Câu 1. Viết đoạn văn khoảng 200 chữ

Bi kịch của gia đình ông lão mù trong đoạn trích “Không một tiếng vang” là bi kịch của những con người lương thiện bị cái nghèo và xã hội bất công dồn đến đường cùng. Sau trận hỏa hoạn, gia đình vốn yên ấm trở nên tán gia bại sản: ông lão bị mù, con trai và con dâu sống lay lắt bằng nghề làm thuê, bán bánh. Tai họa liên tiếp ập đến khi họ không có tiền trả tiền nhà, không có gạo ăn, thuốc thang cũng cạn kiệt. Sự tàn nhẫn của lão Thông Xạ cùng sức ép của đồng tiền khiến cả gia đình rơi vào tuyệt vọng. Anh cả Thuận mất niềm tin vào công lí, vào Giời Phật, cay đắng nhận ra đồng tiền đang thống trị xã hội. Ông lão mù đau khổ đến mức muốn chết để khỏi trở thành gánh nặng cho con. Qua bi kịch ấy, Vũ Trọng Phụng đã tố cáo sâu sắc xã hội thực dân nửa phong kiến vô nhân đạo, đồng thời bày tỏ niềm thương cảm đối với số phận những người lao động nghèo khổ trước Cách mạng tháng Tám.

Câu 2. Bài văn nghị luận khoảng 600 chữ

Trong cuộc sống, con người không thể tồn tại tách rời cộng đồng. Đặc biệt, trước những hoàn cảnh khó khăn, bất hạnh, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Bi kịch của gia đình ông lão mù trong “Không một tiếng vang” đã gợi cho chúng ta suy nghĩ sâu sắc về sự cần thiết của tình thương và sự sẻ chia trong xã hội.

Nhân ái là tình yêu thương, sự đồng cảm và sẵn sàng giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn. Trách nhiệm cộng đồng là ý thức quan tâm, chung tay vì lợi ích và hạnh phúc của những người xung quanh. Đây là những phẩm chất tốt đẹp làm nên giá trị nhân văn của con người và góp phần xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ.

Tinh thần nhân ái có vai trò vô cùng quan trọng. Trước hết, nó giúp con người vượt qua đau khổ, bất hạnh. Một lời động viên, một sự giúp đỡ đúng lúc có thể trở thành điểm tựa để người yếu thế tiếp tục sống và hi vọng. Nếu gia đình ông lão mù nhận được sự quan tâm, sẻ chia từ xã hội, có lẽ họ đã không rơi vào bi kịch đau đớn đến vậy. Bên cạnh đó, lòng nhân ái còn giúp gắn kết con người với nhau, khiến xã hội trở nên ấm áp và giàu tình người hơn. Một cộng đồng biết yêu thương, đùm bọc sẽ hạn chế được sự vô cảm, ích kỉ và bất công.

Trách nhiệm cộng đồng còn thể hiện ý thức sống vì người khác, không thờ ơ trước nỗi đau của đồng loại. Trong thực tế, tinh thần ấy được thể hiện qua nhiều hành động đẹp: quyên góp giúp đỡ đồng bào thiên tai, hỗ trợ trẻ em nghèo đến trường, chăm sóc người già neo đơn, tạo cơ hội việc làm cho người khuyết tật… Đặc biệt trong đại dịch COVID-19, hàng triệu con người đã chung tay giúp đỡ nhau bằng những “ATM gạo”, chuyến xe thiện nguyện hay những suất ăn miễn phí. Chính tình người đã giúp xã hội vượt qua giai đoạn khó khăn ấy.

Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn nhiều người sống thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của người khác. Có người chỉ biết chạy theo lợi ích cá nhân mà quên mất trách nhiệm với cộng đồng. Thậm chí có những kẻ lợi dụng hoàn cảnh khó khăn của người khác để trục lợi, giống như lão Thông Xạ trong tác phẩm. Những lối sống ấy đáng bị phê phán vì làm mất đi giá trị đạo đức và tình người trong xã hội.

Mỗi người cần biết sống yêu thương và có trách nhiệm hơn với cộng đồng. Học sinh chúng ta có thể bắt đầu từ những việc nhỏ như giúp đỡ bạn bè, kính trọng người già, tham gia hoạt động thiện nguyện, biết chia sẻ với những hoàn cảnh khó khăn. Khi mỗi cá nhân biết sống vì người khác, xã hội sẽ ngày càng tốt đẹp hơn.

Tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng là nền tảng của một xã hội văn minh. Cuộc sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người biết yêu thương, sẻ chia và nâng đỡ nhau vượt qua khó khăn. Đó cũng chính là bài học sâu sắc mà bi kịch của gia đình ông lão mù để lại cho mỗi chúng ta.

Câu 1

Nhân vật Thông Xạ là chủ nhà cho thuê, có quan hệ chủ nợ với gia đình ông lão mù. Gia đình ông lão mù thuê nhà của lão nhưng do không có tiền trả nên thường xuyên bị lão đến đòi nợ, đe dọa đuổi ra đường.

Câu 2

Xung đột cơ bản của văn bản là:

• Xung đột giữa người dân nghèo khổ, lương thiện với xã hội thực dân nửa phong kiến tàn nhẫn, bất công, đại diện qua lão Thông Xạ và đồng tiền.
• Đồng thời còn là xung đột giữa khát vọng được sống tử tế với cái nghèo đói, bế tắc đẩy con người đến tuyệt vọng.

Câu 3

Anh cả Thuận cho rằng:

• “Chỉ có đồng tiền là Giời, là Phật”, đồng tiền có sức mạnh chi phối lương tâm, luật pháp và cả niềm tin tôn giáo.
• Anh mất niềm tin vào công lí, vào Giời Phật vì thấy người hiền lành luôn bị chèn ép, còn kẻ bất nhân lại sung sướng.

Quan điểm đó phản ánh:

• Một xã hội thực dân phong kiến đầy bất công, nơi đồng tiền thống trị tất cả.
• Người lao động nghèo bị dồn ép đến bước đường cùng, dẫn đến sự tuyệt vọng, khủng hoảng niềm tin và tha hóa tinh thần.

Câu 4

Nhân vật chị cả Thuận được khắc họa với nhiều phẩm chất đáng quý:

• Yêu thương, hiếu thảo với cha chồng:
• • Lo lắng khi ông lão đau yếu.
  • Muốn bán chiếc chậu để mua cháo và dầu cho bố.
  • “tay run lẩy bẩy… dìu bố”.
• Thương chồng, giàu tình nghĩa:
• • Hốt hoảng chạy theo khi chồng bỏ đi.
  • Luôn lo lắng cho chồng trước cảnh túng quẫn.
• Nhẫn nhịn, giàu đức hi sinh:
• • Dù cuộc sống quá khổ cực vẫn cố gắng xoay xở để gia đình tồn tại
  • Cam chịu và cố giữ mái ấm gia đình.

Những chi tiết ấy cho thấy chị cả Thuận là người phụ nữ nghèo nhưng giàu tình thương và đức hi sinh.

Câu 5

Bi kịch của gia đình ông lão mù cho thấy sức ép của “cơm áo gạo tiền” có thể dồn con người vào bước đường cùng. Nghèo đói không chỉ khiến con người khổ cực về vật chất mà còn làm họ đau đớn về tinh thần, mất niềm tin vào cuộc sống. Anh cả Thuận từ một người lao động lương thiện trở nên tuyệt vọng, phẫn uất; ông lão mù chọn cái chết để bớt gánh nặng cho con cháu. Qua đó, ta càng thấm thía giá trị của tình thương, sự sẻ chia và trách nhiệm của xã hội đối với những người nghèo khổ. Một xã hội tốt đẹp cần biết bảo vệ con người, không để ai bị bỏ lại phía sau vì đói nghèo và bất công.