Tiêu chí

Hệ sinh thái tự nhiên

Hệ sinh thái nhân tạo

Nguồn gốc

tạo thành

Được hình thành và phát triển theo quy luật tự nhiên, không có hoặc có ít tác động của con người.

Do con người tạo nên nhằm phục vụ đời sống của con ngời.

Nguồn vật chất

và năng lượng

Sử dụng nguồn vật chất có sẵn trong tự nhiên, năng lượng chủ yếu là năng lượng mặt trời.

Không chỉ sử dụng nguồn vật chất, năng lượng của môi trường mà còn được con người bổ sung thêm từ các nguồn khác.

Số lượng loài

Nhiều, đa dạng

Ít, kém đa dạng

Tính ổn định

Cao hơn

Thấp hơn

Khả năng

tự điều chỉnh

Cao hơn

Thấp hơn

Năng suất

sinh học

Thấp hơn

Cao hơn

- Một số ví dụ về hệ sinh thái tự nhiên và hệ sinh thái nhân tạo:

+ Ví dụ hệ sinh thái tự nhiên: Hệ sinh thái trên cạn (hệ sinh thái rừng nhiệt đới, sa mạc, hoang mạc, sa van đồng cỏ, thảo nguyên, rừng lá rộng ôn đới, rừng thông phương Bắc và đồng rêu hàn đới), hệ sinh thái nước mặn (rừng ngập mặn, rạn san hô, hệ sinh thái vùng biển khơi,...) và hệ sinh thái nước ngọt (hệ sinh thái nước đứng như ao, hồ,...; hệ sinh thái nước nước chảy như sông, suối,...).

+ Ví dụ hệ sinh thái nhân tạo: Cánh đồng lúa, ao nuôi tôm, khu đô thị, khu công nghiệp,…

1. Giải thích sự biến đổi:Nếu không có sự can thiệp của con người (không bón phân, tưới nước, diệt cỏ dại, sâu bệnh...), hệ sinh thái nhân tạo (như ruộng lúa, vườn cây...) sẽ bị biến đổi thành hệ sinh thái tự nhiên vì:Mất đi nguồn lực bổ trợ: Hệ sinh thái nhân tạo thường có cấu trúc đơn giản, đa dạng sinh học thấp và cần một nguồn năng lượng bổ sung từ con người để duy trì trạng thái ổn định.Quy luật chọn lọc tự nhiên: Khi con người ngừng chăm sóc, các loài cây trồng/vật nuôi vốn có khả năng chống chịu kém sẽ bị các loài hoang dại (cỏ dại, sâu bọ) lấn át. Qua thời gian, các loài tự nhiên sẽ thay thế dần, làm tăng tính đa dạng loài và thiết lập một cân bằng sinh thái mới bền vững hơn mà không cần bàn tay con người.2. Hiện tượng này chứng tỏ điều gì?Hiện tượng này chứng tỏ:Tính kém bền vững của hệ sinh thái nhân tạo: So với hệ sinh thái tự nhiên, hệ sinh thái nhân tạo có tính ổn định thấp hơn, dễ bị biến động và luôn có xu hướng trở về trạng thái tự nhiên nếu thiếu sự kiểm soát của con người.Vai trò quyết định của con người: Con người đóng vai trò là "mắt xích" duy trì cấu trúc và chức năng đặc thù của hệ sinh thái nhân tạo.

Vai trò: Cung cấp nước uống, tưới tiêu nông nghiệp, sản xuất công nghiệp, và duy trì hệ sinh thái.

Biện pháp sử dụng hợp lý:

Tiết kiệm nước, hạn chế lãng phí.

Xử lý nước thải trước khi xả ra môi trường.

Bảo vệ nguồn nước khỏi ô nhiễm (như không đổ rác hoặc hóa chất vào nguồn nước).

Đất:

Vai trò: Cung cấp nơi canh tác nông nghiệp, xây dựng và sinh sống.

Biện pháp sử dụng hợp lý:

Áp dụng phương pháp canh tác bền vững (như luân canh, trồng cây che phủ đất).

Chống xói mòn đất và sa mạc hóa.

Quy hoạch sử dụng đất hợp lý.

Rừng:

Vai trò: Cung cấp gỗ, điều hòa không khí, bảo vệ đất và duy trì đa dạng sinh học.

Biện pháp sử dụng hợp lý:

Hạn chế khai thác rừng bừa bãi.

Tăng cường trồng rừng và phủ xanh đất trống.

Bảo vệ động vật và cây cối quý hiếm.

Khoáng sản:

Vai trò: Nguyên liệu cho công nghiệp (như than, dầu mỏ, quặng sắt).

Biện pháp sử dụng hợp lý:

Khai thác có kế hoạch, tránh lãng phí.

Tìm kiếm các nguồn năng lượng tái tạo thay thế.

Không khí:

Vai trò: Hỗ trợ sự sống (cung cấp oxy), điều hòa khí hậu.

Biện pháp sử dụng hợp lý:

Giảm khí thải ô nhiễm từ công nghiệp và giao thông.

Tăng cường trồng cây để lọc không khí.

Cỏ -thỏ -cáo

Cỏ - chuột -cú

Cỏ - chuột -cáo

Cỏ - châu chấu - chim sẻ - cáo

Cỏ -chim sẻ - cú