Chế độ thực dân đã làm cho các nước Đông Nam Á mất độc lập, kinh tế bị kìm hãm và lệ thuộc vào chính quốc; tài nguyên bị khai thác, nhân dân bị bóc lột nặng nề. Tuy nhiên, trong quá trình cai trị, thực dân cũng làm xuất hiện một số yếu tố kinh tế – xã hội mới như giao thông, đô thị, giai cấp công nhân và tư sản. Từ đó, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở các nước Đông Nam Á ngày càng phát triển. Liên hệ Việt Nam, dưới ách thống trị của thực dân Pháp, đất nước ta mất độc lập, nhân dân bị áp bức, bóc lột, kinh tế lệ thuộc nặng nề. Đồng thời, xã hội Việt Nam xuất hiện các giai cấp, tầng lớp mới và phong trào yêu nước, cách mạng phát triển mạnh, dẫn tới thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Từ đầu thế kỉ XVI, các nước thực dân phương Tây (Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hà Lan, Anh) thâm nhập vào các nước Đông Nam Á hải đảo trước hết bằng con đường buôn bán, lập thương điếm. Sau đó, lợi dụng sự suy yếu và mâu thuẫn nội bộ của các quốc gia trong khu vực, họ từng bước dùng vũ lực xâm chiếm, thiết lập ách thống trị. Đến cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX, hầu hết các quốc gia Đông Nam Á hải đảo đều trở thành thuộc địa của các nước phương Tây.