Câu 1 (khoảng 200 chữ) Ước mơ và lao động có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau trong cuộc sống con người. Ước mơ là mục tiêu, là động lực thôi thúc con người cố gắng vươn lên, còn lao động là con đường giúp biến ước mơ thành hiện thực. Nếu chỉ có ước mơ mà không chịu học tập, rèn luyện và lao động thì ước mơ sẽ mãi chỉ là những điều viển vông. Ngược lại, lao động không có mục tiêu, không có khát vọng sẽ khiến con người dễ mất phương hướng và thiếu động lực cố gắng. Trong thực tế, rất nhiều người thành công đều bắt đầu từ những ước mơ đẹp và sự nỗ lực không ngừng nghỉ. Thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký dù bị liệt hai tay nhưng vẫn kiên trì luyện viết bằng chân để trở thành nhà giáo ưu tú. Điều đó cho thấy lao động chính là chiếc chìa khóa mở cánh cửa ước mơ. Là học sinh, mỗi chúng ta cần nuôi dưỡng những ước mơ đúng đắn và chăm chỉ học tập, rèn luyện từng ngày. Chỉ có sự cố gắng và lao động nghiêm túc mới giúp con người chạm tới thành công và sống có ý nghĩa hơn.

Câu 2 (khoảng 600 chữ) Nguyễn Đình Thi là một nghệ sĩ đa tài của nền văn học Việt Nam hiện đại. Thơ ông giàu cảm xúc, sâu lắng mà vẫn phóng khoáng, hiện đại. Bài thơ “Nhớ” được sáng tác trong thời kì kháng chiến chống Pháp, thể hiện vẻ đẹp của tình yêu đôi lứa hòa quyện với tình yêu quê hương, đất nước. Qua bài thơ, tác giả đã khắc họa sâu sắc tâm trạng của nhân vật trữ tình: nỗi nhớ da diết, tình yêu tha thiết và niềm tin mãnh liệt vào cuộc chiến đấu của dân tộc.

Mở đầu bài thơ là nỗi nhớ mênh mang của người chiến sĩ nơi chiến khu: “Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây”

Hình ảnh “ngôi sao” vừa là hình ảnh thiên nhiên quen thuộc, vừa mang ý nghĩa biểu tượng cho nỗi nhớ và niềm hi vọng. Câu hỏi tu từ “nhớ ai” khiến nỗi nhớ trở nên tha thiết, da diết hơn. Trong đêm hành quân gian khổ giữa “đèo mây”, ánh sao vẫn lấp lánh soi đường như tiếp thêm sức mạnh cho người lính. Nỗi nhớ ở đây không chỉ là tình cảm cá nhân mà còn trở thành nguồn động viên tinh thần trong chiến đấu. Không chỉ có ánh sao, hình ảnh “ngọn lửa” cũng mang ý nghĩa biểu tượng:

“Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây” Giữa núi rừng lạnh giá, ngọn lửa không chỉ sưởi ấm không gian mà còn sưởi ấm tâm hồn người lính. Điệp ngữ “nhớ ai” nhấn mạnh nỗi nhớ luôn thường trực trong lòng nhân vật trữ tình. Thiên nhiên dường như cũng mang tâm trạng con người. Qua đó, tác giả thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của người chiến sĩ: dù ở nơi gian khổ vẫn luôn hướng về người mình yêu thương.

Sang khổ thơ thứ hai, nỗi nhớ được bộc lộ trực tiếp và sâu sắc hơn: “Anh yêu em như anh yêu đất nước Vất vả và đau thương tươi thắm vô ngần”

Tình yêu đôi lứa được đặt song hành với tình yêu đất nước. Cách so sánh độc đáo đã khẳng định tình cảm chân thành, sâu nặng của nhân vật trữ tình. Đất nước trong chiến tranh tuy “vất vả và đau thương” nhưng vẫn “tươi thắm vô ngần”, bởi đó là quê hương thiêng liêng mà con người luôn gắn bó. Từ đó, tình yêu cá nhân đã hòa quyện với tình yêu Tổ quốc, tạo nên vẻ đẹp lớn lao của con người thời kháng chiến. Nỗi nhớ còn hiện diện trong từng hoạt động đời sống:

“Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn” Điệp từ “mỗi” kết hợp với nhịp thơ đều đặn cho thấy nỗi nhớ trải dài theo thời gian và gắn liền với từng khoảnh khắc sinh hoạt của người lính. Người yêu luôn hiện hữu trong tâm trí nhân vật trữ tình. Nỗi nhớ ấy chân thật, giản dị mà cảm động biết bao. Khổ thơ cuối đã nâng cảm xúc lên thành niềm tin và lí tưởng sống:

“Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời” Hình ảnh “ngôi sao” giờ đây trở thành biểu tượng của niềm tin bất diệt. Tình yêu không làm con người yếu mềm mà trở thành động lực để chiến đấu và cống hiến. Từ tình yêu đôi lứa, nhân vật trữ tình hướng tới tình yêu cuộc đời, tình yêu con người: “Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người.”

Hình ảnh “ngọn lửa” bập bùng đỏ rực tượng trưng cho sức sống, niềm tin và ý chí mãnh liệt. Câu thơ cuối vang lên đầy tự hào, khẳng định vẻ đẹp của con người Việt Nam trong kháng chiến: sống yêu thương, chiến đấu và “kiêu hãnh làm người”. Bằng giọng thơ tha thiết, hình ảnh giàu tính biểu tượng cùng cảm xúc chân thành, Nguyễn Đình Thi đã khắc họa thành công tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ “Nhớ”. Đó là nỗi nhớ sâu nặng, tình yêu thủy chung và lí tưởng cao đẹp của người chiến sĩ thời kháng chiến. Bài thơ không chỉ ca ngợi tình yêu đôi lứa mà còn làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của con người Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh gian khổ mà hào hùng.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là: nghị luận. Câu 2. Văn bản bàn về ý nghĩa và vai trò của lao động đối với con người và cuộc sống.

Câu 3. Để làm rõ ý kiến: “Mọi động vật đều lao động, trước hết là để duy trì sự sống.”, tác giả đã đưa ra các bằng chứng: Chim yến khi lớn lên phải tự đi kiếm mồi.

Câu 4. Câu nói: “Việc con người có cảm nhận được niềm vui trong lao động hay không sẽ có ý nghĩa lớn lao, quyết định cuộc đời của người đó hạnh phúc hay không.” giúp em hiểu rằng lao động không chỉ để kiếm sống mà còn mang lại giá trị tinh thần. Khi yêu thích và tìm thấy niềm vui trong công việc, con người sẽ sống tích cực, có động lực và cảm thấy hạnh phúc hơn. Ngược lại, nếu lao động chỉ là sự ép buộc thì cuộc sống sẽ dễ trở nên mệt mỏi, chán nản.

Câu 5. Một biểu hiện cho thấy hiện nay vẫn có người nhận thức chưa đúng đắn về ý nghĩa của lao động là: Có những người lười biếng, ỷ lại vào gia đình hoặc người khác, không chịu học tập và làm việc nhưng lại muốn hưởng thụ thành quả.

Hổ và sư tử cũng phải tự lao động để tồn tại. Nhận xét: Những bằng chứng ấy gần gũi, cụ thể, tiêu biểu và có sức thuyết phục cao, giúp người đọc dễ hiểu rằng lao động là quy luật tồn tại tự nhiên của mọi sinh vật.

Hình tượng "li khách" trong bài thơ "Tống biệt hành" của Thâm Tâm là một hình tượng văn học đặc sắc, thể hiện rõ nét tâm trạng và khí phách của người thanh niên thời đại mới, mang trong mình sự mâu thuẫn giữa tình cảm cá nhân và trách nhiệm với đất nước, đồng thời cũng là biểu tượng cho những người ra đi vì lý tưởng cao đẹp. Hình tượng này được xây dựng qua nhiều chi tiết nghệ thuật đối lập: một mặt là sự lưu luyến, bịn rịn với người ở lại ("Bước chân ra đi không đành", "Mắt chớp mưa buồn"), mặt khác là sự dứt khoát, mạnh mẽ, mang khí phách hào hùng của người tráng sĩ. "Li khách" không chỉ là người khách sắp chia tay, mà còn là người mang trong mình hoài bão, khát vọng lớn lao, sẵn sàng dấn thân vào những nơi xa xôi, khó khăn để thực hiện lý tưởng. Tâm trạng của "li khách" là sự hòa quyện giữa cái tôi trữ tình lãng mạn và cái ta cộng đồng, thể hiện sự chuyển biến trong tư tưởng của thanh niên Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám. Qua hình tượng "li khách", Thâm Tâm đã gửi gắm thông điệp về sự hy sinh thầm lặng, cao cả của những người con đất Việt, sẵn sàng từ bỏ hạnh phúc riêng tư vì nghĩa lớn.

Tuổi trẻ là giai đoạn chuẩn bị cho cuộc sống trưởng thành, và sự tự lập là một trong những hành trang quan trọng nhất. Ý nghĩa của sự tự lập thể hiện qua các khía cạnh: Rèn luyện bản lĩnh và sự trưởng thành: Tự lập giúp thanh niên học cách đối mặt với khó khăn, tự mình đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm về những lựa chọn đó, từ đó hình thành bản lĩnh vững vàng và trưởng thành hơn trong suy nghĩ và hành động. Phát huy năng lực cá nhân: Khi tự lập, người trẻ buộc phải tư duy, tìm tòi, học hỏi để giải quyết vấn đề, từ đó kích thích sự sáng tạo và phát huy tối đa năng lực tiềm ẩn của bản thân. Xây dựng sự tự tin: Mỗi khi vượt qua được thử thách bằng chính sức mình, sự tự tin của tuổi trẻ được củng cố, tạo động lực để tiếp tục dấn thân vào những mục tiêu lớn hơn. Giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội: Người trẻ tự lập có thể tự lo cho cuộc sống của mình, không phụ thuộc vào người khác, góp phần xây dựng một xã hội năng động, giảm bớt gánh nặng cho gia đình và cộng đồng. Tóm lại, sự tự lập không chỉ là một kỹ năng sống mà còn là một thái độ sống tích cực, giúp tuổi trẻ định hình nhân cách, sẵn sàng cho những hành trình độc lập trong tương lai.

Tiếng sóng vang vọng như tiếng gọi thiêng liêng từ quá khứ, thúc giục những người trai ra trận, gánh vác trách nhiệm với non sông. Tiếng sóng cũng tượng trưng cho sự khốc liệt, gian khổ và hiểm nguy của cuộc chiến sắp tới. Nó đại diện cho ý chí, quyết tâm của tráng sĩ khi dứt áo ra đi, sẵn sàng cống hiến tuổi xuân cho đất nước. Hình ảnh này còn chứa đựng sự bồi hồi, lưu luyến, và cả nỗi buồn chia ly của những người thân, bạn bè tiễn biệt.

Hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường ở đây là phép đảo ngữ và ẩn dụ. Đảo ngữ: Cụm từ "không thắm, không vàng vọt" được đảo lên trước bổ ngữ "Bóng chiều". Thông thường, cấu trúc sẽ là "Bóng chiều thắm, vàng vọt" hoặc "Bóng chiều không thắm, không vàng vọt". Việc đảo ngữ này nhấn mạnh sự nhạt nhòa, thiếu sức sống của bóng chiều, thể hiện tâm trạng buồn bã, cô đơn của nhân vật trữ tình. Ẩn dụ: Hình ảnh "hoàng hôn trong mắt trong" là một ẩn dụ độc đáo. "Hoàng hôn" thường chỉ thời điểm cuối ngày, mang sắc thái buồn bã, tàn phai. Việc đặt "hoàng hôn" vào "mắt trong" (đôi mắt trong trẻo, tinh anh) tạo nên sự đối lập đầy ấn tượng. Tác dụng là nhấn mạnh nỗi buồn mênh mang, sâu thẳm đã len lỏi vào tận tâm hồn, ánh mắt của con người, khiến cho cái nhìn về thế giới cũng nhuốm màu u ám, sầu muộn.

Không gian của cuộc chia tay là con đường nhỏ, thời gian là buổi chiều tà, đầy hoàng hôn.

Kẻ sĩ