Trong nhịp sống hiện đại hối hả, khi công nghệ và toàn cầu hóa không ngừng làm mờ đi ranh giới giữa các quốc gia, con người có cơ hội tiếp cận với vô vàn nền văn hóa khác nhau. Thế nhưng, giữa dòng chảy ấy, những giá trị văn hóa truyền thống – vốn là cội nguồn tinh thần của mỗi dân tộc – lại đứng trước nguy cơ bị lãng quên hoặc mai một. Vì vậy, việc gìn giữ và bảo vệ các giá trị văn hóa truyền thống không chỉ là nhu cầu tất yếu mà còn là trách nhiệm cấp thiết của mỗi cá nhân và toàn xã hội.

Trước hết, cần hiểu rằng giá trị văn hóa truyền thống là những nét đẹp vật chất và tinh thần được hình thành, lưu giữ và truyền lại qua nhiều thế hệ. Đó có thể là phong tục, tập quán, lễ hội, trang phục, ngôn ngữ, tín ngưỡng hay những chuẩn mực đạo đức, lối sống mang đậm bản sắc dân tộc. Những giá trị này chính là “căn cước văn hóa”, giúp phân biệt dân tộc này với dân tộc khác, đồng thời nuôi dưỡng đời sống tinh thần của con người.

Trong thực tế, việc gìn giữ và phát huy văn hóa truyền thống được thể hiện qua nhiều phương diện. Nhiều bạn trẻ ngày nay đã chủ động tìm hiểu lịch sử dân tộc, mặc trang phục truyền thống trong các dịp lễ, quảng bá văn hóa Việt qua mạng xã hội. Các loại hình nghệ thuật dân gian như ca trù, quan họ, hay cải lương cũng dần được phục hồi và giới thiệu rộng rãi hơn. Bên cạnh đó, ẩm thực truyền thống, các lễ hội dân gian vẫn được duy trì và tổ chức thường niên, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng vẫn còn không ít biểu hiện đáng lo ngại. Một bộ phận giới trẻ chạy theo lối sống hiện đại, sính ngoại, xem nhẹ tiếng mẹ đẻ, thờ ơ với các giá trị truyền thống. Nhiều lễ hội bị biến tướng, thương mại hóa, làm mất đi ý nghĩa thiêng liêng vốn có. Thực tế đó đặt ra yêu cầu cần nhìn nhận nghiêm túc về vai trò của việc bảo tồn văn hóa truyền thống trong đời sống hôm nay.

Việc gìn giữ văn hóa truyền thống không đồng nghĩa với việc bảo thủ, khép kín hay từ chối cái mới. Ngược lại, cần biết chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại để làm giàu cho bản sắc dân tộc. Chẳng hạn, việc kết hợp yếu tố truyền thống với hiện đại trong thời trang, âm nhạc hay điện ảnh đã tạo nên những sản phẩm vừa mang tính dân tộc, vừa phù hợp với thị hiếu đương đại. Điều quan trọng là phải giữ được “hồn cốt” của truyền thống trong quá trình đổi mới.

Từ đó, mỗi cá nhân cần nâng cao nhận thức, ý thức trân trọng và tự hào về văn hóa dân tộc. Cần tích cực học hỏi, gìn giữ và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong đời sống hằng ngày. Gia đình, nhà trường và xã hội cũng cần chung tay giáo dục, định hướng và tạo điều kiện để các giá trị truyền thống được bảo tồn và phát huy một cách bền vững.

Giữ gìn văn hóa truyền thống không phải là quay lưng với hiện đại, mà là biết đứng vững trên cội nguồn để vươn ra thế giới. Khi mỗi người ý thức được giá trị của những gì cha ông để lại và biết cách tiếp nối bằng tinh thần sáng tạo, bản sắc dân tộc sẽ không bị hòa tan mà còn ngày càng được khẳng định mạnh mẽ trong dòng chảy hội nhập.

Trong bài thơ Chân quê, nhân vật “em” hiện lên như một biểu tượng của vẻ đẹp thôn quê mộc mạc nhưng cũng đang có sự đổi thay đáng suy ngẫm. Dưới ngòi bút của Nguyễn Bính, “em” trước hết là cô gái làng quê chân chất, gắn bó với những giá trị truyền thống: áo nâu, váy lĩnh, nét duyên thầm kín đáo. Tuy nhiên, sau khi “đi tỉnh về”, “em” đã thay đổi cả hình thức lẫn tâm hồn: diện áo cài khuy bấm, mang giày, nhuộm môi son, khiến “anh” – người quan sát – cảm thấy vừa ngỡ ngàng vừa tiếc nuối. Sự thay đổi ấy không chỉ là biểu hiện bên ngoài mà còn gợi ra nguy cơ đánh mất bản sắc quê hương, đánh mất cái “chân quê” vốn đáng trân trọng. Qua nhân vật “em”, bài thơ thể hiện thái độ vừa yêu thương, vừa phê phán nhẹ nhàng của tác giả trước làn sóng “tân thời” đang len lỏi vào đời sống nông thôn. “Em” vì thế không chỉ là một cá nhân cụ thể mà còn là hình ảnh tiêu biểu cho những con người đứng giữa ranh giới truyền thống và hiện đại, đặt ra câu hỏi về việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình đổi thay.

Qua văn bản "Chân quê", tác giả muốn gửi tới người đọc thông điệp rằng hãy luôn giữ vẻ đẹp của mình, đừng vì chạy theo xu hướng, chạy theo cái mới mà đánh mất bản chất, vẻ đẹp thực sự của mình.

- Biện pháp tu từ: Ẩn dụ.

- Tác dụng: "Hương đồng gió nội" không chỉ là mùi hương của đồng quê mà còn ẩn dụ cho vẻ đẹp mộc mạc, chất phác, giản dị, chân quê của người con gái nông thôn. Cụm từ "bay đi ít nhiều" gợi sự phai nhạt dần, cho thấy sự thay đổi khi cô gái tiếp xúc với lối sống thành thị. Câu thơ bộc lộ nỗi tiếc nuối, xót xa của nhân vật trữ tình trước nguy cơ mất đi bản sắc truyền thống. Qua đó, tác giả muốn gửi gắm thông điệp: cần trân trọng và gìn giữ vẻ đẹp "chân quê" trước những biến đổi của cuộc sống.

- Những trang phục "khăn nhung", "quần lĩnh", "áo cài khuy bấm" thuộc kiểu ăn mặc thị thành, dại diện cho vẻ ngoài kiểu cách, hiện đại nhưng xa lạ với lối sống thôn quê.

- Ngược lại, những trang phục "yếm lụa sồi", "dây lưng đũi", "áo tứ thân", "khăn mỏ quạ", "quần nái đen" lại gợi lên vẻ đẹp giản dị, mộc mạc của người phụ nữ nông thôn và tượng trưng cho bản sắc văn hóa truyền thống.

Nhan đề " Chân quê" gợi lên những liên tưởng và cảm nhận sâu sắc về vẻ đẹp mộc mạc, giản dị của làng quê; trang phục truyền thống; lối sống chất phác, tình cảm tự nhiên. Đồng thời, nhan đề còn gợi tình yêu và sự trân trọng các giá trị truyền thống của nông thôn trước sự thay đổi của thị thành. Qua đó, độc giả cảm nhận được nỗi lo về sự phai nhạt bản sắc văn hóa quê hương.

Thể thơ lục bát

Câu 1

Đoạn trích thể hiện nhiều đặc sắc nghệ thuật tiêu biểu. Trước hết, tác giả sử dụng thể thơ lục bát truyền thống, nhịp điệu mềm mại, uyển chuyển, góp phần diễn tả tâm trạng và cảm xúc nhân vật một cách tinh tế. Ngôn ngữ giàu tính biểu cảm, kết hợp giữa lời nói trực tiếp và cách nói ẩn dụ, điển cố, điển tích, giúp lời thơ trở nên hàm súc, gợi nhiều liên tưởng. Nghệ thuật xây dựng nhân vật cũng rất đặc sắc: Thúy Kiều hiện lên với lời lẽ dịu dàng, kín đáo mà sâu sắc; Từ Hải lại mang dáng vẻ oai phong, hào sảng của bậc anh hùng. Bên cạnh đó, tác giả còn thành công trong việc khắc họa hành động nhanh chóng, dứt khoát của Từ Hải, qua đó làm nổi bật tính cách mạnh mẽ, nghĩa khí. Sự kết hợp hài hòa giữa ngôn ngữ, hình ảnh và cách xây dựng nhân vật đã góp phần làm nổi bật nội dung đoạn trích, thể hiện tài năng nghệ thuật bậc thầy của tác giả

Câu 2

 Lòng tốt là một trong những phẩm chất quý giá nhất của con người. Ý kiến cho rằng: “Lòng tốt của con người có thể chữa lành các vết thương nhưng lòng tốt cũng cần đôi phần sắc sảo, nếu không chẳng khác nào con số không tròn trĩnh” đã gợi ra nhiều suy ngẫm sâu sắc.

Câu 1. Thể thơ: Lục bát. Câu 2. Hai nhân vật Từ Hải và Thúy Kiều gặp nhau ở lầu xanh. Câu 3. Nhận xét về ngôn ngữ nói của nhân vật Thúy Kiều qua bốn câu thơ: Dịu dàng, từ tốn; sử dụng điển cố, điển tích; vận dụng lối nói ẩn dụ, bóng gió để gợi gắm tâm tư, tình cảm của bản thân. Câu 4. Nhận xét về nhân vật Từ Hải qua đoạn trích: Gợi ý trả lời: Ngoại hình: Oai phong lẫm liệt, đúng hình mẫu một anh hùng. Ngôn ngữ: Nhẹ nhàng, từ tốn, hào sảng, phóng khoáng. Hành động: Tôn trọng Kiều (“thiếp danh đưa đến lầu hồng”), xem Kiều như người tri kỉ, cứu Kiều ra khỏi lầu xanh, cùng Kiều “Phỉ nguyền sánh phượng, đẹp duyên cưỡi rồng.” => Hành động nhanh chóng, dứt khoát. Câu 5. – Tình cảm/cảm xúc của bản thân: Ngưỡng mộ đối với Từ Hải. Trân trọng đối với Thúy Kiều. Vui mừng với kết thúc viên mãn,... – Lí giải: Học sinh lí giải ngắn gọn, phù hợp, thể hiện được quan điểm cá nhân.