​Câu 1 (2.0 điểm): Đoạn văn nghị luận về mối quan hệ giữa lao động và ước mơ (Khoảng 200 chữ) ​Trong hành trình trưởng thành của mỗi con người, ước mơ và lao động luôn có mối quan hệ hữu cơ, gắn kết chặt chẽ và không thể tách rời. Nếu ước mơ là chiếc la bàn định hướng, là ngọn hải đăng soi sáng con đường ta đi thì lao động chính là bệ phóng, là đôi chân giúp ta hiện thực hóa những hoài bão đó. Ước mơ dù có vĩ đại, đẹp đẽ đến đâu cũng sẽ chỉ là những ảo tưởng hão huyền, nằm im trên trang giấy nếu thiếu đi hành động thực tế. Chính quá trình lao động bền bỉ, kiên trì, không ngại khó khăn gian khổ mới giúp ta tích lũy tri thức, rèn luyện kỹ năng và biến những điều không thể thành có thể. Ngược lại, lao động mà không có ước mơ dẫn đường sẽ trở thành những cỗ máy vô hồn, lặp đi lặp lại những công việc nhàm chán mà không có đích đến, không có động lực để đột phá. Có ước mơ để nỗ lực và có lao động để đạt được ước mơ – đó chính là công thức hoàn hảo để kiến tạo nên một cuộc đời ý nghĩa. Vì vậy, mỗi chúng ta, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần nuôi dưỡng cho mình những khát vọng cao đẹp, đồng thời bắt tay vào hành động, lao động học tập miệt mài ngay từ hôm nay để biến ước mơ thành quả ngọt. ​Câu 2 (4.0 điểm): Bài văn nghị luận phân tích, đánh giá tâm trạng nhân vật trữ tình trong bài thơ "Nhớ" của Nguyễn Đình Thi (Khoảng 600 chữ) ​Bài làm ​Kháng chiến chống Pháp không chỉ là thời kỳ của những trận đánh oanh liệt, của những hy sinh gian khổ mà còn là chứng nhân cho những tình cảm riêng tư hòa vào cái chung của thời đại. Trong dòng chảy ấy, bài thơ "Nhớ" của Nguyễn Đình Thi nổi lên như một nốt nhạc trữ tình tha thiết, ghi lại trọn vẹn những chuyển biến tinh tế trong tâm trạng của nhân vật trữ tình: một cái tôi chiến sĩ đang sống giữa nỗi nhớ người yêu da diết, gắn liền với tình yêu quê hương và lý tưởng cách mạng cao đẹp. ​Mở đầu bài thơ, tâm trạng của nhân vật trữ tình được mở ra thông qua những hình tượng thiên nhiên vĩ đại nhưng tràn ngập suy tư: ​"Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây" ​Biện pháp nhân hóa "ngôi sao nhớ ai", "ngọn lửa nhớ ai" thực chất chính là sự soi bóng tâm trạng của nhân vật trữ tình lên cảnh vật. Giữa không gian bao la của "đèo mây", "ngàn cây" đầy khắc nghiệt, cái lạnh của đêm tối bị đẩy lùi bởi ánh sáng lấp lánh của sao và sắc hồng ấm áp của lửa. Nỗi nhớ ở đây không làm con người yếu mềm, ủy mị mà trái lại, nó trở thành nguồn động lực "soi sáng" và "sưởi ấm" cho người chiến sĩ trên đường ra trận. Đó là một nỗi nhớ lung linh, ấm áp và đầy định hướng. ​Đến khổ thơ thứ hai, nỗi nhớ không còn mượn cảnh ngụ tình mà được bộc lộ một cách trực tiếp, táo bạo và vô cùng chân thành: ​"Anh yêu em như anh yêu đất nước Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn" ​Nhân vật trữ tình đã có một sự so sánh độc đáo: "Anh yêu em như anh yêu đất nước". Tình yêu đôi lứa không còn ích kỷ, nhỏ hẹp mà đã hòa quyện làm một với vận mệnh của tổ quốc – một đất nước "vất vả đau thương" nhưng vẫn "tươi thắm vô ngần". Điệp từ "mỗi" được lặp lại liên tiếp (mỗi bước đường, mỗi tối, mỗi miếng ăn) diễn tả đậm nét sự bủa vây của nỗi nhớ. Nỗi nhớ ấy thường trực, trải dài theo cả không gian và thời gian, thấm sâu vào từng hành động sinh hoạt bình dị nhất của người chiến sĩ. Tâm trạng ấy vừa cồn cào, vừa tha thiết, cho thấy một tình yêu sâu nặng và thủy chung. ​Khép lại bài thơ, tâm trạng nhân vật trữ tình nâng lên thành một nhận thức lý tưởng mang tầm vóc sử thi: ​"Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người." ​Hình ảnh "ngôi sao không bao giờ tắt" và "ngọn lửa bập bùng đỏ rực" là biểu tượng cho sự trường tồn của tình yêu và lý tưởng. Từ nỗi nhớ thương da diết, tâm trạng nhân vật trữ tình chuyển sang trạng thái kiêu hãnh, tự hào. Cụm từ "chiến đấu suốt đời" và "kiêu hãnh làm người" khẳng định một tư thế hiên ngang. Tình yêu cá nhân đã tìm thấy sự đồng điệu với tình yêu giai cấp, yêu đất nước. Họ chấp nhận xa nhau, chấp nhận gian khổ để bảo vệ tình yêu và độc lập cho dân tộc. ​Bằng thể thơ tự do phóng khoáng, nhịp điệu linh hoạt cùng ngôn ngữ hàm súc, giàu hình ảnh, Nguyễn Đình Thi đã khắc họa thành công một bức tranh tâm trạng đẹp đẽ của người lính thời kỳ đầu kháng chiến. Đó là một tâm trạng phong phú: có cái lãng mạn, riêng tư của tình yêu đôi lứa, nhưng cũng có cái cứng cỏi, quyết liệt của một người chiến sĩ mang lý tưởng thời đại. Bài thơ "Nhớ" xứng đáng là một tượng đài bằng thơ về vẻ đẹp tâm hồn con người Việt Nam trong gian khổ vẫn ngời sáng tình yêu và hy vọng.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính: Phương thức biểu đạt chính của văn bản là nghị luận. (Tác giả dùng lí lẽ và dẫn chứng để thuyết phục người đọc về giá trị, ý nghĩa của lao động). ​Câu 2. Vấn đề bàn luận của văn bản: Văn bản bàn về vai trò, ý nghĩa của lao động đối với sự sinh tồn của muôn loài và giá trị cao đẹp của lao động đối với cuộc sống con người (mang lại hạnh phúc cho cá nhân và lợi ích cho cộng đồng). ​Câu 3. Bằng chứng và nhận xét: ​Các bằng chứng được sử dụng: ​Chim yến: Khi còn non được bố mẹ mớm mồi, lớn lên phải tự đi kiếm mồi. ​Hổ và sư tử: Đều phải tự mình lao động (săn mồi) để tồn tại. ​Nhận xét về bằng chứng: Các bằng chứng này rất gần gũi, thực tế, mang tính khách quan và giàu sức thuyết phục. Chúng chứng minh rõ ràng rằng lao động là quy luật sinh tồn tự nhiên của muôn loài, từ đó làm tiền đề vững chắc để dẫn dắt sang bàn luận về lao động ở con người. ​Câu 4. Suy nghĩ từ câu văn của Matsushita Konosuke: Câu văn đem đến suy nghĩ sâu sắc về thái độ đối với lao động: ​Lao động không chỉ là nghĩa vụ để kiếm sống hay tồn tại đơn thuần như các loài động vật khác, mà đối với con người, đó còn là nơi để khẳng định giá trị bản thân. ​Khi biết tìm thấy niềm vui, sự say mê trong công việc, con người sẽ không cảm thấy áp lực hay mệt mỏi. Ngược lại, họ sẽ thấy cuộc sống có ích, có mục đích, từ đó đạt được hạnh phúc đích thực. Nếu coi lao động là gánh nặng, cuộc đời sẽ trở nên tẻ nhạt và bất hạnh. ​Câu 5. Biểu hiện nhận thức chưa đúng về ý nghĩa của lao động hiện nay: Trong thực tế đời sống, một biểu hiện rõ ràng cho thấy nhận thức chưa đúng đắn là lối sống "việc nhẹ lương cao" hoặc tâm lý lười lao động, thích hưởng thụ ở một bộ phận giới trẻ. Nhiều người có xu hướng chê bai những công việc chân tay, coi thường những người lao động bình thường, hoặc tìm mọi cách để trục lợi, làm giàu nhanh chóng mà không muốn bỏ công sức, mồ hôi. Họ không hiểu rằng mọi lao động chân chính đều vinh quang và đem lại giá trị cho xã hội.

Trong hành trình trưởng thành của mỗi con người, sẽ có một thời điểm ta buộc phải rời khỏi vòng tay che chở để độc lập, tự mình bước đi. Đối với tuổi trẻ, sự tự lập không chỉ là một yêu cầu tất yếu của cuộc sống mà còn mang ý nghĩa quyết định đối với sự hình thành nhân cách, bản lĩnh và tương lai của mỗi người. Trước hết, tự lập giúp tuổi trẻ khẳng định giá trị bản thân. Khi biết tự suy nghĩ, tự lựa chọn và tự chịu trách nhiệm cho hành động của mình, người trẻ không còn sống dựa dẫm hay ỷ lại vào gia đình và người khác. Chính quá trình tự giải quyết khó khăn, tự vượt qua thử thách giúp họ nhận ra năng lực thật sự của bản thân, từ đó hình thành sự tự tin và lòng tự trọng. Một người trẻ biết tự lập sẽ hiểu rằng thành công không đến từ may mắn hay sự bao bọc, mà từ nỗ lực bền bỉ của chính mình. Bên cạnh đó, tự lập rèn luyện bản lĩnh và khả năng thích ứng với cuộc sống. Cuộc đời không phải lúc nào cũng bằng phẳng; thất bại, va vấp và biến cố là điều không thể tránh khỏi. Khi tự lập, tuổi trẻ học cách đối diện với khó khăn bằng tinh thần chủ động thay vì trốn tránh hay đổ lỗi. Những trải nghiệm ấy tôi luyện ý chí, giúp con người mạnh mẽ hơn trước nghịch cảnh. Một người trẻ có bản lĩnh tự lập sẽ không dễ gục ngã, bởi họ hiểu rằng mỗi khó khăn đều là một bài học cần thiết cho sự trưởng thành. Không chỉ vậy, tự lập còn là nền tảng của trách nhiệm và tự do. Tự do không đồng nghĩa với làm mọi điều theo ý thích, mà là khả năng làm chủ cuộc sống của mình. Khi người trẻ tự lập, họ hiểu rõ hậu quả của mỗi quyết định và sẵn sàng chịu trách nhiệm về nó. Chính trách nhiệm ấy giúp họ sống có mục tiêu, có kỷ luật và biết trân trọng những gì mình đang có. Một xã hội phát triển bền vững cần những con người trẻ tự lập, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm với cộng đồng. Tuy nhiên, cần hiểu rằng tự lập không có nghĩa là cô độc hay phủ nhận sự giúp đỡ. Tuổi trẻ cần học cách tự đứng trên đôi chân của mình, nhưng vẫn biết lắng nghe, học hỏi và trân trọng sự yêu thương từ gia đình, thầy cô và xã hội. Sự tự lập đúng đắn là biết nhận giúp đỡ khi cần, nhưng không biến nó thành sự phụ thuộc. Tóm lại, sự tự lập có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với tuổi trẻ, bởi đó là chìa khóa mở ra cánh cửa trưởng thành, bản lĩnh và tự do đích thực. Ở một thời điểm nào đó trong cuộc đời, mỗi người đều phải bước đi một mình; và chỉ khi dám độc lập, tự chủ, tuổi trẻ mới có thể vững vàng tiến về phía trước, sống một cuộc đời có giá trị và ý nghĩa.

Hình tượng “li khách” trong bài thơ Tống biệt hành của Thâm Tâm là biểu tượng ám ảnh về con người ra đi mang theo chí lớn nhưng đánh đổi bằng cô đơn và mất mát. “Li khách” hiện lên trên “con đường nhỏ”, với “bàn tay không”, gợi một dáng vẻ lặng lẽ, nghèo nàn về vật chất nhưng nặng trĩu khát vọng và trách nhiệm. Người ra đi không ngoảnh đầu, không hứa hẹn ngày trở lại, bởi con đường đã chọn là con đường một chiều của lý tưởng và dấn thân. Đằng sau bước chân quyết liệt ấy là nỗi đau âm thầm của mẹ già, của chị em và của người tiễn đưa — những người chấp nhận coi sự ra đi như “chiếc lá bay”, “hạt bụi”, “hơi rượu say” để tự an ủi mình. Chính sự im lặng, dứt khoát của “li khách” làm nổi bật bi kịch tinh thần: đi là cần thiết, nhưng đi cũng là chia lìa. Qua hình tượng này, Thâm Tâm đã khắc họa sâu sắc vẻ đẹp bi tráng của con người sống vì chí lớn, đồng thời bày tỏ niềm xót xa trước những hi sinh thầm lặng phía sau mỗi cuộc ra đi.

Thông điệp có ý nghĩa nhất đối với cuộc sống: Cuộc chia tay nào cũng để lại những dư âm sâu sắc, vì vậy con người cần biết trân trọng tình cảm gia đình và những mối quan hệ yêu thương trước khi quá muộn. Giải thích: Qua văn bản, người ra đi mang theo chí lớn, còn người ở lại gánh trọn nỗi buồn âm thầm của mẹ già, của chị em và của người tiễn đưa. Những hình ảnh như “tiếng sóng trong lòng”, “hoàng hôn trong mắt” cho thấy chia tay không chỉ là khoảnh khắc rời xa về không gian, mà còn là sự đứt gãy cảm xúc rất khó hàn gắn. Bài thơ nhắc nhở mỗi người, trước những lựa chọn của cuộc đời, hãy biết nghĩ đến người thân yêu, sống trách nhiệm và trân trọng từng phút giây được ở bên nhau, bởi có những cuộc ra đi khi đã bước qua thì không thể nói lời trở lại.

nhân vật trữ tình là "ta"

Không gian Không gian đưa tiễn: con đường nhỏ, nơi người ra đi bước tiếp hành trình đời mình. Không gian tâm tưởng: lòng người, ánh mắt, nỗi nhớ → tuy “không qua sông” nhưng “có tiếng sóng ở trong lòng”. → Không gian thực nhỏ hẹp nhưng không gian cảm xúc rất rộng, sâu và day dứt. 2. Thời gian Thời gian trải dài qua nhiều khoảnh khắc: Chiều hôm trước (bóng chiều, hoàng hôn) Sáng hôm nay Chuyển mùa từ mùa hạ (sen nở nốt) sang chưa tới mùa thu Thời gian chia tay không chỉ là một giây phút, mà kéo dài, ám ảnh từ trước – trong – sau lúc tiễn đưa.

Hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường: Cụm từ “mắt trong” là cách dùng tính từ đảo vị trí, khác với trật tự quen thuộc (“đôi mắt trong”). Hình ảnh “hoàng hôn trong mắt” cũng là sự chuyển đổi cảm giác / ẩn dụ cảm xúc, vì hoàng hôn vốn là cảnh vật bên ngoài, lại được đặt vào “mắt”. Tác dụng: Làm nổi bật trạng thái cảm xúc buồn sâu, lan tỏa từ ngoại cảnh vào nội tâm con người. Diễn tả nỗi buồn chia li không nằm ở cảnh vật mà chứa đầy trong ánh nhìn, trong tâm hồn người tiễn đưa. Tạo nên chất thơ mới lạ, giàu sức gợi, tăng chiều sâu biểu cảm cho nỗi đau và sự lưu luyến.

Hình ảnh “tiếng sóng” trong câu thơ: “Đưa người, ta không đưa qua sông, Sao có tiếng sóng ở trong lòng?” Ý nghĩa tượng trưng: “Tiếng sóng” không phải sóng nước thật, mà là sóng lòng – những rung động mạnh mẽ, dồn dập của cảm xúc khi chia tay. Nó tượng trưng cho nỗi buồn, xao động, đau đớn và lưu luyến đang cuộn trào trong nội tâm nhân vật trữ tình. “Tiếng sóng” còn biểu hiện mâu thuẫn nội tâm: bên ngoài bình lặng (“không đưa qua sông”), bên trong lại dậy sóng dữ dội. Qua đó, hình ảnh cho thấy cuộc chia tay không ồn ào, không nước mắt, nhưng nỗi đau thì sâu, mạnh và âm ỉ. Tác dụng nghệ thuật: Làm cho cảm xúc trừu tượng trở nên cụ thể, có âm thanh, có nhịp điệu. Nhấn mạnh chiều sâu tâm trạng, giúp người đọc cảm nhận được nỗi đau chia li một cách trực giác.

Hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường: Cụm từ “mắt trong” là cách dùng tính từ đảo vị trí, khác với trật tự quen thuộc (“đôi mắt trong”). Hình ảnh “hoàng hôn trong mắt” cũng là sự chuyển đổi cảm giác / ẩn dụ cảm xúc, vì hoàng hôn vốn là cảnh vật bên ngoài, lại được đặt vào “mắt”. Tác dụng: Làm nổi bật trạng thái cảm xúc buồn sâu, lan tỏa từ ngoại cảnh vào nội tâm con người. Diễn tả nỗi buồn chia li không nằm ở cảnh vật mà chứa đầy trong ánh nhìn, trong tâm hồn người tiễn đưa. Tạo nên chất thơ mới lạ, giàu sức gợi, tăng chiều sâu biểu cảm cho nỗi đau và sự lưu luyến.