Câu 1:

Bài làm

Nhà văn Thạch Lam từng khẳng định: "Văn chương không phải là một cách đem đến cho người đọc sự thoát ly hay sự quên, trái lại văn chương là một thứ khí cụ thanh cao và đắc lực...". Thấm nhuần tinh thần ấy, truyện thơ dân gian "Vượt biển" của dân tộc Tày – Nùng đã dùng ngôn từ để phơi bày bi kịch vắt kiệt sức lao động của con người nơi cõi âm. Đoạn trích tái hiện hành trình vượt trùng khơi đầy bão táp qua lời thúc giục: "Chèo đi rán thứ sáu / Thấy nước vằn mông mốc / ...Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!". Biểu hiện rõ nhất của đoạn thơ là sự đan xen giữa bức tranh thiên nhiên bạo liệt và nỗi sợ hãi, tuyệt vọng của người phu chèo thuyền "sa dạ sa dồng". Về nội dung, cốt truyện đẩy nhân vật "tôi" vào tình huống hiểm nghèo khi phải đối diện liên tiếp với các "rán" nước "ghềnh thác nguy hiểm". Giá trị hiện thực và nhân đạo ngời sáng khi tác giả dân gian phơi bày sự bóc lột của quỷ dữ chặn đường đòi "vàng bạc ra lễ chuộc thân", cùng sự bạo tàn của dòng nước "xoáy dữ ào ào / thét gào kéo xuống Long Vương". Về nghệ thuật, đoạn trích sử dụng ngôi kể thứ nhất kết hợp điểm nhìn hạn tri giúp người đọc thấu suốt tâm trạng hoảng loạn của nhân vật. Giọng điệu thơ chuyển từ dồn dập, bi tráng sang van xin, thảm thiết. Chi tiết đắt giá về hình ảnh "nước dựng đứng chấm trời" cùng điệp từ "chèo đi", "đừng" kết hợp động từ mạnh "xé", "cuộn", "nuốt", "thét gào" đã khắc họa sâu sắc sự bất lực, nhỏ bé của con người trước số phận bất công. Qua đó, tác phẩm không chỉ cho thấy cái tài trong việc xây dựng bối cảnh kỳ ảo mà còn bộc lộ cái tâm đồng cảm sâu sắc của nhân dân lao động dành cho những kiếp người oan khuất. So với hình tượng người chèo thuyền vượt thác trong các sử thi Tây Nguyên, nhân vật phu thuyền ở đây mang đậm bi kịch nô lệ và tiếng khóc ai oán cho thân phận bị áp bức. Tác phẩm nghệ thuật chân chính không bao giờ kết thúc ở trang cuối cùng; phân đoạn trên đã khẳng định sức sống vượt thời gian của truyện thơ "Vượt biển" trong dòng văn học dân gian độc đáo. Đoạn trích để lại bài học sâu sắc cho bản thân về sự trân trọng giá trị kiếp người và niềm thấu cảm trước những nỗi đau khổ của người lao động trong xã hội cũ.

Câu 2:

Bài làm

Con người sinh ra không phải là những ốc đảo cô độc giữa đại dương cuộc đời, mà luôn được bao bọc, gắn kết bởi vô vàn sợi dây tình cảm. Trong tất cả các mối quan hệ ấy, tình thân – thứ tình cảm thiêng liêng xuất phát từ huyết thống, gia đình – chính là cội nguồn và là điểm tựa vững chắc nhất của mỗi cá nhân. Tình thân không chỉ là chiếc nôi nuôi dưỡng ta khôn lớn về mặt thể xác, mà còn giữ vai trò cốt lõi trong việc định hình nhân cách và nâng đỡ tâm hồn con người vượt qua mọi giông bão của cuộc sống.

Để thấu hiểu trọn vẹn giá trị này, trước hết ta cần hiểu "tình thân" là gì. Tình thân là tình cảm gắn kết giữa những người có cùng máu mủ, ruột rà như cha mẹ, anh chị em, ông bà, hoặc rộng hơn là những người xem nhau như gia đình ruột thịt. Đây là thứ tình cảm tự nhiên, vô điều kiện, không vụ lợi và không bị cân đo đong đếm bằng vật chất hay địa vị xã hội. Tình thân được biểu hiện từ những hành động giản dị thường ngày: sự lo lắng của mẹ khi con ốm, cái ôm siết chặt của cha ngày con trở về, hay sự nhường nhịn, chở che giữa anh chị em trong nhà.

Tại sao tình thân lại có giá trị vô giá đối với mỗi con người? Bởi lẽ, gia đình và tình thân chính là bến đỗ bình yên duy nhất sau những mệt mỏi, áp lực của cuộc sống ngoài xã hội. Khi chúng ta đối mặt với thất bại, bị thế giới quay lưng, tình thân là nơi duy nhất mở rộng cửa đón ta về mà không một lời phán xét hay oán trách. Bên cạnh đó, tình thân chính là bối cảnh đầu tiên giáo dục và hình thành nên đạo đức của một con người. Một đứa trẻ lớn lên trong bầu không khí ngập tràn tình yêu thương của cha mẹ sẽ biết cách sống bao dung, vị tha và giàu lòng nhân ái hơn. Ngược lại, truyện thơ "Vượt biển" mà chúng ta vừa tìm hiểu chính là một minh chứng đau xót đầy nghịch lý: chỉ vì người anh ích kỷ, ghen tuông đánh mất đi tình thân ruột thịt mà đẩy người em vào bi kịch chết oan, linh hồn phải chịu cảnh đọa đày. Điều đó càng khẳng định khi tình thân bị rạn nứt, cuộc sống của con người sẽ lập tức rơi vào hố sâu của bi kịch và bất hạnh. Trong thực tế lịch sử, chúng ta không thể không nhắc đến câu chuyện cảm động về tình thân của hai anh em danh họa Vincent van Gogh và Theo van Gogh. Suốt cuộc đời đầy đau khổ và khủng hoảng của Vincent, người em trai Theo đã không ngừng hỗ trợ tài chính lẫn tinh thần, trở thành chỗ dựa duy nhất để Vincent có thể tiếp tục sáng tạo nên những kiệt tác hội họa cho nhân loại.

Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại ngày nay, một bộ phận không nhỏ con người lại có quan niệm và lối sống lệch lạc. Vì guồng quay của đồng tiền và danh vọng, họ sẵn sàng quay lưng, bỏ rơi cha mẹ già yếu, thậm chí anh em trong nhà tranh chấp tài sản dẫn đến cảnh tan nhà nát cửa. Lối sống thực dụng, cạn tình ấy đáng bị phê phán gay gắt vì nó đang làm xói mòn các giá trị đạo đức truyền thống. Để giữ gìn và phát huy giá trị của tình thân, giải pháp thiết thực nhất là mỗi chúng ta cần bớt chút thời gian dành cho công việc để quay về sum họp bên mâm cơm gia đình, học cách lắng nghe, thấu hiểu và sẻ chia với những người thân yêu khi họ gặp khó khăn.

Tóm lại, tình thân chính là tài sản quý báu và thiêng liêng nhất mà tạo hóa đã ban tặng cho con người. Nó là ngọn hải đăng soi sáng tâm hồn, giúp ta không bị lạc lối giữa cuộc đời đầy cạm bẫy. Là một người trẻ đang trưởng thành, tôi tự nhận thức được rằng bản thân cần phải hành động ngay từ hôm nay: học cách hạ bớt cái tôi cá nhân, yêu thương, phụng dưỡng cha mẹ nhiều hơn và luôn trân trọng, bảo vệ mái ấm gia đình của mình trước mọi sóng gió.

Câu 1:

- Người kể: Nhân vật "tôi" - người em trai mồ côi bị chết oan, hiện là linh hồn bị bắt làm phu chèo thuyền vượt biển (sa dạ sa dồng) ở cõi âm.

Câu 2:

Hình ảnh "biển" hiện ra với tính chất hai mặt đối lập rõ rệt:

- Sự hung bạo, hiểm nguy ghê gớm: Biển đầy bão phong ba, nước cuộn thác, nước ác kéo ầm ầm, nước xoáy dữ, "sôi gầm réo", "dựng đứng chấm trời", và có cả quỷ dữ, ngọ lồm rình rập ăn thịt người.

- Sự bình an, thơ mộng khi vào bờ: Khi vượt qua các rán nước, biển hiện ra với "bãi cát vàng bình an", "bãi cát chói hồng", "bãi bướm vàng vờn bay".

Câu 3:

- Chủ đề của văn bản là : Phản ánh nỗi thống khổ, kiệt quệ cả về thể xác lẫn tinh thần của người lao động nghèo (qua hình ảnh người phu chèo thuyền sa dạ sa dồng) bị bóc lột, áp bức tàn nhẫn bởi giai cấp thống trị cõi âm (quan slay); đồng thời thể hiện khát vọng bình an, khát khao sự sống và tiếng lòng oán than cho số phận bất hạnh, oan trái của con người.

Câu 4:

- Mười hai rán nước là biểu tượng cho những chặng đường tai ương, khó khăn gian khổ tột cùng, những thử thách khắc nghiệt và cạm bẫy nguy hiểm mà con người phải đối mặt, gánh chịu trong cuộc đời đầy rẫy bất công, oan trái.

Câu 5:

Những âm thanh được thể hiện:

- Âm thanh dữ dội, cuồng nộ của thiên nhiên: Tiếng biển "gầm réo".

- Âm thanh tuyệt vọng, cầu xin của con người: Tiếng kêu khóc, van xin thảm thiết của nhân vật "tôi" ("Biển ơi, đừng giết tôi", "Nước hỡi, đừng lôi lấy thuyền").

Cảm xúc gợi ra:

- Cảm giác sợ hãi, ngột ngạt và căng thẳng trước sự nhỏ bé của con người trước thiên nhiên bạo liệt.

- Sự đồng cảm, xót thương sâu sắc của người đọc trước nỗi đau khổ, tuyệt vọng và bi kịch cô độc, bất lực của một kiếp người chịu nhiều oan khuất.

Câu 1:

Bài làm

Nhà văn Thạch Lam từng khẳng định: "Thiên chức của văn chương là nâng đỡ những cái tốt để cho đời tốt hơn". Thấm nhuần tư tưởng nhân đạo ấy, trong truyện ngắn "Một đám cưới", bậc thầy truyện ngắn Nam Cao đã kiến tạo nhân vật Dần để phản ánh nỗi đau của con người trước Cách mạng. Đoạn trích tiêu biểu cho số phận của em bắt đầu từ câu: "Dần đi ở từ năm chửa mười hai..." cho đến hết. Biểu hiện rõ nhất ở nhân vật Dần là sự hòa quyện đau đớn giữa một tuổi thơ bị đánh cắp và một tâm hồn hiếu thảo, giàu tự trọng. Về nội dung, cốt truyện đẩy nhân vật vào tình huống bi kịch: vì gia cảnh "nghèo từ trong trứng nghèo ra", Dần phải đi ở cho nhà bà chánh Liễu từ năm chưa đầy mười hai tuổi để nhà "bớt một miệng ăn". Sự xuất hiện của Dần ở đầu đoạn trích với hình ảnh "đầu còn để hai cái trái đào", mới chỉ biết "cầm vững cái chổi", "thổi một niêu cơm con con" đã khắc họa sâu sắc sự ngây thơ, nhỏ bé. Vai trò của Dần vô cùng quan trọng khi là mắt xích bộc lộ rõ giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm. Qua việc Dần đi ở trở về "gầy như một cái que", khóc hu hu đòi ở nhà vì "cơm nhà giàu khó nuốt", nhà văn đã phơi bày bản chất bóc lột, tàn nhẫn của giai cấp địa chủ. Tuy nhiên, giá trị triết lý và tư tưởng sâu sắc nhất lại nằm ở vẻ đẹp tâm hồn Dần. Dù bị mẹ mắng nhiếc ép quay lại nhà chủ, Dần không hề oán hận mà trái lại, em "ngậm ngùi" thấu suốt nỗi lòng của mẹ, biết mẹ "nói thế nhưng chẳng nghĩ thế đâu". Về nghệ thuật, tác phẩm đặt điểm nhìn trần thuật nửa khách quan, đan xen linh hoạt giữa ngôi kể thứ ba và dòng độc thoại nội tâm của nhân vật, giúp người đọc đi sâu vào thế giới tinh thần phức tạp của đứa trẻ. Giọng điệu trần thuật chuyển biến từ xót xa, mỉa mai những "mơ ước hão" sang bi thương, nghẹn ngào. Đặc biệt, chi tiết đắt giá khi Dần "gầy như một cái que" tương phản hoàn toàn với ảo tưởng của người mẹ về việc con sẽ "béo như con cun cút" đã dự báo cho tương lai mịt mù, bế tắc của nhân vật. Thông qua việc xây dựng nhân vật Dần, đoạn trích không chỉ thể hiện cái tài trong nghệ thuật phân tích tâm lý biệt tài của Nam Cao mà còn ngời sáng cái tâm của một nhà văn luôn trăn trở về nhân phẩm con người. So với nhân vật bé Hồng trong "Trong lòng mẹ" (Nguyên Hồng) cũng chịu nhiều tủi nhục, nhân vật Dần của Nam Cao mang đậm vết xước của cái nghèo đói vật chất vây hãm, khiến bi kịch trở nên gai góc và khốc liệt hơn. Đúng như một nhận định văn học: "Tác phẩm nghệ thuật chân chính không bao giờ kết thúc ở trang cuối cùng". Hình tượng nhân vật Dần nói riêng và truyện ngắn "Một đám cưới" nói chung đã khẳng định vị thế đỉnh cao của Nam Cao trong dòng văn học hiện thực phê phán 1930 - 1945. Đoạn trích để lại bài học sâu sắc cho bản thân mỗi chúng ta về lòng trân trọng gia đình, sự thấu hiểu đối với sự hy sinh của cha mẹ và nhắc nhở thế hệ trẻ phải biết sống sẻ chia, yêu thương những mảnh đời bất hạnh xung quanh.

Câu 2:

Bài làm

Cuộc sống hiện đại với sự bùng nổ của công nghệ và đô thị hóa đang vô tình cuốn con người vào những guồng quay hối hả, khiến chúng ta dần xa rời thế giới tự nhiên. Giữa bối cảnh ấy, lời cảnh tỉnh của nhà vật lý thiên tài Albert Einstein: "Hãy nhìn sâu vào thiên nhiên, bạn sẽ thấu hiểu mọi thứ rõ ràng hơn" trở thành một chiếc chìa khóa vạn năng mở ra tư duy nhận thức mới. Câu nói không chỉ là một lời khuyên chân thành mà còn khẳng định tầm quan trọng cốt lõi của tự nhiên trong việc định hình thế giới quan và chữa lành tâm hồn con người giữa thời đại đầy biến động.

Để thấu hiểu triết lý này, trước hết ta cần làm rõ các khái niệm. "Thiên nhiên" không đơn thuần là cỏ cây, hoa lá, sông ngòi quanh ta mà là toàn bộ hệ sinh thái, thế giới tự nhiên vận hành theo những quy luật tạo hóa khách quan vốn có. Hành động "nhìn sâu" không dừng lại ở việc quan sát hời hợt bằng thị giác, mà là sự lắng nghe, chiêm nghiệm bằng cả tâm hồn và trí tuệ để hòa nhập vào vũ trụ. Từ đó, con người sẽ "thấu hiểu mọi thứ rõ ràng hơn", nghĩa là tìm ra bản chất của cuộc sống, nắm bắt được các quy luật của sự vật và đạt đến sự thông suốt, bình yên trong tư duy.

Tại sao nhìn sâu vào thiên nhiên lại giúp ta thấu hiểu mọi thứ? Bởi lẽ, tự nhiên chính là người thầy vĩ đại nhất, chứa đựng câu trả lời cho mọi quy luật sinh tồn và phát triển. Khi chiêm ngưỡng một hạt mầm bé nhỏ kiên cường đâm chồi qua lớp sỏi đá khô cằn để đón ánh mặt trời, ta thấu hiểu bài học về nghị lực sống và khát vọng vươn lên. Khi ngắm nhìn một dòng sông phẳng lặng bỗng chốc phải vượt qua những ghềnh thác hiểm trở mới có thể đổ ra biển lớn, ta nhận ra quy luật chuyển động không ngừng và giá trị của sự thử thách. Đối với xã hội, thiên nhiên dạy ta về sự cân bằng và quy luật vô thường: có sinh có tử, sau cơn mưa trời lại sáng, và sau mùa đông lạnh giá chắc chắn sẽ là mùa xuân ấm áp. Bản thân Einstein là một nhà khoa học vĩ đại, những phát minh làm thay đổi nhân loại của ông như Thuyết tương đối cũng được khơi nguồn từ việc ông không ngừng quan sát, "nhìn sâu" và giải mã các hiện tượng kỳ vĩ của vũ trụ.

Không chỉ mang lại tri thức, thiên nhiên còn đóng vai trò là điểm tựa tinh thần, phương thuốc xoa dịu những tổn thương của con người. Giữa xã hội đầy rẫy áp lực, đố kỵ và toan tính, việc đứng trước sự bao la của biển cả hay sự tĩnh lặng của núi rừng giúp ta nhận ra cái tôi cá nhân thật nhỏ bé. Những lo âu, chấp niệm thường nhật bỗng chốc trở nên nhẹ nhàng, giúp con người dễ dàng bao dung, tha thứ và nhìn nhận mọi vấn đề một cách sáng suốt, thấu đáo hơn. Minh chứng sống động nhất chính là phong trào "Tắm rừng" (Shinrin-yoku) của người Nhật Bản, nơi con người chủ động đắm mình vào không gian xanh để giảm stress, điều hòa huyết áp và khôi phục năng lượng tích cực sau những giờ làm việc căng thẳng.

Tuy nhiên, trong thời đại ngày nay, một bộ phận không nhỏ con người lại có quan niệm và lối sống lệch lạc. Họ quay lưng với tự nhiên, sẵn sàng tàn phá rừng đầu nguồn, xả rác thải bừa bãi và bức tử các dòng sông chỉ vì lợi ích kinh tế trước mắt. Lối sống thực dụng, ích kỷ ấy đang phải trả giá đắt bằng thiên tai, biến đổi khí hậu toàn cầu và sự chai sạn, vô cảm trong tâm hồn. Để khắc phục thực trạng này, giải pháp cấp bách là mỗi cá nhân cần thay đổi nhận thức, học cách "sống xanh" thông qua các hành động thiết thực như trồng cây, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường và dành thời gian tách rời màn hình công nghệ để bước ra ngoài kết nối với cỏ cây.

Tóm lại, lời khẳng định của Albert Einstein là một chân lý sâu sắc, mang giá trị vượt thời gian đối với nhân loại. Thiên nhiên chính là tấm gương phản chiếu, giúp con người tìm lại bản ngã và thấu suốt bản chất cuộc đời. Là một học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường, tôi tự nhận thức được rằng bản thân cần phải thay đổi hành động ngay từ hôm nay: giảm thiểu việc sử dụng rác thải nhựa, tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường của trường lớp và học cách lắng nghe, trân trọng từng chuyển biến nhỏ của thiên nhiên để nuôi dưỡng một tâm hồn giàu yêu thương và trí tuệ sáng suốt.

Câu1:

Bài thơ được viết theo thể thơ tám chữ.

Câu 2:

Bài thơ nói về nỗi đau khổ, dại khờ của con người trong tình yêu khi yêu mù quáng, đặt tình cảm không đúng chỗ, không biết tỉnh táo và kiểm soát cảm xúc của bản thân.

Câu 3:

Cấu trúc được lặp lại nhiều lần: “Người ta khổ vì…”. Tác dụng: Nhấn mạnh những nguyên nhân dẫn đến đau khổ trong tình yêu. Tạo nhịp điệu dồn dập, da diết cho bài thơ. Thể hiện sự chiêm nghiệm sâu sắc của tác giả về những sai lầm thường gặp của con người khi yêu. Làm nổi bật lời cảnh tỉnh: cần tỉnh táo, sáng suốt trong tình cảm.

Câu 4:

Bài thơ thể hiện suy ngẫm của tác giả về những bi kịch trong tình yêu: con người thường đau khổ vì yêu sai cách, trao nhầm đối tượng, mù quáng chạy theo ảo tưởng và cố chấp níu giữ những điều không thuộc về mình. Qua đó, tác giả nhắn nhủ con người cần tỉnh táo, biết kiểm soát cảm xúc trong tình yêu.

Câu 5:

Tác giả có cái nhìn sâu sắc, tỉnh táo nhưng cũng đầy trăn trở về tình yêu. Xuân Diệu cho rằng tình yêu rất đẹp nhưng nếu con người yêu một cách mù quáng, thiếu lý trí và cố chấp thì sẽ dẫn đến đau khổ. Đây vừa là lời phân tích, vừa là lời cảnh báo về sự dại khờ trong tình yêu.

Câu 1 :

Bài làm

Trong đoạn trích cuối tác phẩm Sống mòn của Nam Cao, nhân vật Thứ hiện lên như một bức chân dung chân thực, đau đớn về bi kịch của người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng tháng Tám. Bi kịch của Thứ là sự va đập khốc liệt giữa hoài bão cao đẹp thời trai trẻ – khát vọng học tập, trở thành vĩ nhân làm thay đổi xứ sở – với thực tại cơm áo phũ phàng. Hoàn cảnh nghèo đói, thất nghiệp đã đẩy một người có học vào cảnh "lùi về một xó nhà quê" ăn bám vợ. Điểm đáng quý nhất ở Thứ là ý thức tự trọng cao độ và sự thức tỉnh sâu sắc về giá trị sự sống. Y đau đớn nhận ra vòng xoáy trì trệ đang khiến đời mình "mốc lên", "gỉ đi", "mòn ra" và cay đắng hiểu rằng “Chết ngay trong lúc sống mới thật là nhục nhã”. Tuy nhiên, Thứ cũng mang đầy đủ nhược điểm cố hữu của tầng lớp mình: sự nhu nhược, hèn yếu và bất lực. Dù trong lòng uất ức, u uất và muốn bứt phá, cuối cùng Thứ vẫn buông xuôi đầy mâu thuẫn, chấp nhận “để mặc con tàu mang đi”. Qua nhân vật Thứ, Nam Cao không chỉ phơi bày tấn bi kịch "sống mòn" tàn nhẫn của một thế hệ mà còn thể hiện niềm trân trọng đối với những đốm lửa lương tri, khát vọng chân chính còn sót lại trong tâm hồn người trí thức nghèo.

Câu 2:

Bài làm

Trong ​hành trình vạn dặm của đời người, thời gian có thể khắc lên gương mặt những nếp nhăn, nhưng chính sự lụi tàn của khát vọng mới là thứ khiến tâm hồn ta thực sự già cỗi. Bàn về mối quan hệ giữa tuổi tác và lý tưởng sống, nhà văn Gabriel Garcia Marquez từng để lại một triết lý sâu sắc: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ”. Câu nói là một lời thức tỉnh mạnh mẽ về vai trò của ước mơ đối với tuổi trẻ và bản chất thực sự của sự sống. Trước hết, ta cần hiểu "ước mơ" là những mục tiêu, hoài bão cao đẹp mà con người khao khát và hướng tới trong tương lai. Còn "già đi" ở đây không đơn thuần mang nghĩa lão hóa về mặt sinh học, mà là sự cằn cỗi, nguội lạnh của tâm hồn, sự biến mất của bầu nhiệt huyết và ý chí dấn thân. Bằng cách đảo ngược logic thông thường, Marquez khẳng định một chân lý: Tuổi tác không phải là rào cản của ước mơ, mà chính việc từ bỏ ước mơ mới là tác nhân biến một con người trở nên già nua, cũ kỹ. Thật vậy, ước mơ chính là nguồn nhựa sống vĩnh cửu của tuổi trẻ. Khi ôm ấp một hoài bão, con người luôn có lý do để thức dậy mỗi sớm mai, có mục tiêu để hành động và có năng lượng để vượt qua nghịch cảnh. Ước mơ giữ cho tư duy luôn vận động, thôi thúc con người không ngừng học hỏi, khám phá và tự làm mới mình. Ngọn lửa khát vọng ấy chính là thứ xóa nhòa ranh giới của tuổi tác. Nhìn vào lịch sử, ta thấy thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký dù liệt cả hai tay vẫn mơ ước được đi học và trở thành nhà giáo ưu tú; hay lãnh tụ vĩ đại Nelson Mandela ở tuổi ngoài 70, sau gần 30 năm tù đày, vẫn kiên cường đấu tranh xóa bỏ chế độ phân biệt chủng tộc. Khi ngọn lửa khát vọng còn cháy, con người ta vẫn mãi ở độ tuổi thanh xuân tràn đầy sức sống. Ngược lại, nếu ngừng ước mơ, con người sẽ rơi vào trạng thái "sống mòn". Khi không còn mục đích, cuộc sống chỉ còn là chuỗi ngày tồn tại vật vờ, lặp đi lặp lại một cách đơn điệu và cam chịu. Sự "già cỗi" trong tâm hồn đáng sợ hơn nếp nhăn trên da thịt rất nhiều, bởi nó là cái chết lâm sàng của ý chí. Đáng buồn thay, ngày nay có không ít bạn trẻ dù tuổi đời mười chín, đôi mươi nhưng tâm hồn đã sớm "lão hóa". Họ sống an phận, ngại va chạm, không có ước mơ hoặc dễ dàng buông xuôi ngay khi gặp thử thách đầu đời. Họ đang tự biến mình thành "những người chết ở tuổi 25 nhưng đến năm 75 tuổi mới được chôn cất". Tuy nhiên, cần nhận thức rằng theo đuổi ước mơ không đồng nghĩa với việc theo đuổi những ảo tưởng hão huyền, xa rời thực tế. Một ước mơ chân chính phải đi đôi với hành động kiên trì, dựa trên năng lực bản thân và mang lại giá trị tích cực cho xã hội. Tóm lại, tuổi trẻ không được định nghĩa bằng số tuổi trên căn cước công dân, mà được định nghĩa bằng độ rộng của ước mơ và độ bền của ý chí. Mỗi người trẻ chúng ta hãy luôn nuôi dưỡng và chiến đấu cho khát vọng của mình, bởi suy cho cùng, sống mà không ước mơ thì cuộc đời chẳng khác nào một mặt hồ phẳng lặng nhưng trống rỗng và cô quạnh.

Câu 1:

- ​Văn bản sử dụng người kể chuyện ngôi thứ ba (giấu mặt), nhưng điểm nhìn trần thuật được dịch chuyển vào bên trong, hòa nhập hoàn toàn với điểm nhìn của nhân vật Thứ (điểm nhìn bên trong).

Câu 2:

Khicòn đi học, Thứ mang trong mình những hoài bão lớn lao, lãng mạn và có phần kiêu hãnh của một người trí thức: - ​Không chấp nhận một cuộc sống tầm thường, làm một "ông phán" gù lưng, cận thị, chỉ lo loay hoay lĩnh lương nuôi vợ con. - ​Khao khát được học cao, đi xa: đỗ thành chung, đỗ tú tài, vào đại học đường và sang Pháp ("sang Tây"). - ​Khát vọng vĩ đại nhất: Trở thành một vĩ nhân đem lại những thay đổi lớn lao cho xứ sở mình.

Câu 3:

Trong đoạn trích trên, tác giả sử dụng rất thành công biện pháp Liệt kê kết hợp tăng tiến.

Tác dụng:

- ​Về nội dung: Nhấn mạnh sự tàn phá khốc liệt của hoàn cảnh nghèo đói và trì trệ đối với con người. Nó không chỉ mài mòn thể xác mà còn hủy hoại nhân cách. Đỉnh điểm của bi kịch không phải là bị xã hội hay người thân khinh rẻ, mà là việc nhân vật rơi vào cái bẫy tê liệt: tự khinh chính mình.

- ​Về nghệ thuật: Tạo nên nhịp điệu dồn dập, nặng nề như từng nhát búa gõ xuống số phận nhân vật, tăng tính gợi hình, gợi cảm và làm đậm nét tâm trạng uất ức, tuyệt vọng của Thứ.

Câu 4:

Về cuộc sống: Đó là một cuộc sống bế tắc, quẩn quanh và bi kịch. Hoàn cảnh nghèo đói, thất nghiệp đã đẩy một trí thức có học thức vào nguy cơ "ăn bám vợ", lùi sâu vào xó nhà quê tối tăm. Đây chính là biểu hiện rõ nhất của sự "sống mòn" — một kiểu chết dần chết mòn về mặt tinh thần khi lý tưởng bị cơm áo gạo tiền bóp nghẹt. Về con người: Thứ là nhân vật mang tính hai mặt điển hình của trí thức tiểu tư sản:

+ ​Điểm tích cực: Có lòng tự trọng cao, ý thức sâu sắc về giá trị sự sống, khao khát tự do và luôn trăn trở về trách nhiệm cá nhân trước thời cuộc ("Người ta chỉ được hưởng những cái gì mình đáng hưởng thôi. Y đã làm gì chưa?"). + ​Hạn chế: Nhu nhược, hèn yếu, thiếu hành động thực tế. Thứ nhìn thấy bi kịch của mình nhưng lại bất lực xuôi tay, "để mặc con tàu mang đi" chứ không dám bứt phá khỏi hoàn cảnh.

Câu 5:

Từ văn bản, em ​có thể rút ra triết lí sâu sắc: “Chết ngay trong lúc sống mới thật là nhục nhã” hoặc “Sống tức là thay đổi”. "Chết ngay trong lúc sống" là trạng thái con người vẫn tồn tại về mặt sinh học nhưng tâm hồn đã lụi tàn, không lý tưởng, không ước mơ, chấp nhận buông xuôi và cam chịu trước số phận như "con trâu cắm cúi kéo cày". Nam Cao đã đưa ra một lời cảnh tỉnh nghiêm khắc: Kẻ thù lớn nhất giam hãm cuộc đời con người không phải là nghịch cảnh, mà chính là thói quen, sự an phận và nỗi sợ hãi thay đổi. Để sống một cuộc đời đúng nghĩa, con người bắt buộc phải có can đảm dứt bỏ "sợi dây thừng" của sự ích kỷ, dám thay đổi và hành động để vươn tới một cuộc sống rộng rãi, ý nghĩa hơn.

Câu 1:

​Bài làm

Trong truyện ngắn "Hai lần chết" của Thạch Lam, nhân vật Dung hiện lên là một biểu tượng đau xót cho số phận bất hạnh, bị tước đoạt quyền sống và quyền hạnh phúc của người phụ nữ trong xã hội cũ. Ngay từ khi sinh ra, Dung đã gánh chịu sự lạnh lẽo của gia đình sa sút: nàng không được đi học như anh chị, phải mặc áo cũ làm lụng dưới bếp và bị mẹ đẻ gọi là "con nặc nô". Sự bất công ấy vô tình nhào nặn nên ở Dung một "tính an phận và nhẫn nại lạ lùng". Khi lấy chồng, Dung ngây thơ xem đó là cơ hội để trốn chạy khỏi "gia đình lạnh lẽo", nhưng thực chất nàng lại bước từ địa ngục này sang địa ngục khác. Nhà chồng giàu có nhưng keo kiệt, bắt nàng làm lụng đầu tắt mặt tối, còn người chồng thì vừa "lẫn thẩn vừa ngu đần", không thể che chở cho vợ. Đỉnh điểm của bi kịch là khi Dung trốn về nhà đẻ, nàng bị chính mẹ ruột cạn tình ruồng bỏ, tuyên bố "nó không phải là con tôi nữa". Sự tuyệt vọng đẩy Dung đến hành động nhảy sông tự tử. Sự tàn nhẫn của số phận không cho nàng chết về thể xác, nhưng khi phải quay lại nhà chồng, tâm hồn Dung đã hoàn toàn chết lặng — một cái chết tinh thần dằng dặc, không còn hy vọng cứu vớt. Qua nhân vật Dung, Thạch Lam đã thể hiện niềm cảm thương sâu sắc cho những kiếp người nhỏ bé bị chà đạp bởi sự vô cảm của gia đình và hủ tục xã hội đương thời.

Câu 2 :

​Bài ​làm

Gia đình vốn là tổ ấm thiêng liêng, là bệ phóng vững chắc để mỗi cá nhân bước vào đời với sự tự tin và lòng kiêu hãnh. Thế nhưng, trong xã hội đương đại, nền tảng ấy đang chịu những rạn nứt ngầm bởi một thực trạng đáng báo động: hiện tượng cha mẹ áp đặt con cái quá mức trong hôn nhân. Đây là một hiện tượng tiêu cực, một tàn dư của tư duy phong kiến đang biến tướng dưới nhiều hình thức tinh vi. Quan điểm của bản thân em đối với hiện tượng này là hoàn toàn phản đối, bởi lẽ sự cưỡng ép trong tình cảm không bao giờ là mảnh đất dung dưỡng cho một hạnh phúc chân chính, mà ngược lại, nó là nguồn cơn của những bi kịch gia đình dai dẳng.

Cha mẹ áp đặt con cái trong hôn nhân là việc các bậc đấng sinh thành dùng quyền lực, áp lực tâm lý, kinh tế hoặc tư duy "cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy" để định đoạt người phối ngẫu cho con, bất chấp sự phản đối hay nguyện vọng, tình cảm của con cái. Hiện tượng này đang diễn ra dưới hai thái cực. Ở các vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa, nó tồn tại dưới hình thức tảo hôn hoặc gả bán vì lợi ích kinh tế. Ngược lại, ở các đô thị lớn, sự áp đặt lại mang lớp vỏ bọc hiện đại: cha mẹ ép con kết hôn với người "môn đăng hộ đối", có địa vị xã hội hoặc tiềm lực tài chính để làm "bảo hiểm" cho tương lai, hoặc liên minh gia tộc. Sự can thiệp thô bạo này diễn ra âm thầm nhưng phổ biến, khiến không ít người trẻ phải sống trong sự kìm kẹp của chính người thân yêu.

Nguyên nhân chủ quan: Xuất phát từ tâm lý gia trưởng, tư duy coi con cái là tài sản thuộc quyền sở hữu tuyệt đối của cha mẹ. Bên cạnh đó, nhiều phụ nữ và đàn ông lớn tuổi có tâm lý "nhìn vào thể diện", áp đặt tiêu chuẩn chủ quan của mình lên hạnh phúc của con vì nghĩ rằng "bánh đúc có xương, cha mẹ thương con mới lo cho con". ​Nguyên nhân khách quan: Do định kiến xã hội về tuổi tác kết hôn (áp lực "ế", áp lực phải lập gia đình ổn định cuộc sống) chi phối. Đồng thời, sự thiếu hụt trong giáo dục kỹ năng đối thoại giữa các thế hệ và sự lỏng lẻo của các chế tài pháp lý đối với hành vi cưỡng ép kết hôn khiến hiện tượng này vẫn có đất sống.

Sự áp đặt này để lại những hệ lụy vô cùng tàn nhẫn và sâu sắc: ​

Đối với cá nhân người con: Hủy hoại hoàn toàn quyền tự do, tự quyết của một công dân. Người con phải sống trong trạng thái ức chế tâm lý kéo dài, trầm cảm, thậm chí uất ức đến mức tìm đến cái chết để giải thoát. Cảm giác cô độc ngay trong chính cuộc hôn nhân của mình là đòn tra tấn tinh thần khủng khiếp nhất. ​

Đối với gia đình và xã hội: Những cuộc hôn nhân "đồng sàng dị mộng" như vậy thường dẫn đến bạo lực gia đình, ngoại tình và kết cục tất yếu là ly hôn. Nó phá vỡ sự ổn định của cấu trúc xã hội, tạo ra những đứa trẻ tổn thương khi phải chứng kiến cha mẹ không hạnh phúc, từ đó làm suy giảm chất lượng giống nòi và đạo đức cộng đồng.

Để trả lại giá trị đích thực cho hôn nhân, cần có sự chung tay từ nhiều phía: Từ phía xã hội và luật pháp: Cần tuyên truyền rộng rãi Luật Hôn nhân và Gia đình, xử lý nghiêm khắc các hành vi ép buộc kết hôn. Các tổ chức đoàn thể cần tích cực tư vấn tâm lý gia đình. Từ phía cha mẹ: Cần học cách tôn trọng con cái như một thực thể độc lập. Hãy là người định hướng, tư vấn bằng kinh nghiệm thay vì là một vị bạo chúa đưa ra mệnh lệnh. Từ phía bản thân người trẻ: Cần rèn luyện bản lĩnh, tự chủ về kinh tế để có tiếng nói trọng lượng, dũng cảm đối thoại mềm dẻo nhưng kiên quyết với cha mẹ để bảo vệ tình yêu của mình.

Bi kịch từ sự áp đặt hôn nhân không chỉ nằm trên trang sách Hai lần chết của Thạch Lam, nơi nhân vật Dung phải gieo mình xuống dòng sông tự tử vì bị mẹ ruột bán rẻ vào một gia đình ác nghiệt. Thực tế đời sống năm 2023 từng chấn động bởi vụ việc một cô gái trẻ tại Bắc Giang đã chọn cách nhảy cầu tự tử sau chuỗi ngày bị gia đình ép gả cho một người đàn ông giàu có nhưng cô không hề có tình cảm. Bản án từ sự áp đặt của cha mẹ đôi khi không phải là tiền tài, mà là mạng sống và nụ cười của chính con ruột mình. Những số liệu về tỷ lệ ly hôn ngày càng tăng ở giới trẻ chiếm gần 30% các vụ ly hôn tại Việt Nam có nguyên nhân từ sự bất đồng quan điểm và không có tình cảm trước hôn nhân​ chính là lời cảnh tỉnh đanh thép nhất.

Tóm lại, hiện tượng cha mẹ áp đặt con cái trong hôn nhân là một hành vi ích kỷ, lỗi thời và đáng bị lên án mạnh mẽ. Hạnh phúc của một đứa trẻ không thể được xây dựng trên nền móng của sự cam chịu và những giọt nước mắt uất ức. Nhận thức sâu sắc về vấn đề này, bản thân em tự hứa sẽ luôn nỗ lực hoàn thiện mình, học cách tự lập và trang bị tri thức để làm chủ vận mệnh. Đồng thời, em sẽ luôn tôn trọng tình cảm chân chính, sẵn sàng lắng nghe lời khuyên của đấng sinh thành nhưng sẽ kiên quyết bảo vệ quyền tự do yêu thương và tự do mưu cầu hạnh phúc của chính mình một cách chín chắn, có trách nhiệm.

Câu 1 :

- ​Thể loại của văn bản trên là : Truyện ngắn

Câu 2 :

Đề tài của văn bản trên là : Số phận bi kịch của người phụ nữ trong xã hội cũ , ​cụ thể là người phụ nữ nghèo, bị gia đình tước đoạt quyền lợi, đẩy vào cuộc hôn nhân sắp đặt bất hạnh và bị tước đoạt lối thoát​.

Câu 3 :

- ​Lời của người kể chuyện và lời của nhân vật trong văn bản có sự kết nối vô cùng nhuần nhuyễn, tự nhiên và giàu tính gợi cảm. - ​Người kể chuyện giữ vai trò dẫn dắt mạch truyện, kể lại sự việc một cách khách quan nhưng ngôn ngữ kể lại luôn thấm đẫm sự thấu cảm, đồng điệu với thế giới nội tâm của nhân vật Dung. - ​Lời của nhân vật (gồm cả đối thoại của cha mẹ, mẹ chồng và độc thoại nội tâm của Dung) được đan xen trực tiếp để hiện thực hóa những mâu thuẫn. Sự kết nối này tạo nên một giọng điệu trần thuật đặc trưng của Thạch Lam: trầm lắng, nhẹ nhàng, man mác buồn nhưng lại có sức công phá mạnh mẽ vào tâm trí người đọc, làm nổi bật tấn bi kịch của nhân vật.

Câu 4 :

Đoạn trích: "Trông thấy dòng sông chảy xa xa, Dung ngậm ngùi nghĩ đến cái chết của mình. Lần này về nhà chồng, nàng mới hẳn là chết đuối, chết không còn mong có ai cứu vớt nàng ra nữa." mang hàm ý sâu sắc về nhan đề tác phẩm "Hai lần chết": - ​Lần chết thứ nhất (Cái chết sinh học): Là hành động nhảy xuống sông tự tử của Dung. Lần chết này không thành vì nàng được người ta cứu sống phần xác. - ​Lần chết thứ hai (Cái chết tinh thần): Đây mới chính là "cái chết" thực sự đáng sợ mà Dung phải đối mặt. Khi bị chính cha mẹ đẻ từ bỏ, bị mẹ chồng áp bức, việc Dung phải quay trở lại nhà chồng đồng nghĩa với việc cuộc đời nàng đã hoàn toàn khép lại. Nàng phải sống tiếp một chuỗi ngày đen tối, bị đày ạt về cả thể xác lẫn tinh thần mà không còn bất cứ một hy vọng, một điểm tựa hay một sự "cứu vớt" nào nữa. Đó là bi kịch sống mà như chết – cái chết của tâm hồn và tuổi trẻ.

Câu 5:

Qua số phận đáng thương của nhân vật Dung, nhà văn Thạch Lam đã gửi gắm những tư tưởng và tình cảm nhân đạo sâu sắc: - ​Lòng cảm thông, xót thương sâu sắc: Tác giả đứng về phía nhân vật, đau xót trước một cô gái tội nghiệp, ngoan ngoãn, từ nhỏ đã chịu thiệt thòi, lớn lên lại bị gia đình xem như một món hàng gả bán, bị tước đoạt quyền làm người và quyền được hạnh phúc. - ​Thái độ phê phán, tố cáo xã hội: Thạch Lam gián tiếp lên án những hủ tục phong kiến, tư tưởng gia trưởng và thói ích kỷ, cạn tình của các bậc cha mẹ trong xã hội cũ (những người đặt đồng tiền và danh dự hão lên trên tình mẫu tử). Đồng thời, tác giả cũng phê phán sự keo kiệt, tàn nhẫn của chế độ gia đình phong kiến lúc bấy giờ đã đẩy người phụ nữ vào bước đường cùng không thể lối thoát.

Câu 1 :

Bài làm

Trong hành trình định vị và khẳng định giá trị bản thân của mỗi con người, ước mơ và lao động chính là hai yếu tố song hành, có mối quan hệ biện chứng, hữu cơ không thể tách rời. Ước mơ là những mục tiêu, hoài bão tốt đẹp mà con người hướng tới trong tương lai; còn lao động là quá trình con người sử dụng sức lực, trí tuệ để tác động vào thế giới, tạo ra của cải vật chất và tinh thần. Mối quan hệ giữa hai yếu tố này chính là mối quan hệ giữa "kim chỉ nam" và "bước chân hành động". Ước mơ đóng vai trò là ngọn hải đăng vạch lối, tiếp thêm nguồn động lực tinh thần to lớn để con người có sức mạnh lao động, vượt qua những mệt mỏi, áp lực thường nhật. Ngược lại, lao động chính là chiếc cầu nối duy nhất biến những ước mơ viển vông trên trang giấy thành hiện thực sinh động. Nếu có ước mơ mà không chịu lao động, con người sẽ rơi vào cái bẫy của sự ảo tưởng, mơ mộng hão huyền như một lâu đài xây trên cát. Ngược lại, nếu lao động mà không có ước mơ, chúng ta sẽ chỉ như những cỗ máy vô hồn, lặp đi lặp lại những công việc nhàm chán mà không tìm thấy ý nghĩa đích thực của cuộc sống. Thực tế đã chứng minh, một người công nhân có ước mơ cải tiến kỹ thuật sẽ lao động hăng say hơn; một bạn học sinh ước mơ trở thành bác sĩ sẽ không quản ngại ngày đêm học tập. Vì vậy, để chạm tay vào hạnh phúc, mỗi chúng ta cần nuôi dưỡng cho mình một ước mơ cao đẹp, đồng thời phải luôn sẵn sàng bắt tay vào lao động, cống hiến bằng tất cả mồ hôi và trí tuệ của mình.

Câu 2 :

​Bài làm

Nhàlí luận văn học M. Gorki từng khẳng định: "Thơ là tiếng lòng", là nơi con người gửi gắm những rung động sâu sắc nhất của tâm hồn trước cuộc đời. Trong số những cung bậc phong phú của thơ ca cách mạng Việt Nam 1945 - 1975, đề tài tình yêu gắn liền với người chiến sĩ luôn có một sức cuốn hút đặc biệt, bởi nó không chỉ là tình cảm lứa đôi thuần túy mà còn hòa quyện chặt chẽ với vận mệnh đất nước. Nổi bật trên văn đàn thời bấy giờ là Nguyễn Đình Thi – một nghệ sĩ đa tài với hồn thơ phóng khoáng, giàu chất suy tư. Giữa những năm tháng gian khổ của cuộc kháng chiến chống Pháp, ông đã kết tinh tiếng lòng da diết và tư tưởng cao đẹp của thế hệ mình qua bài thơ "Nhớ": "Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh ... Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người." Tác phẩm đã khắc họa trọn vẹn sự vận động tâm trạng của nhân vật trữ tình, từ nỗi nhớ thương dung dị, đời thường đến sự đốn ngộ về lý tưởng sống mang tầm vóc thời đại.

Nguyễn Đình Thi là một trí thức uyên bác, một nghệ sĩ đa tài của nền văn học nghệ thuật Việt Nam. Phong cách thơ của ông rất độc đáo: tự do, phóng khoáng, vừa có nét lãng mạn, tinh tế lại vừa mang đậm chất suy tư, triết lí sâu sắc. Bài thơ "Nhớ" được sáng tác vào năm 1954 tại chiến khu Việt Bắc trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Nhan đề "Nhớ" ngắn gọn nhưng bao quát toàn bộ chủ đề của bài thơ: đó là tiếng lòng khắc khoải, là dòng cảm xúc chủ đạo chi phối thế giới nội tâm của người chiến sĩ cách mạng. Toàn bộ văn bản là sự soi chiếu toàn cảnh tâm trạng của nhân vật trữ tình trong một không gian chiến trận gian khổ, làm nổi bật sự thống nhất giữa tình yêu đôi lứa và tình yêu Tổ quốc.

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do – một thể loại giúp nhà thơ cởi bỏ những trói buộc của luật thi khúc chiết để mạch cảm xúc được tuôn chảy tự nhiên. Kết cấu của văn bản gồm ba khổ thơ được triển khai theo một mạch logic chặt chẽ: Khổ 1 mở ra không gian chiến trường và nguồn gốc của nỗi nhớ thông qua ngoại cảnh; Khổ 2 đi sâu vào thế giới nội tâm để định nghĩa, gọi tên tình yêu; Khổ 3 nâng cao cảm xúc thành lý tưởng và niềm kiêu hãnh thời đại. Giữa các khổ thơ có mối quan hệ biện chứng, đi từ hiện thực đời sống đến tư tưởng triết lí. Tác giả đã sử dụng tần suất động từ và tính từ xuất hiện đậm đặc để vừa đặc tả hiện thực chiến đấu, vừa khắc họa thế giới nội tâm đầy xáo động. Trong khổ một, các tính từ "lấp lánh", "hồng", "lạnh", "ấm" tạo nên sự đối lập giữa cái rét mướt của thiên nhiên và ngọn lửa ấm áp của tình yêu. Đặc biệt, việc sử dụng các điệp từ như "nhớ ai mà...", "mỗi... mỗi... mỗi..." tạo nên một giọng điệu tha thiết, thổn thức như nhịp đập liên hồi của một trái tim đang yêu. Nhịp điệu của bài thơ biến đổi linh hoạt, không cố định. Khổ thơ đầu có những câu ngắt nhịp cân xứng như nhịp chân hành quân, nhưng đến khổ hai, nhịp thơ dồn dập, đan xen giữa nhịp 3/5 và nhịp ngắn dài khác nhau ("Mỗi tối anh nằm / mỗi miếng anh ăn"), diễn tả một nỗi nhớ dằng dặc, bám riết lấy từng khoảnh khắc sinh hoạt của con người. Về vần, bài thơ chủ yếu sử dụng vần cách (lánh - lạnh, mây - cây) kết hợp vần chân nhẹ nhàng, tạo cho bài thơ một nhạc điệu trầm lắng mà vang xa. Biện pháp nhân hóa ở khổ một (Ngôi sao nhớ ai, Ngọn lửa nhớ ai) là một sáng tạo độc đáo. Bản chất ngôi sao, ngọn lửa vốn vô tri nhưng qua lăng kính của người chiến sĩ bỗng có linh hồn, biết nhớ nhung. Biện pháp so sánh ở khổ hai (Anh yêu em như anh yêu đất nước) đặt hai khái niệm cá nhân và cộng đồng trong mối quan hệ tương hỗ, làm điểm tựa nâng tầm giá trị cho nhau. Chủ đề của văn bản viết về tình yêu đôi lứa trong khói lửa chiến tranh. Qua đó, tác giả khẳng định quan điểm: tình yêu chân chính không bao giờ làm nhụt ý chí con người, trái lại nó là động lực to lớn để chiến đấu. Bài thơ truyền tải thông điệp sâu sắc về sự hòa quyện giữa cái tôi nhỏ bé và cái ta rộng lớn của dân tộc. Cảm hứng chủ đạo xuyên suốt tác phẩm chính là niềm say mê, tự hào và khát vọng sống cống hiến mãnh liệt của thế hệ trẻ kháng chiến. Các hình tượng "ngôi sao giữa đèo mây" và "ngọn lửa dưới ngàn cây" không chỉ có tính chân thực — mô tả đêm hành quân ở núi rừng Việt Bắc — mà còn mang tính biểu tượng sâu sắc. "Ngôi sao" là ánh sáng của niềm tin, của đôi mắt người thương luôn dõi theo; "ngọn lửa" là hơi ấm của tình hậu phương, thắp lên niềm hy vọng giữa đêm đông lạnh giá. Đến khổ cuối, "ngôi sao không bao giờ tắt" và "ngọn lửa bập bùng đỏ rực" đã trở thành biểu tượng cho sự trường tồn vĩnh cửu của tình yêu và lý tưởng cách mạng. Nhân vật trữ tình ở đây là "anh" — người chiến sĩ cách mạng, người con trai đang yêu. Cái tôi của nhân vật mang tính đại diện cho cả một thế hệ thanh niên thời bấy giờ: lãng mạn nhưng không thiếu đi sự kiên cường. Tâm trạng của anh dịch chuyển rất rõ ràng. Ban đầu là nỗi nhớ mang tính bản năng, gắn liền với những sinh hoạt dung dị nhất: ​​"Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước

Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn" Nỗi nhớ ấy không làm anh bi lụy, mà ngược lại, nó được nâng cấp, lý tưởng hóa ở khổ thơ cuối. Anh nhìn nhận tình yêu của mình gắn liền với trách nhiệm với Tổ quốc: "Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời". Đó là tư tưởng kiêu hãnh của một con người làm chủ vận mệnh, biến tình yêu lứa đôi thành ngọn đuốc soi đường cho lý tưởng độc lập.

Đoạn thơ trên có ý nghĩa vô cùng lớn lao trong việc khẳng định tư tưởng thẩm mỹ của thơ ca kháng chiến: cái cao cả được kiến tạo từ những điều bình dị nhất. Bằng việc sử dụng các hình tượng nghệ thuật đối lập nhưng thống nhất (ngôi sao - đèo mây, ngọn lửa - đêm lạnh), Nguyễn Đình Thi đã chứng minh tài năng bậc thầy trong việc xây dựng hình ảnh thơ giàu sức gợi và triết lí. Qua đó, phong cách thơ vừa lãng mạn, vừa suy tưởng của ông được bộc lộ một cách rõ nét, ghi lại dấu ấn sâu đậm trong lòng độc giả.

Nếu đặt trong sự đối sánh với các nhà thơ cùng thời, ta sẽ thấy rõ hơn tài năng của Nguyễn Đình Thi. Trong bài thơ "Tây Tiến", Quang Dũng cũng viết về nỗi nhớ người yêu của người lính: "Mắt trừng gửi mộng qua biên giới / Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm". Thế nhưng, nỗi nhớ trong "Tây Tiến" mang màu sắc lãng mạn tiểu tư sản, có phần u uẩn, mộng mị giữa thực tại khốc liệt. Còn với Nguyễn Đình Thi trong "Nhớ", nỗi nhớ lại rất khỏe khoắn, tràn đầy năng lượng tích cực và tìm được sự hòa hợp tuyệt đối với lý tưởng chiến đấu. Sự so sánh này làm nổi bật một cái tôi Nguyễn Đình Thi luôn tỉnh táo, kiêu hãnh và mang tinh thần nhân văn cao cả của thời đại mới.

Nhà lí luận văn học Belinsky từng viết: "Tác phẩm nghệ thuật sẽ chết nếu nó không miêu tả xã hội bằng một tư tưởng tiến bộ". Bài thơ "Nhớ" của Nguyễn Đình Thi đã vượt qua quy luật đào thải nghiệt ngã của thời gian bởi nó chứa đựng một tư tưởng vĩ đại của thời đại Phục hưng dân tộc: con người chỉ thực sự hạnh phúc và kiêu hãnh khi biết đặt tình yêu cá nhân vào trong tình yêu đất nước. Đoạn thơ nói riêng và toàn bộ tác phẩm nói chung giữ một vị trí trang trọng, là đỉnh cao của thơ tình thời kỳ kháng chiến chống Pháp, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong tư duy nghệ thuật tự do của Nguyễn Đình Thi. Từ tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ, người đọc hôm nay rút ra bài học sâu sắc về lẽ sống: biết trân trọng những tình cảm riêng tư nhưng cũng phải luôn sẵn sàng gắn bó, cống hiến trách nhiệm của bản thân cho cuộc đời chung của đất nước.

Câu 1 :

- ​Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2 :

Văn bản trên bàn về giá trị, ý nghĩa của lao động đối với sự sinh tồn, tiến bộ xã hội và tầm quan trọng của việc tìm thấy niềm vui trong lao động để có được một cuộc đời hạnh phúc.

Câu 3 :

Các bằng chứng được sử dụng: - ​Chú chim yến khi lớn lên phải tự mình đi kiếm mồi chứ không phụ thuộc vào bố mẹ mớm cho nữa. - ​Hổ và sư tử cũng đều phải tự mình săn mồi, lao động để tồn tại.

Nhận xét về những bằng chứng ấy: - ​Những bằng chứng này rất gần gũi, chân thực, khách quan và phản ánh đúng quy luật sinh tồn của thế giới tự nhiên. - ​Việc đưa ra dẫn chứng về động vật giúp bài viết tăng tính thuyết phục, làm tiền đề vững chắc để tác giả mở rộng lập luận sang thế giới con người: Nếu động vật còn phải lao động để sống, thì con người càng phải coi lao động là nguyên lý tất yếu.

Câu 4 :

Câu nói của tác giả đem đến cho em suy nghĩ sâu sắc về mối quan hệ giữa lao động và hạnh phúc: - ​Lao động không đơn thuần là công cụ để kiếm sống hay là một nghĩa vụ bắt buộc mang tính khiên cưỡng. - ​Khi con người biết tìm thấy niềm vui, sự đam mê và tự hào trong công việc mình làm, lao động sẽ biến thành một nguồn năng lượng tích cực. Nó giúp giải phóng sự sáng tạo, khẳng định giá trị bản thân và mang lại cảm giác thỏa mãn về mặt tinh thần. - ​Ngược lại, nếu chỉ coi lao động là gánh nặng hay sự áp bức, con người sẽ luôn sống trong mệt mỏi, uể oải và không bao giờ chạm tay được vào hạnh phúc đích thực.

Câu 5 :

- ​Một biểu hiện về nhận thức chưa đúng đắn về ý nghĩa của lao động hiện nay: Từ thực tiễn đời sống, một biểu hiện rõ ràng nhất cho thấy nhận thức lệch lạc về lao động là lối sống lười biếng, ỷ lại và tư duy "việc nhẹ lương cao" của một bộ phận giới trẻ. Nhiều người có xu hướng thích hưởng thụ nhưng ngại cống hiến, muốn có thu nhập nhanh chóng mà không muốn bỏ mồ hôi, công sức ra làm việc chân chính. Bên cạnh đó, vẫn còn tình trạng phân biệt đối xử, coi khinh các công việc lao động chân tay (như công nhân vệ sinh, shipper, nông dân...) và thần thánh hóa lao động trí óc. Họ chưa hiểu rằng mọi ngành nghề lao động lương thiện đều đóng góp giá trị cho xã hội và đều đáng được trân trọng như nhau.