Câu 1:

Trong hành trình đi qua thế giới này, thay vì để "bước chân quen xéo lên cỏ hoa" một cách vô tâm, mỗi chúng ta cần học cách yêu thương vạn vật như một lẽ sống tất yếu để hoàn thiện nhân cách. Yêu thương vạn vật không đơn thuần là lòng trắc ẩn trước nỗi đau của đồng loại, mà còn là sự trân trọng, nâng niu mọi hình hài sự sống xung quanh, từ nhành cây, ngọn cỏ đến muông thú và cả môi trường sinh thái đang bao bọc lấy ta. Sống giữa vũ trụ bao la, con người không phải là chủ nhân duy nhất mà là một mắt xích trong mối quan hệ cộng sinh bền chặt. Khi biết mở lòng yêu thương thế giới tự nhiên, tâm hồn ta sẽ thoát khỏi cái tôi ích kỷ để trở nên bao dung và nhạy cảm hơn. Tình yêu ấy giúp con người biết "giật mình" thức tỉnh trước những tổn thương mà mình vô tình hay hữu ý gây ra, từ đó hình thành lối sống trách nhiệm. Thực tế chứng minh rằng, khi ta đối xử tử tế với vạn vật, chúng ta không chỉ bảo vệ được "ngôi nhà chung" Trái Đất trước những biến động khắc nghiệt mà còn tìm thấy sự bình yên, thư thái trong chính nội tâm mình. Một người biết xót xa trước một cánh rừng bị tàn phá hay một dòng sông đang hấp hối chắc chắn sẽ là người biết trân trọng giá trị của sự sống và tình người. Ngược lại, thái độ ngạo mạn, coi thường muôn loài sẽ biến con người thành những thực thể vô cảm, dẫn đến sự hủy diệt hệ sinh thái và khiến cuộc sống trở nên khô độc. Yêu thương vạn vật chính là thước đo cao nhất của tính nhân văn và sự văn minh. Đôi khi, tình yêu ấy không cần là những điều lớn lao, mà chỉ đơn giản là ý thức giữ gìn một mầm xanh hay sự im lặng để lắng nghe nhịp thở của tự nhiên. Hãy nhớ rằng, khi ta biết trân trọng và sòng phẳng với những nỗi đau của thế giới, ta mới thực sự xứng đáng với vị thế của một con người có tâm hồn cao đẹp, biết sống vì một thế giới hòa hợp và bền vững.

Câu 2:

Hoàng Cầm là một trong những gương mặt tiêu biểu của thơ ca kháng chiến chống Pháp. Nhắc đến ông, người ta không thể không nhớ đến "Bên kia sông Đuống" – một kiệt tác được ra đời trong nỗi hoài niệm và xót xa khi tác giả nghe tin quê hương Kinh Bắc bị giặc tàn phá. Qua mười sáu dòng thơ đầu, người đọc không chỉ thấy được một vùng quê giàu truyền thống văn hóa mà còn cảm nhận sâu sắc sự biến đổi đau thương của quê hương trước và sau chiến tranh.

Trước chiến tranh, quê hương hiện lên trong ký ức của nhà thơ với vẻ đẹp trù phú, thanh bình và rực rỡ sắc màu văn hóa. Chỉ với vài nét vẽ, Hoàng Cầm đã phục dựng lại cả một không gian Kinh Bắc đặc trưng:

“Quê hương ta lúa nếp thơm nồng
Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong
Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”

Bức tranh quê ấy có hương vị của "lúa nếp thơm nồng" – biểu tượng cho sự ấm no, trù phú của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Đặc biệt nhất là sự xuất hiện của dòng tranh dân gian Đông Hồ. Những hình ảnh "gà lợn" vốn bình dị, quen thuộc nhưng qua bàn tay nghệ nhân lại trở nên "tươi trong". Cụm từ "màu dân tộc" và "sáng bừng" cho thấy niềm tự hào sâu sắc của tác giả về một nền văn hóa lâu đời, rực rỡ sức sống. Đó là một quê hương không chỉ no đủ về vật chất mà còn giàu có về tâm hồn, một vùng đất của cái đẹp và truyền thống.

Thế nhưng, dòng chảy hoài niệm ngọt ngào ấy đột ngột bị cắt đứt bởi thực tại tàn khốc. Từ khi "ngày khủng khiếp" ập đến, diện mạo quê hương đã hoàn toàn biến đổi:

“Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn
Ruộng ta khô/ Nhà ta cháy”

Sự đối lập gay gắt hiện rõ giữa cái "tươi trong" của quá khứ và cái "ngùn ngụt lửa" của hiện tại. Chiến tranh đi đến đâu, sự sống bị hủy diệt đến đó. Những động từ mạnh như "khô", "cháy" diễn tả sự kiệt quệ, đổ nát của làng quê vốn dĩ xanh tươi. Hình ảnh quân thù được ví như "chó ngộ một đàn" với "lưỡi dài lê sắc máu" cho thấy sự ghê tởm và dã man của lũ cướp nước, biến ngõ thẳm bờ hoang trở nên lạnh lẽo, kiệt cùng.

Đau xót nhất là sự biến đổi của những biểu tượng văn hóa. Những hình ảnh từng "tươi trong" trên giấy điệp nay trở nên tan tác:

“Mẹ con đàn lợn âm dương/ Chia lìa trăm ngả
Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã/ Bây giờ tan tác về đâu?”

Nghệ thuật tương phản giữa "tưng bừng rộn rã" và "tan tác về đâu" đã cực tả nỗi đau thương. Những bức tranh vô tri vốn là linh hồn của quê hương nay cũng chịu chung số phận bị tàn phá, chia lìa như chính con người nơi đây. Câu hỏi tu từ kết thúc đoạn thơ như một tiếng nấc nghẹn, vừa xót xa cho những giá trị văn hóa bị giày xéo, vừa căm hờn tội ác của quân thù.

Tóm lại, qua đoạn thơ, Hoàng Cầm đã tái hiện thành công hai diện mạo đối lập của quê hương. Từ một vùng Kinh Bắc "sáng bừng" văn hiến trở thành một vùng đất "tan tác" dưới ngọn lửa chiến tranh. Sự biến đổi ấy không chỉ khơi dậy tình yêu quê hương tha thiết mà còn là lời tố cáo đanh thép tội ác của giặc Pháp, đồng thời thôi thúc ý chí chiến đấu để đòi lại vẻ đẹp vốn có của "Bên kia sông Đuống".

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính trong văn bản là: Nghị luận

Câu 2: Văn bản thể hiện mối quan hệ giữa con người với con người và thế giới tự nhiên.Những hành động trong vô thức đã vô tình làm tổn thương tới thiên nhiên và con người.

Câu 3: Tác giả sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa thiên nhiên qua các từ ngữ: " quen tha thứ", " quen nhẫn nhìn".

Làm cho thiên nhiên thêm phần nổi bật, tăng sức gợi hình gợi cảm và thêm phần sinh động.

Nhấn mạnh sự vô tâm của con người đối với thiên nhiên.

Câu 4:

Tác giả nói như vậy là để thức tỉnh sự vô tâm đang tồn tại trong thế giới.Khi ta đã quá quen với việc nhận được sự bao dung từ thế giới,ta dễ trở nên vô cảm và coi sự hy sinh của người khác là hiển nhiên.Chỉ khi tự mình nếm trải sự "rỉ máu", ta mới hiểu được giá trị của sự lành lặn và cảm thông được với những tổn thương mà mình đã vô tình gây ra cho người khác hoặc cho thiên nhiên.Những khó khăn và thất bại không chỉ là rủi ro mà còn bài học cần thiết để ta biết sống chậm lại.

Câu 5:

Cuộc sống không chỉ có hoa hồng, đôi khi những "chiếc gai" mới giúp ta sống đúng nghĩa.Đừng để sự yên ổn và thói quen khiến bạn trở nên chai lì trước những vẻ đẹp hay những tổn thương quanh mình. Sự vô tâm đôi khi là một tội ác thầm lặng khi ta thản nhiên "xéo lên cỏ hoa" mà không hay biết.Khi biết đau, ta mới biết thương. Biết trân trọng những gì mình đang có và biết xót xa trước những tổn thương của người khác chính là biểu hiện cao nhất của tính nhân bản.