Câu 1. Đoạn văn phân tích bi kịch của gia đình ông lão mù (khoảng 200 chữ) Trong đoạn trích "Không một tiếng vang" của Vũ Trọng Phụng, bi kịch của gia đình ông lão mù là bức tranh thu nhỏ về số phận thê thảm của người dân nghèo dưới chế độ thực dân phong kiến. Bi kịch ấy trước hết là sự cộng hưởng của thiên tai và nhân họa: từ một gia đình trung lưu ấm êm, trận hỏa hoạn đã cướp đi người mẹ, đẩy người cha vào cảnh mù lòa, tàn phế. Tiếp đó, cái nghèo đói và sự bóc lột của xã hội đã dồn họ vào chân tường. Ba con người khốn khổ phải chịu đựng sự khủng bố tinh thần từ lão Thông Xạ tàn nhẫn, trong khi những nguồn sống nhỏ nhoi đều bị bóp nghẹt: người con dâu bị đổ sạch hàng bánh, người con trai bị cai ăn chặn tiền lương. Sự túng quẫn không chỉ dừng lại ở chiếc dạ dày trống rỗng hay hũ thuốc cạn kiệt, mà nó đã đẩy họ vào bi kịch tinh thần sâu sắc khi niềm tin vào công lý, vào Giời Phật hoàn toàn sụp đổ, nhường chỗ cho sự thống trị đáng sợ của đồng tiền. Cái chết của ông lão mù để bớt gánh nặng cho con và cái chết tức tưởi của người con dâu là nốt nhạc cuối cùng đầy đau đớn, khẳng định một sự thật phũ phàng: trong một xã hội vô nhân đạo, con người lương thiện không có cơ hội để sống, và bi kịch của họ rơi vào im lặng mà "không một tiếng vang" nào có thể thức tỉnh thế thời. Câu 2. Bài văn nghị luận về tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng đối với người yếu thế (khoảng 600 chữ) Bi kịch đau lòng của gia đình ông lão mù trong tác phẩm của Vũ Trọng Phụng không chỉ là tiếng khóc thương cho một thời đại đã qua, mà nó còn là hồi chuông cảnh tỉnh kéo dài đến hiện tại. Nhìn vào những số phận bị đẩy đến đường cùng ấy, ta nhận ra một thông điệp sâu sắc về cuộc sống hôm nay: sự cần thiết của tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng trong việc chăm sóc, hỗ trợ những người yếu thế trong xã hội. Người yếu thế là những cá nhân hoặc nhóm người do hoàn cảnh khách quan hoặc chủ quan mà gặp nhiều hạn chế trong cuộc sống, như người khuyết tật, người già neo đơn, trẻ em mồ côi hay những người có hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn. Họ giống như gia đình ông lão mù, rất dễ bị tổn thương và gục ngã trước những biến cố của cuộc đời nếu không có một bệ đỡ. Trước hết, tinh thần nhân ái chính là ngọn lửa sưởi ấm và cứu rỗi những mảnh đời bất hạnh. Lòng nhân ái không chỉ dừng lại ở sự thương cảm, xót xa mà phải chuyển hóa thành hành động sẻ chia, giúp đỡ. Khi cộng đồng biết mở lòng, một bữa cơm từ thiện, một tấm áo ấm hay một quỹ học bổng cho trẻ em nghèo... đều có thể trở thành chiếc phao cứu sinh, giúp những người ở dưới đáy xã hội không bị rơi vào sự tuyệt vọng. Nhân ái giúp xóa nhòa khoảng cách giàu nghèo, ngăn chặn sự lạnh lùng, vô cảm — thứ "vũ khí" vô hình từng gián tiếp đẩy gia đình ông lão mù vào cõi chết. Tuy nhiên, nếu chỉ có tình thương thì chưa đủ, xã hội cần có cả "trách nhiệm cộng đồng". Đây không phải là sự ban ơn mang tính nhất thời, mà là nghĩa vụ và sự cam kết bền vững từ cả hệ thống chính trị đến từng cá nhân. Trách nhiệm cộng đồng thể hiện qua việc xây dựng các chính sách an sinh xã hội công bằng, tạo cơ hội việc làm bình đẳng cho người khuyết tật, và bảo vệ quyền lợi của người lao động nghèo trước sự bóc lột. Nếu xã hội trong "Không một tiếng vang" có sự can thiệp của luật pháp để bảo vệ người con trai không bị ăn chặn lương, hay có sự hỗ trợ y tế cho ông lão mù, thì gia đình họ đã không tan nát. Trách nhiệm cộng đồng chính là cơ chế bảo đảm cho lòng nhân ái được thực thi một cách hiệu quả và có chiều sâu. Giúp đỡ người yếu thế không chỉ là cứu rỗi họ, mà còn là cách để nâng tầm giá trị của chính xã hội chúng ta. Một xã hội văn minh và phát triển bền vững không phải là một xã hội có bao nhiêu nhà cao tầng, mà là xã hội ấy đã đối xử với những người yếu thế nhất của mình ra sao. Khi người yếu thế được nâng đỡ, họ sẽ có cơ hội vươn lên, tái hòa nhập và đóng góp ngược lại cho cộng đồng, giảm bớt các tệ nạn và gánh nặng xã hội. Là những công dân trẻ đang sống trong một đất nước hòa bình và phát triển, chúng ta không được phép thờ ơ trước những hoàn cảnh khó khăn xung quanh mình. Thay vì lối sống ích kỷ, thực dụng coi "đồng tiền là Giời, là Phật" như xã hội cũ, mỗi người cần tích cực tham gia vào các hoạt động tình nguyện, quyên góp, hoặc đơn giản là trao đi một ánh mắt cảm thông, một lời động viên đúng lúc. Tóm lại, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng là hai yếu tố cốt lõi để xây dựng một xã hội nhân văn. Đừng để những bi kịch như của gia đình ông lão mù tiếp diễn trong cuộc sống hiện đại. Hãy chung tay hành động để mỗi số phận yếu thế đều cảm nhận được hơi ấm của tình người, để không một ai bị bỏ lại phía sau trong sự im lặng đáng sợ của cuộc đời.

Câu 1: Mối quan hệ của nhân vật Thông Xạ với gia đình ông lão mù Trả lời: Lão Thông Xạ là chủ nhà cho thuê (chủ nợ). Gia đình ông lão mù là người thuê nhà của lão. Vì gia đình ông lão đang thiếu tiền thuê nhà, lão Thông Xạ đóng vai trò là kẻ đòi nợ, năm lần bảy lượt đến hăm dọa, đòi đuổi cả nhà ra đường. Câu 2: Xung đột cơ bản của văn bản "Không một tiếng vang" Văn bản trên thể hiện hai tầng xung đột đan xen gay gắt: Xung đột bên ngoài (Xã hội): Giữa một bên là tầng lớp thống trị, chủ nợ tàn nhẫn, đồng tiền lạnh lùng (đại diện là lão Thông Xạ, cai bóp, nhân viên soát vé) với một bên là những người dân nghèo khổ, lương thiện bị dồn vào đường cùng (gia đình ông lão mù). Xung đột bên trong (Nội tâm): Sự bế tắc, bất lực của các nhân vật khi đối mặt với nghịch cảnh. Đó là sự giằng xé giữa việc giữ gìn lương tâm, đạo đức với áp lực sinh tồn khốc liệt (được thể hiện rõ nhất qua những lời cay đắng của anh cả Thuận và hành động tuyệt vọng của các nhân vật). Câu 3: Suy nghĩ của anh cả Thuận về đồng tiền và thực trạng xã hội Suy nghĩ, quan điểm của anh cả Thuận về đồng tiền: Với anh, trong cái xã hội ấy, đồng tiền đã trở thành quyền lực tối cao, thay thế cả Giời, Phật, lương tâm và luật pháp ("Chỉ có đồng tiền là Giời, là Phật...", "Lương tâm à? Còn thua đồng tiền!"). Đồng tiền chi phối và đảo lộn mọi giá trị đạo đức, biến người hiền lành thành kẻ bị chà đạp, còn kẻ bất nhân lại được sung sướng. Phản ánh vấn đề xã hội: Quan điểm này phản ánh chân thực một xã hội thực dân phong kiến thối nát, bất công và băng hoại đạo đức trước Cách mạng tháng Tám. Đó là một xã hội thực dụng, nơi sức mạnh của đồng tiền ngự trị tuyệt đối, bóp nghẹt cuộc sống của những con người nhỏ bé và đẩy họ vào sự tha hóa hoặc cái chết. Câu 4: Phẩm chất đáng quý của nhân vật chị cả Thuận Chị cả Thuận được khắc họa là một người phụ nữ Việt Nam truyền thống với những phẩm chất cao đẹp: Giàu lòng hiếu thảo và biết lo toan cho gia đình: Khi thấy bố đói và ốm, chị lo lắng đi tìm lọ dầu, bát cháo. Chi tiết chị định đem bán chiếc chậu thau – tài sản ít ỏi còn sót lại – để lấy vài hào mua đồ cho bố chồng ("đem sang lấy vài hào về mua bát cháo với lọ dầu cho thầy") minh chứng cho sự chắt chiu, hết lòng vì người thân. Yêu thương chồng, giàu tình cảm: Chị luôn lo lắng khi thấy chồng phẫn uất, hốt hoảng chạy theo khi anh cả Thuận đẩy cửa lao đi trong giông bão cuộc đời ("Cậu lại định đi đâu… Cậu! Cậu…"). Sự kiệt sức vì hy sinh: Chi tiết cuối đoạn trích, dù bản thân mệt lả và hoảng loạn, chị vẫn dùng chút sức tàn để dìu bố lên chõng rồi mới ngất lịm đi. Câu 5: Suy nghĩ về sức ép của "cơm áo gạo tiền" đối với nhân phẩm con người (5 - 7 dòng) Bi kịch của gia đình ông lão mù cho thấy sức ép tàn khốc của "cơm áo gạo tiền" có thể dồn con người vào bước đường cùng, thử thách gay gắt nhân phẩm của họ. Trong một xã hội bế tắc, gánh nặng vật chất quá lớn dễ khiến con người nảy sinh tâm lý phẫn uất, làm liều và đánh mất phương hướng, giống như anh cả Thuận làm càn đi ăn trộm. Tuy nhiên, văn bản cũng chứng minh rằng ngay cả trong nghịch cảnh đen tối nhất, tình yêu thương và lòng tự trọng vẫn tồn tại; ông lão mù chọn cái chết để không làm gánh nặng cho con chính là một minh chứng đau đớn cho việc thà hy sinh mạng sống chứ không chịu để sự nghèo đói bôi bẩn nhân phẩm.

Câu 1

Đoạn trích “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long đã thể hiện sâu sắc bi kịch tinh thần của nhân vật thầy Thông Thu – một con người rơi vào bế tắc sau những sai lầm trong lối sống. Trước “chén thuốc độc”, nhân vật hiện lên với trạng thái tâm lí đầy giằng xé: vừa muốn tìm đến cái chết để giải thoát, vừa sợ hãi và luyến tiếc cuộc sống. Những chi tiết như nâng chén rồi lại đặt xuống, tay run run… đã cho thấy sự do dự, hoảng loạn của Thông Thu khi đứng trước ranh giới sinh – tử. Đồng thời, qua những lời độc thoại, nhân vật bộc lộ nỗi ân hận sâu sắc khi nghĩ đến mẹ già, vợ và em – những người mà mình đã làm khổ. Từ ý định tự tử để giữ danh dự, Thông Thu dần nhận ra trách nhiệm của bản thân nhưng lại bất lực trước hoàn cảnh khánh kiệt. Qua đó, tác giả không chỉ khắc họa bi kịch của một cá nhân mà còn phê phán lối sống ăn chơi, tiêu hoang, thiếu trách nhiệm, đồng thời gửi gắm thông điệp về ý thức sống và trách nhiệm với gia đình.

Câu 2

Trong xã hội hiện đại, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế và công nghệ, đời sống con người ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, đi kèm với đó là một thực trạng đáng lo ngại: một bộ phận giới trẻ hiện nay đang có thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát, “ném tiền qua cửa sổ”. Đây không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn phản ánh lối sống lệch lạc cần được nhìn nhận nghiêm túc. Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc sử dụng tiền bạc một cách tùy tiện, không có kế hoạch, chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của bản thân. Thay vì chi tiêu hợp lí cho những nhu cầu thiết yếu, nhiều bạn trẻ lại tiêu tiền theo cảm hứng, chạy theo xu hướng, mua sắm những món đồ không thực sự cần thiết chỉ để thể hiện bản thân. Thực trạng này đang diễn ra khá phổ biến. Không khó để bắt gặp hình ảnh nhiều bạn trẻ sẵn sàng chi tiêu mạnh tay cho quần áo hàng hiệu, đồ công nghệ đắt tiền, ăn uống sang trọng hay các hình thức giải trí tốn kém. Thậm chí, có người còn vay mượn hoặc sử dụng các dịch vụ trả góp để phục vụ cho lối sống vượt quá khả năng của mình. Nguyên nhân của hiện tượng này xuất phát từ nhiều yếu tố. Trước hết là do tâm lí thích hưởng thụ, muốn khẳng định bản thân nhưng thiếu nhận thức đúng đắn. Bên cạnh đó, sự tác động của mạng xã hội với những hình ảnh hào nhoáng, xa hoa khiến giới trẻ dễ bị cuốn theo. Ngoài ra, việc thiếu kĩ năng quản lí tài chính cá nhân và sự giáo dục chưa đầy đủ từ gia đình cũng góp phần khiến thói quen này ngày càng phổ biến. Hậu quả của việc tiêu xài không kiểm soát là rất nghiêm trọng. Về cá nhân, nó có thể dẫn đến nợ nần, phụ thuộc tài chính, thậm chí đánh mất tương lai. Về gia đình, đó là gánh nặng kinh tế và nỗi lo lắng của cha mẹ. Về xã hội, lối sống này làm lệch lạc giá trị sống, khiến con người chạy theo vật chất mà quên đi trách nhiệm. Nhân vật thầy Thông Thu trong “Chén thuốc độc” là một minh chứng rõ ràng: từ lối sống ăn chơi, tiêu hoang đã dẫn đến cảnh khánh kiệt và bi kịch tinh thần.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi người trẻ cần nâng cao ý thức tự giác, học cách chi tiêu hợp lí và có kế hoạch tài chính rõ ràng. Cần phân biệt giữa nhu cầu thiết yếu và nhu cầu không cần thiết, tránh chạy theo hình thức bên ngoài. Gia đình và nhà trường cũng cần chú trọng giáo dục kĩ năng sống, đặc biệt là kĩ năng quản lí tiền bạc cho học sinh. Bản thân em nhận thấy cần phải sống tiết kiệm, biết trân trọng giá trị của đồng tiền và chi tiêu một cách hợp lí. Chỉ khi biết làm chủ tài chính, mỗi người mới có thể xây dựng cuộc sống ổn định và phát triển bền vững. Tóm lại, tiêu xài thiếu kiểm soát là một thói quen xấu cần được thay đổi. Mỗi người trẻ cần điều chỉnh hành vi của mình để hướng tới một lối sống lành mạnh, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội.

Câu 1. Thể loại của văn bản “Chén thuốc độc”: Kịch nói (hí kịch hiện đại). Câu 2. Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức ngôn ngữ: đối thoại là chính, ngoài ra còn có độc thoại (lời nhân vật tự bộc lộ tâm trạng). Câu 3. Một số lời chỉ dẫn sân khấu: (lại khuấy), (nâng cốc lên rồi lại đặt xuống), (cầm thư tay run run), (có người đưa thư tới)… Vai trò: Giúp thể hiện rõ hành động, cử chỉ, trạng thái tâm lí của nhân vật. Hỗ trợ người đọc và người xem hình dung diễn biến trên sân khấu. Là cơ sở để diễn viên và đạo diễn thể hiện đúng nội dung và cảm xúc của vở kịch. Câu 4. Diễn biến tâm lí của thầy Thông Thu: Hồi II: Rơi vào tuyệt vọng, đau khổ, hối hận vì ăn chơi dẫn đến gia cảnh khánh kiệt. Ý thức được lỗi lầm, thấy bản thân vô dụng → nảy sinh ý định tìm đến cái chết. Hồi III: Tâm lí giằng xé dữ dội giữa cái chết và trách nhiệm với gia đình. Ban đầu quyết chết nhưng dần do dự, lo lắng cho mẹ, vợ, em. Cuối cùng rơi vào trạng thái sợ hãi, bế tắc, thể hiện sự yếu đuối và khủng hoảng tinh thần. Câu 5. (Khoảng 5–7 dòng) Em không đồng tình với quyết định tự tử của thầy Thông Thu. Bởi vì đó là hành động trốn tránh trách nhiệm, không giải quyết được vấn đề mà còn khiến gia đình thêm đau khổ. Dù mắc sai lầm, con người vẫn cần dũng cảm đối mặt, sửa chữa và làm lại từ đầu. Cái chết không phải là cách giữ danh dự mà chỉ thể hiện sự yếu đuối. Qua đó, tác phẩm cũng nhắc nhở mỗi người phải sống có trách nhiệm với bản thân và gia đình.