Câu 1. Phương thức biểu đạt chính được sử dụng là: nghị luận.

Câu 2. Văn bản bàn về ý nghĩa, vai trò của lao động đối với cuộc sống con người và xã hội.

Câu 3.

• Để làm rõ ý kiến: “Mọi động vật đều lao động, trước hết là để duy trì sự sống”, tác giả đưa ra các bằng chứng:
• Chim yến khi lớn lên phải tự đi kiếm mồi.
• Hổ và sư tử cũng phải tự kiếm thức ăn để tồn tại.
• Nhận xét: Những bằng chứng cụ thể, gần gũi, tiêu biểu và có tính thuyết phục cao, giúp làm sáng tỏ luận điểm.

Câu 4.
Câu nói cho em hiểu rằng nếu con người biết tìm thấy niềm vui, ý nghĩa trong lao động thì công việc sẽ không còn là gánh nặng. Khi yêu lao động, con người sẽ sống tích cực hơn, có động lực phấn đấu và dễ đạt được hạnh phúc trong cuộc sống.

Câu 5.
Một biểu hiện cho thấy hiện nay vẫn có người nhận thức chưa đúng về ý nghĩa của lao động là lười học, lười làm, chỉ muốn hưởng thụ thành quả của người khác mà không muốn nỗ lực hay cố gắng bằng chính sức lao động của mình.

Câu 1

Lao động và ước mơ có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau trong cuộc sống con người. Ước mơ là những khát vọng, mục tiêu tốt đẹp mà con người muốn hướng tới, còn lao động là quá trình nỗ lực, cố gắng để biến những khát vọng ấy thành hiện thực. Nếu chỉ có ước mơ mà không lao động, con người sẽ mãi sống trong tưởng tượng và khó đạt được thành công. Ngược lại, lao động không có mục tiêu hay ước mơ dẫn đường sẽ khiến con người dễ mất phương hướng, thiếu động lực vươn lên. Chính vì vậy, ước mơ tạo động lực cho lao động, còn lao động là con đường giúp con người chạm đến ước mơ. Trong thực tế, nhiều người đã đạt được thành công nhờ biết nuôi dưỡng hoài bão và kiên trì làm việc không ngừng nghỉ. Là học sinh, chúng ta cần xác định cho mình những ước mơ đúng đắn, đồng thời chăm chỉ học tập, rèn luyện để từng bước hiện thực hóa mục tiêu của bản thân. Chỉ bằng lao động nghiêm túc và bền bỉ, ước mơ mới có thể trở thành hiện thực.

Câu 2

Nguyễn Đình Thi là một nghệ sĩ đa tài của nền văn học Việt Nam hiện đại. Thơ ông giàu cảm xúc, sâu lắng, mang chất suy tư nhưng vẫn đậm chất trữ tình và tinh thần thời đại. Bài thơ “Nhớ” là một trong những bài thơ tình tiêu biểu được sáng tác trong thời kì kháng chiến chống Pháp. Qua bài thơ, tác giả đã khắc họa thành công tâm trạng của nhân vật trữ tình – nỗi nhớ da diết, tình yêu sâu nặng hòa quyện cùng tình yêu đất nước và lý tưởng chiến đấu.

Mở đầu bài thơ là nỗi nhớ được thể hiện qua những hình ảnh thiên nhiên giàu sức gợi:

“Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh
Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây
Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh
Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây”

Nỗi nhớ không được bộc lộ trực tiếp mà được gửi gắm qua hình ảnh “ngôi sao”, “ngọn lửa”. Biện pháp nhân hóa kết hợp câu hỏi tu từ “nhớ ai” khiến cảnh vật như mang tâm trạng con người. Ánh sao giữa đêm khuya, ngọn lửa giữa rừng lạnh không chỉ là hình ảnh thực của cuộc sống kháng chiến mà còn là biểu tượng cho nỗi nhớ luôn hiện hữu trong tâm hồn người chiến sĩ. Trong không gian núi rừng rộng lớn, gian khổ, nỗi nhớ ấy trở nên da diết và sâu lắng hơn. Nó vừa riêng tư, vừa mang vẻ đẹp lãng mạn giữa chiến tranh khắc nghiệt.

Đến khổ thơ thứ hai, nhân vật trữ tình trực tiếp bộc lộ tình cảm của mình:

“Anh yêu em như anh yêu đất nước
Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần
Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước
Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn”

Tình yêu đôi lứa được đặt trong mối quan hệ với tình yêu Tổ quốc. Câu thơ “Anh yêu em như anh yêu đất nước” là sự so sánh độc đáo, táo bạo. Người chiến sĩ yêu người mình thương bằng tình cảm lớn lao, thiêng liêng như tình yêu đất nước. Đất nước trong cảm nhận của tác giả vừa “vất vả đau thương” bởi những mất mát chiến tranh, vừa “tươi thắm vô ngần” bởi vẻ đẹp và niềm tin vào tương lai. Tình yêu ấy không hề tách rời hiện thực mà càng trở nên sâu sắc trong gian khổ. Nỗi nhớ người yêu hiện diện trong từng khoảnh khắc đời sống: “mỗi bước đường anh bước”, “mỗi tối anh nằm”, “mỗi miếng anh ăn”. Điệp từ “mỗi” được lặp lại nhiều lần cho thấy nỗi nhớ thường trực, trải dài theo thời gian và mọi hoạt động của người chiến sĩ. Đó là nỗi nhớ chân thành, sâu đậm và tha thiết.

Khổ thơ cuối mở ra vẻ đẹp của tình yêu gắn liền với lý tưởng:

“Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt
Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời
Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực
Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người.”

Hình ảnh “ngôi sao”, “ngọn lửa” tiếp tục xuất hiện tạo kết cấu đầu cuối tương ứng cho bài thơ. Nếu ở đầu bài là nỗi nhớ thì ở cuối bài đã chuyển thành niềm tin mãnh liệt. “Ngôi sao không bao giờ tắt” và “ngọn lửa bập bùng đỏ rực” tượng trưng cho tình yêu bền vững, không lụi tàn trước gian khổ chiến tranh. Từ cảm xúc nhớ thương, nhân vật trữ tình hướng đến ý chí chiến đấu và niềm tự hào: yêu nhau, chiến đấu và sống có ý nghĩa. Tình yêu riêng hòa cùng tình yêu đất nước, tạo nên vẻ đẹp cao cả của con người thời kháng chiến.

Bằng ngôn ngữ giản dị mà giàu sức biểu cảm, hình ảnh giàu tính biểu tượng cùng giọng thơ tha thiết, Nguyễn Đình Thi đã diễn tả thành công tâm trạng nhân vật trữ tình: nỗi nhớ da diết, tình yêu chân thành và lý tưởng sống đẹp. Qua đó, bài thơ không chỉ ca ngợi tình yêu đôi lứa mà còn khẳng định vẻ đẹp tâm hồn của người chiến sĩ trong kháng chiến – những con người biết gắn hạnh phúc riêng với tình yêu Tổ quốc.

Câu 1

Nhân vật Trần Thiết Chung trong đoạn trích Kim tiền hiện lên là một người trí thức có tài năng và lý tưởng sống cao đẹp. Ông đề cao lối sống thanh bạch, giản dị và coi thường vật chất, danh lợi. Trước những lời khuyên của Cự Lợi, ông vẫn giữ vững lập trường, không bị lay chuyển. Điều đó thể hiện một con người có bản lĩnh, kiên định với quan điểm sống của mình. Tuy nhiên, sự cứng nhắc của ông cũng phần nào cho thấy hạn chế: ông có xu hướng nhìn tiền bạc dưới góc độ tiêu cực, cho rằng muốn có tiền phải bóc lột người khác. Quan niệm này khiến ông rơi vào hoàn cảnh túng thiếu, không phát huy được hết tài năng. Nhân vật Trần Thiết Chung vì thế vừa đáng trân trọng ở lý tưởng sống cao đẹp, vừa đáng suy ngẫm ở sự cực đoan. Qua nhân vật, tác giả đặt ra vấn đề về cách nhìn nhận đúng đắn giữa giá trị tinh thần và vật chất trong cuộc sống.

Câu 2

Trong cuộc sống, con người luôn đứng giữa hai giá trị quan trọng: vật chất và tinh thần. Văn bản Kim tiền đã đặt ra một vấn đề có ý nghĩa sâu sắc: làm thế nào để cân bằng giữa hai yếu tố này để sống một cuộc đời trọn vẹn.

Trước hết, giá trị vật chất là những điều kiện đảm bảo cho cuộc sống như tiền bạc, tài sản, điều kiện sinh hoạt. Không thể phủ nhận vai trò của vật chất, bởi “có thực mới vực được đạo”. Tiền bạc giúp con người duy trì cuộc sống, chăm lo cho gia đình, thực hiện ước mơ và đóng góp cho xã hội. Như nhân vật Cự Lợi đã nói, tiền nếu biết sử dụng đúng cách có thể trở thành công cụ để làm việc tốt, giúp đỡ người khác.

Tuy nhiên, nếu quá coi trọng vật chất, con người dễ rơi vào lối sống thực dụng, chạy theo đồng tiền mà đánh mất đạo đức và nhân cách. Khi đó, tiền không còn là phương tiện mà trở thành mục đích tối thượng, dẫn đến nhiều hệ lụy như tham lam, ích kỉ, thậm chí là bất chấp thủ đoạn.

Ngược lại, giá trị tinh thần bao gồm đạo đức, lý tưởng sống, tình cảm và sự thanh thản trong tâm hồn. Đây là yếu tố tạo nên ý nghĩa thực sự của cuộc sống. Nhân vật Trần Thiết Chung đại diện cho lối sống đề cao tinh thần, coi nhẹ vật chất. Tuy nhiên, nếu quá cực đoan như ông, con người có thể rơi vào thiếu thốn, không đủ điều kiện để thực hiện hoài bão hay chăm lo cho những người thân yêu.

Vì vậy, điều quan trọng là phải biết cân bằng giữa hai giá trị này. Con người cần kiếm tiền bằng con đường chân chính, đồng thời giữ vững đạo đức và lý tưởng sống. Tiền bạc nên được xem là phương tiện phục vụ cuộc sống chứ không phải mục đích cuối cùng. Khi có sự hài hòa giữa vật chất và tinh thần, con người vừa có điều kiện sống tốt, vừa giữ được sự thanh thản và ý nghĩa cuộc đời.

Trong xã hội hiện đại, việc cân bằng này càng trở nên quan trọng. Người trẻ cần có chí tiến thủ, nỗ lực phát triển bản thân để đạt được thành công vật chất, nhưng đồng thời cũng phải nuôi dưỡng tâm hồn, sống có trách nhiệm và biết trân trọng những giá trị bền vững.

Tóm lại, cuộc sống chỉ thực sự hạnh phúc khi con người biết dung hòa giữa vật chất và tinh thần. Đó cũng là thông điệp sâu sắc mà Kim tiền gửi gắm: đừng tuyệt đối hóa bất cứ giá trị nào, mà hãy sống một cách hài hòa, tỉnh táo và có ý nghĩa.

Câu 1

Nhân vật Trần Thiết Chung trong đoạn trích Kim tiền hiện lên là một người trí thức có tài năng và lý tưởng sống cao đẹp. Ông đề cao lối sống thanh bạch, giản dị và coi thường vật chất, danh lợi. Trước những lời khuyên của Cự Lợi, ông vẫn giữ vững lập trường, không bị lay chuyển. Điều đó thể hiện một con người có bản lĩnh, kiên định với quan điểm sống của mình. Tuy nhiên, sự cứng nhắc của ông cũng phần nào cho thấy hạn chế: ông có xu hướng nhìn tiền bạc dưới góc độ tiêu cực, cho rằng muốn có tiền phải bóc lột người khác. Quan niệm này khiến ông rơi vào hoàn cảnh túng thiếu, không phát huy được hết tài năng. Nhân vật Trần Thiết Chung vì thế vừa đáng trân trọng ở lý tưởng sống cao đẹp, vừa đáng suy ngẫm ở sự cực đoan. Qua nhân vật, tác giả đặt ra vấn đề về cách nhìn nhận đúng đắn giữa giá trị tinh thần và vật chất trong cuộc sống.

Câu 2

Trong cuộc sống, con người luôn đứng giữa hai giá trị quan trọng: vật chất và tinh thần. Văn bản Kim tiền đã đặt ra một vấn đề có ý nghĩa sâu sắc: làm thế nào để cân bằng giữa hai yếu tố này để sống một cuộc đời trọn vẹn.

Trước hết, giá trị vật chất là những điều kiện đảm bảo cho cuộc sống như tiền bạc, tài sản, điều kiện sinh hoạt. Không thể phủ nhận vai trò của vật chất, bởi “có thực mới vực được đạo”. Tiền bạc giúp con người duy trì cuộc sống, chăm lo cho gia đình, thực hiện ước mơ và đóng góp cho xã hội. Như nhân vật Cự Lợi đã nói, tiền nếu biết sử dụng đúng cách có thể trở thành công cụ để làm việc tốt, giúp đỡ người khác.

Tuy nhiên, nếu quá coi trọng vật chất, con người dễ rơi vào lối sống thực dụng, chạy theo đồng tiền mà đánh mất đạo đức và nhân cách. Khi đó, tiền không còn là phương tiện mà trở thành mục đích tối thượng, dẫn đến nhiều hệ lụy như tham lam, ích kỉ, thậm chí là bất chấp thủ đoạn.

Ngược lại, giá trị tinh thần bao gồm đạo đức, lý tưởng sống, tình cảm và sự thanh thản trong tâm hồn. Đây là yếu tố tạo nên ý nghĩa thực sự của cuộc sống. Nhân vật Trần Thiết Chung đại diện cho lối sống đề cao tinh thần, coi nhẹ vật chất. Tuy nhiên, nếu quá cực đoan như ông, con người có thể rơi vào thiếu thốn, không đủ điều kiện để thực hiện hoài bão hay chăm lo cho những người thân yêu.

Vì vậy, điều quan trọng là phải biết cân bằng giữa hai giá trị này. Con người cần kiếm tiền bằng con đường chân chính, đồng thời giữ vững đạo đức và lý tưởng sống. Tiền bạc nên được xem là phương tiện phục vụ cuộc sống chứ không phải mục đích cuối cùng. Khi có sự hài hòa giữa vật chất và tinh thần, con người vừa có điều kiện sống tốt, vừa giữ được sự thanh thản và ý nghĩa cuộc đời.

Trong xã hội hiện đại, việc cân bằng này càng trở nên quan trọng. Người trẻ cần có chí tiến thủ, nỗ lực phát triển bản thân để đạt được thành công vật chất, nhưng đồng thời cũng phải nuôi dưỡng tâm hồn, sống có trách nhiệm và biết trân trọng những giá trị bền vững.

Tóm lại, cuộc sống chỉ thực sự hạnh phúc khi con người biết dung hòa giữa vật chất và tinh thần. Đó cũng là thông điệp sâu sắc mà Kim tiền gửi gắm: đừng tuyệt đối hóa bất cứ giá trị nào, mà hãy sống một cách hài hòa, tỉnh táo và có ý nghĩa.

Trong hành trình dài rộng của cuộc đời, sẽ có một thời điểm mỗi con người buộc phải rời khỏi vòng tay che chở để độc lập, tự mình bước đi. Đối với tuổi trẻ – giai đoạn đẹp đẽ nhưng cũng đầy thử thách – sự tự lập không chỉ là một kĩ năng sống cần thiết mà còn là điều kiện quan trọng để con người trưởng thành và khẳng định giá trị bản thân.

Trước hết, tự lập giúp tuổi trẻ hình thành bản lĩnh và trách nhiệm. Khi còn nhỏ, con người quen dựa vào gia đình; nhưng khi lớn lên, nếu không biết tự quyết định và tự chịu trách nhiệm cho lựa chọn của mình, ta sẽ mãi yếu đuối và lệ thuộc. Tự lập buộc người trẻ phải suy nghĩ, cân nhắc, đối diện với hậu quả của hành động, từ đó rèn luyện sự chín chắn, kiên cường trước những va vấp đầu đời. Mỗi lần tự mình vượt qua khó khăn, con người lại thêm vững vàng và tự tin hơn.

Bên cạnh đó, tự lập là con đường để tuổi trẻ khám phá và phát triển năng lực bản thân. Chỉ khi tự bước đi, con người mới nhận ra mình có thể làm được gì, giới hạn ở đâu và cần nỗ lực như thế nào. Những trải nghiệm tự lập – từ học tập, lao động đến lựa chọn hướng đi cho tương lai – giúp người trẻ tích lũy kinh nghiệm sống quý giá, nuôi dưỡng ý chí vươn lên và khát vọng khẳng định mình trong xã hội. Chính sự tự lập đã biến ước mơ thành mục tiêu và mục tiêu thành hành động cụ thể.

Không chỉ vậy, tự lập còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, bởi đó là biểu hiện của lòng tự trọng và khát vọng sống có ích. Người trẻ biết tự lập sẽ không ỷ lại, không trông chờ vào sự giúp đỡ vô điều kiện của người khác, mà chủ động đóng góp giá trị cho gia đình và cộng đồng. Trong một xã hội hiện đại, năng động, những con người tự lập chính là nền tảng cho sự phát triển bền vững, bởi họ dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng tự lập không đồng nghĩa với cô độc hay phủ nhận sự giúp đỡ. Tự lập là biết tự chủ trong suy nghĩ và hành động, nhưng vẫn trân trọng tình yêu thương, sự hỗ trợ đúng lúc từ

Hình tượng “li khách” trong bài thơ Tống biệt hành của Thâm Tâm là một con người ra đi vì lý tưởng lớn, mang vẻ đẹp bi tráng và giàu chất nhân văn. “Li khách” hiện lên với dáng vẻ dứt khoát, lạnh lùng trong lời nói: “Thì không bao giờ nói trở lại! / Ba năm mẹ già cũng đừng mong!”, nhưng ẩn sau sự quyết liệt ấy là một trái tim chan chứa yêu thương. Cuộc chia ly không ồn ào mà lặng lẽ, thấm đẫm nỗi buồn qua những hình ảnh đầy ám ảnh như bóng chiều, hoàng hôn, sóng trong lòng. “Li khách” ý thức rõ con đường mình đi là con đường nhiều hi sinh, có thể không ngày trở lại, song vẫn chấp nhận bước đi với “bàn tay không”, với chí lớn chưa thành. Đặc biệt, sự ra đi của “li khách” không chỉ là nỗi đau của cá nhân mà còn là mất mát của cả gia đình: mẹ già, chị, em đều phải học cách buông tay trong xót xa. Qua hình tượng ấy, Thâm Tâm đã khắc họa vẻ đẹp của con người sống vì lý tưởng, dám từ bỏ hạnh phúc riêng để theo đuổi con đường lớn lao, qua đó gợi cho người đọc sự cảm phục, trân trọng và suy ngẫm sâu sắc về giá trị của sự hi sinh trong cuộc đời.

“Tống biệt hành” gửi gắm thông điệp rằng con người khi theo đuổi lý tưởng lớn phải chấp nhận hi sinh tình cảm riêng tư, nhưng sự hi sinh ấy luôn thấm đẫm yêu thương và day dứt, khiến ta biết trân trọng hơn những lựa chọn và những mất mát trong cuộc sống.

Việc phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường giúp hai câu thơ:

Thoát khỏi lối diễn đạt quen thuộc

Diễn tả tinh tế tâm trạng con người qua cảnh vật

Tăng sức gợi, chiều sâu cảm xúc và giá trị nghệ thuật của bài thơ.

Hoàng hôn trên dòng sông

nhân vât trữ tình là "ta"