Câu 1

Bài thơ "Khán 'Thiên gia thi' hữu cảm" của Hồ Chí Minh thể hiện sự tương phản giữa thơ ca cổ điển và thơ ca hiện đại. Thơ xưa tập trung vào cảnh đẹp thiên nhiên ("Sơn thủy yên hoa tuyết nguyệt phong"), trong khi thơ hiện đại cần có "thép", thể hiện tinh thần chiến đấu và xung phong. Qua đó, tác giả phê phán sự thiếu thực tế của thơ ca cổ điển, đồng thời khẳng định giá trị và nhiệm vụ của thơ ca hiện đại trong thời kỳ đấu tranh giành độc lập. Nhà thơ không chỉ là người sáng tạo nghệ thuật mà còn là chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng, góp phần cổ vũ tinh thần yêu nước và đấu tranh cho tự do. Bài thơ cũng thể hiện sự tiếp thu và đổi mới của thơ ca hiện đại, kế thừa tinh hoa của thơ ca cổ điển nhưng không rập khuôn, mà hướng đến phục vụ cuộc đấu tranh cách mạng. Với ngôn ngữ giản dị mà sâu sắc, Hồ Chí Minh đã gửi gắm tâm huyết và khát vọng lớn lao của dân tộc Việt Nam trong thời kỳ đó.

Câu 2

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống là trách nhiệm của mỗi người, đặc biệt là giới trẻ. Văn hóa truyền thống là nền tảng tạo nên bản sắc dân tộc, là nguồn cảm hứng bất tận cho sáng tạo và phát triển. Giới trẻ cần tìm hiểu và trân trọng di sản văn hóa (lễ hội, truyền thống, văn học dân gian), đồng thời phát huy giá trị văn hóa trong bối cảnh hiện đại bằng cách kết hợp truyền thống và sáng tạo. Việc truyền bá văn hóa Việt Nam ra thế giới cũng là cách khẳng định vị thế của đất nước. Tuy nhiên, một số người trẻ chưa thực sự quan tâm đến văn hóa truyền thống, thậm chí xa rời bản sắc dân tộc. Vì vậy, cần đẩy mạnh giáo dục văn hóa trong cộng đồng và trường học, khuyến khích giới trẻ tham gia các hoạt động văn hóa truyền thống. Việc giữ gìn văn hóa truyền thống không phải là bảo thủ mà là nền tảng để phát triển đất nước. Giới trẻ đóng vai trò quan trọng trong quá trình này, góp phần xây dựng một xã hội văn minh, giàu bản sắc. Bằng cách kết hợp giữa giữ gìn và đổi mới, giới trẻ có thể tạo ra những giá trị mới, góp phần làm giàu thêm văn hóa dân tộc. Hãy cùng nhau bảo vệ và phát huy những giá trị quý giá này để xây dựng một Việt Nam giàu bản sắc và phát triển bền vững.

(4 điểm) Đọc văn bản và trả lời câu hỏi:

     Khán “Thiên gia thi” hữu cảm

Phiên âm

     Cổ thi thiên ái thiên nhiên mỹ,

     Sơn thủy yên hoa tuyết nguyệt phong;

     Hiện đại thi trung ưng hữu thiết,

     Thi gia dã yếu hội xung phong.

Dịch nghĩa

     Thơ xưa nghiêng về yêu cảnh đẹp thiên nhiên,

     Núi, sông, khói, hoa, tuyết, trăng, gió;

     Trong thơ thời nay nên có thép,

     Nhà thơ cũng phải biết xung phong.

              (Nguyễn Ái Quốc, in trong Nhật kí trong tù, NXB Văn học, 1988)

Chú thích:

– Thiên gia thi: Là một tuyển tập thơ gồm hàng trăm bài thơ đặc sắc của nhiều nhà thơ cổ Trung Quốc. Ngày xưa, những người theo học chữ Hán thường xem Thiên gia thilà một cuốn sách mẫu mực về nghệ thuật thơ ca với thi tứ sắc sảo, sâu xa, với lời thơ tuyệt hảo.

– Hoàn cảnh sáng tác:

+ Hoàn cảnh rộng: Đất nước kiệt quệ vì ảnh hưởng từ Thế chiến 2, xã hội Việt Nam mang tính chất thực dân nửa phong kiến đang suy thoái trầm trọng, tình hình chính trị, xã hội có nhiều diễn biến phức tạp. Đây cũng là giai đoạn chuẩn bị cho quá trình cứu nước 1939 – 1945 nên việc chuẩn bị lực lượng mọi mặt được đẩy mạnh.

+ Hoàn cảnh hẹp: Khi bị giam trong nhà tù của Tưởng Giới Thạch, Bác Hồ có được cuốn Thiên gia thi và sau khi đã đọc kỹ tập thơ, Bác không chỉ dừng lại ở chỗ thưởng thức nó mà còn nói lên những cảm nghĩ của mình về tập thơ, về thơ ca xưa và về chức năng của thơ ca hiện đại. Đó là lý do ra đời của bài thơ Khán “Thiên gia thi” hữu cảm (tạm dịch: Cảm tưởng đọc “Thiên gia thi”).

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản trên.

Câu 2. Xác định luật của bài thơ. 

Câu 3. Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ mà em ấn tượng trong bài thơ.

Câu 4. Theo em, vì sao tác giả lại cho rằng “Hiện đại thi trung ưng hữu thiết, / Thi gia dã yếu hội xung phong.”?

Câu 5. Nhận xét về cấu tứ của bài thơ.

*Câu 1: Phân tích đoạn trích*

Đoạn trích "Văn tế thập loại chúng sinh" của Nguyễn Du là một tác phẩm xuất sắc, thể hiện sự thương xót và đồng cảm với những kiếp người khổ sở trong xã hội. Nội dung đoạn trích miêu tả những hình ảnh đau thương, như kẻ mắc vào khóa lính, người lỡ làng một kiếp, và kẻ hành khất ngược xuôi. Nghệ thuật của đoạn trích được thể hiện qua việc sử dụng từ láy như "lập lòe" và "văng vẳng", tạo nên cảm giác âm u, buồn thảm, tăng cường hiệu quả miêu tả cảnh tượng đau thương ¹.

*Câu 2: Suy nghĩ về định kiến với thế hệ Gen Z*

Thế hệ Gen Z đang đối mặt với nhiều định kiến tiêu cực về lối sống và cách làm việc. Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng mỗi thế hệ đều có những đặc điểm và giá trị riêng. Gen Z được sinh ra trong thời đại công nghệ phát triển, họ có khả năng thích nghi nhanh chóng và sáng tạo trong việc sử dụng công nghệ.

Định kiến về lối sống của Gen Z thường tập trung vào việc họ quá phụ thuộc vào công nghệ, thiếu giao tiếp xã hội. Tuy nhiên, thực tế cho thấy Gen Z cũng có những giá trị tích cực như khả năng đa nhiệm, sáng tạo và linh hoạt trong công việc.

Để thay đổi định kiến này, cần có sự hiểu biết và tôn trọng giữa các thế hệ. Gen Z cần chứng minh giá trị của mình qua hành động và kết quả công việc, đồng thời các thế hệ trước cần mở lòng và chấp nhận những khác biệt của Gen Z ¹

*Câu 1: Phương thức biểu đạt*

Đoạn trích sử dụng phương thức biểu đạt trữ tình và tự sự, thể hiện qua việc miêu tả những kiếp người khổ sở và cảm xúc thương xót của tác giả.

*Câu 2: Những kiếp người*

- Kẻ mắc vào khóa lính

- Kẻ lỡ làng một kiếp (buôn nguyệt bán hoa)

- Kẻ nằm cầu gối đất (hành khất)

*Câu 3: Hiệu quả của từ láy*

Từ láy "lập lòe" và "văng vẳng" tạo nên cảm giác âm u, buồn thảm, tăng cường hiệu quả miêu tả cảnh tượng đau thương và tiếng oan hồn.

*Câu 4: Chủ đề và cảm hứng*

Chủ đề: Miêu tả những kiếp người khổ sở trong xã hội.

Cảm hứng chủ đạo: Cảm hứng nhân đạo, thể hiện sự thương xót và đồng cảm với những người khổ sở.

*Câu 5: Truyền thống nhân đạo*

Truyền thống nhân đạo của dân tộc ta được thể hiện qua sự thương xót và đồng cảm với những người khổ sở. Điều này phản ánh giá trị văn hóa truyền thống của Việt Nam, như tinh thần nhân nghĩa, khoan dung và yêu thương con người ¹.