Câu 1. Dấu hiệu nhận biết thể thơ Dấu hiệu giúp nhận biết thể thơ của văn bản là cách gieo vần và cách ngắt nhịp. Cụ thể: Vần chân: Các câu thơ gieo vần với nhau theo quy luật của thể thơ lục bát biến thể, ví dụ: "cười" - "chơi" - "ai", "xanh" - "đàn" - "mây" - "say" - "không",... Nhịp điệu: Cách ngắt nhịp xen kẽ giữa 4 chữ, 3 chữ (ở câu 7 chữ) và 6 chữ, 8 chữ (ở câu lục bát biến thể) tạo nên nhịp điệu trầm lắng, suy tư, phù hợp với tâm trạng của bài thơ.

Câu 2. Phương thức biểu đạt chính Phương thức biểu đạt chính của văn bản này là biểu cảm. Bài thơ là lời bộc lộ tâm trạng, suy tư, tâm sự đầy tâm trạng của nhân vật trữ tình trước cảnh xuân sang và những biến cố trong cuộc đời, sự nghiệp.

Câu 3. Nhận xét về không gian và thời gian trong văn bản

Thời gian:

Thời gian "xuân": Tồn tại ở hai thái cực: vẻ đẹp rực rỡ, tươi mới của thiên nhiên (mùa xuân) đối lập với tâm trạng "xuân sầu" của nhân vật. Thời gian này còn gắn với những cột mốc quan trọng trong sự nghiệp của nhà thơ: "mười lăm năm trước xuân xanh", "tiếng gọi bạn nửa năm vừa dứt", "sức thua trời", "mừng xuân mới".

Thời gian lịch sử, xã hội: "Non sông", "đồng bào xa, trai gái kêu lên", "cuộc đua chen Rồng Tiên phải giống ngu hèn" cho thấy bối cảnh đất nước đang có những biến động, suy thoái.

Thời gian cuộc đời, sự nghiệp: "Tóc bạc", "gan vàng", "chuyến thuyền một lá", "lái tám năm xuôi ngược" thể hiện sự trôi chảy của đời người, những gian truân trên con đường sự nghiệp.

Không gian:

Không gian thiên nhiên: "Trăm hoa đua nở", "oanh vàng", "phong cảnh chiều xuân", "non xanh" tạo nên bức tranh thiên nhiên tươi đẹp, rực rỡ, nhưng lại tương phản với nỗi sầu bên trong.

Không gian xã hội, chính trị: "Đàn văn", "non sông", "giang sơn bảng lảng", "cuộc đua chen" thể hiện sự va chạm, đấu tranh trong xã hội, trong sự nghiệp văn chương.

Không gian nội tâm: "Xếp ngọn bút, đau lòng son sắt", "giã đàn văn, lánh mặt phong sương", "ngồi nghĩ lại mối duyên sao lạ" là không gian của những suy tư, chiêm nghiệm, nỗi buồn và sự cô đơn của nhân vật trữ tình.

Câu 4. Tâm trạng, cảm xúc của nhân vật trữ tình Qua văn bản, nhân vật trữ tình gửi gắm những tâm trạng, cảm xúc đan xen, phức tạp:

Nỗi sầu: Dù cảnh xuân tươi đẹp, nhưng lòng vẫn trĩu nặng nỗi sầu, không thể vui vẻ trọn vẹn.

Tiếc nuối, xót xa: Tiếc nuối những năm tháng tuổi trẻ, nhiệt huyết dâng trào ("mười lăm năm trước xuân xanh"), tiếc nuối quãng thời gian sự nghiệp đầy tâm huyết nhưng không thành công như mong đợi ("lái tám năm xuôi ngược dòng sông", "mất thuyền").

Cô đơn, lạc lõng: Cảm giác "vắng tri âm", "bạn non xanh" (ám chỉ những người cùng chí hướng, cùng thế hệ) thể hiện sự cô đơn trong cuộc đời và sự nghiệp.

Chán nản, bất lực: Trước cảnh "sức thua trời, trăm sức mà chi", "giang sơn bảng lảng", nhân vật có sự chán nản, bất lực, cảm thấy mình không còn đủ sức để thay đổi hay cống hiến.

Uất hận, bất bình: Trước hiện thực xã hội "cuộc đua chen Rồng Tiên phải giống ngu hèn, mà cam!" thể hiện sự bất bình, uất hận với hoàn cảnh đất nước suy đồi.

Tâm sự về cái "duyên nợ văn chương": Dù có nhiều thất bại, nhân vật vẫn nhìn nhận con đường văn chương là một "món nợ", một "duyên" mà mình không thể dứt

Câu 5. Phân tích tác dụng của phép đối trong văn bản Phép đối được Tản Đà sử dụng rất hiệu quả để làm nổi bật những tương phản, mâu thuẫn trong tâm trạng và hoàn cảnh của nhân vật trữ tình: Đối lập giữa thiên nhiên và lòng người: "Trăm hoa đua nở đẹp hơn cười" / "Phong cảnh chiều xuân vui vẻ thế" đối lập với "Xuân sầu chi để bận riêng ai!" Tác dụng: Làm nổi bật nỗi sầu cô đơn, trống vắng của nhân vật ngay giữa không gian tươi đẹp của mùa xuân, cho thấy tâm trạng bên trong hoàn toàn trái ngược với cảnh vật bên ngoài. Đối lập giữa quá khứ nhiệt huyết và hiện tại chán nản/thất bại: "Mười lăm năm trước xuân xanh" (niềm tin, hoài bão) đối lập với "Sức thua giời, trăm sức mà chi" (sự bất lực, chán nản). "Quyết đem bút sắt mà mài lòng son" (ý chí cống hiến) đối lập với "Xếp ngọn bút, đau lòng son sắt" (sự buông xuôi, thất vọng). Tác dụng: Nhấn mạnh sự thay đổi trong hoàn cảnh và tâm trạng của nhân vật, làm nổi bật sự tiếc nuối, xót xa cho những lý tưởng không thành. Đối lập giữa lý tưởng cao đẹp và hiện thực phũ phàng: "Phận nam nhi tang bồng là chí" / "Chữ trượng phu ý khí nhường ai" (ước vọng cống hiến, lập công) đối lập với "cuộc đua chen Rồng Tiên phải giống ngu hèn, mà cam!" (hiện thực xã hội suy đồi). Tác dụng: Bộc lộ sự uất hận, bất bình của nhân vật trước thực trạng xã hội, đồng thời làm rõ sự mâu thuẫn giữa khát vọng cao đẹp và hoàn cảnh không cho phép. Đối lập giữa thành công và thất bại: "Đường xa coi nhẹ gánh đầy như không" (sự tự tin, nhiệt huyết ban đầu) đối lập với "Lái tám năm xuôi ngược dòng sông / Nực cười trận gió đông phong / Làm cho chú lái không công mất thuyền" (thất bại, gian truân). Tác dụng: Làm rõ quá trình đầy thử thách và kết cục không thành công trong sự nghiệp của nhân vật, gợi lên sự cảm thông và chia sẻ.

1. Thể thơ của văn bản Bài thơ "Biết ơn cha mẹ" được viết theo thể thơ Song Thất Lục Bát. Thể thơ này kết hợp các cặp câu 7 chữ (thất ngôn) và một cặp câu 6 chữ (lục) rồi 8 chữ (bát), tạo nên nhịp điệu du dương, giàu cảm xúc.

2. Phương thức biểu đạt chính Phương thức biểu đạt chính của bài thơ là biểu cảm. Bài thơ bộc lộ trực tiếp và sâu sắc những tâm trạng, tình cảm của người con khi nhớ về cha mẹ đã khuất: nỗi nhớ thương, sự ân hận, tiếc nuối, lòng biết ơn sâu sắc và lời cầu nguyện.

3. Mạch cảm xúc của bài thơ

Mạch cảm xúc của bài thơ diễn ra theo trình tự:

Mở đầu: Nỗi nhớ thương, day dứt, bàng hoàng khi nhận ra cha mẹ đã ra đi, và sự ân hận khi chưa kịp báo hiếu.

Phát triển: Hồi tưởng về quá khứ gian khó, cha mẹ đã tần tảo nuôi nấng con cái khôn lớn. Sau đó là nỗi xót xa khi con cái trưởng thành, rời xa vòng tay cha mẹ. Cuối cùng là bi kịch khi cha mẹ lần lượt ra đi khi con cái mới bắt đầu ổn định.

Kết: Lời cầu nguyện cho cha mẹ thoát khỏi khổ đau, siêu thoát về cõi an lành.

4. Đề tài và chủ đề của bài thơ

Đề tài: Tình cảm gia đình, cụ thể là tình phụ mẫu - tử hiếu.

Chủ đề: Bài thơ ca ngợi công ơn trời biển của cha mẹ, thể hiện nỗi nhớ thương da diết, sự ân hận sâu sắc của người con khi cha mẹ đã khuất, đồng thời gửi gắm lời cầu nguyện cho đấng sinh thành

5. Bài học cho bản thân Qua bài thơ, em rút ra được những bài học sâu sắc: Trân trọng công ơn cha mẹ: Bài thơ nhắc nhở về sự hy sinh thầm lặng, to lớn của cha mẹ mà có thể khi còn cha mẹ bên cạnh, ta chưa nhận ra hết. Cần phải biết ơn, yêu thương và báo hiếu khi cha mẹ còn sống. Nhận thức về sự vô thường: Cuộc đời con người, đặc biệt là cha mẹ, không còn mãi. Điều đó thôi thúc ta sống có trách nhiệm hơn, dành nhiều thời gian và tình cảm cho gia đình. Biết ơn và sẻ chia: Bài thơ còn cho thấy một góc nhìn về tâm linh, về lòng nhân ái khi gửi gắm mong ước tốt đẹp cho đấng sinh thành. Điều này khuyến khích ta sống hướng thiện, mong muốn những điều tốt đẹp cho người thân yêu.

Câu 1: Xác định thể thơ của văn bản Bài thơ được viết theo thể thơ song thất lục bát, đặc trưng bởi mỗi khổ thơ có 4 dòng thơ kết hợp giữa cặp câu thất ngôn (7 chữ) và cặp lục bát (6/8 chữ), có gieo vần rõ ràng.

Câu 2: Hình ảnh ngôi trường trong kí ức nhân vật trữ tình Nhân vật trữ tình gợi ra không mái trường qua những hình ảnh quen thuộc: Căn trường nhỏ, nước vôi xanh bờ cỏ tươi non, mùi thơm thoảng từ không gian trường học, tiếng chân bước đi gợi lại kí ức tuổi thơ ngây thơ.

Câu 3 "Đời đẹp quá": Khẳng định vẻ đẹp tuyệt vời của tuổi học trò, những khoảnh khắc vui chơi, học tập cùng bạn bè.

"Tôi buồn sao kịp": Dùng cấu trúc phủ định để khẳng định nỗi buồn chỉ là suy tư tạm thời, vẻ đẹp của quá khứ đã lấn át hoàn toàn nỗi tiếc nuối.

Câu4

1. Các biện pháp tu từ được sử dụng

Nhân hóa: Gió lùa thu: mang gió mùa thu với hình ảnh "lùa" rất tự nhiên, gợi cảm giác thời gian trôi đi một cách nhẹ nhàng nhưng không thể ngăn cản.

Ẩn dụ:

Cỏ xanh rồi lại tạ: ẩn dụ cho sự tuần hoàn của thời gian, vẻ đẹp tạm thời của mọi sự vật.

Bóng phù vân: ẩn dụ cho những người bạn cùng trường giờ đã xa cách, trở thành kí ức thoáng qua như mây khói.

Mái tóc nay dần hết xanh: hoán dụ cho sự già đi, tàn phai của tuổi trẻ.

Liệt kê: Các hình ảnh cỏ, gió, lá, mái tóc lồng ghép với nhau tạo thành chuỗi hình ảnh về sự thay đổi của thời gian.

Tác dụng 2 Nổi bật quy luật thời gian trôi đi không ngừng, sự vô thường của vạn vật. Gợi lên cảm giác xót xa, tiếc nuối trước sự tàn phai của tuổi trẻ và sự chia ly của bạn bè. Tạo ra không gian hoài niệm, sâu lắng, gợi cho người đọc tự suy ngẫm về sự thay đổi của cuộc sống.

Câu 5: Suy nghĩ về tình cảm với trường lớp

Trường lớp là miền kí ức tươi đẹp nhất trong cuộc đời mỗi người học sinh:

Biết trân trọng từng khoảnh khắc học tập, chơi cùng bạn bè và thầy cô.

Cố gắng giữ gìn tình bạn hữu, những kỷ niệm đẹp đẽ bên mái trường.

Hiểu rằng thời gian trôi đi nhanh, nên không bỏ lỡ những điều giá trị trong thời gian học sinh.

Biết ơn những bài học, những bài học cuộc đời mà mái trường đã gắng dạy.

Câu 1: Xác định thể thơ của văn bản Bài thơ được viết theo thể thơ song thất lục bát, đặc trưng bởi mỗi khổ thơ có 4 dòng thơ kết hợp giữa cặp câu thất ngôn (7 chữ) và cặp lục bát (6/8 chữ), có gieo vần rõ ràng.

Câu 2: Hình ảnh ngôi trường trong kí ức nhân vật trữ tình Nhân vật trữ tình gợi ra không mái trường qua những hình ảnh quen thuộc: Căn trường nhỏ, nước vôi xanh bờ cỏ tươi non, mùi thơm thoảng từ không gian trường học, tiếng chân bước đi gợi lại kí ức tuổi thơ ngây thơ.

Câu 3 "Đời đẹp quá": Khẳng định vẻ đẹp tuyệt vời của tuổi học trò, những khoảnh khắc vui chơi, học tập cùng bạn bè.

"Tôi buồn sao kịp": Dùng cấu trúc phủ định để khẳng định nỗi buồn chỉ là suy tư tạm thời, vẻ đẹp của quá khứ đã lấn át hoàn toàn nỗi tiếc nuối.

Câu4

1. Các biện pháp tu từ được sử dụng

Nhân hóa: Gió lùa thu: mang gió mùa thu với hình ảnh "lùa" rất tự nhiên, gợi cảm giác thời gian trôi đi một cách nhẹ nhàng nhưng không thể ngăn cản.

Ẩn dụ:

Cỏ xanh rồi lại tạ: ẩn dụ cho sự tuần hoàn của thời gian, vẻ đẹp tạm thời của mọi sự vật.

Bóng phù vân: ẩn dụ cho những người bạn cùng trường giờ đã xa cách, trở thành kí ức thoáng qua như mây khói.

Mái tóc nay dần hết xanh: hoán dụ cho sự già đi, tàn phai của tuổi trẻ.

Liệt kê: Các hình ảnh cỏ, gió, lá, mái tóc lồng ghép với nhau tạo thành chuỗi hình ảnh về sự thay đổi của thời gian.

Tác dụng 2 Nổi bật quy luật thời gian trôi đi không ngừng, sự vô thường của vạn vật. Gợi lên cảm giác xót xa, tiếc nuối trước sự tàn phai của tuổi trẻ và sự chia ly của bạn bè. Tạo ra không gian hoài niệm, sâu lắng, gợi cho người đọc tự suy ngẫm về sự thay đổi của cuộc sống.

Câu 5: Suy nghĩ về tình cảm với trường lớp

Trường lớp là miền kí ức tươi đẹp nhất trong cuộc đời mỗi người học sinh:

Biết trân trọng từng khoảnh khắc học tập, chơi cùng bạn bè và thầy cô.

Cố gắng giữ gìn tình bạn hữu, những kỷ niệm đẹp đẽ bên mái trường.

Hiểu rằng thời gian trôi đi nhanh, nên không bỏ lỡ những điều giá trị trong thời gian học sinh.

Biết ơn những bài học, những bài học cuộc đời mà mái trường đã gắng dạy.