “miền cháu khuất” để làm giỗ. Còn cô Hiền của Nguyễn Khải lại tỉnh táo tính toán cuộc đời, dạy con biết tự trọng, giữ nếp nhà Hà Nội giữa bao đổi thay. Họ đều là hiện thân cho cái “bất biến” của tình nghĩa và văn hóa Việt trước dòng chảy “vạn biến” của lịch sử.

Tuy cùng ngợi ca con người, hai đoạn trích lại khác nhau ở điểm nhìn và giọng điệu.

Về nội dung, Bảo Ninh đi sâu vào nỗi đau chiến tranh còn âm ỉ. Tình huống truyện độc đáo: bàn thờ được lập trên máy bay, khi đi qua vĩ tuyến 17. Chi tiết “tấm ảnh cắt ra từ tờ báo”, “ba cây nhang cắm trong cốc thủy tinh đựng gạo” vừa tội nghiệp vừa thiêng liêng. Nỗi đau của bà cụ không ồn ào, nhưng sự khinh miệt của “tay vận comple” đã làm bật lên sự đối lập giữa vô cảm thực dụng và tình nghĩa thủy chung. Bảo Ninh muốn nói: chiến tranh kết thúc trên giấy tờ, nhưng trong lòng người thì “mây trắng còn bay” - nỗi đau vẫn lơ lửng mãi.

Ngược lại, Nguyễn Khải lại bàn về văn hóa, về “cốt cách Hà Nội”. Cô Hiền không phải nạn nhân trực tiếp của chiến tranh, mà là người chủ động sống, chủ động giữ nếp. Các chi tiết như chọn chồng là “ông giáo tiểu học hiền lành”, dạy con “cách ngồi, cách cầm đũa, cách nói chuyện”, câu nói “Tao chỉ dạy chúng nó biết tự trọng” đã cho thấy một quan niệm sống: văn hóa không phải thứ để trưng bày, mà là kỷ luật để làm người. Nguyễn Khải khẳng định: sau chiến tranh, điều đáng giữ nhất chính là nhân cách, là “chuẩn” sống.

Về nghệ thuật, Bảo Ninh dùng bút pháp hiện thực giàu chất thơ và biểu tượng. Hình ảnh “khói nhang nhả nhẹ” giữa “khoang máy bay lạnh”, “đại dương khí quyển ngời sáng” tạo nên sự đối sánh giữa cái linh thiêng và cái hiện đại, giữa mất mát và bay lên. Nguyễn Khải lại thiên về chất triết luận, giọng kể trầm tĩnh, sắc sảo, nhiều đối thoại giàu tính cách để khắc họa tư tưởng.

Đặt hai đoạn trích cạnh nhau, ta thấy hai hướng tiếp cận hiện thực sau 1975. Bảo Ninh viết năm 1975, khi đất nước vừa thống nhất, ông lập tức cảnh báo về những vết thương chưa lành và sự vô tâm của một bộ phận con người trong xã hội mới. Nguyễn Khải viết năm 1990, giữa thời kỳ Đổi mới, ông trăn trở về việc giữ gìn bản sắc văn hóa trước cơn lốc thị trường.

Hai tác phẩm bổ sung cho nhau để tạo nên bức chân dung đầy đủ về con người Việt Nam hậu chiến: vừa mang nỗi đau cần được thấu hiểu như bà cụ, vừa mang bản lĩnh văn hóa cần được kế thừa như cô Hiền. Đó là lời nhắc nhở sâu sắc: hòa bình không chỉ là im tiếng súng, mà còn là ứng xử giữa người với người, giữa hôm nay và quá khứ.

Cả hai đoạn trích đều là những áng văn giàu giá trị nhân văn, góp phần làm nên diện mạo đa dạng của văn học Việt Nam sau 1975.

Câu 1 (khoảng 200 chữ) Trong bài thơ Ngược miền quá khứ của Nguyễn Bính Hồng Cầu, nhân vật “tôi” thể hiện những tình cảm sâu sắc và phức tạp đối với quá khứ. Trước hết, đó là nỗi ám ảnh và day dứt khi quá khứ hiện lên “ngàn cân”, mang sức nặng của lịch sử và những hi sinh không thể nào quên. Quá khứ không chỉ là những gì đã qua mà còn luôn “đêm đêm nhắc nhở gọi ta về”, khiến con người phải suy ngẫm và đối diện. Bên cạnh đó, “tôi” còn bộc lộ niềm xót xa, thương cảm trước những mất mát của dân tộc qua hình ảnh “tóc mẹ trắng”, “bàn chân cha sùi tăm lịch sử”. Những hình ảnh ấy gợi lên biết bao gian khổ, hi sinh của các thế hệ đi trước. Tuy nhiên, cảm xúc của “tôi” không dừng lại ở hoài niệm mà còn hướng đến hiện tại và tương lai, thể hiện qua ý thức sống có trách nhiệm, biết trân trọng quá khứ để bước tiếp. Như vậy, tình cảm của nhân vật “tôi” là sự kết hợp giữa nỗi nhớ, sự biết ơn và ý thức trách nhiệm đối với lịch sử dân tộc. Câu 2 Trong mỗi giai đoạn lịch sử, thế hệ trẻ luôn giữ vai trò quan trọng trong việc kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống của dân tộc. Trong thời đại mới – khi đất nước đang hội nhập và phát triển mạnh mẽ – trách nhiệm ấy càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Truyền thống dân tộc là những giá trị tốt đẹp được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử, bao gồm lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý chí kiên cường và đạo lí “uống nước nhớ nguồn”. Đây chính là nền tảng tinh thần vững chắc giúp dân tộc vượt qua mọi khó khăn, thử thách. Tuy nhiên, trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, nhiều giá trị mới du nhập, nếu không có sự chọn lọc, giới trẻ dễ bị cuốn theo lối sống thực dụng, xa rời cội nguồn. Vì vậy, việc tiếp nối các giá trị truyền thống không chỉ là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm của mỗi người trẻ. Trước hết, người trẻ cần có ý thức tìm hiểu và trân trọng lịch sử dân tộc. Hiểu biết về quá khứ giúp chúng ta nhận thức sâu sắc hơn về những hi sinh của cha ông, từ đó hình thành lòng biết ơn và tự hào. Bên cạnh đó, việc giữ gìn bản sắc văn hóa cũng rất quan trọng, từ những điều nhỏ như sử dụng tiếng Việt đúng chuẩn, giữ gìn phong tục, đến việc quảng bá hình ảnh đất nước ra thế giới. Không những vậy, người trẻ cần không ngừng học tập, rèn luyện tri thức và kĩ năng để góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh. Sự phát triển của cá nhân cũng chính là đóng góp thiết thực cho xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh những bạn trẻ có ý thức trách nhiệm, vẫn còn một bộ phận sống thờ ơ, thiếu lí tưởng, chạy theo lối sống hưởng thụ. Điều này không chỉ làm mai một các giá trị truyền thống mà còn ảnh hưởng đến tương lai của đất nước. Vì vậy, mỗi người cần tự nhìn nhận lại bản thân, xác định rõ mục tiêu sống và trách nhiệm của mình. Là một người trẻ, tôi nhận thấy bản thân cần nỗ lực hơn nữa trong học tập và rèn luyện, đồng thời luôn ghi nhớ công lao của thế hệ đi trước. Tiếp nối truyền thống không có nghĩa là giữ nguyên mọi thứ, mà là biết chọn lọc, phát huy những giá trị tốt đẹp trong hoàn cảnh mới. Tóm lại, trách nhiệm tiếp nối các giá trị truyền thống của tuổi trẻ trong thời đại mới là vô cùng quan trọng. Mỗi người trẻ cần ý thức rõ vai trò của mình để vừa gìn giữ bản sắc dân tộc, vừa góp phần đưa đất nước phát triển bền vững trong tương lai.

Câu 1. -Thể thơ: Thơ tự do (không theo số chữ, số câu cố định, nhịp linh hoạt). Câu 2.

- Đề tài: Quá khứ – lịch sử dân tộc và những suy tư, trăn trở của con người trước quá khứ, từ đó hướng tới hiện tại và tương lai. Câu 3. -Hình ảnh “quá khứ ngàn cân / cứ đêm đêm nhắc nhở gọi ta về” có thể hiểu: “Quá khứ ngàn cân” → quá khứ nặng nề, chất chứa biết bao mất mát, hi sinh của dân tộc. “Đêm đêm nhắc nhở gọi ta về” → quá khứ luôn ám ảnh, nhắc nhở con người không được quên lịch sử. -Ý nghĩa: Quá khứ không chỉ là kỉ niệm mà là trách nhiệm, là lời nhắc nhở mỗi người phải biết trân trọng, ghi nhớ và sống xứng đáng. Câu 4. - Phép liệt kê trong các dòng: “Tóc mẹ trắng…”, “Lịch sử khóc cười”, “nước mắt…”, “bàn chân cha…” -Tác dụng: Gợi ra hàng loạt hình ảnh cụ thể về con người và lịch sử (mẹ, cha, dân tộc). Nhấn mạnh những hi sinh, gian khổ, mất mát kéo dài qua nhiều thế hệ. Làm tăng sức gợi cảm, tạo cảm xúc xót xa, trân trọng và biết ơn quá khứ. Câu 5. (Viết 5–7 dòng) Quá khứ của dân tộc là kết tinh của biết bao hi sinh và mất mát, vì vậy mỗi người, đặc biệt là người trẻ, cần ý thức rõ trách nhiệm của mình. Trước hết, chúng ta phải biết trân trọng, ghi nhớ lịch sử và biết ơn thế hệ đi trước. Đồng thời, cần không ngừng học tập, rèn luyện để góp phần xây dựng đất nước ngày càng phát triển. Người trẻ cũng cần sống có lí tưởng, có trách nhiệm với cộng đồng, tránh lối sống thờ ơ, vô cảm. Bên cạnh đó, phải biết giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong thời đại hội nhập. Có như vậy, chúng ta mới xứng đáng với quá khứ và góp phần tạo dựng tương lai tốt đẹp hơn.

Câu 1

Sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã mang đến nhiều tiện ích cho con người. Tuy nhiên, việc phụ thuộc quá mức vào công nghệ này cũng đặt ra nhiều vấn đề cần được quan tâm. Một mặt, AI giúp con người thực hiện nhiều tác vụ một cách nhanh chóng và hiệu quả. Mặt khác, sự phụ thuộc quá mức vào công nghệ có thể khiến con người mất đi nhiều kỹ năng và khả năng tư duy độc lập. Khi con người quá phụ thuộc vào AI, họ có thể mất khả năng giải quyết vấn đề một cách sáng tạo và độc lập. Điều này có thể dẫn đến sự suy giảm khả năng tư duy phản biện và giải quyết vấn đề. Hơn nữa, việc phụ thuộc vào công nghệ cũng có thể khiến con người mất đi sự tương tác xã hội và kỹ năng giao tiếp. Vì vậy, con người cần sử dụng công nghệ AI một cách thông minh và có chừng mực. Chúng ta nên tận dụng những lợi ích mà AI mang lại nhưng đồng thời duy trì và phát triển các kỹ năng và khả năng tư duy độc lập của mình. Bằng cách này, chúng ta có thể tận dụng tối đa lợi ích của công nghệ mà không bị phụ thuộc quá mức vào nó.

Câu 2

Bài thơ "Đừng chạm tay" mang đến cho người đọc những cảm nhận sâu sắc về một thế giới nơi mà thời gian dường như đã dừng lại. Qua đó, tác giả thể hiện sự trân trọng và cảm thông sâu sắc đối với những người già, những người đã dành cả cuộc đời mình để xây dựng và vun đắp cho thế hệ sau. Về nội dung, bài thơ tập trung khắc họa hình ảnh của một cụ già ngồi sưởi nắng trên đầu con dốc, chỉ đường cho khách lạ. Những người khách theo dấu tay cụ già chỉ, đi trên con đường mà cụ đã từng đi qua. Điều đặc biệt là con đường này không được ghi trên bản đồ du lịch, không có thông điệp nào được gửi gắm, chỉ có tiếng gió reo và dấu chân người thưa thớt. Qua đó, tác giả muốn nói đến những con đường, những mảnh đời mà chỉ có người già mới hiểu và nhớ rõ. Bài thơ còn mang đến hình ảnh đối lập giữa quá khứ và hiện tại. Nơi khách đến "còn nguyên sơ trong kí ức người già" nhưng lại là những "khối bê tông đông cứng ánh nhìn" khi nhìn từ góc độ của người trẻ. Sự đối lập này gợi lên sự suy ngẫm về sự thay đổi của thời gian và tác động của nó lên con người và cảnh vật. Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng ngôn ngữ giản dị nhưng giàu sức gợi. Hình ảnh thơ gần gũi, quen thuộc với đời sống hàng ngày nhưng lại mang đến những tầng nghĩa sâu sắc. Cách sử dụng câu thơ ngắn gọn, linh hoạt tạo nên nhịp điệu nhẹ nhàng, sâu lắng phù hợp với chủ đề và cảm xúc của bài thơ. Đặc biệt, bài thơ kết thúc với câu "Đừng khuấy lên kí ức một người già" như một lời nhắn nhủ nhẹ nhàng mà sâu sắc. Tác giả muốn khuyên chúng ta nên trân trọng và cảm thông với những người già, những người đã dành cả cuộc đời mình để xây dựng và vun đắp cho thế hệ sau, thay vì khơi gợi những kí ức đau buồn hoặc không cần thiết. Tổng thể, "Đừng chạm tay" là một bài thơ giàu cảm xúc và sâu sắc. Qua việc phân tích những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ, chúng ta có thể thấy được tài năng của tác giả trong việc sử dụng ngôn từ và xây dựng hình ảnh để truyền tải thông điệp ý nghĩa về sự trân trọng và cảm thông với những người già.

Câu 1

Phương thức biểu đạt trong văn bản là nghị luận

Câu 2

Nguyên nhân là cần bảo tồn và chăm sóc cây hoa anh đào

Câu 3

Có tác dụng là tạo sức hút cho văn bản làm người đọc tò mò và muốn tìm hiểu thêm

Câu 4

Giúp người đọc hình dung được ứng dụng được nói đến

Câu 5

Có thể sử dụng AI để xác định sức khỏe của con người, điều khiển các dụng cụ,...