Nguyễn Thành Long là nhà văn trưởng thành trong kháng chiến chống Pháp. Ông là một cây bút chuyên viết truyện ngắn và ký nổi bật trong những năm 60 của thế kỷ XX. Những tác phẩm của ông không pha chất ký và mang vẻ đẹp trữ tình thơ mộng. Truyện ngắn "Lặng lẽ Sa Pa" là một tác phẩm tiêu biểu cho nét phong cách đó cúa ông.

"Lặng lẽ Sapa" là kết quả của chuyến đi thực tế lên vùng Lào Cai vào mùa hè năm 1970 của nhà văn. Qua tác phấm nhà văn muốn giới thiệu cho chúng ta về một mảnh đất giàu đẹp ở phía tây Tổ Quốc. Nơi đó có những con người lao động bình dị đang miệt mài cống hiến thầm lặng cho quê hương, đất nước.

Khi đọc nhanh tiêu đề truyện, người đọc cứ ngỡ rằng nhà văn sẽ đi sâu vào việc khắc họa một bức tranh thiên nhiên, một vùng đất thơ mộng.

Nhưng đằng sau những dãy núi bạt ngàn ấy này là cuộc sống của những con người lao động trẻ tuổi, đầy nhiệt huyết đang cống hiến tài, sức cho quê hương. Tiêu biếu là nhân vật anh thanh niên làm công tác khí tượng thủy văn kiêm vật lý địa cầu trên đỉnh núi Yên Sơn cao

2.600 m.

Tình huống truyện được Nguyễn Thành Long xây dựng đặc sắc. Đó là cuộc gặp gỡ giữa những người khách trên chuyên xe với anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn ở Sa Pa. Đó tà tách để câu chuyênđược phát triến tự nhiên mà hình ảnh các nhân vật được nối bật qua cái nhìn đánh giá khách quan hơn. Đồng thời làm nổi bật chủ đề của tác phẩm, đó là ngợi ca những con người lao động bình thường mà đáng quý.

Anh thanh niên là nhân vật chính nhưng không xuất hiện với một cách trực tiếp mà xuất hiện qua lời giới thiệu của bác lái xe với ông họa sĩ và cô gái khi họ nghỉ ngơi trên dọc đường.

Nhân vật hiện lên tự nhiên, chân thực, khách quan qua cái nhìn nhận và đánh giá của nhân vật khác. Cuộc gặp gỡ tình cờ giữa anh thanh niên và ông họa sĩ tuy ngắn ngủi nhưng người đọc đủ cảm nhận sâu sắc hoàn cảnh sống, làm việc và những phấm chất tốt đẹp củaanh.

Anhthanh niên được gọi một cái tên vô cùng đặc biệt là người "cô đồng nhất thế gian". Khi hoàn cảnh sống của anh chỉ quanh năm suốt tháng bốn bề là cỏ cây, mây núi. Công việc của anh là đo gió, đo mưa đo nắng. Công việc đòi hỏi có sự tỉ mỉ, chính xác và có tinh thần trách nhiệm cao. Đặc biệt nơi đây còn có thời tiết rất khắc nghiệt. Thế nhưng anh không hề cảm thấy buôn tẻ chán nản mà rất có trách nhiệm.

Anh coi công việc là người bạn đông hành với mình trong cuộc sống. Đối với anh hạnh phúc là được cống hiến tận tụy với công việc. Anh rất tự hào khi mình đã góp phần thắng lợi vào đất nước trong kháng chiến chống Mỹ. Chính những suy nghĩ và thái độ sống tích cực đã giúp anh vượt qua khó khăn trong hoàn cánh sông và công việc của mình.

Trong giao tiếp với mọi người, anh toát lên một phong cách đẹp, một nét đẹp trong từng cử chỉ. Hành đông và lời nói khiêm tốn. chu đáo vàlịch sự. Anh tặng củ tam thất cho vợ bác lái xe bị ôm, tặng hoa và tặng trứng cho cô kỹ sư nông nghiệp và ông họa sĩ gia. Anh thanh niên chính là hình ảnh tiêu biểu, đại diện cho những con người ở Sapa, là chân dung của người lao động mang trong mình sự hiểu biết tri thức, sống tận tụy với công việc.

Bên cạnh hình ảnh anh thanh niên, ta còn thấy những người lao động khác. Họ cũng có một lối sống đẹp, sự cống hiến thâm lặng trong công việc, làm giàu đẹp cho quê hương, đất nước.

Đó là ông kỹ sư nông nghiệp, anh kỹ sư nghiên cứu bản đồ sét. Tất cả những con người ấy đều cần cù lao động, chịu thương, chịu khó với một sức chịu đựng dẻo dai, bền bỉ, có tinh thần trách nhiệm với sự phát triển của đất nước quê hương.

Bên cạnh đó ta còn thấy vai trò của những nhân vật phụ như bác lái xe, ông họa sĩ, cô kỹ sư nông nghiệp. Đây là những nhân vật có vai trò không thể thiếu trong diễn biến cốt truyện.

Nhờ có bác lái xe mà diễn biến chuyển được mở một cách tự nhiên. Đây chính là cầu nối gặp gỡ giữa người miền xuôi với người miền ngược, tạo nên cuộc gặp gỡ bất ngờ thú vị. Ông họa sĩ chính là sự hóa thân cúa nhà văn khi phát hiện ra chân lý của nghệ thuật và cảm hứng. Còn cô kỹ sư chính là ảnh của thế hệ trẻ tràn đầy nhiệt

Bài thơ "Khi mùa mưa đến" của Trần Hòa Bình tràn đầy cảm hứng về sự hồi sinh và niềm hy vọng tươi sáng. Thay vì cái buồn man mác thường thấy trong mưa, nhà thơ lại đón nhận cơn mưa với tâm thế rạo rực, vui tươi. Hình ảnh cơn mưa được nhân hóa như "gót trẻ" mang đến sức sống mới cho cảnh vật: sông ngòi "phổng phao", lá chuối "tơ", triền đê

"tươi tốt". Qua đó, tác giả bộc lộ tình yêu thiết tha với mảnh đất quê hương, trân trọng sự

"nhân hậu" của bãi bờ đã nuôi dưỡng sự sống. Cảm hứng chủ đạo của bài thơ còn nằm ở niềm tin vào tương lai với

"những mùa no" và khát vọng cống hiến cao đẹp. Khi nhà thơ viết "Ta hóá phù sa mỗi bến chờ", đó là lúc con người muốn hòa mình vào thiên nhiên, tự nguyện làm hạt phù sa màu mỡ để bồi đắp cho đời. Bài thơ không chỉ là bức tranh thiênnhiên mà còn là tiếng lòng ấm áp, giàu suy tư của một tâm hồn luôn hướng về cội nguồn và những giá trị nhân văn bền vững.

Ý thơ thể hiện tâm hồn nhạy cảm , giàu lòng trắc ẩn và khác vọng cống hiến chân thành của tác giả. Đó là sự tự nguyện hoá thân thành những điều giản dị nhưng quý giá nhất (phù sa)để nuôi dưỡng tính yêu và sự sống cho quê huơng yêu dấu